راه برای نقشه‌برداری از آن سمت کهکشان هموار شد

* سرانجام می‌توانیم از آن سوی کهکشان هم نقشه برداریم. دقیق‌ترین سنجشی که تاکنون برای جرمی در آن سمت مرکز کهکشان راه شیری انجام شده، راه را برای تهیه‌ی نقشه‌ای قطعی از آن بخش کهکشانمان هموار کرده.
برداشت هنری از کهکشان راه شیری که در آن، جایگاه زمین نسبت به جرمی که اخترشناسان به تازگی سنجیده‌اند را نشان می‌دهد.
دیدن و نقشه‌برداری چیزهای آن سمت کهکشان برای ما کار سختی است زیرا انبوه چگال و درخشان گاز و غبار [و ستاره] در مرکز کهکشان جلوی دیدمان را گرفته. اکنون تامس دیم از بنیاد اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین در ماساچوست و همکارانش توانسته‌اند با نگاه کردن به یک فواره‌ی ریزموج به نام G007.47+00.05 که از آن آشفته بازار مرکزی هم درخشان‌تر است، این کار را آغاز کنند.

دیم می‌گوید: «این چشمه‌ای بسیار درخشان است که خبر از وجود یک منطقه‌ی ستاره‌زایی آتشین در آنجا می‌دهد، و این گونه مناطق تقریبا همیشه در بازوهای مارپیچی کهکشان جای دارند.» دیم و گروهش جایگاه این چشمه را در بازوی سپر-قنطورس شناسایی کردند، یکی از دو بازوی اصلی کهکشان راه شیری.

آنها برای این کار، از سنجش دیدگشت (اختلاف منظر) کمک گرفتند، یعنی تفاوت میان جایگاه آن از دو نقطه‌ی جداگانه را محایبه کردند. اگر انگشتتان را به فاصله‌ی بازو از چشمتان دور نگه دارید و نخست با یک چشم و سپس با چشم دیگر به آن گاه کنید، به نظرتان کمی جابجا دیده خواهد شد- این تفاوت کوچک به نام دیدگشت یا اختلاف منظر شناخته می‌شود. هر چه جسم به بیننده نزدیک‌تر باشد، و هر چه فاصله‌ی دو جایگاهی که از آن به جسم نگاه می‌کنیم بیشتر باشد، دیدگشت هم بزرگ‌تر خواهد بود.

به گفته‌ی دیم، خوبی دیدگشت اینست که وابسته به اجرام دیگر نیست. یک سنجش سرراست است که تنها با مثلثات سروکار دارد.

ساخت یک نقشه‌ی بهتر
جرمی که دیم و گروهش رصد کردند به اندازه‌ای از ما دور بود که برای اندازه‌گیری دیدگشتش، نیاز به سنجش آن در یک بازه‌ی زمانی یک ساله بود تا بتوانند آن را در دو نقطه‌ی مخالف در مدار زمین [یکی این سمت خورشید و دیگری آن سمت] ببینند.
زاویه‌ی کوچک میان دیدگاه ما از جرم G007.47+00.05 در بهار و پاییز به دانشمندان امکان داد تا فاصله‌ی این جرم از زمین را اندازه بگیرند.
دیم می‌گوید: «زاویه‌ای که از این راه اندازه گرفته شده حدود ۵۰ ثانیه‌ی قوس است، یعنی از ردپای نیل آرمسترانگ روی ماه، که از روی زمین دیده شود هم کوچک‌تر.»

این دیدگشت کوچک نشانگر فاصله‌ی ۶۶۵۰۰ سال نوری است. این دورترین فاصله‌ایست که تاکنون از راه دیدگشت اندازه گرفته شده، و نخستین بارست که این ترفند برای جرمی در آن سوی کهکشان به کار می‌رود.

از آنجایی که بیشتر شناخت ما از ساختار آن بخش کهکشان از روی پنداشت و گمانیست که بر پایه‌ی شناختمان از این سمت کهکشان انجام شده، سنجش (اندازه‌گیری فاصله‌ی) چندین جرم از راه دیدگشت می‌تواند به ما کمک کند تا یک نقشه‌ی دقیق‌تر برای کل کهکشان پدید بیاوریم.

رابرت بنجامین از دانشگاه ویسکانسین، وایت‌واتر می‌گوید: «فکر کردن به این که می‌توانیم چنین کاری را برای اجرام بیشتری در آن سمت کهکشان انجام دهیم هیجان‌انگیزست. چگونه می‌توانیم درباره‌ی ساختار کهکشان حرف بزنیم با این که تنها نیمی از آن در دسترسمان است؟»

دیم می‌گوید ما با این ترفند می‌توانیم در مدت ۱۰ سال، نقشه‌ای کامل از همه‌ی کهکشان راه شیری تهیه کنیم.

پژوهش این دانشمندان در نشریه‌ی ساینس منتشر شده.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
galaxy - Milky Way - Thomas Dame - Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics - Massachusetts - jet - radio wave - star - star formation - Scutum-Centaurus arm - parallax - trigonometry - Earth - sun - arcsecond - Neil Armstrong - moon - Robert Benjamin - University of Wisconsin - Whitewater - Science

منبع: newscientist

1 دیدگاه شما:

Anonymous

سلام یک سوآل کوچولو داشتم همونطور که میدونیم همه جهان از یک نقطه که بهش بیگ ینگ میگن درست شده.وحالا که ما به اون نقطه نگاه میکنیم سیزده ممیز هشت میلیارد سال نوری ازش دوریم درست؟ خوب حالا اگر بیگ بنگ رو نقطه آ بگیریم و خودمون رو نقطه ب که مصلآ میشه شعاع یک دایره . میخواستم بدونم چه اطفاقی برای شعاع اونطرفی افتاده ؟ و به این وصف اندازه جهان نه سیزده ممیز هشت بلکه دو برابر این باید باشه .میشه اینو یه توضیحی بدی ممنون فرزاد

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه