آیا ستارگان به طور کامل در سیاهچاله‌ها فرو می‌روند، یا به چیزی کاملا ناشناخته برخورد می‌کنند؟

* اخترشناسان دانشگاه تگزاس در آستین و دانشگاه هاروارد یک اصل بنیادین سیاهچاله‌ها را به آزمایش گذاشته‌اند تا نشان دهند که ماده پس از فروکشیده شدن به درون این اجرام، به طور کامل ناپدید می‌شود. دستاوردهای آنها یکی دیگر از آزمایش‌های پیروزمندانه‌ایست که نظریه‌ی نسبیت عام آلبرت اینشتین را تایید می‌کنند.

بیشتر دانشمندان در این زمینه همرایند که سیاهچاله‌ها، اجرامی کیهانی که هیچ چیز، حتی نور نمی‌تواند از چنگ گرانش هولناکشان بگریزد، با چیزی به نام "افق روبداد" در بر گرفته شده‌اند. اگر ماده یا انرژی بیش از اندازه به این افق نزدیک شود، دیگر راه گریزی نداشته و به درون آن فروکشیده خواهد شد. ولی به باور بسیاری دیگر، وجود افق رویداد چیزیست که هنوز اثبات نشده.
برداشت هنری از ستاره‌ای که دارد از افق رویداد مرکز یک
کهکشان می‌گذرد. سیاهچاله به قدری بزرگ و پرجرم است
که اثرهای کشندی روی ستاره ناچیز است، و ستاره یکپارچه
بلعیده می‌شود. اثرهای همگرایی گرانشی روی نور ستاره و
اعوجاج آن در اینجا نشان داده نشده. تصویر بسیار بزرگ‌تر

پاوان کومار، استاد اخترفیزیک دانشگاه تگزاس در آستین می‌گوید: «هدف کلی ما در اینجا اینست که پنداشت "افق رویداد" را به یک دانش تجربی تبدیل کنیم، و بفهمیم آیا افق‌های رویداد به راستی وجود دارند یا نه.»

گمان می‌رود در قلب تقریبا همه‌ی کهکشان یک ابرسیاهچاله‌ (سیاهچاله‌های ابرپرجرم) جای گرفته است. ولی برخی نظریه‌پردازان می‌گویند نه یک سیاهچاله، بلکه چیز دیگری در آنجا نهفته است، چیزی ناشناخته که حتی از یک ابرسیاهچاله هم پرجرم‌تر است و به گونه‌ای، توانسته از رُمبش گرانشی و تبدیل شدن به یک تکینگی که با یک افق رویداد در بر گرفته شده اجتناب کند. این پنداشت بر پایه‌ی نظریه‌های جایگزینِ (اصلاح شده‌ی) نسبیت عام که نظریه‌ی گرانش اینشتین است پیشنهاد شده‌اند.

یک تکینگی هیچ منطقه‌ی سطحی ندارد، ولی این جرم نارُمبیده دارای سطحی سخت است. بنابراین موادی که به سوی آن کشیده می‌شوند (برای نمونه، یک ستاره) در واقع به درون یک چاله‌ی سیاه فرو نمی‌روند، بلکه به یک سطح سفت کوبیده شده و از هم می‌پاشند.

کومار به همراه دانشجوی کارشناسی ارشدش ون‌بین لو و رامش نارایان که یک نظریه‌پرداز در مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونیان است، برای یافتن نظریه‌ی درست از میان این دو، آزمایشی انجام داده‌اند.

کومار می‌گوید: «انگیزه‌ی ما چندان این نبود که وجود یک سطح سخت را اثبات کنیم، بلکه این بود که دایره‌ی دانشمان را گسترش داده و گواه‌ استواری بر وجود یک افق رویداد پیرامون سیاهچاله‌ها پیدا کنیم.»

این دانشمندان پی بردند که یک تلسکوپ به هنگام برخورد یک ستاره به سطح سفت یک جرم ابرسنگین در کهکشانی نزدیک چه چیزی باید ببیند: گازهای ستاره پوششی پیرامون آن جرم پدید می‌آورند که تا چند ماه و چه بسا چند سال می‌درخشد.

آنها پس از آن که فهمیدند باید دنبال چه چیزی بگردند، به این پی بردند که در صورت درست بودن نظریه‌ی سطح سخت، هر چند وقت یک بار باید چنین چیزی در کهکشان‌های نزدیک دیده شود.
تصویر نخست از دو تصویری که به جای یک ابرسیاهچاله، یک کره‌ی ابرپرجرم سخت را در مرکز یک کهکشان نشان می‌دهد. در این برداشت هنری، ستاره‌ای به سوی آن کشیده شده و با برخورد به سطح سخت آن، به آواری از مواد پیکرش تبدیل می‌شود. این برخورد، نقطه‌ای که ستاره به آن کوبیده شده را داغ می‌کند. تصویر بسیار بزرگ‌تر
لو می‌گوید: «ما نرخ فروکشیده شدن ستاره‌ها به درون ابرسیاهچاله‌ها را برآورد کردیم. تقریبا همه‌ی کهکشان‌ها یکی از این اجرام را دارند. ما تنها پرجرم‌ترینشان را در نظر گرفتیم، آنهایی که جرمشان بیش از ۱۰۰ میلیون برابر خورشید است. تا فاصله‌ی چند میلیارد سال نوری زمین، حدود یک میلیون عدد از آنها وجود دارد.»

آنها سپس بایگانی تازه‌ی تصاویر یک تلسکوپ را جستجو کردند: تلسکوپ ۱.۸ متری پان-استارز در هاوایی، که به تازگی پروژه‌ای برای پیمایش نیمی از آسمان نیمکره‌ی شمالی را به پایان برده است. این تلسکوپ در یک دوره‌ی ۳.۵ ساله، به طور پی در پی نیمی از آسمان را در جستجوی "گذراها" -چیزهایی که به مدت کوتاهی می‌درخشند و سپس ناپدید می‌شوند- نقشه‌برداری کرد. هدف آنها یافتن گذراهایی بود که نشانه‌های نوریشان با ستاره‌ای که به سوی یک جسم ابرپرجرم کشیده شده و به یک سطح سخت کوبیده می‌شود همخوانی داشت.

لو می‌گوید: «ما با در دست داشتن نرخ ستارگانی که به سوی سیاهچاله‌ها در کیهان نزدیک فروکشیده می‌شوند، برآورد کردیم که تلسکوپ پان-استارز در این دوره‌ی ۳.۵ ساله باید چند تا از چنین پدیده‌های گذرایی را می‌دیده. ما پی بردیم که در صورت درست بودن نظریه‌ی سطح سخت، این تلسکوپ باید بیش از ۱۰ تا این گذراها را می‌دید.»
تصویر دوم از دو تصویری که به جای یک ابرسیاهچاله، یک کره‌ی ابرپرجرم سخت را در مرکز یک کهکشان نشان می‌دهد. این صحنه‌ی پس از برخورد ستاره به این سطح سخت است. گرمای بسیار و افزایش چشمگیر درخشش کره دستاورد همین رویداد برخورد است. دیده نشدن چنین درخشش‌هایی در مرکز کهکشان‌ها به این معنیست که این سناریوی فرضی را باید تقریبا به طور کامل کنار گذاشت. تصویر بسیار بزرگ‌تر
چیزی یافته نشد.
نارایان می‌گوید: «پژوهش ما نشان می‌دهد که برخی، و شاید همه‌ی سیاهچاله‌ها دارای افق رویدادند و مواد هنگامی که به سوی این اجرام شگفت‌انگیز فروکشیده می‌شود، به راستی از چشم کیهان دیدارپذیر ناپدید می‌گردد. نسبیت عام از یک آزمون کلیدی دیگر سربلند بیرون آمد.»

اکنون این گروه بر آنند تا این آزمایش را با تلسکوپی بزرگ‌تر هم انجام دهند: تلسکوپ بزرگ پیمایش هم‌نوا (ال‌اس‌اس‌تی) که یک تلسکوپ ۸.۴ متریست و اکنون در شیلی در دست ساخت است. ال‌اس‌اس‌تی هم مانند پان-استارز برای یافتن گذراها، در یک بازه‌ی زمانی چندین بار از آسمان نقشه خواهد برداشت- ولی با حسمندی بسیار بیشتر.

تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
University of Texas - Austin - Harvard University - black hole - Albert Einstein - General Theory of Relativity - event horizon - Pawan Kumar - supermassive black hole - galaxy - gravitational collapse - singularity - modified theory - theory of gravity - star - Wenbin Lu - Ramesh Narayan - Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics - Earth - Pan-STARRS - Hawaii - transient - hard-surface theory - Large Synoptic Survey Telescope - LSST - Chile - Monthly Notices of the Royal Astronomical Society - tidal effect - gravitational lensing

سفری خیالی به یک حباب در ژرفای فضا

video
اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در فیسبوک و یا کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان تماشا کنید
سفر به سحابی حباب چه حسی دارد؟
این حباب که از بادها و پرتوهای یک ستاره‌ی بزرگ پدید آمده [و روز به روز هم گسترده‌تر می‌شود]، تاکنون قطرش به هفت سال نوری رسیده.
ستاره‌ی داغ هزاران بار درخشنده‌تر از خورشید ماست و بیرون از مرکز سحابی جای دارد.
ویدیوی زمان‌گریزی (time-lapse) که اینجا می‌بینید از برون‌یابی عکس‌های تلسکوپ فضایی هابل و تلسکوپ WIYN در کیت پیک آریزونای آمریکا درست شده و سفری خیالی به سحابی حباب (ان‌جی‌سی ۷۶۳۵) در فاصله‌ی ۱۱ هزار سال نوری زمین را نمایش می‌دهد.
ویدیو با مسیری یکراست به سوی سحابی آغاز می‌شود و در ادامه، کم کم به گردشی به گرد آن تبدیل می‌شود.
این ویدیو بر پایه‌ی یک مدل سه‌بُعدی رایانه‌ای درست شده که در آن از برداشت‌های هنری نیز کمک گرفته شده، و فاصله‌ها نیز در آن به اندازه‌ی چشمگیری فشرده‌تر نشان داده‌ شده‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Bubble Nebula - star - Sun - NGC 7635 - time-lapse - Hubble Space Telescope - WIYN telescope - Kitt Peak - Arizona - USA - 3D

منبع: apod.nasa.gov

ستاره‌ای که باید ابرنواختر می‌شد ولی بی‌سروصدا سیاهچاله شد!

این دو تصویر تلسکوپ فضایی هابل ستاره‌ی بزرگ ان۶۹۴۶-بی‌اچ۱ را پیش (سمت چپ) و پس از ناپدید شدن آن در پی رُمبش و سیاهچاله شدن نشان می‌دهد. تصویر سمت چپ این ستاره را در سال ۲۰۰۷ نشان می‌دهد. تصویر سمت راست همان منطقه را در سال ۲۰۱۵ نشان می‌دهد که ستاره در آن ناپدید شده.
گویا مسیر تبدیل شدن به یک سیاهچاله پیچیده‌تر از آنست که اخترشناسان می پنداشتند. برای نخستین بار یک ستاره‌ی‌ غول‌پیکر دیده شده که به جای آن که نخست منفجر شود و ابرنواختری پدید آورد و سپس به سیاهچاله تبدیل گردد، از خیر این آتش‌بازی گذشت و یکراست در خود فرورُمبید.

به گفته‌ی پژوهشگران در یک پژوهش تازه، این به اصطلاح "شکست بزرگ" یا "ناکامی بزرگ" که در یکی از کهکشان‌های نزدیک دیده شده، می‌تواند پاسخگوی این پرسش باشد که چرا شمار انفجار ستارگان بزرگی که دیده شده تا این اندازه کم است. شاید تا ۳۰ درصد این ستارگان بزرگ به جای ابرنواختر شدن، یکراست و بی‌سروصدا می‌رُمبند و به سیاهچاله تبدیل می شوند.

کریستوفر کوچانک، یکی از نویسندگان این پژوهش و اخترشناس دانشگاه ایالتی اوهایو می‌گوید: «دیدگاه رایج اینست که یک ستاره تنها پس از ابرنواختر شدن می‌تواند به یک سیاهچاله تبدیل شود. اگر یک ستاره بتواند بدون ابرنواختر شدن هم یک سیاهچاله بسازد، پس می‌توانیم بفهمیم چرا ابرنواختر شدنِ بیشتر ستارگان بزرگ را نمی‌بینیم.»
این دو عکس نماهایی از ویدیویی هستند که در پایین این نوشته می‌بینید، و روند تغییر نور ستاره را در طیف‌های نور دیدنی و فروسرخ نشان می‌دهند.
این ستاره‌ی رو به مرگ حدود ۲۵ برابر پرجرم‌تر از خورشید ماست و در کهکشانی به نام ان جی‌سی ۶۹۴۶ جای دارد؛ یک کهکشان مارپیچی در فاصله‌ی ۲۲ میلیون سال نوری زمین که چون ابرنواخترهای بسیاری در آن رخ داده (از جمله ابرنواختر تازه‌ی اس‌ان ۲۰۱۷ئی‌ای‌دبلیو)، به نام کهکشان آتش‌بازی نیز شناخته می‌شود.

یکی از ستارگان این کهکشان به نام ان۶۹۴۶-بی‌اچ۱ در سال ۲۰۰۹ رو به اندکی پرنورتر شدن گذاشت. این ستاره در سال ۲۰۱۵ به کلی خاموش شد، و پژوهشگران که آسمان را با تلسکوپ دوچشمی بزرگ (ال‌بی‌تی) در آریزونا می‌کاویدند نتوانستند نشانی از ابرنواختر در آن منطقه ببینند. از همین رو دو تلسکوپ فضایی نیرومندتر (هابل و اسپیتزر) را رو به آن ناحیه تنظیم کردند تا ببینند آیا دلیل ناپدید شدن ستاره این بوده که کمی کم‌نورتر شده [با هابل در نور دیدنی] یا پشت ابری از غبار پنهان شده [با اسپیتزر در نور فروسرخ].

اخترشناسان با دست خالی در این جستجوها و کنار گذاشته شدن دیگر امکان‌ها به این نتیجه رسیدند که ان۶۹۴۶-بی‌اچ۱ یکراست به سیاهچاله تبدیل شده. [خبر هشت ماه پیش درباره‌ی این ستاره را اینجا خواندید: * مشاهده مستقیم تبدیل شدن یک ستاره به سیاهچاله برای نخستین بار]
یک ابرنواختر ناکام برای یک ابرغول سرخ، پوشش ستاره به فضا پس زده می‌شود و هاله‌ای پیرامون سیاهچاله‌ی نوزاد می‌سازد [چپ به راست]. برخی از این مواد می‌توانند به سوی سیاهچاله فرو بریزند و تابش‌هایی نوری و فروسرخ در سال‌های پس از رُمبش تولید کنند.
اسکات آدامز، دانشجوی پیشین دانشگاه ایالتی اوهایو که دکترای خود را با همکاری در نوشتن این پژوهش گرفت می‌گوید: «ان۶۹۴۶-بی‌اچ۱ تنها ابرنواختر ناکام احتمالی است که در همه‌ی هفت سال نخست پیمایش‌هایمان یافته‌ایم. در این هفت سال، شش ابرنواختر معمولی در کهکشان‌هایی که دیدبانی می‌کردیم رخ داده که نشان می دهد ۱۰ تا ۳۰ درصد ستارگان بزرگ به شکل ابرنواخترهای ناکام (شکست‌خورده) می‌میرند.»

وی می‌افزاید: «این درست همان درصدیست که می‌تواند آن مساله‌ای را توضیح دهد که ما را بر آن داشت تا بررسی‌اش کنیم، این که چرا ابرنواخترهای دیده شده کمتر از چیزی هستند که اگر همه‌ی ستارگان بزرگ تبدیل به ابرنواختر می‌شدند باید می‌دیدیم.»

یکی دیگر از نویسندگان پژوهش، اخترشناس دانشگاه اوهایو، کشیشتف استانک، می‌گوید رُمبش مستقیم ستارگان به سیاهچاله در حقیقت می‌تواند منطقی‌تر از تبدیل یک ابرنواختر به سیاهچاله باشد. زیرا ابرنواختر بخش بزرگی از لایه‌های بیرونی ستاره را به فضا پرتاب می‌کند و تنها جرم کوچکی برای سیاهچاله شدن به جا می‌گذارد.

یافته‌های این پژوهش برای انتشار در ماهنامه‌ی انجمن سلطنتی اخترشناسی پذیرفته شده است.
video
این ویدیو رویداد تبدیل شدن یکراستِ یک ستاره‌ی بزرگ به یک سیاهچاله را نشان می دهد. اگر ویدیو اجرا نشد، می‌توانید آن را در کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید.
---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
black hole - supernova - star - massive fail - galaxy - Christopher Kochanek - Ohio State University - Earth - sun - NGC 6946 - spiral galaxy - Fireworks Galaxy - SN 2017eaw - N6946-BH1 - Large Binocular Telescope - Arizona - Spitzer - Scott Adams - doctorate - Krzysztof Stanek - Monthly Notices of the Royal Astronomical Society - Hubble Space Telescope

منبع: Space.com

آسمان شگفت‌انگیز بیابان کالاهاری

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در شبی از شب‌های بیابان کالاهاری در بوتسوانای آفریقا از خواب بیدار می‌شوید. از چادرتان بیرون می‌روید، دوربین خود را تنظیم می‌کنید، و نماهایی با نوردهی بلند از آسمان و زمین می‌گیرید.
در این نماها چه چیزهایی ممکن است ببینید؟
افزون بر گرد و خاک فراوان و چند درخت آکاسیا، شگفتی‌های بسیاری را نیز در آسمان خواهید دید.
در این تصویر که در سپتامبر ۲۰۱۵ گرفته شده، از جمله چیزهایی که در آسمان دیده می‌شود می‌توان از نوار مرکزی کهکشان راه شیری، خوشه‌ی ستاره‌ای پروین، حلقه‌ی بارنارد، و ابرهای کوچک و بزرگ ماژلان نام برد.
بیشتر این دیدنی‌ها در نور بامداد ناپدید شدند، ولی به سرعت جای خود را به یک خورشیدگرفتگی پاره‌ای (جزیی) در فردای آن شب دادند.
--------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Kalahari Desert - Botswana - Africa - long exposure - acacia tree - central band - Milky Way Galaxy - Pleiades Star Cluster - Barnard's Loop - Large Magellanic Cloud - Small Magellanic Cloud - partial eclipse - Sun

منبع: apod.nasa.gov

نگاهی به مشتری از پایین

مشتری شگفت‌انگیزتر از چیزیست که می‌شناختیم.
فضاپیمای جونوی ناسا اکنون شش گذر از کنار مشتری در مدارهای بسیار کشیده‌ و بیضی‌اش به گرد این غول گازی را به پایان برده.
در این عکس، مشتری را از پایین می‌بینیم، جایی که در آن، نوارهای افقی‌ای که بیشتر سطح سیاره را پوشانده‌اند به گونه‌ی شگفت‌آوری ناپدید شده و جایشان را به الگوهای چرخشی و پیچیده داده‌اند. ردیفی از ابرهای سفید بیضی‌شکل هم در جایی نزدیک‌تر به استوا دیده می‌شود.
یافته‌های فضاپیمای جونو نشان می‌دهند که پدیده‌های آب و هوایی مشتری تنها روی قله‌ی ابرهای این سیاره نیستند، بلکه تا ژرفای زیر ابرهای آن هم ادامه دارند. [اینجا خواندید: * نخستین برش‌های جونو از مشتری]
همچنین بر پایه‌ی این یافته‌ها، میدان مغناطیسی مشتری در جاهای گوناگون سیاره تفاوت بسیاری پیدا می‌کند.
جونو در درازنای ماموریتش باید ۳۷ بار به گرد مشتری بچرخد که پیمودن هر یک از این مدارها ۶ هفته زمان می‌برد.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Jupiter - NASA - Juno spacecraft - elliptical - planet - white oval - cloud top - magnetic field

منبع: apod.nasa.gov

دره‌های شگفت‌انگیز سیاره سرخ

در این نقطه از سیاره‌ی بهرام (مریخ) چه روی داده است؟
این ساختار که به نام شکاف یا کَرز "هِبِس" (Hebes Chasma) شناخته می‌شود، یک فرورفتگی به ژرفای حدود۶ کیلومتر درست در شمال دره‌وار بزرگ مارینر است. [دره‌وار مارینر را اینجا دیده بودید: * زخمی بر چهره بهرام]
از آن جا که این ساختار از ساختارهای سطحی دیگر در آن نزدیکی جداست و به آنها راهی ندارد، روشن نیست که مواد درونش کجا رفته.
درون کرز هبس، یک شکاف دیگر به نام "میزکوه هبس" (Hebes Mensa) وجود دارد، یک تخت‌کوه به بلندی ۵ کیلومتر که به نظر می‌رسد بخشی از آن دستخوش یک ریزش نامعمول-- یک فروریزش که شاید سرنخ‌هایی درباره ‌ی آن به ما بدهد.
این تصویر توسط مارس اکسپرس گرفته شده، فضاپیمای روباتیک سازمان فضایی اروپا که در مدار بهرام به سر می‌برد. در این تصویر جزییات بسیار خوبی از این شکاف و کنگره‌های نعل اسبی-شکل در تخت‌تپه‌ی مرکزی به چشم می‌خورد.
به نظر می‌رسد مواد این تخت‌تپه به درون شکاف سرازیر شده ‌ند، در حالی که ظاهرا یک لایه‌ی تیره‌ی احتمالی هم مانند جوهر در بخشی از سطح پایین دامنه‌ی آن انباشته شده.
بر پایه‌ی یک پنداشت که به تازگی ارایه شده، بخشی از لایه‌های پایینی کرز هبس از سنگ نمک تشکیل شده و با آب شدن یخ‌های منطقه، این نمک در آنها حل شده و سپس از راه سوراخ‌هایی به درون یک آبخوان (سفره‌ی آب) زیرزمینی برده شده است.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Hebes Chasma - Mars - Valles Marineris - canyon - Hebes Mensa - mesa - Mars Express - horseshoe - chasm - aquifer

منبع: apod.nasa.gov

در گذشته، قطره‌های باران سیاره سرخ از آنچه روی زمین می‌بینیم هم درشت‌تر بوده‌اند

* میلیاردها سال پیش، بارش باران روی سیاره‌ی بهرام (مریخ) به اندازه‌ای سنگین بوده که می‌توانسته سطح این سیاره را دگرگون کند، شیارها و دره‌هایی در خاک سرخ آن بکَند، و بخش‌هایی از دهانه‌های برخوردی را بشوید و با خود ببرد.

بر پایه‌ی یک پژوهش تازه، در روزگاران گذشته، برخی از قطره‌های باران سیاره‌ی سرخ به احتمال بسیار حتی از قطره‌هایی که ما روی زمین می‌بینیم هم درشت‌تر بوده‌اند.
شبکه‌ی دره‌ها روی سطح بهرام نشانه‌هایی از رواناب سطحی در اثر بارش باران را نشان می‌دهند. تصویر بزرگ‌تر
نویسنده‌ای این پژوهش (رابرت کرداک از بنیاد اسمیتسونیان در واشنگتن دی‌.سی.، و رالف لورنز از آزمایشگاه فیزیک کاربردی دانشگاه جانز هاپکینز در لورل مریلند) با در نظر گرفتن دگرگونی‌های جَوی سیاره در درازنای زمان، مدلی از بارندگی آن پدید آوردند.

این پژوهشگران تعیین کردند که بهرام درست پس از پیدایش در ۴.۵ میلیارد سال پیش، به احتمال بسیار جَوی چگال با فشاری حدود ۴ برابر جو کنونی زمین داشته. به برآورد آنها، در چنین فشار بالایی می‌بایست قطره‌هایی به اندازه‌ی حدود ۳ میلیمتر پدید می‌آمده.

ولی به گفته‌ی پژوهشگران، این فشار با گذشت زمان کاهش یافت و سرشت باران‌های سیاره را تغییر داد.

لورنز می‌گوید: «ما با بهره از اصول فیزیک پایه در شناخت پیوند میان جو، بزرگی قطره‌های باران، و شدت بارندگی نشان داده‌ایم که قطره‌های باران در بهرام [در دوره‌ای از زمان] به اندازه‌ی کافی بزرگ شده بودند که می‌توانستند تغییرات شدیدتری نسبت به قطره‌های مه‌مانند پیش از آن در سطح سیاره پدید بیاورند.»

برای نمونه، زمانی که فشار هوای بهرام هم‌ارز فشار هوای امروز زمین شد، پهنای قطره‌هایش تا حدود ۷.۳ میلیمتر رسیده بود- حدود ۱ میلیمتر بزرگ‌تر از قطره‌های امروزی زمین.

کرداک و لورنز در پژوهشنامه‌ی خود که در نگارش برخطِ نشریه‌ی ایکاروس منتشر شده نوشته‌اند: «ولی شدت چنین بارشی [روی زمین] تنها حدود ۷۰ درصد بهرام است زیرا به دلیل گرانش کمترِ بهرام، "سرعت‌های حد" قطره‌ها هم کمتر بود.»

کرداک می‌گوید: «بی‌شک همیشه ناشناخته‌هایی وجود دارد، از جمله این که ابرهای بهرام تا چه فرازاهایی در جو بالا می‌رفتند. ولی ما کوشیدیم طیف گسترده‌ای از متغیرها -که در پژوهشنامه آورده‌ایم- را برای بارندگی زمین به کار ببریم. بعید است که بارندگی در روزگار باستان بهرام تفاوت چشمگیری با آنچه در پژوهشنامه نوشته‌ایم داشته باشد. یافته‌های ما محدوده‌های تازه‌ و قطعی‌تری درباره‌ی تاریخچه‌ی آب و شرایط آب و هوایی بهرام فراهم می‌کند.»
این عکس توسط خودروی کنجکاوی ناسا گرفته شده و ته‌نشست‌های بسیار ریزدانه‌ای دا نشان می‌دهد که از ته‌نشینی در آب‌های دریاچه‌ای که میلیاردها سال پیش در دهانه‌ی گیل سیاره‌ی بهرام وجود داشت به جا مانده‌اند.
این تاریخچه‌ای پرحادثه بوده. داده‌های ماهواره‌ی بهرام‌گرد ماوِن (MAVEN) نشان می‌دهد که ۳.۷ میلیارد سال پیش، بادهای خورشیدی بیشترِ جو سیاره‌ی سرخ را از آن جدا کرده بودند [خواندید: * سیاره‌ی سرخ و هوایی که بر باد رفت]. امروزه، جوِ عمدتا دی‌اکسیدکربنی بهرام تنها ۱ درصد چگالی هوای زمین را دارد.

در نتیجه‌ی این دسترفت، بهرام از یک دنیای گرم و آبناک -با رودها، دریاچه‌ها و حتی چه بسا اقیانوس‌ها- به برهوت سرد و خشکی که امروزه می‌بینیم تبدیل شد.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Mars - planet - impact crater - Red Planet - raindrop - Earth - Robert Craddock - Smithsonian Institution - Washington, D.C. - Ralph Lorenz - Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory - Laurel - Maryland - rain - fog - droplet - terminal velocity - Icarus - NASA - MAVEN - solar wind - carbon dioxide - Curiosity - sediment - Gale Crater - Surface runoff

منبع: Space.com

دنباله‌دار کلارک در میان ابرهای رنگارنگ

این تصویر در اندازه‌ی‌ کمی بزرگ‌تر
در این چشم‌انداز خیره‌کننده‌، دنباله‌دار ۷۱پی/کلارک را به همراه ابرهای رنگین کیهانی می‌بینیم، ولی در حقیقت بسیار نزدیک‌تر از آنهاست و در پیش‌زمینه‌ی تصویر جای دارد.
این تصویر از پیوند دو چارچوب و با پردازش رنگی درست شده و چیزی نزدیک به ۵ درجه (۱۰ قرص کامل ماه) را در آسمان شب می‌پوشاند.
عکس‌ در شب ۲۳/۲۴ ماه می گرفته شده‌ و جایگاه این دنباله‌دار کم‌نور که در فاصله‌ی ۵ دقیقه‌ی نوری از زمین است را در آن شب نشان می‌دهد، در جایی بسیار نزدیک‌ به خط دید ما از ستاره‌ی درخشان کژدم‌دل (قلب عقرب، آنتارس) و مجموعه ابرهای پیرامون ستاره‌ی رو-ماراَفسای.
ستاره‌ی کژدم‌دل که به نام آلفا-کژدم نیز شناخته می‌شود زیر مرکز تصویر و در میان ابری از غبار کیهانی که نور زردفام این ستاره‌ی سرد و غول‌پیکر را بازتابانده‌اند جای دارد.
خوشه‌ی کروی ام۴ درست سمت راست کژدم‌دل می‌درخشد ولی فاصله‌اش از ما حدود ۷۰۰۰ سال نوریست، حال آنکه کژدم‌دل تنها ۵۰۰ سال نوری از ما فاصله دارد.
رو-مارافسای که نور آبی‌فامش توسط غبارهای درون ابرهای مولکولی پیرامونش بازتابیده نیز در بالای چارچوب به چشم می‌خورد.
گیسوی کوچک و دُم کوتاه دنباله‌دار کلارک همان لکه‌ی کوچکی است که نزدیک مرکز لبه‌ی سمت چپ دیده می‌شود. رنگ چشمگیر سبزفام آن دستاورد مولکول‌های کربن دواتمی درونش است که زیر نور خورشید، به رنگ مهتابی سبزی می درخشند.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Comet 71P/Clark - comet - Earth - Antares - Rho Ophiuchi - Alpha Scorpii - Globular star cluster - M4 - molecular cloud - coma - tail - diatomic carbon molecule - fluoresce


منبع: apod.nasa.gov

شگفتی‌های مشتری بیش از آنست که گمان می‌رفت

* بر پایه‌ی یافته‌های فضاپیمای جونوی ناسا، به نظر می‌رسد ژرفای درون مشتری هم به اندازه‌ی لایه‌های بیرونی آراسته به توفانِ این غول گازی شگفت‌انگیز و بیگانه است.
توفان‌های چرخان قطب شمال مشتری که بزرگی هر یک به اندازه‌ی زمین است- تصویر بزرگ‌تر
به گفته‌ی اسکات بولتون، پژوهشگر اصلی جونو از بنیاد پژوهشی جنوب باختر در سن آنتونیو، دانشمندان تاکنون می‌پنداشتند که مشتری یا دارای هسته‌ای به نسبت کوچک، با جرمی ۱ تا ۱۰ برابر زمین است و یا این که اصلا هسته‌ای ندارد.

ولی هیچ یک از این انگاشت‌ها با داده‌های گرانشی که فضاپیمای جونو تاکنون گرد آورده همخوانی ندارند. جونو از ژوییه‌ی ۲۰۱۶ تاکنون در مدار این سیاره‌ی غول‌پیکر به سر می‌برد.

بولتون در نشست خبری ناسا در روز پنجشنبه، ۲۵ می، نخستین یافته‌های علمی دقیق این ماموریت را اعلام کرد. وی گفت: «به نظر می‌رسد مشتری دارای هسته‌ای با مرز نامشخص است که شاید از هر آنچه تاکنون پیش‌بینی شده بوده بزرگ‌تر باشد.»

به گفته‌ی بولتون، این هسته حتی می‌تواند تا اندازه‌ای محلول باشد، چنان چه داده‌های آغازین جونو هم با "جنبش‌هایی یا بادهایی منطقه‌ای در ژرفا" همخوانی داشته که بسیار پایین‌تر از قله‌ی ابرهای سیاره رخ می‌دهند.

شناسایی و توصیف هسته‌ی مشتری یکی از هدف‌های اصلی ماموریت ۱.۱ میلیارد دلاری جونو است که می‌کوشد شناخت ما از چگونگی پیدایش و فرگشت این غول گازی را بهبود بخشد. به گفته‌ی اعضای گروه ماموریت، آگاهی از تاریخ مشتری می‌تواند به بینش‌هایی درباره‌ی پیدایش سیاره‌ها و به طور کلی پیدایش و دگرگونی سامانه‌ی خورشیدی بیانجامد.
عکسی که جونو در ۲۷ اوت ۲۰۱۶ از حلقه‌ی کم‌نور مشتری گرفت. این نخستین نمای این حلقه‌های از درونشان است. ستاره‌ی پرنور بالایی ابط‌الجوزا است و کمربند شکارچی هم پایین، سمت راست دیده می‌شود.
همچنین در این نشست اعلام شد که جونو درنخستین شیرجه‌اش به سوی قطب‌های سیاره در ۲۷ اوت ۲۰۱۶، نخستین عکسی که تاکنون از سامانه‌ی حلقه‌ای کم‌نور آن دیده شده را از درون این حلقه گرفته.

جونو با بهره از هشت دستگاهش، به بررسی ساختار، همنهش (ترکیب)، میدان گرانشی و میدان‌ مغناطیسی مشتری می‌پردازد. این کاوشگر بیشتر داده‌هایش را هر ۵۳.۵ روز، در بخشی از مدارش که از نزدیک قطب‌های این غول گازی می‌گذرد گرد می‌آورد (مدار جونو بسیار کشیده و بیضی است).

جونو تاکنون تنها پنج تا از این گذرهای از کنار مشتری (پیرامشتری یا perijove) را انجام داده است، بنابراین دانشمندان ماموریت هنوز چیزهای بسیاری برای دانستن درباره‌ی هسته‌ی مشتری و دیگر ویژگی‌های آن دارند. ولی آنها تا همین جا هم توانسته‌اند به چیزهای بسیاری پی ببرند- برای نمونه، این که قطب‌های آبی‌فام مشتری بسیار متفاوت با بخش‌های راه راه نزدیک به استوای این غول گازیند، و این که سازوکار شفق‌های زمین و مشتری نیز یکسان نیستند. (۱ و ۲)

بولتون می‌گوید: «زمینه‌ی کلی یافته‌های ما پی بردن به تفاوت واقعی مشتری با چشمداشت‌های ما از آنست.»
نمودار ساختار احتمالی درون مشتری. داده‌های جونو تاکنون در روشن‌سازی این تصویر به ما کمک کرده. برای نمونه، داده‌های گرانشی جونو نشان می‌دهد که مشتری می‌تواند یک هسته‌ی بسیار بزرگ که تا اندازه‌ای نرم است داشته باشد.
در همین زمینه:

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:

Jupiter - gas giant - NASA - Juno spacecraft - Earth - core - Scott Bolton - Southwest Research Institute - San Antonio - ring - planet - solar system - magnetic field - elliptical - perijove - aurora - Earth -


منبع: Space.com

کهکشان ما هم از دور به این شکل دیده می‌شود

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
کهکشان مارپیچی بزرگ و زیبای ان‌جی‌سی ۶۷۴۴ با داشتن پهنایی نزدیک به ۱۷۵۰۰۰ سال نوری، از کهکشان خودمان، راه شیری هم بزرگ‌تر است. این کهکشان یکی از همسان‌ترین کهکشان‌ها به راه شیری در کیهان نزدیک است و چشم‌اندازش به خوبی نشان می‌دهد که کهکشان ما از دید مسافران گذرنده‌ی فضایی چگونه ممکن است دیده شود.
ان‌جی‌سی ۶۷۴۴ با فاصله‌ی حدود ۳۰ میلیون سال نوری از زمین، در صورت فلکی جنوبی طاووس جای دارد و از پشت تلسکوپ‌های کوچک، مانند جسمی کم‌نور و پهن دیده می‌شود.
قرص بزرگ این جزیره‌ی کیهانی از دید ما، نمایی از روبرو، ولی کمی کج دارد. این تصویر رنگین پهنه‌ای به اندازه‌ی زاویه‌ایِ یک قرص کامل ماه را می‌پوشاند.
هسته‌ی زردفام این کهکشان غول پیکر از نور ستارگان پیر و سرد می‌درخشد، و بازوان مارپیچی کهکشان با انبوه خوشه‌های ستاره‌ای آبی و جوان و مناطق ستاره‌زایی صورتی‌رنگ آن را در میان گرفته‌اند.
در گوشه‌ی پایین، سمت چپ، پشت بازوان کهکشان هم یک کهکشان کوچک‌تر دیده می‌شود که ماهواره‌ی ان‌جی‌سی ۶۷۴۴ است و هر دو با هم ما را به یاد راه شیری خودمان و ماهواره‌اش، ابر بزرگ ماژلان می‌اندازند.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
spiral galaxy - NGC 6744 - Milky Way galaxy - constellation Pavo - island universe - full moon - core - star - spiral arm - star cluster - star forming region - satellite galaxy - Large Magellanic Cloud


منبع: apod.nasa.gov

خوشه، کهکشان، و ستاره‌ای که مرد!

این عکس رنگی تلسکوپی که در روز ۱۹ می گرفته شده، پهنه‌ای به اندازه‌ی حدود ۱ درجه‌ی آسمان، هم‌ارز ۲ قرص کامل ماه را در صورت فلکی شاهانه‌ی قیفاووس می‌پوشاند.
ستارگان درخشان کهکشان خودمان، با تیزی‌های پراش در جای جای چشم‌انداز می‌درخشند. در بالای، سمت راست تصویر هم ستارگان خوشه‌ی ستاره‌ای باز ان‌جی‌سی ۶۹۳۹ در فاصله‌ی تقریبی ۵۰۰۰ سال نوری زمین گرد هم آمده‌اند.
کهکشان مارپیچی رو‌نمای ان‌جی‌سی ۶۹۴۶ در پایین، سمت چپ تصویر به چشم می‌خورد ولی فاصله‌اش از ما کمی بیشتر است: ۲۲ میلیون سال نوری!
دو خط سرخ کوتاه روی این کهکشان، جایگاه یک ابرنواختر نویافته‌ به نام اس‌ان ۲۰۱۷ ئی‌ای‌دبلیو را نشان می‌دهند؛ انفجار مرگبار یک ستاره‌ی بزرگ در بازوان آبی‌فام این کهکشان.
در حقیقت در ۱۰۰ سال گذشته، ۱۰ ابرنواختر در ان‌جی‌سی ۶۹۴۶ یافته شده، برای مقایسه، نرخ میانگین رخ دادن ابرنواختر در کهکشان راه شیری حدود ۱ ابرنواختر در هر ۱۰۰ سال است. بنابراین جای شگفتی نیست که ان‌جی‌سی ۶۹۴۶ به نام کهکشان آتش‌بازی نیز شناخته شده.

خبر کامل را اینجا خوانده بودید: 

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
full moon - Milky Way - star - constellation Cepheus - open cluster - NGC 6939 - Face-on - spiral galaxy - NGC 6946 - supernova - SN 2017eaw - Fireworks Galaxy


منبع: apod.nasa.gov

صفحه نازک یک کهکشان

آیا کهکشان ما هم به این نازکی است؟ به باور ما، بله.
در این تصویر، کهکشان مارپیچی باشکوه ان‌جی‌سی ۴۵۶۵ را می‌بینیم که از چشم‌انداز زمین، از لبه دیده می‌شود، یعنی برای ما یک کهکشان لبه‌نما است.
ان‌جی‌سی ۴۵۶۵ درخشان که به نام کهکشان سوزن هم شناخته می‌شود، یکی از هدف‌های‌ تورهای رصدی تلسکوپی در نیمکره‌ی شمالیست و در صورت فلکی کم نور ولی آراسته‌ی گیسو (گیسوی برنیکه) جای دارد.
این تصویر واضح رنگی، کوژی یا همان توده‌ی مرکزی هسته‌ی کهکشان را نمایان کرده که با رگه‌های غبار تیره‌ در صفحه‌ی نازک کهکشان به دو نیم شده. 
دسته‌ای از کهکشان‌های پس‌زمینه هم در این میدان دید زیبا به چشم می‌خورند از جمله کهکشان ان‌جی‌سی ۴۵۶۲ که در همسایگی کهکشان سوزن جای دارد و بالا سمت چپ دیده می‌شود.
فاصله‌ی خود ان‌جی‌سی ۴۵۶۵ از زمین حدود ۴۰ میلیون سال نوریست و چیزی حدود ۱۰۰ هزار سال نوری هم پهنا دارد. این کهکشان را به سادگی می‌توان با یک تلسکوپ کوچک نیز تماشا کرد. از دیدگاه آسماندوستان، ان‌جی‌سی ۴۵۶۵ یکی از شاهکارهای برجسته‌ی کیهانیست که شارل مسیه آن را فراموش کرده.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
spiral galaxy - NGC 4565 - Needle Galaxy - constellation Coma Berenices - central core - dust lane - galactic plane - NGC 4562 - Messier

منبع: apod.nasa.gov

واضح‌ترین تصویر از حلقه غبار پیرامون ستاره "دهان ماهی"

ستاره‌ی دهان ماهی (آلفا ماهی، فم‌الحوت) یکی از پرنورترین ستارگان آسمان سیاره‌ی زمین است. این ستاره تنها ۲۵ سال نوری از زمین فاصله دارد و ستاره‌ای نزدیک است که در صورت فلکی ماهی جنوبی دیده می‌شود.

در این عکس که به کمک آرایه‌ی بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما (آلما) گرفته شده، ستاره‌ی دهان ماهی را در مرکز حلقه‌ای از آوارهای غباری می‌بینیم. این نخستین بارست که عکسی با چنین وضوح و حسمندی بالایی در طول موج‌های میلیمتری از این ستاره و حلقه‌ی غبارش گرفته می‌شود.

قرص پیرامون دهان ماهی از گاز و غبارهای کیهانی تشکیل شده که در اثر برخورد فرادنباله‌دارهای درون سامانه‌‌اش با یکدیگر پدید آمده‌اند. این محیط پرآشوب همسان با روزگار آغازین سامانه‌ی خورشیدی خودمانست، در زمان "آخرین بمباران سنگین" که حدود چهار میلیارد سال پیش رخ داده بود. در آن روزگار، شمار هنگفتی از اجرام سنگی به فضای درونی سامانه‌ی خورشیدی یورش آورده و با کوبیده شدن به سیاره‌های سنگی جوان، از جمله زمین، دهانه‌های برخوردی فراوانی را بر سطح آنها پدید آوردند که بسیاری از آنها را هنوز می‌توانیم روی سیاره‌هایی مانند تیر و بهرام ببینیم.


تا جایی که می‌دانیم، دهان ماهی با چندین قرص آواری در بر گرفته شده و حلقه‌ای که در این تصویر آلما دیده می‌شود، بیرونی‌ترین آنهاست. این حلقه حدود ۲۰ میلیارد کیلومتر از ستاره‌ی مرکزی فاصله دارد و پهنایش به حدود ۲ میلیارد کیلومتر می‌رسد. چنین قرص به نسبت کشیده و برون‌مرکز باریکی تنها می‌تواند در اثر کشش گرانشی سیاره‌ها در این سامانه پدید آمده باشد، مانند گرانشی که از سوی مشتری بر کمربند سیارک‌ها در سامانه ی خورشیدی خودمان وارد می‌شود.

در سال ۲۰۰۸، تلسکوپ فضایی اِسا/ناسای هابل سیاره‌ی فراخورشیدی پرآوازه‌ی "دهان ماهی بی" را یافت که درون این حلقه به گرد ستاره می‌چرخد. این سیاره در این تصویر آلما دیده نمی‌شود.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Fomalhaut - star - constellation of Piscis Austrinus - The Southern Fish - Atacama Large Millimeter/submillimeter Array - ALMA - wavelength - exocomet - Solar System - Late Heavy Bombardment - terrestrial planet - Earth - impact crater - Mercury - Mars - Jupiter - asteroid belt - NASA - ESA - Hubble Space Telescope - exoplanet - Fomalhaut b

کشف پل مغناطیسی میان ابرهای ماژلانی

* به نظر می‌رسد یک میدان مغناطیسی در فضای میان ابرهای بزرگ و کوچک ماژلانی، این دو کهکشان کوتوله‌ی ماهواره‌ای راه شیری را به هم پیوند داده است.

آسمان‌دوستان نیمکره‌ی شمالی به سادگی می‌توانند این را فراموش کنند که راه شیری دارد دو کهکشان کوتوله را می‌بلعد. ولی ساکنان نیمکره‌ی جنوبی برای تماشای این قلدربازی کیهانی در ردیف جلو نشسته‌اند. ولی این همه‌ی داستان نیست- این دو کهکشان کوتوله نه تنها گرفتار گرانش کهکشان ما شده‌اند، بلکه با یکدیگر نیز درگیرند.
در این تصویر، ابرهای ماژلانی کوچک (سمت راست) و بزرگ (سمت چپ) در آسمان بر فراز یکی از رادیوتلسکوپ‌های آرایه‌ی فشرده‌ی تلسکوپی استرالیا در رصدخانه‌ی پل وایلد در نیوساوث ولز استرالیا دیده می‌شود.
اثرهای گرانشی آشکاری که در این برهم‌کنش‌ها دیده می‌شود می‌تواند چیزهای بسیاره درباره‌ی تاریخ و فرگشت این کهکشان‌ها، و همچنین محیط پیرامون آنها به ما بگوید، ولی اینجا گرانش تنها نیرویی نیست که در کارست. میدان‌های مغناطیسی هم نقشی دارند که اخترشناسان هنوز در تلاش برای پی بردن به آنند. اکنون برای نخستین بار، پژوهشگران با بهره از رادیوتلسکوپ آرایه‌ی تلسکوپی فشرده‌ی استرالیا (ATCA) در نیوساوت ولز استرالیا یک میدان مغناطیسی را در فضای میان ابرهای ماژلانی شناسایی کرده‌اند. این ساختار که به نام پل ماژلانی شناخته شده، رشته‌ای از گاز و غبار به درازای ۷۵۰۰۰ سال نوری است که از ابر بزرگ ماژلان (ال‌ام‌سی) به ابر کوچک ماژلان (اس‌ام‌سی) کشیده شده. یافته‌های این پژوهش در ماهنامه‌ی انجمن سلطنتی اخترشناسی به چاپ رسیده است (متن کامل در اینجا).

آشکارسازی نادیدنی‌ها
میدان‌های مغناطیسی تنها پیرامون سیاره‌ها و ستارگان پیدا نمی‌شوند بلکه در ابعاد کهکشانی هم وجود دارند. ما میدان‌های مغناطیسی کهکشانی را هم در کهکشان خودمان و هم در چند قرص کهکشانی دیگر شناسایی کرده‌ایم ولی یک میدان مغناطیسی فراکهکشانی چیز دیگریست. این نخستین میدان مغناطیسی است که "بیرون" از یک کهکشان دیده شده.

برای آشکارسازی میدان مغناطیسی مربوط به پل ماژلانی، جین کاژمارک از دانشگاه سیدنی به همراه همکارانش ۱۶۷ چشمه‌ی رادیویی شناخته شده را در یک بخش آسمان رصد کردند؛ این چشمه‌ها بسیار دورتر از ابرهای بزرگ و کوچک ماژلانی (که به ترتیب ۱۶۰ هزار و ۲۰۰ هزار سال نوری از زمین فاصله دارند) هستند. شماری از این چشمه‌های رادیویی از دیدگاه ما درست پشت این پل و برخی دیگر نیز در کنار جای داشتند.

نور چشمه‌های رادیویی اغلب تا اندازه‌ای قطبیده است، یعنی امواج نور آنها در یک راستای ویژه نوسان می‌کنند. ولی اگر این نور در سر راهش تا تلسکوپ‌های ما از درون یک محیط (مانند یک رشته‌ی گازی گسترده‌) بگذرد، این گذر می‌تواند قطبش آن را تغییر دهد. میزان این تغییر، آگاهی‌هایی درباره‌ی آن محیط میانجی به ما می‌دهد. اخترشناسان بدین ترتیب توانستند میدان مغناطیسی این ناحیه را ۰.۳ میکروگاوس برآورد کنند- یک میلیون بار ضعیف‌تر از میدان مغناطیسی زمین روی سطحش.

پیوند ابر ماژلانی
ولی تفسیر این داده‌ها ساده نیست. کهکشان راه شیری خودش هم مانند زمین، خورشید و چند سیاره‌ی دیگر در سامانه‌ی خورشیدی دارای میدان مغناطیسی است. بنابراین دانشمندان می‌بایست تا جایی که می‌شد، سهم همه‌ی چشمه‌های دیگر را از این داده‌ها کم کنند تا بتوانند اثر مربوط به گازهای درون پل ماژلانی را به تنهایی اندازه بگیرند. برای این کار، آنها فرض‌هایی و ساده‌سازی‌هایی انجام دادند که می‌توانستند درست باشند یا نباشند، زیرا میدان‌های مغناطیسی هنوز به خوبی شناخته نشده‌اند.

ما می‌دانیم که ابرهای ماژلان در گذشته از کنار یکدیگر گذشته بوده‌اند. اخترشناسان هنوز درباره‌ی زمان یا میزان نزدیکی این دو مطمئن نیستند ولی می‌دانند که این رویداد باعث شد پیکره‌ی هر دوی آنها در عمل به هم بریزد و ساختارشان که روزگاری مارپیچی بود نامنظم شود. پل ماژلانی به احتمال بسیار بازمانده‌ای از همین برهم‌کنش است که در اثر بیرون کشیده شدن گازها از هر دو کهکشان در آن گذر پدید آمده.
تصویر نور دیدنی (مریی) از ابرهای ماژلان در کنار صفحه‌ی کهکشان راه شیری. تصویر بسیار بزرگ‌تر (۱۹.۴ مگابایت)
به گفته‌ی نویسندگان این پژوهشنامه، به نظر می‌رسد این میدان مغناطیسیِ نویافته از میدان‌های مغناطیسی هر دو کهکشان تشکیل شده که به همراه گازهای بیرون کشیده شده از آنها، با هم این پل پدید آورده‌اند. اگر این درست باشد، تاییدیست بر وجود یک میدان پان‌ماژلانی- یک میدان مغناطیسی که دو کهکشان را به هم پیوند می‌دهد. پیامدهای کشف چنین میدانی می‌تواند به آگاهی از گذشته و آینده‌ی کل سامانه‌ی ماژلانی بیانجامد.

آرایه‌ی کیلومتر مربعی (اس‌کی‌ای) که واپسین گام‌ ساختنش را می‌گذراند و در سال ۲۰۲۱ به راه خواهد افتاد، میدان‌های مغناطیسی پیرامون کهکشان‌های برهم‌کنشی‌ای مانند ابرهای ماژلانی را با جزییاتی از این هم بیشتر بررسی خواهد کرد و همچنین، به جستجوی نشانه‌های احتمالی مغناطیس در فضای میان‌کهکشانی خواهد پرداخت. 

در همین زمینه: 

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
magnetic field - Large Magellanic Cloud - Small Magellanic Cloud - dwarf galaxy - Milky Way Galaxy - Northern Hemisphere - Southern Hemisphere - LMC - SMC - Australia Telescope Compact Array - radio telescope - New South Wales - Australia - Magellanic Bridge - Monthly Notices of the Royal Astronomical Society - planet - star - extragalactic - Jane Kaczmarek - University of Sydney - radio - polarization - microgauss - Earth - Sun - solar system - pan-Magellanic - Square Kilometer Array - SKA - magnetism - intergalactic medium - galactic plane - Australia Telescope Compact Array - Paul Wild Observatory

منبع: skyandtelescope

سفری خیالی به مشتری

video
نزدیک شدن به سیاره‌ی مشتری چه حسی دارد؟
برای یافتن پاسخ این پرسش، یک گروه ۹۱ نفره از عکاسان نجومی آماتور بیش از ۱۰۰۰ عکس از روی زمین از مشتری گرفتند و با تراز و پیوند دیجیتالی آنها این ویدیوی زمان‌گریز دورتند را پدید آوردند.
عکاسی از دسامبر ۲۰۱۴ آغاز شد و کمی بیش از سه ماه به درازا کشید و دستاوردش چیزی بود که همانندی بسیاری با آنچه فضاپیمای روباتیک جونوی ناسا در نخستین دیدارش با این غول گازی در ماه ژوییه دید داشت.
در آغاز ویدیو، مشتری مانند گوی کوچکی نزدیک مرکز تصویر دیده می‌شود. با نزدیک شدن به آن از بالا، سیاره بزرگ و بزرگ‌تر شده و چرخش نوارهای ابری‌اش به خوبی دیده می‌شود.
لکه‌ی سرخ بزرگ مشتری دو بار می‌چرخد و وارد میدان دید می‌شود؛ هر از گاهی فعالیت نامعمولی هم در آن دیده می‌شود. چندین بیضی سفید هم در گردش روی سطح این سیاره‌ی غول‌پیکر دیده می‌شوند.
ویدیو با پرواز فضاپیمای خیالی از فراز قطب شمال سیاره پایان می‌پذیرد.

* اگر ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در فیسبوک یا کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان تماشا کنید.

---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Jupiter - astrophotographer - Earth - time-lapse - NASA - Juno spacecraft - Jovian - planet - Great Red Spot - white oval - North Pole

منبع: apod.nasa.gov

رود کلرادو و سپیده‌دم دروغینش

این تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۶.۵ مگابایت)
چه چیزی این نور سفید که از مرکز افق به بالا تابیده را پدید آورده است؟ پاسخش غبارهاییست که در فضای درونی سامانه‌‌ی خورشیدی به گرد خورشید در چرخشند.
در زمان‌های ویژه‌ای از سال، این غبارها نور خورشید را بازمی‌تابانند و نواری روشن در آسمان پدید می‌آورند که به طور عمده پیش از سر زدن آفتاب دیده می‌شود و نور برجگاهی (منطقه‌البروجی) نام دارد. سرچشمه‌ی بیشتر این غبارها دنباله‌دارهای خانواده‌ی مشتری هستند و به آرامی در گردشی مارپیچی به سوی خورشید می‌آیند. [این نور به نام سپیده‌دم دروغین یا فجر کاذب نیز شناخته می‌شود-م]
در این تصویر، در پیش‌زمینه‌ی آسمانی که با نور برجگاهی روشن شده، نمایی زیبا از پیچ نعل اسبی (خم نعل اسب) در رود کلرادو را می‌بینیم.
بسیار دورتر از نور برجگاهی، آسمانی تماشایی با ستارگانی درخشان مانند شباهنگ، چندین خوشه‌ی آبی‌فام ستاره‌ای از جمله خوشه‌ی پروین، و دسته‌ای از سحابی‌های سرخ‌فام از جمله حلقه‌ی بارنارد در صورت فلکی شکارچی را می‌بینیم. [تصویر دوم را ببینید]
این عکس از پیوند ۳۰ نما درست شده که اوایل همین ماه در فضایی تقریبا تاریک مطلق، و از نقطه‌ای که تنها ۶ اینچ از لبه‌ی یک صخره‌ی خطرناک فاصله داشت گرفته شده.
این تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۶.۶ مگابایت)
---------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Sun - reflect - Solar System - zodiacal light - Jupiter-family comet - Horseshoe Bend - Colorado River - star - Sirius - star cluster - Pleiades - nebula - Barnard's Loop - Orion

منبع: apod.nasa.gov

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه