نیمرخ یک کهکشان تاب‌خورده

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۲.۷ مگابایت)
نوار رنگارنگی از ستاره، گاز، و غبار که در این عکس تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال‌تی) دیده می‌شود در حقیقت یک کهکشان مارپیچی به نام ان‌جی‌سی ۱۰۵۵ با قطری حدود ۱۵ درصد بیش از کهکشان راه شیری است. ان‌جی‌سی ۱۰۵۵ از لبه دیده می‌شود و به همین دلیل به نظر می‌رسد بازوهای مارپیچی که ویژگی اصلی کهکشان‌های مارپیچی هستند را ندارد. ولی تاب‌خوردگی های شگفت‌انگیزی در ساختارش دیده می‌شود که می‌تواند دستاورد یک برهم‌کنش با یکی از کهکشان‌های بزرگ همسایه‌اش باشد.

کهکشان‌های مارپیچی سراسر کیهان می‌توانند نسبت به زمین زاویه‌های گوناگونی داشته باشند. زاویه‌ی برخی از آنها به گونه‌ایست که آنها را از بالای صفحه‌شان می‌بینیم (کهکشان رونما یا face-on). یک نمونه‌ی خوب برای آنها کهکشان گرداب‌مانند ان‌جی‌سی ۱۲۳۲ است. این گونه جهت‌گیری‌ها بازوهای کهکشان و هسته‌ی درخشان آن را به زیبایی نشان می‌دهند، ولی شناخت و درک ساختار سه-بعدی‌اش را دشوار می‌سازند.

کهکشان‌های دیگری مانند ان‌جی‌سی ۳۵۲۱، با زاویه (صفحه‌ی کج) نسبت به زمین دیده می‌شوند. با آن که این جهت‌گیری‌ها ساختار سه-بعدی درون بازوهای مارپیچی‌ کهکشان‌ها را بهتر آشکار می کنند، ولی بهترین زاویه برای شناخت کامل ساختار سه-بعدی یک کهکشان مارپیچی، از آنِ کهکشان‌هاییست که نسبت به زمین از لبه دیده می‌شوند (لبه‌نما یا edge-on)، مانند همین کهکشان ان‌جی‌سی ۱۰۵۵.

هنگامی که کهکشانی را از لبه می‌بینیم، می‌توانیم یک دید گسترده از چگونگی پراکندگی ستارگانش (هم در مناطق ستاره‌زایی تازه و هم در بخش‌های پیرتر) در سرتاسر آن داشته باشیم، و میزان "برجستگی" هسته‌ی پرستاره‌ی کهکشان نسبت به قرص تقریبا تختش را آسان‌تر بسنجیم. در چنین جهت‌گیری‌هایی، موادی که از صفحه‌ی کهکشان به بیرون کشیده شده‌اند نیز بر پس‌زمینه‌ی تاریک فضا بهتر دیده می‌شوند.
آسمان پیرامون کهکشان ان‌جی‌سی ۱۰۵۵ در صورت فلکی نهنگ. تصویر بزرگ‌تر (۲.۶ مگابایت)- تصویر بسیار بزرگ‌تر (۴۶.۳ مگابایت)
چنین دیدگاهی همچنین به اخترشناسان اجازه می دهد پیکره‌ی کلی قرص گسترده‌ی کهکشان، و ویژگی‌های آن را بررسی کنند. یک نمونه از چنین چیزی همین ان‌جی‌سی ۱۰۵۵ است که تاب‌خوردگی قرصش در این زوایه نمایان شده. این کهکشان دارای مناطقی پیچ خورده و بی‌نظم در قرصش است که به احتمال بسیار در اثر برهم‌کنش با کهکشان نزدیکش، مسیه ۷۷ پدید آمده‌اند [۱]. تاثیر این برهم‌کنش در اینجا نمایان است- قرص ان‌جی‌سی ۱۰۵۵ کمی خمیده شده و به نظر می‌رسد روی هسته‌اش موج برداشته.

کهکشان ان‌جی‌سی ۱۰۵۵ با فاصله‌ی حدود ۵۵ میلیون سال نوری از زمین، در صورت فلکی نهنگ جای دارد. این عکس با بهره از دستگاه FORS2 (طیف‌نگار کاهنده‌ی کانون با پراکنش کم ۲) که بر روی یکی از یگان‌های تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال‌تی، VLT) به نام "آنتو" در رصدخانه‌ی جنوبی اروپا (ESO) در پارانال شیلی نصب شده گرفته شده است.

--------------------------------------------
یادداشت:
۱] مسیه ۷۷ (ام۷۷) که به نام ان‌جی‌سی ۱۰۶۸ نیز شناخته می‌شود، دارای منطقه‌ی مرکزی بسیار درخشانیست که از ابرسیاهچاله‌ی درونش انرژی گرفته. این یکی از نزدیک‌ترین نمونه‌های اجرامی است که اخترشناسان آنها را به نام کهکشان‌های فعال می‌شناسند.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
star - spiral galaxy - NGC 1055 - ESO - Very Large Telescope - VLT - Milky Way - arm - galaxy - Earth - face-on - whirlpool - NGC 1232 - core - three-dimensional - NGC 3521 - spiral arm - edge-on - disc - Messier 77 - constellation of Cetus - The Sea Monster - FOcal Reducer and low dispersion Spectrograph 2 - FORS2 - Unit Telescope 1 - Antu - Paranal Observatory - Chile. - Cosmic Gem - NGC 1068 - supermassive black hole - active galaxy

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه