پرواز بر فراز سیاره تیر

اگر ویدیو اینجا جارا نشد می‌توانید آن را در فیسبوک یا کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان تماشا کنید

پرواز بر فراز سیاره‌ی تیر (عطارد) چه حسی دارد؟
از پردازش و پیوند دیجیتالی داده‌ها و تصاویر به دست آمده از فضاپیمای مسنجر ناسا که از ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ به گرد تیر می‌چرخید ویدیویی که درست شده که نمایی از پرواز بر فراز بیشتر سطح این سیاره‌ی داغ را به ما نشان می‌دهد.
به طور کلی، این درونی‌ترین سیاره‌ی سامانه‌ی خورشیدی با داشتن سطح خاکستری‌رنگ پوشیده از دهانه‌های برخوردی‌اش، بسیار هماند کره‌ی ماه خودمان به نظر می‌رسد.
مسنجر چیزهای بسیاری درباره‌ی این سیاره کشف کرد، از جمله این که مناطق همیشه در سایه‌ی نزدیک قطب‌های آن به احتمال بسیار در بردارنده‌ی آب یخ‌زده هستند.
این ویدیو با نمایی از سمتِ رو به خورشیدِ تیر آغاز می‌شود و با سمت شب آن به پایان می‌رسد.
سیاره‌ی تیر در عمل به اندازه‌ی کند می‌چرخد که در هر دو دور مدارش (هر دو بار که به گرد خورشید می‌گردد)، سه بار به گرد محورش می‌چرخد.
در سال ۲۰۱۸ اروپا و ژاپن ماموریت مشترکی به نام بپی‌کلمبو (BepiColombo) را برای بیشتر شناختن سطح تیر و بررسی میدان مغناطیسی آن آغاز خواهند کرد.

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
planet - Mercury - NASA - MESSENGER - Solar System - Earth - Moon - pole - Sun - Europe - Japan - BepiColombo - magnetic field

منبع: apod.nasa.gov

تاج سبز در آسمان نروژ

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
دستور کار این بود: اگر شفق قطبی دیدید دستتان را بالا ببرید.
ولی دو شب با آسمان ابری گذشت و کسی نتوانست شفقی ببیند. در شب سوم، آسمان بر فراز همان قله‌های شب‌های پیش نه تنها صاف بود بلکه با نمایشی دیدنی از شفق‌ها روشن هم شده بود.
دست‌ها به هوا رفت، شکیبایی و کارآزمودگی نتیجه داد، و این تصویر شگفت‌انگیز از پیوند سه نمای جداگانه به ثبت رسید.
ستیغی که اینجا می‌بینید یکی از قله‌های آبدَره‌ی آوستنس‌فیوردن نزدیک شهر سوولوایر در جزیره‌های لوفوتن در شمال نروژ است و زمان عکس به اوایل ماه مارس ۲۰۱۴ باز می‌گردد.
خورشید ما اکنون دارد به کمینه‌ی فعالیت سطحی‌ در چرخه‌ی مغناطیسی ۱۱ ساله‌اش نزدیک می‌شود، با این وجود در چند ماه گذشته، حفره‌های تاجش در چندین مورد نمایش‌های شفقی زیبایی به راه انداخته‌اند.

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
aurora - Austnesfjorden - fjord - Svolvear - Lofoten - Norway - Sun - Solar Minimum - hole - corona

منبع: apod.nasa.gov

زبانه‌ آتش‌های کالیفرنیا از فضا هم دیده می‌شود

این تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۴.۵۴ مگ)
این عکس در روز ۵ دسامبر ۲۰۱۷ توسط ماهواره‌ی سنتینل۲ی برنامه‌ی کوپرنیک گرفته شده و زبانه‌ها و دودهای آتشسوزی بزرگ و ویرانگر شمال باختر لوس آنجلس در جنوب کالیفرنیا را نشان می‌دهد. [حتما تصویر بزرگ‌تر را ببینید]

اکنون صدها آتشنشان در نبرد با این آتشسوزی بوده و بیش از ۲۰۰ هزار نفر وادار به ترک خانه‌های خود شده‌اند. به گفته‌ی سازمان جنگلداری و پیشگیری از آتش کالیفرنیا، فصل آتشسوزی جنگل‌های کالیفرنیا در سال ۲۰۱۷ بدترین فصلی بوده که تاکنون در تاریخ این ایالت ثبت شده.

این عکس گستردگی ویرانی‌های ناشی از تازه‌ترین آتش‌ها را نشان می دهد که به اندازه‌ای بزرگ و گسترده‌اند که نامی هم رویشان گذاشته شده. از همه‌ی آنها بدتر، "آتشسوزی توماس" است که تقریبا کل شهر اوهای و منطقه‌ای در شمال شهرستان ونتورا نزدیک لبه‌ی سمت چپ تصویر را در بر گرفته.

در این عکس همچنین دو دسته آتشسوزی بزرگ دیگر را هم می‌توان دید: "آتشسوزی رای" نزدیک سانتا کلاریتا (آتش میانی) و "آتشسوزی کریک" نزدیک سیلمار (آتش سمت راست).

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Copernicus Sentinel-2 - Los Angeles - California - California Department of Forestry and Fire Protection - wildfire - Thomas Fire - Ojai - Ventura - Rye Fire - Santa Clarita - Creek Fire - Sylmar

منبع: esa

گرد و غبارهای بره آسمانی

ساختارهای گرد و غباری که اینجا می‌بینید بیش از ۸ درجه را در آسمان نیمکره‌ی شمالی می‌پوشانند.
این میدان دید موزاییکی بخشی از آسمان در باختر خوشه‌ی ستاره‌ای آشنای پروین، در راستای صورت فلکی برجگاهیِ بره (به عربی: حمل) و صفحه‌ی کهکشان راه شیری را در بر دارد.
سمت راست این تصویر که با نوردهی بلند گرفته شده، "اپسیلون بره" را می‌بینیم، ستاره‌ای آبی‌فام در فاصله‌ی حدود ۳۳۰ سال نوری زمین که با چشم نامسلح هم دیده می‌شود.
از چپ به راست تصویر، سحابی‌های غبارآلود ال‌بی‌ان۷۶۲، ال‌بی‌ان۷۵۳، و ال‌بی‌ان۷۴۳ را می‌بینیم که نور ستارگان منطقه را بازتابانده‌اند ولی احتمال می‌رود فاصله‌شان از ما حدود ۱۰۰۰ سال نوری باشد. پهنای این چشم‌انداز در این فاصله‌ی برآوردی بیش از ۱۴۰ سال نوریست.
این ابرها در لبه‌ی یک ابر مولکولی بزرگ جای دارد و به احتمال بسیار در دل تاریکشان ستارگان نوزاد و اجرام ستاره‌ای جوان (پیش‌ستاره) را پنهان کرده‌اند که چشم تلسکوپ‌های نوری از دیدنشان ناتوان است. این پیش‌ستاره‌ها دارند در هسته‌های چگالی در دل این ابر مولکولی زیر گرانش خود می‌رمبند و فشرده می‌شوند.

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Pleiades star cluster - zodiacal - constellation Aries - plane - Milky Way Galaxy - Epsilon Arieti - nebula - LBN762 - LBN753 - LBN743 - molecular cloud - star - protostar

منبع: apod.nasa.gov

کشف دورترین سیاهچاله‌ای که تاکنون دیده شده

* دانشمندان یادگاری کم‌مانند از روزگار آغاز کیهان را یافته‌اند: دورترین ابرسیاهچاله‌ای که تاکنون شناخته شده. این هیولا جرمی به اندازه‌ی ۸۰۰ میلیون برابر خورشید دارد که برای روزگاری تا این اندازه کهن شگفت‌آور است. گزارش این دانشمندان در نشریه‌ی نیچر منتشر شده است.
برداشت هنری از دورترین ابرسیاهچاله‌ای که تاکنون یافته شده. این سیاهچاله در مرکز اختروشی است که نورش تنها از زمان ۶۹۰ میلیون سال پس از مهبانگ می‌آید.
یکی از نویسندگان این پژوهش، دنیل استرن از آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در پاسادینای کالیفرنیا می‌گوید: «این سیاهچاله بسیار بیشتر از چیزی که برای اجرامی تا این اندازه دور، هنگامی که تنها ۶۹۰ میلیون سال از مهبانگ می گذشته، انتظار می‌رود بوده؛ این نظریه‌های ما درباره‌ی روند شکل‌گیری سیاهچاله‌ها را به چالش می‌کشد.»

اخترشناسان برای شناسایی و بررسی اجرام احتمالی دوردست، داده‌های پیمایشگر فروسرخ میدان‌گسترده‌‌ی ناسا (وایز، WISE) و پیمایشگرهای زمینی را با هم ترکیب کردند، و سپس داده‌های تلسکوپ‌های ماژلان در رصدخانه‌های کارنگی در شیلی را هم به آنها افزودند. اخترشناس کارنگی، ادواردو بانادوس رهبری این پژوهش را برای شناسایی نامزدها از میان صدها میلیون جرمی که وایز یافته بود و ارزش بررسی بیشتر با تلسکوپ‌های ماژلان داشتند را بر عهده داشت.

به باور اخترشناسان، برای این که سیاهچاله‌ای در آغاز کیهان تا این اندازه بزرگ شود، می‌بایست شرایط ویژه‌ای فراهم باشد که به سیاهچاله اجازه‌ی رشد سریع بدهد- ولی دلیل بنیادی در این مورد ناشناخته است.

این سیاهچاله‌ی نویافته دارد حریصانه مواد مرکز یک کهکشان را می‌بلعد، و از همین رو باعث شکل‌گیری پدیده‌ای به نام اختروش شده. این اختروش به ویژه از این رو جالب است که نورش از اندکی پس از روزگار باز-یونش کیهان می‌آید، روزگاری که کیهان از تاریکی در آمد و روشن شد [بخوانید: * ساخته شدن جهان کمی بیش از ۶ روز طول کشید]. این کشف می‌تواند آگاهی‌هایی بنیادین درباره‌ی جهان هستی در روزگاری که تنها ۵% سن امروزش را داشت به ما بدهد.

یکی دیگر از نویسندگان پژوهش، برام ونمنز از بنیاد اخترشناسی ماکس پلانک در آلمان می‌گوید: «اختروش‌ها از درخشان‌ترین و دورترین اجرام شناخته شده‌ی کیهانند و برای شناخت کیهان آغازین بسیار مهمند.»

کیهان در آغاز سوپ داغی از ذرات بود که در دوره‌ای به نام پَندام (تورم) به سرعت گسترش یافت و چگالی‌اش کم شد. حدود ۴۰۰ هزار سال پس از مهبانگ، این ذرات خنک شدند و از پیوند با یکدیگر گاز هیدروژن خنثا درست کردند. ولی کیهان هنوز تاریک بود، بدون هیچ چشمه‌ی نوری، تا این که نیروی گرانش باعث شد توده‌های مواد فشرده و چگال شوند و نخستین ستارگان و کهکشان‌ها را بسازند. انرژی‌ای که توسط این کهکشان‌های باستانی آزاد می‌شد هیدروژن خنثا را برانگیخت و با بیرون راندن الکترونشان، آنها را به یون تبدیل کرد [روزگار باز-یونش کیهان]. این گاز از آن هنگام تاکنون به همین حالت مانده. همین که کیهان باز-یونیده شده، فوتون‌ها توانستند آزادانه در فضا پیش بروند. این نقطه‌ای از تاریخست که کیهان برای نور شفاف و گذرا شد.

بیشتر هیدروژن پیرامونِ این اختروشِ نویافته خنثا است. این بدان معناست که این اختروش که ULAS J1342+0928 نام گرفته، نه تنها دورترین اختروش، بلکه تنها نمونه‌ی شناخته شده‌ایست که می‌توانیم آن را درست در روزگار بازیونش کیهان ببینیم.

بانادوس می‌گوید: «این رویداد آخرین گذار بزرگ کیهان و یکی از مرزهای کنونی اخترفیزیک بود.»
برداشت هنری از دورترین اختروش شناخته شده. این جرم با ابرهای گاز هیدروژن خنثا در میان گرفته شده که نشان می دهد در دوران بازیونش کیهانست، زمانی که نخستین پرتوهای کیهان آزاد شدند. تصویر بزرگ‌تر
فاصله‌ی این اختروش به کمک چیزی که سرخگرایی (انتقال به سرخ) شناخته می‌شود اندازه گرفته شده، یعنی سنجیدن این که طول موج نورش تا به زمین برسد، چقدر در اثر گسترش کیهان کش آمده. هر چه سرخگرایی بیشتر باشد (طول موج بیشتر کش آمده باشد)، فاصله‌ی جرم دورتر است و اخترشناسان با نگاه کردن به آن، زمان دورتری در تاریخ کیهان را می‌بینند. سرخگرایی نور این اختروش نویافته ۷.۵۴ است که بر پایه‌ی سنجش طول موج تابش کربن یونیده از کهکشان میزبانِ آن ابرسیاهچاله (سیاهچاله‌ی ابرپرجرم) اندازه گرفته شده. بنابراین، نور اختروش بیش از ۱۳ میلیارد سال در راه بوده تا به زمین برسد.

به پیش‌بینی دانشمندان، آسمان چیزی میان ۲۰ تا ۱۰۰ اختروش به همین اندازه درخشان و به همین اندازه دور را در بر دارد. اخترشناسان برای یافتن نمونه‌های بیشتری از این اجرام دوردست چشم به راه ماهواره‌ی اقلیدس سازمان فضایی اروپا که ناسا هم سهم بزرگی در آن دارد، و تلسکوپ پیمایشی فروسرخ میدان گسترده‌ی ناسا (دبلیوفرست، WFIRST) هستند.

استرن می‌گوید: «با چندین دستگاه بسیار حسمندتری که اکنون در راهست، می‌توانیم در آینده انتظار یافته‌های هیجان‌انگیز بسیاری از روزگار آغاز کیهان را داشته باشیم.»

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
supermassive black hole - Sun - Nature - black hole - Big Bang - Daniel Stern - NASA - Jet Propulsion Laboratory - Pasadena - California - Wide-field Infrared Survey Explorer - WISE - Carnegie Observatories - Magellan telescopes - Chile - Eduardo Bañado - galaxy - quasar - Bram Venemans - Max Planck Institute for Astronomy - Germany - inflation - neutral hydrogen - star - ionize - photon - redshift - wavelength - carbon - Earth - European Space Agency - Euclid - Wide-field Infrared Survey Telescope - WFIRST - ULAS J1342+0928

منبع: nasa

ماه زرد و کوهستان سرخ

در دسامبر امسال، ماه همزمان با رسیدن به نزدیک‌ترین نقطه‌ی مدارش به گرد زمین (نقطه‌ی حضیض یا پیرازم)، به گام کامل نیز وارد شد.
در این چشم‌انداز بامدادی، قرص کامل، بزرگ و تمام روشن این ابرماه را به هنگام غروب در پشت افق ناهموار کوهستان آلپ در تورین ایتالیا می‌بینیم.
عکس درست پیش از سر زدن آفتاب از پشت افق مخالف گرفته شده. "سایه‌ی زمین" که دارد پایین می‌رود، از پشت کوه‌ها نمایان است و ستیغ کوه‌ها هم از نور خورشید که توسط هوای فشرده‌ی افق پراکنده شده به رنگ سرخ زیبایی در آمده‌اند.
تپه‌های نزدیک‌تر هنوز در سایه‌اند ولی نور پراکنده شده‌ی آفتاب گنبد و برج‌های کلیسای تاریخی سوپرگا روی تپه‌ای در گوشه‌ی پایین، سمت راست این نمای تله‌فوتو را نیز به رنگ سرخ در آورده‌.

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Full Moon - perigee - planet - Turin - Italy - Earth - alpine - dome - tower - Basilica - Superga - telephoto

منبع: apod.nasa.gov

چهار جرم از بزرگ‌ترین اجرام کمربند سیارک‌ها

در این تصویر چهار جرم از میلیون‌ها تکه سنگ درون کمربند سیارک‌ها را با جزییاتی خیره‌کننده می‌بینیم. کمربند سیارک‌ها که میان مدارهای بهرام (مریخ) و مشتری جای دارد، سیاره‌های سنگی درونی سامانه‌ی خورشیدی را از غول‌های گازی و یخی بخش بیرونی این سامانه جدا کرده است. این عکس‌ها به کمک دستگاه SPHERE از پشت تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال‌تی) در رصدخانه‌ی پارانال که بخشی از رصدخانه‌ی جنوبی اروپا (اسو) در شیلی است گرفته شده‌اند.

از بالا، سمت چپ در جهت ساعتگرد آغاز می‌کنیم: سیارک "۲۹ آمفیتریت"، "۳۲۴ بامبرگ"،"۲ پالاس"، و "۸۹ جولیا".

۲ پالاس که نامش را از ایزدبانوی یونانی، "پالاس آتنا" گرفته، حدود ۵۱۰ کیلومتر پهنا دارد. این جرم سومین سیارک بزرگ در کمربند اصلی سیارک‌ها و یکی از بزرگ‌ترین سیارک‌ها در سرتاسر سامانه‌ی خورشیدی است. ۲ پالاس حدود ۷% از جرم کل کمربند سیارک‌ها را در بر دارد و به اندازه‌ای پرجرم است که زمانی به عنوان یک سیاره در نظر گرفته شده بود.

سیارک ۸۹ جولیا با بزرگی یک سوم ۲ پالاس، نامش برگرفته از نام سنت جولیای کُرس است. همنهش سنگی آن باعث شده به عنوان یک سیارک گونه‌ی اس (S-type) شناخته شود.

۲۹ آمفیتریت هم یک سیارک گونه‌ی اس است که در سال ۱۸۵۴ یافته شد.

۳۲۴ بامبرگ که یکی از بزرگ‌ترین سیارک‌های گونه‌ی سی (C-type) در کمربند سیارک‌هاست که از ۲۹ آمفیتریت هم دیرتر یافته شد: در سال ۱۸۹۲ توسط یوهان پالیسا.

امروزه گفته می‌شود سیارک‌های گونه‌ی اس احتمالا اجرام بخش بیرونی سامانه‌ی خورشیدی بوده‌اند که در پی کوچ سیاره‌های غول‌پیکر به اینجا آمده‌اند. اگر این نظریه درست باشد، پس آنها باید در هسته‌ی خود دارای یخ باشند.

در اغلب داستان‌های علمی-تخیلی، کمربند سیارک‌ها به عنوان جایی پر از برخوردهای خشن، انباشته از تکه‌سنگ‌های بزرگ و بسیار نزدیک به هم تصویر می‌شود که مهار و ناوبری فضاپیما در آن حتی برای کارکشته‌ترین خلبان‌ها هم کاری دشوار و بی‌اندازه خطرناک است. ولی واقعیت اینست که در این کمربند تا دلتان بخواهد فضای خالی وجود دارد. روی هم رفته، کل جرم درون کمربند سیارک‌ها تنها ۴% جرم کره‌ی ماه است، و تازه نیمی از همین جرم هم در چهار جرم بزرگ آن جای داده شده: سرس، ۴ وستا، ۲ پالاس، و ۱۰ هایجیا.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
ESO - SPHERE - Spectro-Polarimetric High-contrast Exoplanet REsearch - Very Large Telescope - VLT - Paranal Observatory - Chile - main asteroid belt - asteroid - Mars - Jupiter - planet - Solar System - 29 Amphitrite - 324 Bamberga - 2 Pallas - 89 Julia - greek goddess - Pallas Athena - St Julia - Corsica - S-type - C-type - Johann Palisa - science fiction - Ceres - 4 Vesta - 10 Hygiea

منبع: eso

گرفتگی‌های سال ۲۰۱۷ در چهار کشور

در این تصویر چهار تکه همه‌ی خورشیدگرفتگی‌ها و ماه‌گرفتگی‌های سال ۲۰۱۷ از دیدگاه زمین با یک مقیاس نشان داده شده.
هر چهار نمای درون این تصویر را یک عکاس ماجراجو که برای دنبال کردن گرفتگی‌ها به چهار کشور رفته بود گرفته.
نخستین گرفتگی سال را در چارچوب بالا، سمت چپ می‌بینیم که گرفتگی قرص کامل ماه‌ فوریه در کشور چک است. سایه‌روشن‌های درون این ماه‌گرفتگیِ نیم‌سایه‌ای دستاورد گذشتن ماه از درون بخش‌های بیرونی و پراکنده‌ی سایه‌ی زمین است.
سپس در همان ماه، در چارچوب بالا، سمت راست، قرص تاریک ماه نو را می‌بینیم که وارد قرص خورشید شده و با حلقه‌ای از آتش در میان گرفته شده. این عکسِ خورشیدگرفتگی حلقه‌ای خیره‌کننده در میانه‌های این رویداد در کشور آرژانتین به تصویر کشیده شده.
دو چارچوب پایین گرفتگی‌های ماه اوت را نشان می‌دهند.
سمت چپ عکسی را می‌بینیم که در آلمان گرفته شده و گذر بخشی از ماه از درون سایه‌ی تاریک زمین را نشان می‌دهد که به یک ماه‌گرفتگی پاره‌ای انجامیده.
و سمت راست هم تاج شکوهمند خورشید را می‌بینیم که چهره‌ی کاملا گرفته‌ی خورشید را در آسمان باختر آمریکا در میان گرفته.
در گوشه‌ی سمت چپ هر یک از چارچوب‌ها نیز می‌توانید شماره‌ی ساروس هر رویداد (نمایانگر چرخه‌ی گرفتگی‌ها) را ببینید.
درباره‌ی چرخه‌ی ساروس بخوانید: * رویدادهایی که هر ۱۸ سال یک بار تکرار می‌شوند

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
planet - Earth - Full Moon - Czech Republic - penumbral lunar eclipse - New Moon - ring of fire - Argentina - annular solar eclipse - umbral shadow - Germany - solar corona - Sun - USA - Saros number

منبع: apod.nasa.gov

ستونی از غبار که فواره‌هایی درخشان را پنهان کرده

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
از نگاه برخی، این مانند کندوی یک زنبور اهریمنی به نظر می‌رسد.
ولی واقعیت اینست که آنچه در این تصویرِ تلسکوپ فضایی هابل می‌بینید ستونی از غبار کیهانی به بلندی دو سال نوریست که در آن "هربیگ-هارو ۶۶۶" (اچ‌اچ ۶۶۶) پنهان شده، یک ستاره‌ی نوزاد که فواره‌هایی نیرومند به بیرون می‌افشاند.
این ساختار در یکی از بزرگ‌ترین مناطق ستاره‌زایی کهکشان خودمان جای دارد: سحابی شاه‌تخته (کارینا) در فاصله‌ی ۷۵۰۰ سال نوری زمین که در آسمان شب‌های نیمکره‌ی جنوبی می‌درخشد.
ساختار لایه‌ای این جرم دستاورد بادها و پرتوهای ستارگان بزرگ، جوان و داغ سحابی شاه‌تخته است که برخی از آنها هنوز گام‌های پیدایش خود را در دل این سحابی می‌گذرانند.
در طیف فروسرخ که پرتوهایش می‌توانند در غبارهای سحابی رخنه کنند، دو فواره‌ی باریک و پرانرژی آشکار می‌شود که دارند از این ستاره‌ی نوزاد و همچنان نهفته بیرون می‌زنند.
هربیگ-هارو ۶۶۶ در طیف فروسرخ- اندازه‌ی بزرگ‌تر (۱۲.۵ مگ)
------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
HH 666 - evil bee - Hubble - Herbig-Haro 666 - jet - galaxy - Carina Nebula - wind - star - infrared

منبع: apod.nasa.gov

رنگین‌کمان بدون باران

این تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۴.۷ مگ)
معمولا رنگین‌کمان‌ها برای پدید آمدن نیاز به آب مایع دارند. پرتوهای خورشید  با گذر از درون قطره‌های آبی که دارند بر زمین فرود می‌آیند، به طیفی از رنگ‌های سرخ، سبز و آبی تجزیه می‌شود.

چند روز پیش، والتری ایمونن یک چنین رنگین کمانی را در آسمان مونیوی فنلاند دید، ولی یک چیزی اینجا غایب بود: قطره‌های آب. او می‌گوید: «دما ۶ درجه‌ی سانتیگراد زیر صفر بود، نه بارانی در کار بود و نه برفی. با این وجود رنگین‌کمانی بسیار گسترده در آسمان پدید آمده بود.»

وی با شگفتی می‌افزاید: «من تاکنون رنگین‌کمانی در زمستان ندیده بودم، و حتی نمی‌دانستم در دماهای زیر صفر هم می‌توانند پدید بیایند.»

کارشناس نورشناسی جَوی، لز کاولی می‌گوید قطره‌های آبی حتما در کار بوده: «شکل رنگین‌کمان (باریکی و چندگانگی) آن نشان می‌دهد که توسط قطره‌های آبی با اندازه‌ی مناسب، شاید با قطری حدود ۰.۵ میلیمتر، درست شده. به باور من بارندگی بوده ولی لزوما قطره‌ها به زمین نرسیده بوده‌اند. این قطره‌ها همچنین دستخوش پدیده‌ی "فراسرمایش" شده بوده‌اند، یعنی دمایشان زیر نقطه‌ی طبیعی یخ‌زدن آب بوده.»

قطره‌های فَراسرد باران می‌توانند زمانی شکل‌ بگیرند که قطره‌های آب از درون لایه‌های هوای زیر-یخبندان (با دمایی زیر نقطه‌ی یخ‌زدگی) بگذرند. قطره‌هایی که آلوده به ذراتی مانند غبار یا حتی میکروب باشند به سادگی یخ می‌زنند زیرا بلورهای یخ پیرامون ناخالصی‌های آنها شکل می‌گیرد. ولی اگر قطره‌ها آب خالص و بدون آلودگی باشند می‌توانند همچنان مایع بمانند حتی اگر دما زیر نقطه‌ی یخ‌زدگی باشد.

زمستان گذشته، در آب و هواهای نامعمولی که قطب‌ها را در بر گرفت قطره‌های باران فراسرد در آنجا دیده شد. عکس ایمنون نشان می‌دهد که باز هم از این رنگین‌کمان‌ها در راه است.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
reflect - Valtteri Immonen - rainbow - Muonio - Finland - optics - Les Cowley - precipitatio - supercool - freezing point - microbe - crystal - Arctic - pole

منبع: spaceweather

افزایش احتمال زیست‌پذیری "اروپا"، ماه مشتری: تکتونیک صفحه‌ای در این ماه اقیانوسی هم رخ می‌دهد

* مورد زمین‌ساخت‌های صفحه‌ای در "اروپا"، ماه اقیانوسی مشتری روز به روز جدی‌تر می‌شود.

دانشمندان پیش از این نشانه‌های زمین‌شناختی یافته بودند که نشان می‌داد گویا صفحه‌های پوسته‌ی یخ‌زده‌ی این ماه دارند زیر هم، رو به درون اقیانوس زیرزمینی آن می‌لغزند. اکنون یک پژوهش تازه نشان داده که چنین "فرورانشی" به راستی در اروپا امکان‌پذیر است. در این پژوهش، شیوه‌ی رخ دادن احتمالی این پدیده نیز نشان داده شده.
بر پایه‌ی پژوهشی تازه، اروپا، ماه اقیانوس‌دار مشتری می‌تواند زمین‌ساخت صفحه‌ای داشته باشد. اندازه‌ی بزرگ‌تر
این یافته‌های تازه می‌تواند اخترزیست‌شناسان و هر کسی که امیدوارست زمین تنها زیستگاه در سامانه‌ی خورشیدی نباشد را شیفته و مجذوب کند.

برندون جانسون، نویسنده‌ی اصلی پژوهش و استادیار بخش علوم زمین، محیطی و سیاره‌ای دانشگاه براون در رودآیلند می‌گوید: «اگر به راستی زندگی در اقیانوس [زیرزمینی اروپا] باشد، فرورانش راهیست که در آن، مواد مغذی مورد نیاز جانداران می‌تواند به درون آن اقیانوس منتقل شود.»

به گفته‌ی پژوهشگران، از جمله‌ی این مواد مغذی می‌توان اکسیدان‌ها را نام برد، مواد الکترون‌گیری که روی سطح اروپا فراوانند و می‌توانند به فراهم آوردن یک چشمه‌‌ی انرژی برای زندگی کمک کنند.

اینجا روی زمین، فرورانش به طور عمده در اثر اختلاف دما میان صفحه‌های سنگیِ به نسبت خنک (و بنابراین چگال) و گوشته‌ی فراداغ پیرامون آن رخ می‌دهد. در اروپا اُفت دما نمی‌تواند کارایی چندانی داشته باشد زیرا به گفته‌ی اعضای گروه پژوهشی، در آنجا صفحه‌های یخی به هنگام پایین رفتن گرم می‌شوند و سپس به سرعت با دمای یخ زیرین به تراز (تعادل) دمایی می‌رسند.

ولی بر پایه‌ی بررسی جانسون و گروهش، این بدان معنا نیست که فرورانش روی اروپا نمی‌تواند رخ دهد. مدل‌های رایانه‌ای آنها نشان می‌دهد که صفحه‌های یخی اروپا واقعا می‌توانند به پایین بلغزند- به شرط این که نمکی‌تر از پیرامونشان باشند.

جانسون می‌گوید: «از آنجایی که نمک چگال‌تر از یخ است، افزودن نمک به یک ورقه‌ی یخی می‌تواند مانند کمی افزایش وزن آن باشد. بنابراین، بر خلاف زمین که اختلاف دما باعث فرورانش می‌شود، در اروپا این اختلاف سطح نمک در یخ است که فرورانش پدید می‌آورد.»

پژوهشگران می‌گویند چنین اختلاف‌هایی به راستی می‌تواند درون پوسته‌ی یخی اروپا وجود داشته باشد. خیزش آب از ژرفای اقیانوس به بالا می‌تواند لکه‌هایی از ته‌نشست نمکی روی سطح درست کند، مانند کاری که فوران یخ‌فشان‌ها می‌کند.

وجود زمین‌ساخت (تکتونیک) صفحه‌ای روی اروپا می‌تواند به ما در به دست آوردن آگاهی بیشتر درباره‌ی سیاره‌ی خودمان در کنار این ماه یخی کمک کند.

جانسون می‌گوید: «اندیشیدن درباره‌ی این که جای دیگری به جز زمین هم بتواند زمین‌ساخت صفحه‌ای داشته باشد فریبنده است. از دیدگاه سیاره‌شناسی تطبیقی، بررسی زمین‌ساخت صفحه‌ای در این دنیای کاملا متفاوت می‌تواند به ما در شناخت چگونگی آغاز شدن فرآیند زمین‌ساخت‌های صفحه‌ای روی زمین کمک کند.»

گزارش این دانشمندان برای انتشار در نشریه‌ی "جئوفیزیکال ریسرچ: پلَنِتز" پذیرفته شده است.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
plate tectonics - Jupiter - moon - Europa - plates - ocean - subduction - astrobiologist - Earth - solar system - nutrient - Brandon Johnson - Department of Earth, Environmental and Planetary Sciences - Brown University - Rhode Island - oxidant - electron - Jovian - salt - slab - Upwelling - deposit - cryovolcanoe - planet - planetology - Journal of Geophysical Research: Planets

منبع: Space.com

سرخ و آبی در افق

این تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۵.۸ مگ)
در افق چه خبر است؟
پشت یک کشتزار اسفناج در گواتمالا، به جز درختانی در افق، یک آتشفشان بزرگ را نیز می‌بینیم: وولکان د فوئگو (آتشفشان آتش). نور سرخی که بالای این آتشفشان دیده می‌شود گدازه‌ی داغست.
ولی به جز آن، چیز چشمگیر دیگری هم در افق دیده می‌شود: یک دایره‌ی آبی در سمت چپ. این دایره که ماه را به همراه حلقه‌ای رنگین در بر گرفته یک تاج نامیده می‌شود. تاج در اثر پراش نور (در اینجا نور ماه) توسط قطره‌های ریز آب در هوای زمین پدید می‌آید. [یک نمونه: * تاج هفت رنگ ماه]
تکه‌ای از ابرها در سمت راست کنار رفته و ستارگان و حتی سیاره‌ی کیوان که بسیار بسیار دورتر از آتشفشان هستند در آن دیده می‌شوند.
اگرچه آتشفشان فوئگو هر از گاهی فعالیت‌هایی اندک از خود نشان می‌دهد ولی عکاس این تصویر خود را خوش‌شانس می‌داند که توانسته آن را درست به هنگام یک فوران انفجاری که سپتامبر گذشته رخ داد به تصویر بکشد.

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
spinach - Guatemala - volcano - Volcán de Fuego - Volcano of Fire - Moon - corona - diffraction - Earth - planet - Saturn - astrophotographer

منبع: apod.nasa.gov

میل به انفجار در یک کهکشان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر ۳.۵ مگ)
فریب ظاهر آرام و ساده‌ی این جرم را نخورید! این کهکشان مارپیچی که به نام ESO 580-49 (اسو ۴۹-۵۸۰) شناخته شده در عمل زمینه و گرایش انفجار دارد.

در اکتبر ۲۰۱۱، فوران سهمگینی از پرتوهای گامای پرانرژی -چیزی که به نام انفجار پرتو گاما یا جی‌آربی (GRB) شناخته می‌شود- از منطقه‌ای در آسمان که اسو ۴۹-۵۸۰ نیز در آنست دریافت شد. به باور اخترشناسان، از آنجایی که احتمال شانسی بودن همترازی این انفجار با این کهکشان یک در ۱۰ میلیون است، می‌توان گفت انفجار در همین کهکشان رخ داده بوده. با فاصله‌ی ۱۸۵ میلیون سال نوریِ این کهکشان از زمین، این جی‌آربی دومین جی‌آربی نزدیک به زمین بود که تاکنون دیده شده.

انفجارهای پرتو گاما از درخشان‌ترین رویدادهای کیهانند که گاهی برای چند ثانیه، برونداد پرتوهای گامایشان از کل برونداد پرتو گامای سرتاسر کیهانِ دیدارپذیر بیشتر می‌شود.

دلیل واقعی این جی‌آربی که به احتمال بسیار در همین کهکشان روی داده و به عنوان "جی‌آربی ۱۱۱۰۰۵ای نامیده شده هنوز ناشناخته است. دانشمندان چند رویداد را سرچشمه‌ی جی‌آربی‌ها می‌دانند که هیچکدامشان برای توضیح این یک مورد کارایی نداشته. بنابراین احتمال داده‌اند که کهکشان اسو ۴۹-۵۸۰ میزبان گونه‌ی تازه‌ای از انفجارهای جی‌آربی‌ باشد- گونه‌ای ناشناخته که هنوز هیچ ویژگی‌ای برای آن توصیف نشده.

کهکشان اسو ۴۹-۵۸۰ در صورت فلکی ترازو جای دارد.

-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
ESO 580-49 - spiral galaxy - gamma-ray burst - GRB - Earth - observable Universe - GRB 111005A

منبع: spacetelescope

صحنه‌ای از چرخش زمین و ماه در کنار هم

 اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در تلگرام یا فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان ببینید

کم پیش آمده زمین و ماه با هم به تصویر کشیده شوند. یکی از دیدنی‌ترین این موارد ۲۵ سال پیش در همین ماه بود، هنگامی که فضاپیمای گالیله در راه سفر به سیاره‌ی مشتری، برای دریافت کمک گرانشی، از سامانه‌ی خودمان (زمین-ماه) گذشت. در آن هنگام بود که کاوشگر روباتیک گالیله از فاصله‌ی حدود ۱۵ برابر فاصله‌ی زمین-ماه نگاهی به این دو انداخت و گردش تنها ماهواری طبیعی سیاره‌مان به گرد آن را تماشا کرد.
اگرچه ماه نسبت به زمین کوچک به نظر می‌رسد ولی واقعیت اینست که هیچ سیاره‌ی دیگری در سامانه‌ی خورشیدی به جز زمین ماهی ندارد که از نظر بزرگی تا این حد به آن نزدیک باشد.
خورشید که بیرون لبه‌ی سمت راست ویدیو است، حدود نیمی از هر دو کره را روشن کرده، و چرخش زمین با ابرهای سفید، اقیانوس‌های آبی، و خشکی‌های قهوه‌ای-زرد آن را نمایان کرده است.
امشب قرص تقریبا کامل ماه دسامبر (که در فرهنگ بخشی از باخترزمین به نام ماه بلوط شناخته می‌شود) را در سرتاسر شب، از غروب تا ظلوع آفتاب می‌توان تماشا کرد [در واقع گویا ابرماه امشب است].

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Earth - Moon - Jupiter - Galileo spacecraft - planetary system - Solar System - satellite - Sun - Oak supermoon

منبع: apod.nasa.gov

بررسی محیط مریخ در مریخی‌ترین نقطه زمین

* یک آبگیر آب شور کم‌ژرفا در مریخی‌ترین جای سیاره‌ی زمین که گویا به جای نم و رطوبت پایین آمده از جو، از بیرون زدن آب‌های زیرزمینی سیراب می‌شود، شاید بتواند درباره‌ی ذخایر آب مایع احتمالی در سیاره‌ی بهرام (مریخ) سرنخی به ما بدهند.
حدود ۴۵ درصد از وزن آب آبگیر کم‌ژرفای دن خوان را نمک تشکیل داده.
"آبگیر دُن خوان" در دره‌ی رایت، از دره‌های خشک مک‌موردو در جنوبگان، یکی از شورترین حوضه‌های آبی در سیاره‌ی زمین، شاید از دریای مرده (بحرالمیت) هم شورتر است. این آبگیر که پهنه‌ای حدود ۱۰۰ در ۳۰۰ متر را می‌پوشاند ولی ژرفایش تنها به ۱۰ سانتیمتر می‌رسد، نمکش به اندازه‌ی کافی هست تا حتی در دمای ۵۰ درجه‌ی سانتیگراد زیر صفر هم جلوی یخ زدن آب را بگیرد، دماهای معمولی در سیاره‌ی بهرام.

در سال ۲۰۱۳، پژوهشگران نظر دادند که این برکه آب‌های نمک‌دارش را از آب شدن برف‌ها و چگالش (میعان) و پایین آمدن نم از هوا، و چکه‌هایی دریافت می‌کند که به آرامی از تپه رو به پایین سرازیر می‌شوند و ردهایی تیره از خود به جا می‌گذارند. این ردها همانند "رگه‌های بازآینده‌ی سراشیبی" یا آراس‌آی (RSL) که روی تپه‌های سیاره‌ی بهرام دیده شده و شاید دستاورد جریان فصلی آب مایع شور باشند است، هر چند که تاکنون روی بهرام چنین جریان‌هایی با چشم دیده نشده.

برای آزمایش این نظریه، گروهی از پژوهشگران به رهبری جاناتان تونر، زمین‌شیمیدان و استادیار دانشگاه واشنگتن دو شبیه‌سازی انجام دادند: در یک شبیه‌سازی سرچشمه‌ی آب‌های آبگیر دن خوان را آبخوان‌های (سفره‌های آب) ژرفای زیر زمین در نظر گرفتند، و در شبیه‌سازی دیگر این نم هوا بود که چگالیده می‌شد و به درون آن می‌چکید.

گروه تونر پی بردند که شیمی ویژه‌ی این آبگیر که سرشار از کلرید کلسیم است، بهتر از همه دستاورد یک آبخوان گسترده‌ی زیرزمینی است. کلرید کلسیم زمانی پدید می‌آید که پوسته‌های نازکی از آب شور به درون خاک یخ‌زده تراوش کرده و با کانی‌ها آمیخته می‌شوند.
در این تصویر ماهواره‌ای از آبگیر دن خوان، رگه‌های تیره‌ای روی شیب تپه‌های پیرامون آن دیده می‌شود که به گونه‌ی شگفت‌آوری همانند رگه‌های بازآینده‌ی سراشیبی روی سیاره‌ی بهرامند.
رگه‌های تیره‌ای که سال ۲۰۱۳ فکر می‌کردند در اثر سرازیر شدن آب برف‌ها به پایین تپه پدید می آیند هم سرشار از کلرید کلسیم هستند، چیزی که نشان می‌دهد در تولید آنها هم آبخوان‌های زیرزمینی نقش دارند.

تونر در گفتگو با آستروبیولوجی مگزین (Astrobiology Magazine) گفته: «کجا دیگر خاک نمک‌دار سرد سراغ دارید؟ سرتاسر سیاره‌ی بهرام! به نظر ما یک چنین انباشت‌های کلرید کلسیمی زیر بیشتر سطح بهرام هم می‌تواند باشد و، مانند دره‌های خشک مک‌موردو، روی بهرام هم آب‌های بالا آمده‌ی زیرزمینی می‌توانند رگه‌های بازآینده‌ی سراشیبی پدید بیاورند.»

تونر می‌گوید هنوز نمی‌دانیم سطح نمک آبگیر دن خوان برای وجود زندگی بیش از حد خشن است یا نه، ولی دریاچه‌های نزدیکش که احتمالا از همین آبخوان‌ها سیراب می‌شوند موجود زنده دارند. با گسترش (تعمیم) این واقعیت، می‌توان پرونده‌ی وجود زندگی در محیط‌هایی با همین شرایط روی سیاره‌ی سرخ را باز نگه داشت.

در ماه دسامبر، تونر به همراه یک گروه در برنامه‌ای به پشتیبانی بنیاد ملی علوم و ناسا راهی آبگیر دن خوان خواهد شد تا با سنجیدن همنهش شیمیایی آن، نمونه‌‌برداری از خاکش، و بررسی دگرگونی‌های خود آن در گذر زمان، نظریه‌اش را بیازماید.

گزارش این پژوهش در نشریه‌ی ارث اند پلنتاری ساینس لترز منتشر شده.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Mars - Earth - liquid wate - Don Juan Pond - Wright Valley - McMurdo Dry Valleys - Antarctica - Dead Sea - salt - recurrent slope lineae - RSL - condensing - Jonathan Toner - geochemist - University of Washington - aquifer - calcium chloride - Astrobiology Magazine - NASA - National Science Foundation -  Earth and Planetary Science Letters

منبع: Space.com

سیاهچاله‌های غول‌‌پیکری که در عکس‌های کهکشان آندرومدا یافته شده‌اند

* گویا حتی سیاهچاله‌ها هم نمی‌توانند در برابر وسوسه‌ی خراب کردن عکس دیگران تاب آورده و خود را وارد عکسشان نکنند! یک چنین "عکس‌آزار" کیهانی‌ که مانند جرمی در پیش‌زمینه‌ی عکس‌های کهکشان زن در زنجیر دیده می‌شود، می‌تواند یکی از فشرده‌ترین جفت‌های ابرسیاهچاله‌ای باشد که تاکنون یافته شده.
تصویر پیوست با بهره از داده‌های پرتو X تلسکوپ چاندرا به دست آمده و سامانه‌ی  را به رنگ آبی نشان می‌دهد- تصویر بسیار بزرگ‌تر (۲۴ مگ)

رصدخانه‌ی پرتو X چاندرای ناسا به همراه چند تلسکوپ نوری زمینی، چشمه‌ی نور شگفت‌انگیزی نزدیک کهکشان زن در زنجیر (آندرومدا، همسایه‌ی کهکشانی ما)  یافته‌اند. این چشمه پیش از این گمان می‌رفت بخشی از کهکشان زن در زنجیر باشد ولی پژوهش تازه نشان می‌دهد این چشمه‌ی نور که LGGS J004527.30+413254.3 (یا تنها "جی۰۰۴۵ +۴۱) نامیده شده، در حقیقت یک جرم بسیار دوردست در فاصله‌ی ۲.۶ میلیارد سال نوری است که مانند یک "عکس‌آزار"، خود را در تصویر کهکشان زن در زنجیر نشان داده است.

در چارچوب زمینه‌ی این تصویر عکسی از کهکشان زن در زنجیر را می‌بینیم که از داده‌های نوری تلسکوپ فضایی هابل به دست آمده و در چارچوب پیوست هم تصویر پرتو X چاندرا (به رنگ آبی) از این جرم را می‌بینیم. در چارچوب پیوست، شمال بالا است و در تصویر زمینه شمال پایین، سمت راست است. کهکشان زن در زنجیر که ام۳۱ نیز خوانده می‌شود یک کهکشان مارپیچی در فاصله‌ی حدود ۲.۵ میلیون سال نوری زمین است.

چیزی که از دور بودن جی۰۰۴۵ +۴۱ جالب‌تر است اینست که گویا یک جفت سیاهچاله‌ی غول‌پیکر را در بر دارد که در مداری تنگ به گرد هم می‌چرخند. جرم کل این دو ابرسیاهچاله حدود ۲۰۰ میلیون برابر جرم خورشید برآورد شده.

جی۰۰۴۵ +۴۱ پیش از این به عنوان جرمی کاملا متفاوت -یک ستاره‌ی دوتایی- رده‌بندی شده بود که در خود کهکشان زن در زنجیر جای دارد. یک گروه از پژوهشگران با پیوند داده‌های پرتو X چاندرا و داده‌های طیفی تلسکوپ جمینای شمالی در هاوایی نشان دادند که جی۰۰۴۵ +۴۱ دستکم دو ابرسیاهچاله را در بر دارد. این گروه با بهره از داده‌های تلسکوپ‌های "کارخانه‌ی اجرام گذرای پالومار" در کالیفرنیا تغییراتی تکرارشونده را در نور جی۰۰۴۵ +۴۱ یافتند که نشانه‌ی حضور دو سیاهچاله‌ غول‌پیکر بود.

به برآورد دانشمندان، این دو سیاهچاله‌ی احتمالی با فاصله‌ی تنها چند صد برابر فاصله‌ی زمین تا خورشید به گرد هم در چرخشند، یعنی چیزی کمتر از یک صدم سال نوری؛ آن را با نزدیک‌ترین ستاره به خورشید بسنجید که حدود ۴ سال نوری از ما فاصله دارد.

سامانه‌ای مانند جی۰۰۴۵ +۴۱ می‌تواند دستاورد ادغام دو کهکشان که هر یک ابرسیاهچاله‌ای داشته‌اند در میلیاردها سال پیش باشد. در چنین فاصله‌ای [میان این دو]، این دو سیاهچاله با گسیل امواج گرانشی ناگزیر به یکدیگر نزدیک و نزدیک‌تر می‌شوند.

یکی از نویسندگان این پژوهش، جان روآن از دانشگاه واشنگتن، سیاتل می‌گوید: «ما نمی‌توانیم جرم دقیق هر یک از این سیاهچاله‌ها را اندازه بگیریم. بسته به این جرم، این دو در زمانی از ۳۵۰ تا ۳۶۰ هزار سال دیگر به هم رسیده و با هم یکی خواهند شد.»

اگر جی۰۰۴۵ +۴۱ واقعا دو سیاهچاله که با فاصله‌ای به این نزدیکی به گرد هم می‌چرخند باشد، امواج گرانشی خواهد فرستاد، ولی آشکارسازهای لایگو و ویرگو نخواهند توانست سیگنال آن را ببینند. این دو رصدخانه‌های روی زمین تاکنون ادغام سیاهچاله‌های ستاره‌ای که جرمشان کمتر از ۶۰ برابر خورشید است را آشکار کرده‌ و همین تازگی نیز امواج گرانشی از ادغام دو ستاره‌ی نوترونی را دریافت کرده‌اند.

تره‌ور دورن-والنشتاین، او هم از دانشگاه واشنگتن می‌گوید: «ادغام ابرسیاهچاله‌ها نسبت به سیاهچاله‌های ستاره‌ای با سرعت کمی رخ می‌دهد. تغییرات کندتر در امواج گرانشی سامانه‌ای مانند جی۰۰۴۵ +۴۱ می‌تواند بهتر از همه با گونه‌ی دیگری از آشکارسازهای امواج گرانشی به نام "آرایه‌ی زمان‌سنجی ‌تپ‌اختر" دریافت شود.

پژوهشنامه‌ی این دانشمندان برای انتشار در نشریه‌ی آستروفیزیکال جورنال پذیرفته شده و نگارش پیش‌چاپ آن در این پیوند در دسترس است.

-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
black hole - photobomb - Andromeda galaxy - supermassive black hole - NASA - Chandra X-ray Observatory - optical - Milky Way - galaxy - LGGS J004527.30+413254.3 - J0045+41 - Hubble Space Telescope - M31 - spiral galaxy - Earth - Sun - star - X-ray - Gemini North - Hawaii - Palomar Transient Factory - California - gravitational wave - John Ruan - University of Washington - LIGO - Virgo - stellar-mass black hole - Trevor Dorn-Wallenstein - Pulsar Timing Array

منبع: chandra و nasa

به تماشای طلوع ماه برویم

آیا تاکنون طلوع ماه و برخاستن آن از پشت افق را تماشا کرده‌اید؟
زمانی که قرص ماه تقریبا کامل است، بالا آمدنِ آرامِ آن از پشت یک افق صاف می‌تواند چشم‌اندازی زیبا و فراموش‌نشدنی داشته باشد.
یک چنین طلوع تماشایی و چشمگیری در اوایل سال ۲۰۱۳ از دورنمای کوه ویکتوریا در ولینگتون نیوزیلند مورد تصویربرداری قرار گرفت. یک عکاس نجومی زبَردست با یک برنامه‌ریزی دقیق، دوربینش را در فاصله‌ی حدود دو کیلومتری چشم‌انداز جای داد و آن را رو به نقطه‌ای در دورنما که مطمئن بود ماه از آن جا بر خواهد خاست و نمایش شبانه‌اش را آغاز خواهد کرد تنظیم نمود.
ویدیویی که اینجا می بینید، تک ویدیوی ویرایش نشده‌ایست که وی بدون توقف ضبط کرده. توجه کنید که این "یک ویدیوی دور تند نیست":
از یوتیوب ببینید
مردمی که در دورنمای کوه ویکتوریا به تماشای طلوع بزرگ‌ترین ماهواره‌ی سیاره‌ی زمین آمده‌اند، در برابر قرص ماه به حالت ضدنور و تمام تیره دیده می‌شوند.
خود شما هم به سادگی می‌توانید سر زدن ماه را ببینید: این چیزیست که هر شبانه‌روز روی می‌دهد، گرچه تنها نیمی از طلوع‌های ماه در ساعت‌های شب رخ میدهد. ماه در هر شبانه‌روز، حدود پنجاه دقیقه دیرتر از شبانه‌روز پیش طلوع می‌کند، ولی طلوع قرص کامل ماه همیشه درست همزمان با غروب آفتاب انجام می‌شود.
یکی از شب‌های خوب برایدیدن طلوع ماه همین امشب است که ماه در زمان رسیدن به گام کامل، به زمین نزدیک‌تر از همیشه خواهد بود -پدیده‌ی اَبَرماه- و این باعث خواهد شد ماه اندکی بزرگ‌تر و روشن‌تر از همیشه دیده شود.

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Full Moon - Silhouette - Moon rise - Mount Victoria - astrophotographer - Moon - Earth - satellite

منبع: apod.nasa.gov

نمای سه‌بعدی از گودال‌های مسیه روی ماه

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
بسیاری از خوشه‌های ستاره‌ای و سحابی‌های درخشان آسمان سیاره‌ی زمین با نام اخترشناس "شارل مسیه" خوانده می‌شوند که در سده‌ی ۱۸ میلادی، کاتالوگ پرآوازه‌ای از این اجرام پدید آورد. نام وی همچنین بر این دو دهانه‌ی بزرگ و چشمگیر روی ماه نیز نهاده شده.
این دو دهانه که بر روی سطح تیره و هموار دریای باروری ماه جای دارند، به نام‌های مسیه (چپ) و مسیه آ شناخته می‌شوند و اندازه‌هایشان به ترتیب برابر با ۱۵ در ۸ و ۱۶ در ۱۱ کیلومتر است.
دو رگه‌ی شعاعی روشنی که رو به سمت راست از
دهانه‌ها بیرون زده
شکل این دو دهانه کشیده (بیضی) است، زیرا جسم برخوردی که از چپ به راست حرکت می‌کرده، با زاویه‌ی بسیار کم و بسته‌ای به سطح خورده و این گودال‌ها را پدید آورده بوده.
برخورد با زاویه‌ی بسته همچنین باعث پدید آمدن دو رگه‌ی روشن از مواد شده که روی سطح به سمت راست و تا بیرون از چارچوب تصویر کشیده شده‌اند (عکس روبرو را ببینید).
این تصویر خیره‌کننده‌ی سه‌بعدی (استریو) که برای دیدنش نیاز به عینک سرخ/آبی (با عدسی سرخ سمت چپ) دارید، از همگذاری دو عکس پُروضوح درست شده که به هنگام سفر آپولو ۱۱ به ماه گرفته شده بودند (عکس های AS11-42-6304 و AS11-42-6305).

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Messier Craters - Stereo - Apollo 11 - nebula - star cluster - planet - Earth - Charles Messier - crater - Moon - Sea of Fertility - Mare Fecunditatis - Messier - Messier A - shallow-angle - impactor - ray - red/blue glasses - AS11-42-6304 - AS11-42-6305 - Apollo 11

هیچ نامی نمی‌توان روی این همه زیبایی گذاشت!

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در این تصویر تازه‌ی فضاپیمای جونوی ناسا، ابرهای سیاره‌ی مشتری را در سایه‌رنگ‌های آبی خیره‌کننده‌ و شگفت‌انگیز می‌بینیم.

جونو این عکس را از فاصله‌ی تنها ۱۸,۹۰۶ کیلومتری قله‌ی ابرهای مشتری گرفت- فاصله‌ای که تقریبا برابر با راه میان شهر نیویورک و پرت استرالیاست. این عکس یک سامانه‌ی ابری در نیمکره‌ی شمالی سیاره را نشان می‌دهد و در روز ۲۴ اکتبر ۲۰۱۷، ساعت ۱:۲۴ بعد از ظهر به وقت خاور آمریکا گرفت. در آن هنگام جونو در عرض ۵۷.۵۷ درجه‌، تقریبا سه پنجم راه از استوا تا قطب شمال سیاره بود و داشت نهمین گذرش از کنار این غول گازی را انجام می‌داد.

مقیاس فضایی این تصویر ۱۲.۵ کیلومتر بر پیکسل است، به عبارت دیگر، هر پیکسل آن هم‌ارز ۱۲.۵ کیلومتر است.

زاویه‌ی گام (زاویه‌ی جونو-مشتری-خورشید) در زمان گرفتن عکس به گونه‌ای بود که ابرهای فراز بالاتر، بر پیرامونشان سایه انداخته‌اند. این رفتار در سفیدترین بخش‌ها بهتر از جاای دیگر دیده می‌شود ولی در تک و توکی از نقاط در بخش‌های سمت راست و بخش‌های پایین نیز به چشم‌ می‌خورد.

این عکس توسط دو شهروند-دانشمند از پردازش و بهبود رنگ عکس‌های دوvبین جونوکم فضاپیما به دست آمده.

------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Jovian - NASA - Juno - New York City - Perth - Australia - latitude - equator - north pole - planet - spatial scale - citizen scientist - JunoCam

منبع: nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه