پرومته، ماه کیوان در کنار حلقه شبحگون F

در این عکسِ فضاپیمای کاسینی ناسا، باریکه‌ای از پیکر پرومته، ماه سیاره‌ی کیوان (زحل) نزدیک ساختارهای شبح‌گون حلقه‌ی باریک F دیده می‌شود. بسیاری از ویژگی‌های کم‌سو و محو این حلقه‌ی باریک دستاورد برهم‌کنش‌های گرانشی این حلقه با پرومته‌ی ۸۶ کیلومتری هستند.

در این عکس، بیشتر سطح این ماه کوچک تاریک دیده می‌شود که دلیلش هندسه‌ی چشم‌انداز است. کاسینی نسبت به خورشید پشت کیوان و پرومته جای داشت و سمت شب این ماه، به همراه اندکی از نیمه‌ی شمالی روشن آن را می‌دید.

چیز دیگری که اینجا دیده می‌شود تفاوت روشناییِ آشکار میان بیرونی‌ترین بخش حلقه‌ی A (سمت چپ مرکز چارچوب) و بقیه‌ی حلقه، آن سوی شکاف کیلر است.

دیدگاه این تصویر رو به سمت آفتاب‌گرفته‌ی حلقه‌ها و حدود ۱۳ درجه بالای صفحه‌ی آنهاست. عکس در نور دیدنی (مریی)، و با دوربین زاویه-بسته‌ی کاسینی در روز ۱۳ می ۲۰۱۷ گرفته شده.

در زمان گرفتن عکس، فاصله‌ی کاسینی از کیوان حدود ۱.۱ میلیون کیلومتر بود. هر پیکسل تصویر در انداز‌ی اصلی هم‌ارز ۶ کیلومتر است.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Saturn - moon - Prometheus - F ring - NASA - Cassini spacecraft - ring - ring plane

منبع: nasa

کهکشانی در دل ماهی پرنده

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
کهکشانِ دگرگون شده‌ی ان‌جی‌سی ۲۴۴۲، در صورت فلکی جنوبیِ ماهی پرنده و در فاصله‌ی حدود ۵۰ میلیون سال نوری زمین جای دارد. دو بازوی مارپیچی که از میله‌ی مرکزی آن به بیرون کشیده شده‌اند نمایی قلاب مانند به آن داده‌اند که در تصاویر میدان-گسترده به خوبی دیده می‌شود.
نمای گسترده از کهکشان ان‌جی‌سی ۲۴۴۲ که
ساختار قلاب‌مانندش به خوبی در آن دیده می‌شود.
تصویر بزرگ‌تر
این عکس موزائیکی نمای نزدیک که از پیوند داده‌های تلسکوپ فضایی هابل و رصدخانه‌ی جنوبی اروپا به دست آمده، جزئیات فریبنده‌ای از ساختار این کهکشان را نشان می‌دهد.
نوارهای تیره‌ی غبار، خوشه‌های ستاره‌ای آبی‌فام جوان و مناطق سرخ‌فام ستاره‌زایی، همگی با هم هسته‌ی کهکشان را که از نور توده‌های ستارگان پیرتر، به رنگ زرد می‌درخشد در بر گرفته اند.
داده‌های پروضوح این تصویر همچنین کهکشان‌های دورتر در پس‌زمینه را نیز نشان می‌دهند که از ورای خوشه‌های ستاره‌ای و سحابی‌های ان‌جی‌سی ۲۴۴۲ دیده می شوند.
این تصویر در فاصله‌ی برآوردی ان‌جی‌سی ۲۴۴۲، گستره ای نزدیک به ۷۵۰۰۰ سال نوری را در بر دارد.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
galaxy - NGC 2442 - constellation of the flying fish - Piscis - Volans - spiral arm - central bar - Hubble Space Telescope - European Southern Observatory - star cluster - star - nebula

منبع: apod.nasa.gov

مرگ زیبای یک دانه شن

در روز ۱۲ اوت، درست پس از سر زدن ماه، این دانه شن کیهانی بر روی دریا فرود آمد و یک آن درخششی پید آورد که بخشی از بارش شهابی سالانه‌ی برساووشی را ساخت.
شهاب‌های برساووشی زمانی پدید می‌آیند که سیاره‌ی زمین در مدارش وارد سنگ و خاک‌های به جا مانده از دنباله‌دار دوره‌ای سویفت شود. پسماندهای دنباله‌دار با سرعتی نزدیک به ۶۰ کیلومتر بر ثانیه وارد جو زمین می‌شوند و به سرعت در فرازای حدود ۱۰۰ کیلومتری سطح زمین می‌سوزند و بخار می‌شوند.
شهاب‌های برساووشی اغلب درخشان و رنگارنگند، مانند همین یکی که در این چشم‌انداز شبانه‌ی دریا و آسمان به تصویر کشیده شده. این نمای پرستاره‌ی دلپذیر با پس‌زمینه‌ی کهکشان راه شیری رو به جنوب و یاختر دریای آدریاتیک، و از ساحل روشن از مهتاب دالماسی، روبروی جزیره‌ی براچ گرفته شده.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
moonrise - Perseid Meteor Shower - meteor - comet - Swift-Tuttle - planet - Earth - star - Milky Way - Adriatic Sea - Dalmatia - Brac

منبع: apod.nasa.gov

شاید پیدایش عنصرهای سنگین در کیهان به ریزسیاهچاله‌ها ربط داشته باشد

اخترشناسان می‌گویند ما فرآورده‌های ستارگانیم؛ کوره‌هایی ستاره‌ای که در روزگاران دور، هیدروژن‌ و هلیم‌ را همجوشاندند و عنصرهایی که برای زندگی نیازست را در فرآیندی به نام هسته‌زایی ستاره‌ای (stellar nucleosynthesis) پدید آوردند.

همان گونه که کارل سیگن زمانی گفته بود: «نیتروژنی که در دی‌ان‌ای ماست، کلسیومی که در دندان‌های ماست، آهنی که در خون ماست و کربنی که در پای سیب‌های ماست همگی در دل ستارگانِ رُمبنده ساخته شده‌اند. ما از مواد ستاره‌ای هستیم.»

ولی عنصرهای سنگین‌ترِ جدول تناوبی، مانند طلا، پلاتین، و اورانیوم چه؟
برداشت هنری از یک ستاره ی نوترونی
به باور اخترشناسان، بیشترِ این "عنصرهای فرآیندِ آر" (r-process) که عنصرهای بسیار سنگین‌تر از آهنند، یا در روند رُمبش ستارگان بزرگ و انفجارهای ابرنواختریِ دنبالشان پدید آمده‌اند یا در پی ادغام ستارگان نوترونی دوتایی.

جرج فولر، اخترفیزیکدان نظری و استاد فیزیک که مدیر مرکز اخترفیزیک و دانش فضای دانشگاه سن دیه‌گو است می‌گوید: «برای ساخت طلا، پلاتین، اورانیوم، و بیشترِ دیگر عنصرهای سنگین‌تر از آهن به گونه‌ی متفاوتی کوره نیاز بوده. این عنصرها به احتمال بسیار در محیطی سرشار از نوترون ساخته می‌شوند.»

در مقاله‌ای که ۷ اوت در نشریه‌ی فیزیکال ریویو لترز منتشر شد، فولر و دو اخترفیزیکدان نظری دیگر از دانشگاه کالیفرنیا، لوس آنجلس به نام‌های الکس کوزنکو و ولودیمیر تاخیستوف، روش دیگری برای این که ستارگان بتوانند این عنصرهای سنگین را بسازند پیشنهاد دادند: سیاهچاله‌های کوچکی که به ستارگان نوترونی نزدیک شده و به دام آنها افتاده‌، و سپس آنها را نابود کرده‌اند.

ستارگان نوترونی کوچک‌ترین و چگال‌ترین ستارگانِ شناخته شده در کیهانند؛ آنها به اندازه‌ای چگال و فشرده‌اند که یک قاشق از مواد سطحشان سه میلیارد تُن وزن دارد.

این سیاهچاله‌های کوچک (ریزسیاهچاله‌ها) پدیده‌هایی نظری‌تر هستند، ولی بسیاری از اخترشناسان بر این باورند که این اجرام فرآورده‌های مهبانگند و اکنون می‌توانند درصدی از "ماده‌ی تاریک" را ساخته باشند- ماده‌ی تاریک جوهره‌ای نادیدنی و تقریبا بی‌واکنش است که رصدهای کیهان نشانگر وجودش است.

فولر و همکارانش در پژوهشنامه‌شان نوشته‌اند که اگر پراکندگی این ریزسیاهچاله‌ها از پراکندگی ماده‌ی تاریک کیهان پیروی کند و به همراه ستارگان نوترونی وجود داشته باشند، پس شاید فیزیک جالبی میانشان رخ بدهد.

آنها محاسبه کرده‌اند که درمواردی کمیاب، یک ستاره‌ی نوترونی می‌تواند چنین سیاهچاله‌ای را به دام بیندازد و آن را ببلعد، ولی سپس این سیاهچاله است که ستاره‌ی نوترونی را از درون به بیرون می‌بلعد. این فرآیند خشن می‌تواند به پرتاب بخشی از ماده‌ی چگال ستاره‌ی نوترونی به فضا بیانجامد.

فولر توضیح می‌دهد: «سیاهچاله‌های کوچکی که در مهبانگ پدید آمد‌اند می‌توانند به یک ستاره‌ی نوترونی حمله کرده و سپس آن را از درون بخورند. در واپسین ثانیه‌های نابودی ستاره‌ی نوترونی، مقدارِ مواد نوترونیِ پرتاب شده‌ برای توضیح فراوانی‌های دیده شده‌ی عنصرهای سنگین بسنده می‌کند.»

وی می‌افزاید: «ستاره‌ی نوترونی همزمان با بلعیده شدن، سرعت چرخشش بالا می‌رود و مواد نوترونی سرد پرتاب می‌کند، که فشرده شده، داغ شده و این عنصرها را می‌سازند.»

این فرآیند پیدایش سنگین‌ترین عنصرهای جدول تناوبی همچنین می‌تواند توضیح‌هایی برای شماری از رازهای ناگشوده در کیهان و در کهکشان خودمان فراهم سازد.

فولر می‌گوید: «از آنجا که این‌ها رویدادهای کمیابی هستند، می‌توان درک کرد که چرا از هر ۱۰ کهکشان کوتوله، تنها یکی پُرمایه (غنی) از عنصرهای سنگین است. نابودی سامان‌مندِ ستارگان نوترونی به دست سیاهچاله‌های آغازین، با کمبود ستارگان نوترونی در مرکز کهکشان و در کهکشان‌های کوتوله سازگاری دارد، یعنی جاهای که شمار سیاهچاله‌ها باید بسیار بالا باشد.»

همچنین دانشمندان برآورد کردند که پرتاب مواد هسته‌ای از ریزسیاهچاله‌ها در زمان بلعیدن ستارگان نوترونی به پیدایش سه پدیده‌ای می‌انجامد که اخترشناسان دیده‌ بوده‌‌اند ولی تاکنون پاسخی برایش نیافته‌اند.

فولر می‌گوید: «این سه پدیده‌ عبارتند از نمایشی ویژه از نور فروسرخ (گاهی به نام "کیلونواختر" یا "ماکرونواختر" خوانده می‌شوند)، گسیلش‌های رادیویی از چشمه‌هایی ناشناخته در ژرفای کیهان (که به نام "فوران رادیویی زودگذر" یا اف‌آربی خوانده می‌شوند)، و پوزیترون‌هایی که تلسکوپ‌های پرتو X در مرکز کهکشان دیده‌اند. هر سه‌ی این پدیده‌ها رازهایی دیرپا هستند. در واقع جای شگفتی است که حل هر سه‌ی آنها که در ظاهر پیوندی هم به یکدیگر ندارند شاید بتواند در پیوند با رویداد خشن مرگ ستارگان نوترونی در چنگ ریزسیاهچاله‌ها باشد.»

-------------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسماند:

واژه نامه:
star - hydrogen - helium - elements - stellar nucleosynthesis - Carl Sagan - nitrogen - DNA - calcium - iron - carbon - gold - platinum - uranium - r-process - supernova - binary - neutron star - George Fuller - UC San Diego - Center for Astrophysics and Space Sciences - neutron - Physical Review Letters - UCLA - Alex Kusenko - Volodymyr Takhistov - black hole - Big Bang - dark matter - periodic table - Milky Way galaxy - dwarf galaxy - infrared - kilonova - radio - Fast Radio Burst - positron - galactic center - X-ray

منبع: sciencedaily

میدان نبرد میان گاز و غبار و ستارگان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
هرج و مرجی در سحابی شاه‌تخته (کارینا) حکفرماست، جایی که در آن ستارگان بزرگ به دنیا می‌آیند و می‌میرند.
در این تصویر نمای نزدیکِ خیره‌کننده و پرجزییات از بخشی از این سحابی پرآوازه، نورهای گسیلیده از هیدروژن به رنگ سرخ، و نورهای گسیلیده از اکسیژن به رنگ آبی نشان داده شده‌اند.
توده‌های چشمگیر غبار تیره و ساختارهای پیچیده‌ای که دیده می‌شوند در اثر پس زده شدن و تراشیده شدن ابرهای گاز و غبار سحابی توسط بادها و پرتوهای ستارگان بزرگ و پرانرژی درون آن پدید آمده‌اند. یکی از ساختارهای شناخته شده‌ی درون سحابی شاه‌تخته رگه‌ای V-شکل از غبار که در نیمه‌ی بالایی تصویر جای دارد.
سحابی شاه‌تخته با پهنای نزدیک به ۲۰۰ سال نوری، حدود ۷۵۰۰ سال نوری از زمین دور است و می‌توان آن را با یک دوربین دوچشمی در صورت فلکی جنوبی شاه‌تخته پیدا کرد.
چند میلیارد سال دیگر، پس از آن که آشوب غبارها آرام گرفت یا نابود شدند و گازها هم پراکنده شده یا در اثر گرانش خود چگالیدند، دیگر تنها ستارگان به جا خواهد ماند، ولی نه درخشان‌ترین‌ آنها [ستارگان بزرگ در جوانی می‌میرند و عمرشان تنها به چند میلیون سال می‌رسد].

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Carina Nebula - star - nebula - hydrogen - oxygen - dust - dust lane - binoculars - constellation of Carina

منبع: apod.nasa.gov

چرا خورشیدگرفتگی از غرب آغاز می‌شود؟

* هر روز مانند روز پیش، خورشید از خاور (شرق) طلوع و در باختر (غرب) غروب می‌کند. این روالیست که برای همه‌ی زمینیان آشناست. ما نسل اندر نسل پی برده‌ایم که برای نشان‌گذاری زمان می‌توانیم به چرخه‌ی منظم آسمان‌ها اعتماد کنیم.

ولی یک خورشیدگرفتگی کامل، مانند آنچه در روز ۲۱ اوت در خاک کشور آمریکا رخ خواهد داد، این نظم را می‌شکند. افزون بر آن که ماه به کلی قرص خورشید را می‌پوشاند (چیزی که بسیار دیدنی هم هست)، این رویداد به شیوه‌ای ناآشنا و دلهره‌آور و در جهتی وارونه رخ خواهد داد: از غرب به شرق.
"گردش مداری" ماه به گرد زمین همراستا با چرخش زمین، از باختر به خاور است، به همین دلیل با آن که خودش از شرق بالا آمده و به غرب می‌رود، سایه‌ی آن در یک خورشیدگرفتگی کامل از غرب به شرق جابجا می‌شود.
طلوع و غروب معمول اجرام آسمانی ارتباطی با جابجایی آنها در آسمان ندارد، بلکه به دلیل چرخش خود زمین است. با چرخش سیاره‌ی ما به گرد محورش، اجرام آسمان هم از دیدمان گنبد آسمان را در راستای شرق به غرب می‌پیمایند.

به دشواری می‌توانیم نیاکانمان را که سرسختانه می‌پنداشتند زمین (که به نظرشان بسیار بزرگ و نیرومند می‌آمد)، جابجا نمی‌شود و این گنبد آسمانست که به گرد آن می‌چرخد و جابجایی منظم و آشنای اجرام درونش را برای آنها پدید می‌آورد سرزنش کنیم.

پس از سده‌ها کار و تلاش، انسان‌ها پی بردند که زمین در واقع می‌چرخد و حرکت خورشید، ماه و ستارگان تنها ظاهری است. ولی پای خورشیدگرفتگی که به میان بیاید، با ناسازگاری تازه‌ای روبرو می‌شویم: چرا مسیر خورشیدگرفتگی از غرب آغاز می‌شود و در شرق پایان می‌یابد؟

پاسخ ساده است، ولی چیزی نیست که به فکر کردن درباره‌اش خو داشته باشیم:
خود ماه از "غرب به شرق" به گرد زمین می‌چرخد. به بیان دیگر، اگر ما بتوانیم به بالاترین نقطه‌ی قطب شمال رویم، ماه را با گردشی پادساعتگرد در یک دایره می‌بینیم. ولی در هر یک از این دورهای ماه، زمین حدود ۳۰ بار به گرد محورش می‌چرخد، برای همین گردش پادساعتگرد ماه چیزی نیست که به طور معمول متوجهش شویم. به هنگام یک خورشیدگرفتگی، مسیر سایه‌ی ماه روی زمین مسیر خود ماه را دنبال خواهد کرد: رو به شرق.

خورشیدگرفتگی فرصتی شگفت‌انگیز برای آزمودن ستاره‌شناسی در پایه‌ای‌ترین شکلش است: آشنایی با رقص پیچیده‌ی اجرام آسمانی.

-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
same - Earth - total solar eclipse - United States - crystal spheres - moon -star - North Pole - lunar orbit

منبع: Space.com

ابرهای پیرامون یک ستاره غول‌پیکر

ا\ین تصویر در دو اندازه‌ی بزرگ‌تر: ۷.۱ و ۸.۸ مگابایت
تلسکوپ فضایی اِسا/ناسای هابل هنوز برای کاوش کیهان حقه‌هایی در آستین دارد. برای نمونه، می‌تواند همزمان از دو بخش کنار هم در آسمان عکس بگیرد. او این کار را با دو دوربین گوناگون انجام می‌دهد- یک دوربین رو به هدف اصلی تنظیم می‌شود و دیگری رو به تکه‌ای دیگر از آسمان در همان نزدیکی. بنابراین مناطق شگفت‌انگیزی از کیهان می‌توانند همزمان رصد شوند، ترفندی که به نام رصد "میدان‌های همراستا" شناخته می‌شود.

این عکس بخشی از یک ابر گازی حباب-مانند (یک سحابی به نام اس‌اچ۲-۳۰۸) را نشان می‌دهد که ستاره‌ی بزرگ و خشن "ئی‌زی سگ بزرگ" را در بر گرفته. این تصویر با بهره از دوربین پیمایشی پیشرفته‌ی هابل گرفته شده و میدانی همراستا با بخش دیگری از سحابی را نشان می‌دهد که با دوربین میدان‌گسترده‌ی شماره ۳ هابل گرفته شده بود.

ئی‌زی سگ بزرگ که در صورت فلکی سگ بزرگ جای دارد، به عنوان یک ستاره‌ی ولف-رایه شناخته شده و یکی از درخشان‌ترین ستاره‌های این گونه است. پوسته‌ی گازی بیرونی ستاره از بین رفته و لایه‌های درونی آن که از عنصرهای سنگین‌تری که با دماهایی بی‌اندازه بالا می‌سوزند تشکیل شده آشکار شده است. ئی‌زی سگ بزرگ با پرتوهای شدیدش بادهایی چگال و انبوه می‌وزاند که همچون شلاقی بر مواد پیرامون فرود می‌آیند و آنها را پس رانده و دگرگون می‌کنند.

این فرآیندها دست به دست هم داده و گازهای پیرامون ستاره را به شکل یک حباب گسترده و بزرگ در آورده‌اند. سحابی‌های حبابی که توسط ستارگان ولف-رایه پدید می‌آیند از هیدروژن یونیده (HII یا اچ۲) درست شده‌اند و اغلب در فضای میان‌ستاره‌ای دیده می‌شوند. در این مورد، این حباب همان لایه‌های هیدروژنی بیرونی ئی‌زی سگ بزرگ هستند که سیل پرتوهای ستاره‌ی مرکزی دارد آن را مانند بادکنکی باد می‌کند. چنان چه در این تصویر دیده می‌شود، لبه‌های این حباب ابری و تنُک هستند.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
NASA - ESA - Hubble Space Telescope - camera - parallel field - Sh2-308 - star - EZ Canis Majoris - Advanced Camera for Surveys - nebula - Wide Field Camera 3 - Wolf-Rayet - hydrogen - element - stellar wind - bubble nebula - ionised - HII - nebulous

منبع: spacetelescope

آزمایش نسبیت اینشتین به کمک یک ستاره و یک سیاهچاله هیولا

* گروهی از اخترشناسان آلمان و جمهوری چک سه ستاره در یک خوشه را نزدیک ابرسیاهچاله‌ی مرکزی کهکشان راه شیری مشاهده کرده‌اند. این پژوهشگران به کمک تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال‌تی) در رصدخانه‌ی جنوبی اروپا (اسو) توانسند شیوه‌ی جابجایی آنها به گرد این سیاهچاله‌ی هیولا را تعیین کنند.
اسه ستاره که با فاصله‌ی بسیار کم به گرد ابرسیاهچاله‌ی مرکز کهکشان می‌گردندد، و اخترشناسان با بررسی یکی از این سه با نام اس۲، تاثیر نسبیتی میدان گرانشی ابرسیاهچاله را بر مدار آن تایید کرده‌اند. اندازه‌ی بزرگ‌تر
به گفته‌ی این دانشمندان، یکی از این ستارگان به نام اس۲، در مدارش انحراف‌هایی دیده می‌شود که می‌تواند دستاورد اثرهای نسبیتی باشد. اگر این دیده‌ها تایید شوند، نشانگر اینست که نظریه‌ی نسبیت عام اینشتین حتی در شرایط افراطی -در میدان‌های گرانشی که توسط اجرامی مانند ابرسیاهچاله‌ی مرکزی کهکشانمان، با جرمی هم‌ارز ۴ میلیون خورشید پدید آمده- نیز پابرجاست. بر پایه‌ی نسبیت عام، این اجرام فضای پیرامون خود را خم می‌کنند و باعث می‌شوند اجرام دیگر از مسیر راستی که در نبودِ هیچ نیرویی باید بپیمایند منحرف شوند.

آندره اکارت، استاد فیزیک آزمایشگاهی (تجربی) در دانشگاه کلن آلمان، که رهبر این گروه پژوهشی بود در گفتگو با اسپیس دات کام می‌گوید: «بیشتر آزمایش‌های نسبیتی به کمک خورشید و ستارگان انجام می‌شود، بنابراین به جرم یک یا چند برابر خورشید محدودند. به تازگی هم به کمک رصدخانه‌ی لیگو انجام شده که آن هم تنها در حد چند ۱۰ جرم خورشیدی بود.»
video
در این ویدیوی هنری، گردش سه ستاره به گرد ابرسیاهجاله‌ی مرکز کهکشان راه شیری نشان داده شده. در پایان ویدیو، با بزرگنمایی مدار اس۲ تغییر اندکِ مدار آن را به خوبی می‌بینیم. این تغییر که دستاورد اثرهای گرانشی است، هنگامی که اس۲ پس از ۱۵ سال از دوباره از همین نقطه‌ی مدارش گذشت دیده شد. اگر ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید.

اکارت می‌گوید ستاره‌هایی که در این آزمایش به کار رفتند به اندازه‌ای به ابرسیاهچاله نزدیکند که با سرعتی هم‌ارز ۱ تا ۲ درصد سرعت نور حرکت می‌کنند، و تنها حدود ۱۰۰ برابر فاصله‌ی زمین و خورشید به ابرسیاهچاله نزدیک می‌شوند، یعنی با استاندارد کهکشانی، بسیار نزدیک. (میانگین فاصله‌ی پلوتو از خورشید ۳۹ برابر فاصله‌ی زمین تا خورشید است- قاصله‌ی زمین تا خورشید برابر با ۱۵۰ میلیون کیلومتر، به نام یکای اخترشناسی شناخته می‌شود).  

بهره گرفتن از اجرامی که در مدارها می‌گردند برای نشان دادن اثرهای نسبیتی چیز تاره‌ای نیست؛ رصدهایی که در سده‌ی ۱۹ بر روی سیاره‌ی تیر (عطارد) انجام شد جابجایی‌های آن نسبت به چیزی که نظریه‌ی گرانش آیزاک نیوتن پیش‌بینی می‌کند انحراف دارد. در آغاز اخترشناسان فکر کردند این انحراف‌ها نشانه‌ی وجود یک سیاره‌ی دیگر است که آن را وولکان نامیدند. اینشتین در سال ۱۹۱۵ توانست نشان دهد که نسبیت می‌تواند این انحراف‌ را توضیح دهد.»
بزرگنمایی از بخشی از مدار ستاره‌ی اس۲ که تغییرِ اندکِ مدار آن، هنگامی که پس از ۱۵ سال از دوباره از همین نقطه‌ی مدارش گذشت دیده شد. تصویر بزرگ‌تر
مدار سیاره‌ی تیر درستی نظر اینشتین را ثابت کرد، ولی گرانش خورشید نسبت به گرانش یک ابرسیاهچاله ضعیف است. از همین رو اکارت و گروهش بر آن شدند تا درستی یا نادرستی نظریه‌ی اینشتین را در محیطی بسیار افراطی‌تر بیازمایند. اگرچه همگرایی گرانشی، خمیدن نور توسط اجرام بزرگ، نشان داد که جرم فضا را خم می‌کند، ولی این نخستین بارست که کسی سنجش‌هایی دقیق بر روی جرمی که مدارش تا این اندازه به یک سیاهچاله نزدیک است انجام داده.

به گفته‌ی اکهارت، خود این سنجش آن اندازه‌ای که می‌تواند باشد دقیق نیست. بررسی آینده می‌تواند خوانش بهتری از جایگاه این ستارگان داده و نتیجه را دقیق‌تر کند. وی می‌گوید یک نقشه، انجام دادن سنجش‌های طیفی بهتر است که می‌تواند حرکت‌های اس۲ را با دقت بیشتری نشان دهد.
جایگاه ابرسیاهچاله ی مرکز کهکشان راه شیری که "کمان آ*" نام دارد در چارچوب کوچک مرکز تصویر دیده می‌شود. در چارچوب پیوست که نمایی نزدیک از چارچوب نخست است، چایگاه ابرسیاهچاله با بعلاوه‌ی سرخ‌رنگ، و همچنین ستاره‌ی غول‌پیکر اس۲ نشان داده شده. تصویر بزرگ‌تر
--------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
German - Czech Republic - star - supermassive black hole - Sgr A* - Milky Way galaxy - Very Large Telescope - Chile - S2 - relativistic effect - Einstein - general relativit - gravity field - galactic center - sun - Andreas Eckart - experimental physics - University of Cologne - Germany - Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory - solar mass - Earth - Pluto - planet - Mercury - Isaac Newton - gravity - Vulcan - gravitational lensing - European Southern Observatory -
منبع: Space.com

تاج درخشان و چهره تیره

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
تنها در زمان کوتاه تاریک شدن خورشید به هنگام یک خورشیدگرفتگی کلی است که می‌توان به سادگی تاج این ستاره را دید. این تاج گسترده‌ (جو بیرونی خورشید) که در زمان‌های معمول در فروغ قرص آن پنهان می‌شود، چشم‌اندازی افسونگر دارد.
ولی جزییات ظریف و دامنه‌ی بی‌اندازه‌ گسترده‌ی روشنایی آن اگرچه [در آن زمان گذرا] با چشم دیده می‌شود، ولی عکاسی از آن بسیار دشوار است.
با این همه در اینجا عکسی پرجزییات از تاج خورشید را به هنگام خورشیدگرفتگی کلی اوت ۲۰۰۸ در مغولستان می‌بینیم که از پیوند عکس‌های جداگانه و پردازش‌ دیجیتالی به دست آمده است.
در این عکس ساختار لایه‌ای پیچیده و برافروختگی‌های سوزاننده‌ای که دستاورد آمیزه‌ی همیشه در تغییرِ گاز داغ و میدان‌های مغناطیسی است به روشنی دیده می‌شود. بر لبه‌ی خورشید هم زبانه‌های پرپیچ و تاب درخشان و صورتی‌رنگ به چشم می‌خورد.
هشت روز دیگر یک خورشیدگرفتگی کلی دیگر، این بار در نوار باریکی از خاک کشور آمریکا رخ خواهد داد که اگر آسمان صاف باشد، شاید بتوانیم دوباره چنین تاجی را به گرد خورشید ببینیم.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
total solar eclipse - solar corona - sun - Mongolia - magnetic field - prominence - USA

منبع: apod.nasa.gov

ابرهای سیاره سرخ را در حرکت ببینید

* در برخی از رشته عکس‌های تازه‌ای که خودروی کنجکاوی ناسا گرفته، ابرهای نازک آغاز فصلِ سیاره‌ی بهرام که همسان با ابرهای پَرسای زمین هستند را می‌بینیم که در آسمان این سیاره حرکت می‌کنند. ابرهای پرسا یا سیروس ابرهایی در فراز بالا هستند که از بلورهای یخ درست شده‌اند.
در این تصویر پویای سریع شده، حرکت ابرهای نازک را در آسمان سیاره‌ی بهرام (مریخ) می‌بینیم. این تصویر از پیوند عکس‌های بهبودیافته‌ای درست شده که خودروی کنجکاوی ناسا در روز ۱۷ ژوییه‌ی ۲۰۱۷، به کمک دوربین ناوبری خود (ناوکم) گرفته بود. بزرگی عکس ۲.۱ مگ است. آن را در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۵.۹ مگ) ببینید.
در این تصویر پویای سریع شده، حرکت ابرهای
نازک را در افق سیاره‌ی بهرام (مریخ) می‌بینیم.
این عکس‌ها واضح‌ترین نماهایی هستند که تاکنون کنجکاوی از ابرهای بهرام گرفته. این خودرو پنج سال پیش در همین ماه، در جایی حدود ۵ درجه زیر استوای سیاره‌‌ی بهرام فرود آمد. حرکت ابرهای بهرام پیش از این هم توسط کنجکاوی و خودروهای دیگر به تصویر کشیده شده بود، از جمله توسط کاوشگر سطح‌نشین فینیکس (فونیکس) ناسا که ۹ سال پیش در شمالگان بهرام کار می‌کرد.

کاوشگران ماه گذشته دو دسته از ۸ عکس آسمان را با بهره از دوربین ناوبری کنجکاوی (ناوکم)، در صبح زود یکی از روزهای ماه گرفتند. برای یک دسته، کنجکاوی تقریبا یکراست دوربینش را رو به بالا تنظیم کرده بود و برای دسته‌ی دیگر، درست رو به افق جنوبی. جابجایی ابرها در هر دو دسته ثبت شده و دیدنشان پس از بهبود و پررنگ کردن تصویر آسان‌تر شده است. در همین روز و با همین دوربین، در ساعت‌های نیمروز ابری دیده نمی‌شود.

بهرام در مدار بیضی‌اش بسیار بیش از زمین از خورشید دور می‌شود. در چند سال گذشته‌ی بهرام، کمربندی از ابر نزدیک استوای سیاره، و به هنگاهی که بهرام در دورترین نقطه‌ی مدارش بود پدیدار شده. عکس‌های تازه‌ی ابرها حدود ۲ ماه پیش از رسیدن بهرام به دورترین نقطه‌ی مدارش گرفته شده، به نسبت در آغاز این دور از پدیدار شدن کمربند ابری.

در این تصویر پویای سریع شده، حرکت ابرهای
نازک را در آسمان سیاره‌ی بهرام (مریخ) می‌بینیم
یکی از اعضای گروه علمی کنجکاوی، جان مورس از دانشگاه یورک در تورنتوی کانادا می‌گوید: «احتمال می‌رود این ابرها از بلورهای آب یخ‌زده‌ای ساخته شده باشند که به گِرد ذرات غبار، در جایی از جو که سرد است چگالیده شده‌اند. این راه راه‌ها زمانی پدید می‌آیند که بلورها پایین می‌افتند و در الگوهایی که به نام "پنجره‌ی ابر" شناخته می‌شود بخار می‌شوند. کنجکاوی روی بهرام ابزاری برای تعیین فرازای (ارتفاع) این ابرها ندارد ولی روی زمین، چنین ابرهایی در فرازاهای بلند ساخته می‌شوند.»

چاریسا کمبل از دانشگاه یورک با "میانگین" گرفتن از همه‌ی چارچوب‌های درون هر یک از این رشته عکس‌ها، و سپس کم کردن این میانگین از هر چارچوب، و بهبود تغییرات از هر چارچوب به چارچوب دیگر توانست این رشته عکس‌های بهبود یافته را پدید بیاورد. این ابرهای متحرک در یک رشته عکس خام هم دیده می‌شوند، هر چند به شکل محو.

--------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Earth - cirrus cloud - NASA - Curiosity Mars rover - equator - Martian - Mars - Phoenix Mars Lander - arctic - Navigation Camera - Navcam - elliptical - planet - Sun - cloud belt - John Moores - York University - Toronto - Canada. - crystal - fall streak - mare - Charissa Campbell

منبع: nasa

آدم‌ها در نقش ساعت آفتابی!

video
اگر ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در خود یوتیوب و یا در کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان تماشا کنید

آیا تاکنون شده که بخواهید یک "اشاره‌گر" باشید؟
اشاره‌گر یا gnomon بخش بلند یک ساعت آفتابی است که روی زمین سایه می‌اندازد. با جابجایی خورشید در آسمان، این سایه هم بر روی صفحه‌ی شماره‌دار ساعت جابجا می‌شود و بدین ترتیب زمان را نشان می‌دهد.
در روز ۱۹ ژوییه، یک گروه اخترشناسی یک ساعت آفتابی انسانی پدید آوردند؛ هر یک از آنها به مدت ۱۰ دقیقه آرام در نقش اشاره‌گر در مرکز ساعت آفتابی ایستادند. این ویدیوی زمان‌گریز از عکس‌هایی درست شده که هر ۲۰ ثانیه یک بار از ۸ صبح تا ۴ بعد از ظهر به ساعت تابستانی مرکز اروپا، از این افراد گرفته شده.
چیزهایی که روی سطح زمین کشیده شده زمان محلی محاسبه شده برای هر روز را نشان می‌دهد.
برج ساعتِ پشت سر آنها می‌تواند زمان را بررسی کند. آیا می‌توانید ظهر محلی آفتاب را نشان دهید؟ (راهنمایی: به هنگام ظهر، خورشید در نیمروز (نصف‌النهار) آسمانی است.
این گروه پرحوصله می‌خواهند این برنامه‌ را در زمستان آینده هم اجرا کنند تا مقایسه‌ای میان بلندی روز و ارتفاع خورشید انجام دهند.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
gnomon - sundial - Sun - Astronomy Group of the Progymnasium Rosenfeld - timelapse - Central European Summer Time - solar noon - meridan

منبع: apod.nasa.gov

رویدادهایی که هر ۱۸ سال یک بار تکرار می‌شوند

در این تصویر که به هنگام یک خورشیدگرفتگی کامل ثبت شده، آسمانی را می‌بینیم که تاریک شده و یک ماه نو در حالت ضدنور (سایه‌نما)، سیاره‌ی درخشان ناهید، و تاج زیبا و لرزان خورشید در آن دیده می‌شود.
عکس که از همگذاری نماهای همزمانِ تله‌فوتو و زاویه-باز درست شده، ۱۸ سال پیش در زمان خورشیدگرفتگی ۱ اوت ۱۹۹۹، از جایی نزدیک قسطمونی ترکیه که در مسیر گرفتگی کامل بود ثبت شده.
این خورشیدگرفتگی ویژه یکی از گرفتگی‌های جدول "ساروس ۱۴۵" بود. چرخه‌ی ساروس که از دید تاریخی به کمک رصد مدار ماه درست شده، زمانی را پیش‌بینی می‌کند که خورشید، زمین و ماه دوباره وارد هندسه‌ای می‌شوند که بتوانند یک خورشیدگرفتگی (یا ماه‌گرفتگی) پدید آورند. 
این جدول دارای یک دوره‌ی ۱۸ سال، ۱۱ روز، و هشت ساعته است. گرفتگی‌هایی که با یک چرخه‌ی ساروس از هم فاصله دارند همگی در یک دنباله‌ی ساروس که با شماره‌ی ویژه‌اش شناخته می‌شود جای دارند و بسیار با یکدیگر همسانند [از نظر زمان و جای رخ دادن و شکل و اندازه‌ی گرفتگی-م].
ولی مسیر گرفتگی هر کدام از خورشیدگرفتگی‌های پی در پی روی زمین در یک دنباله‌ی ساروس با هم تفاوت دارد، زیرا در هر یک از آنها، زمین ۸ ساعت بیشتر از رخداد پیشین چرخیده است. بنابراین خورشیدگرفتگی ساروس ۱۴۵ بعدی هم یک گرفتگی کلی خواهد بود که در روز ۲۱ اوت ۲۰۱۷ رخ داده و مسیر گرفتگی‌اش از ساحل تا ساحل کشور آمریکا خواهد گذشت.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
planet - Venus - New Moon - silhouette - coron - Sun - total solar eclipse - telephoto - totality - Kastamonu - Turkey - Saros 145 - Saros cycle - lunar eclipse - United States

منبع: apod.nasa.gov

چشم شیرین شوره‌زار

این تصویر در دو اندازه‌ی بزرگ‌تر: ۲.۸ مگابایت- ۶.۳ مگابایت
این تصویر در گوشه‌ی شمالی سالار د آتاکاما (شوره‌زار آتاکاما)- گسترده‌ترین کویر نمکی شیلی- گرفته شده. این پهنه نزدیک به شهر سان پدرو د آتاکاما است، یکی از شهرهای شمالی کشور شیلی که در میان گردشگران بومی و بین‌المللی بسیار محبوب است. در این شوره‌زار دو تالاب آب شیرینِ همانند جای دارد که بسیار به هم نزدیکند و به نام اوخوس د سالار شناخته می‌شوند، به معنای "چشمان شوره‌زار".

به هنگام روز، گردشگرانی که در راه رسیدن به سان پدرو د آتاکاما هستند در این نقطه نگه داشته و از تالاب‌ها بازدید می‌کنند. در تصویر، یکی از این دو گودال پرآب را درمیان چشم‌اندازی خشک، و در زمان غروب آفتاب می‌بینیم، زمانی که گردشگران از آنجا رفته‌اند و آرامش و سکوت دوباره به تالاب باز گشته است. بازتاب چهره‌ی آسمان که دارد از روز به شب تغییر می‌کند، به زیبایی در آب دیده می‌شود. سمت راست افق هنوز غرق در نور نارنجی خورشید است ولی در سمت راست، ستارگانی هم پدیدار گشته‌اند.

این منطقه چندان دور از فلات چاخناتور نیست. این فلات بلند که ۵۰۰۰ متر بالاتر از سطح دریاست، آرایه‌ی بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما (آلما) را در خود جای داده- رصدخانه‌ای با طراحی انقلابی که از ۶۶ آنتن بسیار دقیق تشکیل شده. بیابان آتاکاما با نمناکی (رطوبت) اندک و ارتفاع بالا، جایی مناسب برای آلماست و شرایطی آرمانی برای رصدهای اخترشناسی فراهم کرده است.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Salar de Atacama - salt flat - Chile - San Pedro de Atacama - freshwater - lagoon - Ojos de Salar - Eyes of the Salt Pan - Sun - star - Chajnantor Plateau - Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array - ALMA - Atacama Desert - ESO Photo Ambassador - Adhemar Duro

منبع: eso

هدف بعدی نیوهورایزنز جالب‌تر از پیش شد

* آیا هدف بعدی فضاپیمای نیوهورایزنز می‌تواند در واقع "دو تا" باشد؟

دانشمندان ماموریت نیوهورایزنز با جستجو در داده‌های تازه به دست آمده از این جرم دوردست کمربند کوییپر که به نام ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹ خوانده شده و نیوهورایزنز در ۱ ژانویه‌ی ۲۰۱۹ از کنارش خواهد گذشت، در پی یافتن همین پرسشند. این گذر که ۱.۶ میلیارد کیلومتر دورتر از پلوتو انجام خواهد شد، دوردست‌ترین نمونه در تاریخ کاوش‌های فضایی خواهد بود.
برداشت هنری از ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹، جرم کمربند کوییپر (کی‌بی‌او) که هدف بعدی گذرِ نیوهورایزنز است. اینجا یکی از احتمال‌ها برای ام‌یو۶۹ -کره‌وارِ پخت کشیده- به تصویر در آمده؛ احتمالی که یر پایه‌ی رصدهای تلسکوپی روز ۱۷ ژوییه،ی ۲۰۱۷ در پاتاگونیای آرژانتین داده شده. اندازه‌ی بزرگ‌تر
این جرم کمربند کوییپر (کی‌بی‌او) که ۶.۵ میلیارد کیلومتر از زمین دورتر است، در ۱۷ ژوییه‌ی ۲۰۱۷ از برابر یک ستاره گذشت. دانشمندان نیوهورایزنز در آن روز چند تلسکوپ در پاتاگونیای آرژانتین که در جای مناسبی برای دیدن این رویداد بودند را در زمان مناسب به کار گرفتند تا سایه‌ی زودگذر این جرم راببینند -رویدادی که به نام فروپوشانی (اختفا) شناخته می‌شود- و توانستند داده‌های ارزشمندی گرد آورند که به برنامه‌ریزان این گذر در تعیین مسیر فضاپیما و سنجش اندازه، شکل، مدار، و محیط پیرامون ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹ کمک خواهد کرد.

اعضای گروه بر پایه‌ی داده‌های به دست آمده از این فروپوشانی می‌گویند ام‌یو۶۹ احتمالا نه یک جرم گردِ، بلکه "کره‌وار پخت بسیار کشیده"، یا حتی چه بسا یک جرم دوتایی است. این پیکره‌ی شگفت‌آور اخترشناسان را به این فکر انداخته که این جرم شاید هم دو جرم باشد که یا با فاصله‌ی بسیار کم به گرد هم در چرخشند، یا چه بسا با هم تماس دارند -چیزی که به عنوان یک دوتایی نزدیک یا پرماسی (تماسی) شناخته می‌شود. شاید هم آنها یک جرمِ تنها را دیده‌اند که یک تکه‌ی بزرگ از آن جدا شده. اندازه‌ی ام‌یو۶۹ یا همنهش ساختار آن را نیز می‌‌توان از این داده‌ها به دست آورد. به نظر می‌رسد کشیدگی ام‌یو۶۹ چندان بزرگ‌تر از ۳۰ کیلومتر نیست، و اگر یک دوتایی باشد، قطر هر یک حدود ۱۵-۲۰ کیلومتر است.

آلن استرن، پژوهشگر اصلی نیوهورایزنز از بنیاد پژوهش جنو باختر (SwRI) در بولدر کلرادو می‌گوید: «این یافته‌ی تازه بسیار چشمگیر است. شکل ام‌یو۶۹ واقعا برانگیزاننده است، و می‌تواند به معنای‌ یک "نخستین" دیگر برای نیوهورایزنز باشد- یک جرم دوتایی در کمربند کوییپر. نتایج این فروپوشانی نمی‌توانست مرا شادتر از این کند، [چیزی] که نوید یک گنج بادآورد در این گذر را می‌دهد.»
برداشت هنری از ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹، جرم کمربند کوییپر (کی‌بی‌او) که هدف بعدی گذرِ نیوهورایزنز است. اینجا یکی دیگر از احتمال‌ها برای ام‌یو۶۹ -دوتایی بودن آن- به تصویر در آمده؛ احتمالی که یر پایه‌ی رصدهای تلسکوپی روز ۱۷ ژوییه،ی ۲۰۱۷ در پاتاگونیای آرژانتین داده شده و بر پایه‌ی آن، ام‌یو۶۹ می‌تواند یک دوتایی نزدیک، و یا جرمی که تکه‌ی بزرگی از آن جدا شده باشد. اندازه‌ی بزرگ‌تر
فروپوشانی ۱۷ ژوییه که این داده‌ها از آن به دست آمد سومین مورد از دسته رصدهای بلندپروازانه‌ی فروپوشانی برای نیوهورایزنز بود. دانشمندان با بهره از داده‌های تلسکوپ فضایی هابل و ماهواره‌ی اروپایی گایا جای دقیقی از سطح زمین که ام‌یو۶۹ باید بر آن می‌انداخت را سنجیده و تعیین کردند. استرن می‌افزاید: «هر دوی این تلسکوپ‌های ماهواره‌ای در پیروزیِ همه‌ی این چالش‌های فروپوشانی‌ نقشی کلیدی داشتند.»

مارک بویی، یکی از پژوهشگران نیوهورایزنز که این چالش‌های رصدی را رهبری می‌کرد می‌گوید: «این نتایج گیج‌کننده و هیجان‌انگیز از پیش برای برنامه‌ریزی ماموریت ما نتایجی کلیدی بوده‌اند، ولی اکنون به رازهای مربوط به این دیدار ام‌یو۶۹ با نیوهورایزنز که تا کمتر از ۱۷ ماه دیگر رخ خواهد داد افزوده شده.»
چشمک زدن یک ستاره‌ی بی‌نام در اثر گذشتن ام‌یو۶۹ از برابر آن در ۱۷ ژوییه‌ی ۲۰۱۷. پدیده‌ای که به نام فروپوشانی یا اختفا شناخته می‌شود.
-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - New Horizons - Kuiper Belt - KBO - 2014 MU69 - Pluto - Earth - star - Patagonia - Argentina - occultation - spheroid - football - binary - contact binary - Alan Stern - Southwest Research Institute - SwRI - Boulder - Colorado - Hubble Space Telescope - European Space Agency - Gaia satellite - Marc Buie

منبع: nasa

شب‌نشینی زیر باران شهاب

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر  
در آغاز هفته‌ی آینده (پایان هفته‌ی میلادی)، با به اوج رسیدن بارش شهابی سالانه‌ی برساووشی، بارانی از شهاب بر سر زمین خواهد بارید.
شهاب‌های معمولا پرنور و رنگین برساووشی دستاورد گذشتن سیاره‌ی ما از مدار دنباله‌دار سویفت-تاتل، و برخورد ذرات به جامانده از آن به زمین هستند. این شهاب‌ها به هنگام سپیده‌دم، در آسمان‌های صاف و بدون آلودگی، ردهایی از خود پدید می‌آورند که همگی از نقطه‌ی کانونی بارش در صورت فلکی برساووش آغاز می‌شوند.
با آن که بارش امسال در آسمانی روشن از نور ماه کوژ کاهنده رخ می‌دهد، ولی بار هم می‌توان از دیدنش لذت برد، به ویژه اگر در فضایی باز، دور از آلودگی نوری شهری، و با همراهانی خوب باشید.
در این تصویر پیوندی نماهایی به کار رفته که در زمان بارش شهابی برساووشی سال ۲۰۱۶ گرفته شده بودند، بر پس‌زمینه‌ای پرستاره به همراه کهکشان راه شیری، و حتی کهکشان زن در زنجیر (آندرومدا) که به گونه‌‌ی محوی نزدیک مرکز چارچوب دیده می‌شود.
در پیش‌زمینه هم ستاره‌شناسانی از همه‌ی گروه‌های سنی را می‌بینید که روی یک تپه، بر فراز دهکده‌ی Vrchtepla در اسلواکی گرد هم آمده‌اند.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
meteor - Perseid Meteor Shower - planet - Earth - Comet Swift-Tuttle - waning gibbous - star - Milky Way - Andromeda Galaxy - Slovakian - Vrchtepla

منبع: apod.nasa.gov

ماه‌گرفتگی پیش از طلوع آفتاب استرالیا

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در این تصویر همنهاده با دامنه‌ی دینامیک بالا، قرص کامل ماه اوت (مرداد) را می‌بینیم.
این عکس پیش از طلوع آفتاب ۸ اوت، از سیدنی استرالیا گرفته شده؛ جنوب بالای تصویر است و سایه‌ی تاریک زمین در زمانی نزدیک به گام بیشینه‌ی ماه‌گرفتگی پاره‌ای (جزیی) ، سمت چپ ماه را پوشانده است.
در این رویداد، گذر ماه از لبه‌ی سایه‌ی زمین از سرتاسر نیمکره‌ی خاوری زمین دیده می‌شد. چند هفته‌ی دیگر، رویداد دیگری رخ می‌دهد که برایش بسیار انتظار کشیده شده -خورشیدگرفتگی کلی ۲۱ اوت که در آن، سایه‌ی ماه نو از روی آمریکای شمالی، در راستای نوار باریکِ گرفتگی کلی از ساحل تا ساحل کشور ایالات متحره را خواهد پیمود.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Full Moon - dynamic range - Sydney - Australia - Earth - umbral - partial lunar eclipse - total solar eclipse - New Moon - North America - United States

منبع: apod.nasa.gov

راه‌راه‌های شگفت‌انگیز در حلقه‌های کیوان


این طرح‌ها و الگوهای دیدنی در حلقه‌های کیوان (زحل) چگونه پدید آمده؟
فضاپیمای کاسینی که به زودی ماموریت ۱۳ ساله‌اش یه گرد کیوان پایان می‌پذیرد، تصویر تماشایی دیگری از حلقه‌های پهناور این سیاره با جزییاتی بی‌سابقه را به زمین فرستاده است.
دلیل فیزیکی برخی از ساختارهای سامانه‌ی حلقه‌های کیوان همیشه هم شناخته شده نیست، ولی ساختارهای هندسی زیبایی در حلقه‌ها که اینجا دیده می‌شود، دلیلشان بی‌گمان "امواج چگالی" است.
یک ماه کوچک به روشی منظم مدار ذرات حلقه -که با فاصله‌های اندکی متفاوت به گرد کیوان در گردشند- را بر می‌آشوبد و چنین دسته‌ بندی‌هایی از امواج چگالی را پدید می‌آورد.
در گوشه‌ی پایین، سمت راست تصویر یک "موج خمیدگی" را می‌بینیم، یک موج عمودی در ذرات حلقه که آن هم در اثر گرانش یک ماه در آن نزدیکی پدید آمده.
مدارهای پایانی کاسینی گردآوری عکس‌ها و سنجش‌های علمی تازه‌ای از بزرگ‌ترین حلقه‌های سامانه‌ی خورشیدی را برای دانشمندان امکان‌پذیر کرده.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Saturn - rings - Cassini spacecraft - density wave - moon - bending wave - Solar System

منبع: apod.nasa.gov

دو حلقه که با میله‌ای درخشان به هم پیوسته‌اند

این تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۵.۹ مگ)
بیشتر کهکشان‌ها هیچ حلقه‌ای ندارند- ولی چرا کهکشان ان‌جی‌سی ۱۵۱۲ نه یکی، بلکه دو حلقه دارد؟!
در آغاز از حلقه‌ی درخشان نزدیک مرکز این کهکشان بگوییم که یک حلقه‌ی هسته‌ای [در واقع، پیراهسته‌ای] است، حلقه‌ای که مرکز کهکشان را در بر گرفته و از نور ستارگان نوزاد و جوان می‌درخشد.
ولی بیشتر ستارگان و گاز و غبار کهکشان در حلقه‌ای بسیار دورتر به گرد هسته می‌چرخند- که در این تصویر، نزدیک لبه‌های چارچوب دیده می‌شود. بر خلاف چیزی که به نظر می‌رسد، این حلقه به نام حلقه‌ی درونی شناخته می‌شود. اگر به دقت نگاه کنید می‌بینید که این حلقه‌ی درونی به دو سر یک میله‌ی مرکزیِ افشان پیوسته که به طور افقی از درون کهکشان گذشته.
به گمان اخترشناسان این ساختارهای حلقه‌ای دستاورد نامتقارن بودن خود ان‌جی‌سی ۱۵۱۲ در فرایندی دیرپا به نام "فرگشت دیریاز" یا پردوام (secular evolution) است. گرانش این نامتقارنی‌های کهکشان، از جمله میله‌ی ستارگانش، باعث می‌شود گاز و غبار از حلقه‌ی درونی به حلقه‌ی هسته‌ای کشیده شود و نرخ ستاره‌زایی این حلقه را بالا ببرد.
برخی از کهکشان‌های مارپیچی یک حلقه‌ی دیگر هم دارند- حلقه‌ای بیرونی که از این هم از هسته‌ دورتر است.

درباره‌ی این کهکشان بیشتر بخوانید:
ساختار کامل آن: * داوود و جالوت کهکشانی
حلقه‌ی هسته‌ای آن: * حلقه‌ای در ساعت

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
galaxy - NGC 1512 - nuclear ring - star - inner ring - bar - secular evolution - star formation - spiral galaxy

منبع: apod.nasa.gov

بخشی از کهکشان "چوب هاکی"

این تصویر در دو اندازه‌ی دیگر: کمی بزرگ‌تر- بسیار بزرگ‌تر (۹.۴ مگابایت)
در این عکس تلسکوپ فضایی هابل کهکشانی با فاصله‌ی ۳۰ میلیون سال نوری از زمین، در صورت فلکی تازی‌ها را می‌بینیم که به نام رسمی‌ ان‌جی‌سی ۴۶۵۶ شناخته می‌شود ولی نام فریبنده‌تر و جالب‌تری هم دارد: کهکشان چوب هاکی!

ولی این عکس تنها از بخش درونی و درخشان کهکشان گرفته شده و نمی‌تواند دلیل این نامگذاری را نشان دهد- این کهکشان به راستی پیکره‌ای باریک و کشیده دارد که در یک سرش تاب خورده و نمایی درست مانند یک چوب هاکی پیدا کرده است.

گمان می‌رود این ساختار شگفت‌انگیز دستاورد برهمکنش ان‌جی‌سی ۴۶۵۶ با دو همسایه‌ی نزدیکش، ان‌جی‌سی ۴۶۳۱ (کهکشان نهنگ) و ان‌جی‌سی ۴۶۲۷ (یک کهکشان بیضیگون کوچک) باشد. [تصویر زیر را ببینید]

برهم‌کنش‌های کهکشانی می‌توانند ساختار یک جرم کیهانی را به کلی دگرگون کرده، محتوای گاز و غبار و ستاره‌ی آن را به هم زده و در هم بپیچانند ونه و تاب داده و در هم بپیچانند و پیکره‌ای شگرف و زیبا به آن بدهند.
لکه‌ی سبز و بزرگ سمت چپ این تصویر یک دنباله‌دار است. سمت راست آن، پیکره‌ی کهکشان چوب هاکی به طور کامل دیده می‌شود.
توضیح را در این پست بخوانید: * سه چیز بی‌ربط در کنار هم: نهنگ، چوب هاکی و دنباله‌دار!
تلسکوپ فضایی هابل در درازنای حضورش در فضا شمار فراوانی از کهکشان‌های برهمکنش‌گر را دیده و به تصویر کشیده، از گل رز کیهانی (آرپ ۲۷۳) گرفته تا جفت "پنگوئن و تخمش" ( آرپ ۱۴۲) و چرخ‌های آرپ ۲۴۰. در این پیوند می‌توانید عکس‌های دیگری از کهکشان‌های برهم‌کنشی از بایگانی هابل را ببینید.

--------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
galaxy - NGC 4656 - constellation of Canes Venatici - The Hunting Dogs - Hockey Stick Galaxy - NGC 463 - The Whale Galaxy - NGC 4627 - elliptical - star - NASA - ESA - Hubble Space Telescope - rose - Arp 273 - penguin - Arp 142 - Arp 240

منبع: spacetelescope

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه