چیزی دارد کهکشان ما را "هل می‌دهد"!

پس‌رانشگر دوقطبی (Dipole Repeller) ما را هل می‌دهد و انباشتگی شپلی (Shapley Concentration) ما را به سوی خود می‌کشد.
شاید خودمان نتوانیم حس کنیم، ولی پیوسته در حرکتیم: سیاره‌ی زمین با سرعت حدود ۱۶۰۰ کیلومتر بر ساعت گرد محورش می‌چرخد؛ این سیاره با سرعت حدود ۱۰۰ هزار کیلومتر بر ساعت هم به گرد خورشید در چرخش است؛ خورشید با سرعت حدود ۸۵۰ هزار کیلومتر بر ساعت کهکشان راه شیری را دور می‌زند؛ و کهکشان راه شیری و همسایه‌اش زن در زنجیر (آندرومدا) هم با سرعتی حدود ۲ میلیون کیلومتر بر ساعت (۶۳۰ کیلومتر بر ثانیه) نسبت به کیهانِ گسترنده به پیش می‌رود. ولی چه چیزی دارد کهکشان ما را در فضا به پیش می‌راند؟

دانشمندان تا به امروز می‌پنداشتند منطقه‌ی چگالی در آسمان هست که دارد ما را به سوی خود می‌کشد، همان گونه که گرانش باعث شد سیب نیوتن روی زمین بیفتد. در آغاز "مظنون اصلی" به نام "کششگر بزرگ" (Great Attractor) شناخته می‌شد، منطقه‌ای از فضا با نیم دوجین خوشه‌ی کهکشانی به فاصله‌ی ۱۵۰ میلیون سال نوری راه شیری. چندی نگذشت که توجه‌ها به سوی منطقه‌ای با بیش از دو دوجین خوشه‌ی بزرگ، به نام ابرخوشه‌ی شپلی (انباشتگی شپلی، Shapley Concentration) جلب شد که ۶۰۰ میلیون سال نوری دورتر از کششگر بزرگ جای دارد.

اکنون پژوهشگرانی به رهبری پرفسور یهودا هافمن از دانشگاه عبری اورشلیم گزارش داده‌اند که کهکشان ما تنها از جلو کشیده نمی‌شود، بلکه دارد از پشت سر هم هل داده می‌شود. این دانشمندان در پژوهشنامه‌ای که در نیچر آسترونومی منتشر شده، منطقه‌ای بزرگ و تاکنون ناشناخته در محله‌ی فراکهکشانی‌مان را توصیف کرده‌اند. این منطقه که به طور عمده تهی از کهکشان است یک "تُهی‌جا"ی (void) کهکشانی است که دارد نیرویی پس‌زننده بر گروه محلی ما وارد می‌کند.

پرفسور هافمن می‌گوید: «ما با نقشه‌برداری سه بعدی از جابجایی کهکشان‌ها در فضا دریافتیم که کهکشان راه شیری دارد از یک منطقه‌ی بزرگ و تاکنون ناشناخته دور می‌شود. از آنجایی که این تهی‌جا به جای کشش، پس می‌زند، ما نامش را "پس‌رانشگر دوقطبی" (Dipole Repeller) گذاشته‌ایم. ما افزون بر آن که داریم به سوی انباشتگی شپلی کشیده می‌شویم، پس‌رانشگر دوقطبی که تازه شناخته شده هم دارد ما را هل می‌دهد. بنابراین نیروی کشش و فشار به یک اندازه در تعیین جایگاه کیهانی ما اهمیت دارند.» [توضیح ویدیوی زیر که البته به زبان انگلیسی است را هم ببینید ]
پیش از این هم وجود چنین منطقه‌ی کم‌چگالی مطرح شده بود، گرچه تایید تهی‌جایی (نبود کهکشان در آن) از راه رصد کار دشواری بود. ولی اکنون در این پژوهش تازه، هافمن از بنیاد فیزیک رکاه در دانشگاه عبری، با همکاران آمریکایی و فرانسوی خود رویکرد تازه‌ای را در پیش گرفته‌اند.

آنها با بهره از تلسکوپ‌های نیرومند از حمله تلسکوپ فضایی هابل یک نقشه‌ی سه بُعدی از میدان جریان کهکشان‌ها درست کرده‌اند. جریان‌ها در پاسخ مستقیم به پراکندگی مواد انجام می‌شوند: از بخش‌های به نسبت تهی دور شده و به سوی بخش‌هایی با انباشتگی مواد می‌روند؛ ساختار بزرگ-مقیاس کیهان با جریان کهکشان‌ها رمزگذاری شده. آنها سرعت‌های نامعمول -سرعت‌هایی که بیش از نرخ گسترش کیهان بودند- را برای کهکشان‌های پیرامون راه شیری بررسی کردند و مجموعه داده‌های گوناگون از سرعت‌های نامعمول را با یک بررسی آماری بسیار دقیق از ویژگی‌های آنها ترکیب کردند. از این راه پراکندگی جرم زیربنایی که از ماده‌ی تاریک و کهکشان‌های درخشان تشکیل می‌شد را به دست آوردند- مناطق فراچگالی که ما را به سوی خود می‌کشند و مناطق تهی‌جایی که ما را هل می‌دهند.

پژوهشگران با شناسایی پس‌رانشگر دوقطبی توانستند جهت و بزرگی سرعت کهکشان راه شیری را با هم سازگار کنند. چشمداشت آنها اینست که پیمایش‌های فرا-حسمند آینده در طول موج‌های دیدنی، فروسرخ-نزدیک، و رادیویی بتواند به طور مستقیم چند کهکشانی که انتظار می‌رود را در این منطقه‌ی تهی‌جا شناسایی کرده و به گونه‌ای سرراست تهی‌جا‌ی مربوط به پس‌رانشگر دوقطبی را تایید کنند.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
earth - axis - sun - Milky Way galaxy - galaxy - Andromeda - gravity - Newton - apple - Great Attractor - cluster - Shapley Concentration - Yehuda Hoffman - Hebrew University - Jerusalem - Nature Astronomy - extragalactic - void - Local Group - Dipole Repeller - Racah Institutes of Physics - USA - France - Hubble Space Telescope - 3-dimensional map - flow field - dark matter - infrared - radio - wavelength

منبع: sciencedaily

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه