برای نخستین بار جایگاه یکی از درخشان‌ترین انفجارهای کیهان شناسایی شد

* دانشمندان برای نخستین بار توانسته‌اند کهکشانی که یک فوران زودگذر رادیویی در آن رخ داده بود را شناسایی کنند.
* اگرچه هنوز نمی‌دانیم دقیقا چه چیزی این انفجارهای گذرای امواج رادیویی را پدید می‌آورد، ولی اکنون دیگر می‌دانیم که یکی از آنها از کجا آمده بوده، و این می‌تواند روشی تازه برای بررسی سرچشمه‌های آنها برای ما فراهم کند.
درون چارچوب پیوست، کهکشان میزبان FRB 121102 در طیف نور دیدنی (مریی) نشان داده شده. تصویر بزرگ‌تر
فوران‌های زودگذر رادیویی (FRBها) از جمله‌ی گریزان‌ترین و دست نیافتنی‌ترین پدیده‌های کیهانند: سیگنال‌های نیرومندی از امواج رادیویی که تنها به مدت چند هزارم ثانیه چشمکی از دوردست فضا می‌زنند و بدون بر جای گذاشتن هیچ ردی ناپدید می‌شوند. دانشمندان تاکنون هر احتمالی را برای سرچشمه‌ی FRBها در نظر گرفته‌اند، از سیاهچاله‌ها گرفته تا فرازمینی‌های هوشمند.

از آنجایی که FRBها پدیده‌هایی کوتاه مدتند، و از آنجایی که تلسکوپ‌های رادیویی تنها می‌توانند منطقه‌ی کوچکی از آسمان را در یک زمان پوشش دهند، تاکنون تنها ۱۸ مورد FRB یافته شده. از این میان، تنها یک FRB تکرارشونده بوده: FRB 121102 [درباره‌اش را خوانده بودید: * برای نخستین بار سیگنال های رادیویی "تکرارشونده" از سرچشمه ای ناشناخته در آسمان دریافت شد]

اکنون گروهی از اخترشناسان با به کار بردن چندین رادیوتلسکوپ در گوشه‌و کنار دنیا، توانسته‌اند سرانجام جایگاه دقیق چشمه‌ی این فوران تکرارشونده را شناسایی کنند.

شامی چاترجی از دانشگاه کرنل در ایتاکای نیویورک که این یافته‌ها را در نشست انجمن اخترشناسی آمریکا در گریپواین تگزاس ارایه کرد می‌گوید: «ما جای قطعی آن را یافتیم. من حتی تا دو ماه پیش هم فکر نمی‌کردم بتوانیم این داستان بلند را تعریف کنیم، ولی اکنون می‌توانیم.»

میزبان کم‌توان
چاترجی و همکارانش این FRB را با بهره از آرایه‌ی بسیار بزرگ کارل جی. جانسکی که آرایه‌ای از ‌۲۷ رادیوتلسکوپ در نیومکزیکو است، و شبکه‌ی ۲۱-تلسکوپی VLBI اروپا رد این FRB را گرفتند.

این شبکه‌ها با هم می‌توانند به واگشودی (وضوحی) بسیار بیشتر از هر تک رادیوتلسکوپی دست یابند [از راه تداخل‌سنجی]. این افزایش دقت به چاترجی و همکارانش اجازه داد تا پس از مشاهده‌ی ۹ فوران دیگر از FRB 121102، آن را حدود ۱۰۰ هزار بار دقیق‌تر از تلاش‌های پیشین که با تک تلسکوپ‌ها انجام شده بود ردیابی کرده و برای نخستین بار به روشنی و بی هیچ ابهامی جایگاه آن را پیدا کنند.

چیزی که مایه‌ی شگفتی بود اینست که این FRB از جایی در یک کهکشان بی‌اندازه کم‌نور در آسمان می‌آید.

این میزبان کوچک و فروتن یک کهکشان کوتوله در فاصله‌ی بیش از ۲.۵ میلیارد سال نوری است که اگرچه قطرش تنها حدود یک دهم قطر کهکشان راه شیریست، ولی یک کهکشان ستاره‌زاست.

چاترجی می‌گوید: «تا پیش از برداشتن این گام، می‌توانستیم [تنها] بحث‌هایی بی‌پایان درباره‌ی فاصله‌ی FRBها و بنابراین چیزی و جایی که از آن می‌آیند انجام دهیم، ولی اکنون پاسخشان را می‌دانیم.»

یک نمونه‌ی ویژه؟
دانستن جایی که یک FRB از آن می‌آید به دانشمندان اجازه می دهد برخی از چندین پیشنهادی که برای توضیح سرچشمه‌ی آنها داده شده را حذف کنند. این FRB از جایی بسیار دور آمده، پس می‌بایست بی‌اندازه پرانرژی و درخشان باشد- پس بعید است که FRBهای دیگر هم از جایی در فضای نزدیکمان آمده باشند.

دو توضیح برای سرچشمه‌ی FRB 121102 هنوز پابرجا هستند. نخستین احتمال اینست که این FRB می‌تواند از یک هسته‌ی کهکشانی فعال آمده باشد: یک منطقه‌ی درخشان پیرامون یک سیاهچاله در مرکز برخی از کهکشان‌ها که با فروکشیدن گاز و پلاسمای پیرامونش، امواج رادیویی می‌گسیلد.
برداشت هنری از لحظه‌ی دریافت سیگنال رایویی از FRB 121102 توسط تلسکوپ جمنای. تصویر بزرگ‌تر
ولی توضیح برتر پژوهشگران اینست که FRB 121102 و تابش‌های رادیویی پیاپی آن می‌تواند از یک پسماند ابرنواختر سرچشمه گرفته باشد که توسط یک ستاره‌ی نوترونی سریع-چرخان برافروخته می‌شود. از آنجایی که کهکشان میزبان این FRB همانند کهکشان‌های بی‌اندازه کم‌نوریست که درخشان‌ترین ابرنواخترها را دارند، این سناریو یک مورد فریبنده است- هر چند که برای اثباتش راه بسیار درازی در پیش است.

پیتر ویلیامز از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین می‌گوید: «چیزی که از این پژوهشنامه‌ها می‌آموزیم شاید برای همه‌ی FRBها کاربرد نداشته باشد.» احتمال دارد FRB 121102 یک مورد ویژه بوده و نیز بسیار با FRBهای دیگر که تکرار نمی‌شوند تفاوت داشته باشد. ویلیامز می‌افزاید: «ولی کسان بسیاری جایگاه FRBهای دیگر را در جستجوی اجرامی شگفت‌انگیز کاویده‌اند و تاکنون هیچ چیز ویژه‌ی قانع‌کننده‌ای نیافته‌اند. این با کهکشان میزبان کم‌نوری که ما یافته‌ایم سازگار است.»

چاترجی اهمیت این نکته را چنین بیان می‌کند: «بالاترین اولویت ما برای آینده، یافتن یک FRB تکرارشونده‌ی دیگر است. ما در این زمان داریم درباره‌ی یک FRB از این گونه گفتگو می‌کنیم و نتیجه‌گیری از روی آن کار خطرناکی است.»

سه پژوهشنامه‌ در این باره منتشر شده: در نیچر، آستروفیکال جورنال، و نگارش برخط DOI.

-------------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
radio wave - Fast radio burst - FRB - black hole - extraterrestrial intelligence - FRB 121102 - radio telescope - Shami Chatterjee - Cornell University - Ithaca - New York - American Astronomical Society - Grapevine - Texas - Karl G. Jansky Very Large Array - New Mexico - VLBI Network - dwarf galaxy - Milky Way - star - active galactic nucleus - plasma - supernova - neutron star - Peter Williams - Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics -

منبع: newscientist

2 دیدگاه شما:

Anonymous

پسمان ؟ شما رو نمیدونم ولی من خودم هرچقدر سیک و سنگین میکنم فکر میکنم واژه : پسماند صحیحتر است

پایدار باشید

یک ستاره در هفت آسمان

درود بر شما دوست گرامی
یک دنیا سپاسگزارم از انتقادهای سازنده تون. یهبررسی می کنم تا اگه اشتباه بود، همه ی واژه های پسمان رو در وبلاگ تغییر بدم

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه