از ریزموج‌ها تا مگامیزرها

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
پدیده‌های کیهانی پرتوهایی گوناگون در سرتاسر طیف الکترومغناطیسی می‌گسیلند- از پرتوهای پرانرژی گاما که از نیرومندترین رویدادهای کیهان سرچشمه می‌گیرند گرفته تا امواج کم‌ارژی‌ترِ ریزموج و امواج رادیویی.

امواج ریزموج (مایکروویو)، همان امواجی که می‌توانند ناهار ما را گرم کنند، از بسیاری از چشمه‌های اخترفیزیکی سرچشمه می‌گیرند، از جمله گسیلنده‌های نیرومندی که به نام مِیزر شناخته می‌شوند و لیزرهای ریزموج می گسیلند، چشمه‌هایی از این هم نیرومدتر با نام هراس‌انگیز مگامیزر، و مرکز برخی از کهکشان‌ها، به ویژه مرکزهای کهکشانی درخشان و پرانرژی که به نام "هسته‌ی کهکشانی فعال" (AGN) شناخته می‌شوند. گمان می‌رود خود این مرکزها هم به نوبه‌ی خود از ابرسیاهچاله‌ها (سیاهچاله‌های کلان‌جرم) نیرو می‌گیرند: آنها مواد پیرامون خود را می‌بلعند و در این فرآیند، فواره‌ها و پرتوهایی درخشان پدید می‌آورند.

دو کهکشانی که در این عکس تلسکوپ فضایی هابل دیده می‌شود با نام‌های MCG+01-38-004 (کهکشان سرخ‌فام بالایی)، و MCG+01-38-005 (کهکشان آبی‌فام پایینی) شناخته می‌شوند. این دو کهکشانِ برخوردی حدود ۴۰۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارند و در صورت فلکی دوشیزه دیده می‌شوند.

کهکشان پایینی گونه‌ی ویژه‌ای از مگامیزرهاست؛ هسته‌ی فعال آن مقدار بسیار هنگفتی انرژی به بیرون می‌دمد که ابرهای "آب" پیرامونش را به تابش واداشته. اتم‌های اکسیژن و هیدروژنِ این آب‌ها هم می‌توانند بخشی از این انرژی را جذب کرده و آن را در طول موجی ویژه بازگسیلند، که یکی از این طول موج‌ها در منطقه‌ی ریزموجِ طیف است. بنابراین، کهکشان پایینی به نام یک "مگامیزر آبی" شناخته می‌شود!

اخترشناسان می‌تواند از این اجرام برای بررسی ویژگی‌های بنیادین کیهان بهره بگیرند. پرتوهای ریزموج MCG+01-38-005 در محاسبه‌ی یک مقدار پالایش یافته‌ برای ثابت هابل (نرخ گسترش کیهان) به کار رفته است. این ثابت به نام اخترشناسی‌ست که رصدهایش به کشف پدیده‌ی گسترش (انبساط) کیهان انجامید و همچنین تلسکوپ فضایی هابل نیز نام او را بر خود دارد: ادوین هابل.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
electromagnetic spectrum - gamma ray - microwave - radio wave - maser - microwave lasers - megamaser - active galactic nucleus - supermassive black hole - NASA - ESA - Hubble Space Telescope - MCG+01-38-004 - MCG+01-38-005 - Virgo - water - hydrogen - oxygen - wavelength - water megamaser - Hubble constant - Edwin Hubble

منبع: spacetelescope

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه