عکس تازه تمام‌رخ از پادشاه منظومه خورشیدی

* سیاره‌ی مشتری در آوریل ۲۰۱۷ (فروردین-اردیبهشت ۹۶) وارد جایگاه پادیستان (مقابله) می‌شود: در نزدیک‌ترین فاصله به زمین جای می‌گیرد و نیمکره‌ای از آن که رو به خورشید است، کاملا روشن از نور آفتاب می‌شود.

تلسکوپ فضایی هابل ناسا از این پیکره‌بندی ویژه بهره جسته تا از جرمی که دستکم تاکنون بزرگ‌ترین سیاره‌ی سامانه‌ی خورشیدی شناخته شده عکسی بگیرد. این عکس هم به بیشمار عکس‌های دیگری که در گذشته گرفته شده بود افزوده می‌شود، و به همراه آنها اخترشناسان را در بررسی دگرگونی‌های جو این غول گازی یاری می‌نماید.

در ۷ آوریل، مشتری به جایگاه پادیستان می‌رسد، نقطه‌ای که در آن، سیاره درست در سمت مخالف خورشید در آسمان دیده می‌شود [فاصله‌ی ۱۸۰ درجه]. این بدین معناست که خورشید، زمین و مشتری روی یک خط جای می‌گیرند- زمین در میان آن دو.

مشتری در جایگاه پادیستان به نزدیک‌ترین نقطه‌ی مدارش به زمین می‌رسد و تنها حدود ۶۷۰ میلیون کیلومتر با آن فاصله دارد، و به همین دلیل از همه‌ی زمان‌های سال درخشان‌تر دیده می‌شود.

در روز ۳ آوریل، تلسکوپ هابل از این همترازی خوب بهره جست و چشم تیزبین خود را رو به این سیاره‌ی غول‌پیکر چرخاند. هابل مشتری را به کمک دوربین میدان گسترده‌ی شماره ۳ی خود (WFC3) رصد کرد که به آن اجازه می‌داد مشتری را در طول موج‌های فرابنفش، دیدنی (مریی)، و فروسرخ ببیند. عکس پایانی نمایی واضح از مشتری را نشان می‌دهد که ویژگی‌های بسیاری را در جو چگال آن آشکار کرده است. به دلیل نزدیکی مشتری، هابل توانسته جزییاتی به کوچکی ۱۳۰ کیلومتر را هم روی آن نمایان سازد.

سطح مشتری به چند نوار آشکار و رنگین بخش شده که همراستا با استوای آن کشیده شده‌اند. این نوارها به دلیل تفاوت در کدری ابرها در اثر مقدار متفاوت آمونیاک یخ‌زده در آنها پدید آمده‌اند؛ هر چه انباشت این ماده در نوارها بیشتر باشد، روشن‌تر دیده می‌شوند. انباشت‌های گوناگون نیز با تندبادهایی که سرعتشان به ۶۵۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسد از هم جدا شده‌اند.

آشکارترین ویژگی در مشتری، توفان واچرخند غول‌پیکر آنست که به نام لکه‌ی سرخ بزرگ شناخته می‌شود. این توفان به اندازه‌ای بزرگ است که می‌تواند سیاره‌ی زمین را یکجا در خود جای دهد. ولی این عکس تازه‌ هم مانند عکس‌های دیگری که در این سال‌ها به کمک هابل و تلسکوپ‌های زمینی گرفته شده‌اند، تایید می‌کند که این توفان غول‌آسا که دستکم ۱۵۰ سال است بر روی مشتری می‌وزد، همچنان دارد کوچک و کوچک‌تر می‌شود. دلیل این آب رفتن هنوز ناشناخته است. بنابراین هابل رصد مشتری را به امید گشودن این راز توفانی توسط دانشمندان ادامه خواهد داد.

کنار لکه‌ی سرخ بزرگ و پرآوازه یک توفان کوچک‌تر در عرض‌های پایین‌تر دیده می‌شود. نمای این توفان همانند لکه‌ی سرخ بزرگ است ولی اندازه‌ی بسیار کوچک‌تری دارد، از همین رو به نام "لکه‌ی سرخ کوچک" (بیضی BA) شناخته شده.

رصدهای مشتری بخشی از برنامه‌ی "میراث جو سیاره‌های بیرونی" (OPAL) است که به هابل اجازه می‌دهد هر ساله، بخشی از وقتش را برای بررسی سیاره‌های بیرونی سامانه‌ی خورشیدی کنار بگذارد. در این برنامه، دانشمندان به مجموعه‌ای از نقشه‌ها دسترسی خواهند یافت که به آنها کمک می‌کند نه تنها جو سیاره‌های غول‌پیکر سامانه‌ی خورشیدی، بلکه جو سیاره‌ی خودمان و جو سیاره‌هایی که پیرامون دیگر ستارگان یافته شده‌اند را نیز بررسی کنند. این برنامه در سال ۲۰۱۴ با اورانوس آغاز شد، و از ۲۰۱۵ نیز به رصد مشتری و نپتون پرداخته. در سال ۲۰۱۸ نیز رصد کیوان را آغاز خواهد کرد.

--------------------------------------------
به تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Jupiter - opposition - Earth - Sun - NASA - ESA - Hubble Space Telescope - planet - Solar System - gas giant - Wide Field Camera 3 - WFC3 - ultraviolet - equator - opacity - ammonia - anticyclonic - Great Red Spot - latitude - Red Spot Junior - Oval BA - Outer Planet Atmospheres Legacy - OPAL - Uranus - Neptune - Saturn

منبع: spacetelescope

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه