ستارگانی که در دل توفان به دنیا آمده‌اند

* دانشمندان ستارگان نوزادی را یافته‌اند که در دل جریان‌های برون‌ریز خشن و پرانرژی یک ابرسیاهچاله به دنیا آمده‌اند.

این ستارگان در برافشانه‌هایی (فواره‌هایی) از مواد یافته شده‌اند که توسط یک سیاهچاله‌ی هیولاپیکر در مرکز کهکشانی به فاصله‌ی ۶۰۰ میلیون سال نوری زمین به فضا پس زده می‌شوند. چنان چه در بسیاری از کهکشان‌های دیگر دیده می‌شود، نیروی باورنکردنی گرانش سیاهچاله گاز و غبار پیرامونش را شتاب داده و سپس آنها را در دو فواره در خلاف جهت هم به بیرون می‌افشانند.
برداشت هنری از فواره‌های یک ابرسیاهچاله که ستارگانی در دل آن به دنیا آمده‌اند. این تصویر در دو اندازه‌ی بزرگ‌تر: ۲ مگابایت- ۳.۳ مگابایت
پژوهشگران در یکی از این "شلنگ‌های آتشنشانی" کیهانی دسته‌ای ستاره‌ با سن کمتر از چند ده میلیون سال را یافته‌اند که بیشترشان دارند با سرعتی بسیار به همراه مواد فواره جابجا می‌شوند. این کشف به کمک تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال‌تی) در رصدخانه ی جنوبی اروپا (اِسو) انجام‌ گرفته. به نظر می‌رسد این فواره‌ها محیطی غنی و پُرمایه برای شکل‌گیری ستارگان فراهم کرده‌اند و به گزارش پژوهشگران، این ستارگان درخشان‌تر و داغ‌تر از ستارگانی هستند که در محیط‌هایی آرام‌تر، مانند قرص‌های کهکشانی پدید می‌آیند.

فواره‌هایی که ستاره‌زایی در آنها رخ داده از مرکز یکی از دو کهکشان برخوردی که با هم IRAS F23128-5919 نام دارند بیرون زده‌اند. گروه دانشمندان برای دیدن این ستارگان نوزاد از دستگاه‌های میوز (MUSE) و ایکس-افکن (X-shooter) روی تلسکوپ وی‌ال‌تی کمک گرفتند. آنها نخست ستارگان درون این فواره‌های به نسبت انبوه را به طور نامستقیم شناسایی کردند، و سپس توانستند به طور مستقیم هم آنها را ببینند.

روبرتو مایولینو، رهبر پژوهشگران و استاد اخترفیزیک تجربی دانشگاه کمبریج در این باره می‌گوید: «اخترشناسان مدتی به این فکر افتاده بودند که شرایط درون این برون‌ریزی‌ها می‌تواند برای ستاره‌زایی مناسب باشد، ولی از آنجایی که مشاهده‌ی چنین چیزی بسیار دشوار است، هیچ کس در عمل آن را ندیده بود. یافته‌های ما هیجان‌انگیزند زیرا به روشنی نشان می‌دهند که ستارگانی دارند در دل این جریان‌های برون‌ریز به دنیا می آیند.»

با این که در ظاهر، فواره‌ی سیاهچاله یک محیط بارور برای ستاره‌زایی فراهم می‌کند، ولی شاید در پایان، سرنوشت پرآشوبی نیز برای این ستارگان رقم بزند.

هلن راسل، پژوهشگر بنیاد اخترشناسی در کمبریج می‌گوید: «ستارگانی که در بخش‌های دورتری از فواره به دنیا می‌آیند سرعتشان کاهش کمتری می‌یابد و حتی می‌توانند با هم از کهکشان بیرون بزنند.» ولی «ستارگانی که به مرکز کهکشان نزدیک‌ترند سرعتشان می‌تواند کاهش یافته و حتی برگردند و به سوی سیاهچاله کشیده شوند.»

در بیانیه‌ی این پژوهشگران آمده، اگر فواره‌های کیهانی ستارگان را به درون فضای کیهان پرت کنند، این می‌تواند وجود عنصرهای "سنگین" در فضاهای میان کهکشان‌ها را توضیح دهد. ستارگان عنصرهای سبک، مانند هیدروژن و هلیم را هم‌می‌جوشانند و عنصرهای سنگین‌تری مانند کربن، نیتروژن، اکسیژن و بسیاری دیگر را می‌سازند. انفجار ستارگان بسیار سنگین می‌تواند عنصرهایی از اینها هم سنگین‌تر را پدید آورد. هنگامی که ستارگانِ پرتاب شده می‌میرند، می‌توانند این عنصرهای سنگین را در محیط میان‌کهکشانی پخش کنند.
برداشت هنری از فواره‌های یک ابرسیاهچاله که ستارگان در آن به دنیا آمده‌اند. اگر این ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید و یا آن را از این پیوند دریافت کنید.

ساخته شدن ستارگان درون فواره‌های برون‌ریز پدیده‌ی چشمگیر و شایان توجهی است- در این پژوهش تازه پی برده شده که تقریبا هر سال یک ستاره به جرم ۳۰ برابر خورشید در این برون‌ریزی‌ به دنیا می‌آید.

به گفته‌ی پژوهشگران، این هم‌ارز یک چهارم کل ستاره‌زایی در سرتاسر این سامانه‌ی کهکشان برخوردی است.

در این بیانیه آمده که سهم یک چهارم به اندازه‌ی کافی بزرگ است که بتواند در تعیین شکل یک کهکشان بزرگ نقش داشته باشد. کهکشان‌های بیضیگون و مارپیچی ساختارهای متفاوتی دارند که نشانگر فرآیندهای متفاوتی در پیدایش آنهاست، ولی هر دو گونه کهکشان با هاله‌ای از ستاره در میان گرفته شده‌اند. بررسی ستارگانی که در فواره‌ی سیاهچاله‌ها به دنیا می‌آیند می‌تواند چگونگی شکل‌گیری این ساختارها را توضیح دهد.

مایولینو می‌گوید: «اگر به راستی فرآیند ستاره‌زایی در بیشتر برون‌ریزی‌های کهکشانی رخ بدهد، چنان چه برخی از نظریه‌پردازان پیش‌بینی کرده‌اند، این می‌تواند یک نظریه‌ی کاملا تازه برای شناخت ما از فرگشت کهکشانی فراهم کند.»

گزارش این پژوهش در شماره‌ی ۲۷ مارس نشریه‌ی نیچر منتشر شده.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
star - black hole - galaxy - Earth - jet - fire hose - European Southern Observatory - Very Large Telescope - VLT - IRAS F23128-5919 - MUSE - X-shooter - star formation - Roberto Maiolino - University of Cambridge - outflow - Helen Russell - Institute of Astronomy - Cambridge - element - hydrogen - helium - carbon - nitrogen - oxygen - intergalactic medium - sun - Elliptical - spiral galaxy - halo - Nature

منبع: Space.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه