برای نخستین بار، جو پیرامون یک سیاره زمین‌سان شناسایی شد

* برای نخستین بار، دانشمندان توانسته‌اند جو یک فراسیاره که تنها کمی بزرگ‌تر از زمین است را شناسایی کنند.

سیاره‌ی فراخورشیدیِ گلیز ۱۱۳۲بی (جی‌جِی ۱۱۳۲بی) که به گرد ستاره‌ی کوتوله‌ی گلیز ۱۱۳۲ می‌چرخد، حدود ۳۹ سال نوری از زمین فاصله دارد. بر پایه‌ی پژوهش تازه، شعاع این سیاره حدود ۱.۴ برابر و جرم آن نیز ۱.۶ برابر زمین است. هنگامی که نخستین بار این سیاره یافته شد، پژوهشگران آن را یک همزاد احتمالی ناهید دانستند زیرا یک سیاره‌ی سنگی با دمای سطح بسیار بالا است؛ و اکنون آنها پی برده‌اند که این سیاره یک همانندی دیگر نیز با ناهید دارد- جَوی بسیار فشرده، البته با همنهش (ترکیب) متفاوت.
پژوهشگران پیرامون سیاره‌ی گلیز ۱۱۳۲بی (جی‌جی ۱۱۳۲بی) در فاصله‌ی ۳۹ سال نوری که تقریبا هم‌جرم زمین است، یک جو را شناسایی کرده‌اند که در این نگاره‌ی هنری نمایش داده شده.

دانشمندان پیش از این جو پیرامون فراسیاره‌های غول گازی مشتری‌سان بسیار بزرگ‌تر، و همچنین یک ابرزمین‌ بزرگ با جرمی نزدیک به هشت برابر زمین را نیز شناسایی کرده بودند، ولی این نخستین شواهد از جو پیرامون یک فراسیاره‌ی تقریبا هم‌جرم زمین است که یافته شده. پژوهشگران می توانند با بهره از جو سیاره‌ها، زیست‌پذیری آنها و این که آیا توان پشتیبانی از زندگی زمینی را دارند یا نه را بررسی کرده، و حتی رد زندگی احتمالی روی آنها را پیدا کنند.

جان ساوث‌ورث، پژوهشگر دانشگاه کیل بریتانیا و نویسنده‌ی اصلی این پژوهش می‌گوید: «اگرچه این آشکارسازی زندگی روی یک سیاره‌ی دیگر نیست، ولی گام مهمی در جهت درست است. آشکارسازی جو پیرامون ابرزمین گلیز ۱۱۳۲بی نخستین مورد از شناسایی جو پیرامون یک سیاره‌ی زمین‌سان به جز خود زمین است.»

اخترشناسان با بهره از تلسکوپی در رصدخانه‌ی جنوبی اروپا (اِسو) در شیلی عکس‌هایی از ستاره‌ی این سیاره گرفتند. چنانچه در بیانیه‌ی بنیاد اخترشناسی ماکس پلانک که در این پژوهش همکاری داشت آمده، پژوهشگران این سامانه‌ی ستاره‌ای را در هفت طول موج گوناگون سنجیدند و به کمک اُفت‌های کوچکی که به هنگام گذر سیاره از برابر ستاره در نور آن رخ می‌داد، شعاع سیاره‌ را اندازه گرفتند. آنها توانستند شعاع سیاره که در مداری ۱.۶ روزه به گرد ستاره‌اش می‌چرخد را بیش از پیش روشن کنند.

ولی این پژوهشگران با چیز شگفت‌انگیزی هم روبرو شدند: هر بار که سیاره از جلوی ستاره می‌گذشت، یکی از طول موج‌ها اُفت بیشتری نسبت به طول موج‌های دیگر پیدا می‌کرد. این سیاره به دلایلی در آن طول موج بزرگ‌تر از دیگر طول موج‌ها دیده می‌شد، که نشان می‌داد این سیاره را هوایی در بر گرفته که این طول موج نمی‌تواند به آن نفوذ کند.

هوای زمین از نیتروژن و درصد بزرگی اکسیژن درست شده، و ناهید هم دارای پوشش کلفتی از دی اکسید کربن است، ولی بر پایه‌ی سنجش‌های پژوهشگران، سیاره‌ی گلیز ۱۱۳۲بی به احتمال بسیار سرشار از بخار آب یا متان است (ساوث‌ورث می‌گوید این سیاره شاید یک "دنیای آب" با هوایی از بخار آب داغ باشد).

این یافته به ویژه از آن رو هیجان‌انگیزست که ستارگان کوتوله‌ی رده‌ی ام مانند گلیز ۱۱۳۲ پرشمارترین رده‌ی ستاره‌ای در کهکشان هستند -و ۲۰ تا ۳۰ درصد از نزدیک‌ترین ستارگان به زمین را تشکیل می‌دهند- ولی سطح بالای فعالیت آنها، مانند شراره‌ها و جریان‌های ذراتی که می‌دمند، می تواند هر گونه‌ جوی که دارد پیرامون سیاره‌های نزدیکشان پدید می‌آید را از آنها جدا کرده و با خود ببرد. اگر سیاره‌هایی مانند گلیز ۱۱۳۲بی توانسته‌اند جو خود را نگه دارند، پس احتمال دارد شمار سیاره‌های با توان زیست‌پذیری در کیهان بسیار بیشتر باشد.

در آینده، هوای گلیز ۱۱۳۲بی هدفی با اولویت بالا برای بررسی با تلسکوپ فضایی هابل، تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال‌تی) و به زودی، تلسکوپ فضایی جیمز وب که در سال ۲۰۱۸ راهی فضا می‌شود خواهد بود.


خبری که چند ماه پیش درباره‌ی همین فراسیاره خوانده بودید: * سیاره‌ای که می‌تواند اکسیژن داشته باشد ولی زندگی نه!

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
planet - solar system - Earth - exoplanet - GJ 1132b - dwarf star - GJ 1132 - radius - Venus - Jupiter - gas giant - John Southworth - Keele University - United Kingdom - European Southern Observatory - ESO - Chile - star system - wavelength - Max Planck Institute for Astronomy - nitrogen - oxygen - carbon dioxide - water vapor - methane - water world - M-dwarf - habitable - Hubble Space Telescope - Very Large Telescope - James Webb Space Telescope - The Astrophysical Journal

منبع: Space.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه