اورانوس بوی تخم‌مرغ گندیده می‌دهد!

* اورانوس چیزهای بسیار بدبویی دور و بر خودش دارد! پژوهش تازه‌ای نشان داده که بیشتر ماده‌ی سازنده‌ی ابرهای بالای جو این سیاره سولفید هیدروژن است، همان مولکولی که به تخم‌مرغ‌های فاسد چنین بوی بدی می‌دهد.
این دو تصویر از پیوند داده‌های وویجر ۲ و هابل درست شده و حلقه‌های اورانوس، که شدت کجی محورش و نیز شفق‌های آن را نشان می‌دهند نیز در آنها پیدایست
نویسنده‌ی اصلی این پژوهش، پاتریک اروین از دانشگاه آکسفورد انگلستان می‌گوید: «اگر آدم بدشانسی سر از سیاره‌ی اورانوس در آورد و بخواهد [ظاهرا بدون فضاپیما و پوشش مناسب!-م] از درون ابرهایش بگذرد تا به پایین برسد با شرایطی بسیار زننده و ناخوشایند روبرو خواهد شد.»

ولی دردسرهای این آدم پیشگام و خیره‌سر بزرگ‌تر از این خواهد بود. ایروین می‌گوید: «خفگی و دمای ۲۰۰ درجه‌ی سانتیگراد زیر صفرِ جو که بیشترش از هیدروژن، هلیوم، و متان است بسیار پیش از آنکه بو را حس کند او را از پا در خواهد آورد.»

پژوهشگران مدت‌هاست که در پی یافتن همنهش (ترکیب) ابرهای فراز بالا در آسمان اورانوس هستند- به ویژه این که آیا ابرهای اورانوس از یخ آمونیاک تشکیل شده، مانند کیوان و مشتری، یا از یخ سولفید هیدروژن. پاسخ دادن به این پرسش کار سختی بود زیرا اورانوس دورتر از آنست که داده‌هایی با جزییات کافی از آن به دست آید. (مشتری و کیوان نه تنها به زمین نزدیک‌ترند، بلکه کاوشگرهای مدارگردی ویژه‌ی خود نیز داشته‌اند ولی اورانوس تنها یک بار با آن دیداری انجام شده، دیدار کوتاه و گذرای فضاپیمای وویجر ۲ ناسا در ژانویه‌ی ۱۹۸۶.)

اروین و همکارانش با بهره از دستگاه "طیف‌سنج میدان‌یکپارچه‌ی فروسرخ-نزدیک" (نیفس، NIFS) در تلسکوپ ۸ متری جمنای شمالی در هاوایی به بررسی اورانوس پرداختند و نور خورشید که از جو اورانوس، درست روی قله‌ی ابرهای آن بازمی‌تابید را موشکافی کردند- و شناسه‌ی سولفید هیدروژن را در آن یافتند.

یکی از نویسندگان پژوهش، لی فلچر از دانشگاه لستر انگلستان می‌گوید: «تنها مقدار اندکی [از این مواد] به شکل بخارِ سیرشده (اشباع) در بالای ابرها مانده. و برای همین هم دریافت شناسه‌های آمونیاک و سولفید هیدروژن در بالای قله‌ی ابرهای اورانوس اینقدر سخت است. توانمندی‌های بالای جمنای بود که سرانجام این شانس خوب را به ما داد.»

پژوهشگران احتمال می‌دهند ابرهای نپتون هم مانند ابرهای اورانوس باشد. تفاوت بزرگی که میان ابرهای این دو "غول یخی" با ابرهای کیوان و مشتری وجود دارد به احتمال بسیار به دلیل محیط پیدایش این سیاره‌ها بوده: اورانوس و نپتون در جایی از سامانه‌ی خورشیدی پدید آمدند که نسبت به آن دو غول گازی بسیار از خورشید دورتر بود.

فلچر درین باره می‌گوید: «در روزگاری که سامانه‌ی خورشیدی داشت پدید می‌آمد، چیزی که تراز (تعادل) میان نیتروژن و گوگرد -و در نتیجه آمونیاک و سولفید هیدروژنِ تازه شناسایی شده‌ی اورانوس- را تعیین کرد دما و جایی بود که سیاره داشت در آن ساخته می‌شد.»

پژوهش این دانشمندان در شماره‌ی ۲۳ آوریل نشریه‌ی نیچر آسترونومی منتشر شده.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Uranus - hydrogen sulfide - molecule - rotten egg - Patrick Irwin - Oxford University - England - hydrogen - helium - methane - ammonia - Jupiter - Saturn - Earth - NASA - Voyager 2 - Near-Infrared Integral Field Spectrometer - NIFS - Gemini North - Hawaii - reflect - saturated vapor - Leigh Fletcher - University of Leicester - ice giant - sun - gas giant - solar system - nitrogen - planet

منبع: Space.com

سحابی "کله‌اسبی آبی" در طیف فروسرخ نه کله‌اسبی است و نه آبی!

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
سحابی "کله‌اسبی آبی" در طیف فروسرخ نمایی کاملا دگرگون پیدا می‌کند.
در طیف دیدنی (مریی)، غبارهای بازتابنده‌ی این سحابی از آن یک سحابی بازتابی آبی‌فام با پیکره‌ای مانند سر اسب ساخته‌اند. ولی اگر در نور فروسرخ آن را نگاه کنیم، هزارتویی درهم پیچیده از رشته‌ها، غارها، و پیله‌های گاز و غبار برافروخته پیش چشممان نمایان می‌شود و دیگر به سختی می‌توان نمای آشنای اسب‌مانندی براش شناسایی کرد.
این عکس از پیوند داده‌های ماهواره‌ی کاوشگر پیمایشی میدان-گسترده‌ی فروسرخ ناسا (وایز، WISE) به دست آمده و سحابی کله‌اسبی آبی را در سه طیف فروسرخ نشان می‌دهد (سرخ=۲۲، سبز=۱۲، و آبی=۴.۶ میکرون).
کله‌اسبی آبی که با عنوان آی‌سی ۴۵۹۲ رده‌بندی شده حدود ۴۰ سال نوری پهنا دارد و با فاصله‌ی نزدیک به ۴۰۰ سال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی کژدم در صفحه‌ی کهکشان راه شیری دیده می‌شود.
آی‌سی ۴۵۹۲ کم‌نورتر، ولی با پهنای زاویه‌ای بیشتری نسبت به سحابی آشناترِ کله‌اسبی در صورت فلکی شکارچی است [یعنی در آسمان زمین بزرگ‌تر دیده می‌شود]. ستاره‌ی اصلی که گاز و غبار این سحابی را گرم و روشن کرده ستاره‌ی "نو کژدم" است- همان ستاره‌ی زردفام در گوشه‌ی سمت چپ تصویر بالا.
سحابی بازتابی کله‌اسبی آبی در طیف دیدنی (مریی) نمایی مانند سر یک اسب دارد. اندازه‌ی بزرگ‌تر
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Blue Horsehead Nebula - infrared - visible - horse - NASA - Wide Field Infrared Survey Explorer - WISE - IC 4592 - constellation Scorpius - Milky Way Galaxy - Horsehead Nebula - Orion - star - Nu Scorpii

منبع: apod.nasa

ماه‌های مریخ احتمالا دستاورد یک برخورد به این سیاره بوده‌اند

* شبیه‌سازی‌های تازه نشان می‌دهند که ماه‌های سیاره‌ی بهرام دستاورد یک برخورد بزرگ بوده‌اند. بر این پایه، این دو ماه می‌بایست همنهشی (ترکیبی) مانند خود بهرام، ولی خشک داشته باشند.
شبیه سازی برخورد یک جرم کوچک با سیاره ی بهرام که به پیدایش دو ماه این سیاره، فوبوس و دیموس انجامید
به گفته‌ی دانشمندان بنیاد پژوهش جنوب باختر (SwRI)، فوبوس و دیموس، ماه‌های سیاره‌ی بهرام تولدی خشونت‌بار داشته‌اند، ولی در اندازه‌ای بسیار کوچک‌تر از برخورد سهمگینی که ماه زمین را پدید آورد. پژوهش آنها نشان می دهد که به احتمال بسیار، برخورد بهرام جوان با جرمی به اندازه‌ی یک سیاره‌ی کوتوله باعث پیدایش دو ماه آن شده بوده. این دانشمندان جزییات پژوهش خود را در نشریه‌ی ساینس ادونسز منتشر کرده‌اند.

دهه‌هاست که بر سر ریشه‌ی ماه‌های سیاره‌ی سرخ بحث و گفتگو جریان دارد. پرسش این بوده که آیا این ماه‌ها سیارک‌هایی بوده‌اند که به دام گرانش بهرام افتاده‌اند، و یا از آغاز از دل قرصی استوایی از پسماندها به گرد سیاره درست شده‌اند، چیزی که با مدار تقریبا دایره‌ای آنها و نیز هم‌صفحه بودن مدارشان سازگاری بسیاری دارد. ساخته شدن آنها از قرصی که در اثر برخورد به بهرام پدید آمده بوده نظریه‌ی خوبیست ولی شبیه‌سازی این فرآیند در گذشته به دلیل تفکیک‌پذیری عددی اندک و ترفندهای مدل‌سازی ساده کارایی خوبی نداشت.

دکتر رابین کناپ نویسنده‌ی اصلی این پژوهش از SwRI می‌گوید: «مدل ما نخستین مدل خودسازگار برای شناسایی گونه‌ی برخوردیست که برای پدید آمدن دو ماه کوچک بهرام نیاز بوده.» کناپ یکی از دانشمندان پیشرو در به کارگیری شبیه‌سازی‌های هیدرودینامیکی برای مدل‌سازی برخوردهای سیاره‌ای، از جمله مدل پیدایش ماه-زمین است.

کناپ می‌گوید: «نتیجه‌ی کلیدی این پژوهش، اندازه‌ی جرم برخوردگر است؛ ما پی بردیم که به جای یک برخوردگر غول‌پیکر، برخوردگری به بزرگی بزرگ‌ترین سیارک‌ها، وستا و سرس نیاز بوده. مدل ما پیش‌بینی می‌کند که این دو ماه به طور عمده از موادی که از خود بهرام آمدند ساخته شده‌اند، بنابراین همنهش کلی آنها می‌بایست از نظر بیشتر عنصرها همانند بهرام باشد. ولی بر پایه‌ی گرمایش پرتابه‌ها و سرعت گریزِ کمِ بهرام، پیش‌بینی می‌شود که این مواد بخار آب از دست داده‌ بودند، و بنابراین اگر این ماه‌ها به راستی در اثر برخورد ساخته شده‌اند، می‌بایست خشک باشند.»
یک همسنجی میان اندازه‌ی ماهِ زمین با ماه‌های بهرام: دیموس (سمت چپ) و فوبوس. ماه ما ۱۰۰ برابر بزرگ‌تر از فوبوس است
این مدل تازه‌ی بهرام نیاز به برخوردگری بسیار کوچک‌تر از مدل‌های پیشین دارد. کره‌ی ماهِ خودمان گمان می‌رود در اثر برخورد جرمی به بزرگی بهرام با زمینِ نوزاد در ۴.۵ میلیارد سال پیش درست شده، برخوردی که آوارهاییش سامانه‌ی زمین-ماه را ساخت. قطر زمین به حدود ۱۲۸۰۰ کیلومتر می‌رسد، ولی قطر بهرام کمی بیش از ۶۷۰۰ کیلومتر است. کره‌ی ماه تنها حدود ۳۸۰۰ کیلومتر قطر دارد، حدود یک چهارم قطر زمین.

دیموس و فوبوس با این که در یک بازه‌ی زمانی یکسان ساخته شدند، ولی بسیار کوچکند و قطرشان به ترتیب تنها به ۱۲ کیلومتر و ۲۲.۵ کیلومتر می‌رسد، و بسیار نزدیک به بهرام می‌چرخند. اندازه‌ی برخوردگر فرضی پدیدآورنده‌ی فوبوس-دیموس می‌بایست چیزی میان اندازه‌ی سیارک ۵۲۰ کیلومتری وستا و سیاره‌ی کوتوله‌ی ۹۴۰ کیلومتری سرس بوده باشد.

نویسنده‌ی دوم پژوهش، جولین سالمون از SwRI می‌گوید: «ما با بهره از مدل های پیشرفته نشان دادیم که برخوردگری به اندازه‌ی میانگین وستا-سرس می‌توانسته یک قرص آواری پدید بیاورد که با شکل‌گیری دو ماه کوچک بهرام سازگار باشد. بخش‌های بیرونی قرص انباشته شدند و فوبوس و دیموس را ساختند و بخش‌های درونی قرص هم ماه‌های بزرگ‌تری را پدید آورند که سرانجام با گردش مارپیچ‌وار به خود بهرام رسیدند و به آن پیوستند. در مدل‌های پیشین برخوردهای بزرگ‌تری به کار رفته بوده که باعث شده بودند قرص‌های پرجرم‌تری پدید بیاید و ماه‌های درونی بزرگ‌تری ساخته شود که در پی شکل‌گیری آنها، دیگر ماه‌هایی مانند دیموس و فوبوس نمی‌توانستند دوام بیاورند.»
شبیه‌سازی نشان می‌دهد که دو ماه کوچک بهرام- فوبوس و دیموس- در پی برخورد یک جرم کوچک به این سیاره، از آوارهای پرتاب شده به فضا شاخته شدند
این یافته‌ها برای فضاپیمای ژاپنی "کاوش ماه‌های بهرام" (ام‌ام‌ایکس) یافته‌های ارزشمندی خواهند بود. این کاوشگر برای پرتاب درسال ۲۰۲۴ برنامه‌ریزی شده و یک دستگاه ساخت ناسا هم با خود خواهد برد. ام‌ام‌اس با هر دو ماه بهرام دیدار خواهد کرد، و با نشستن روی سطح فوبوس، نمونه‌هایی از خاک و سنگ آن گرد آورده و در سال ۲۰۲۹ به زمین خواهد آورد.

کناپ می‌گوید: «یکی از هدف ‌ای اصلی ام‌ام‌ایکس شناسایی ریشه‌ی ماه‌های بهرامست، و داشتن مدلی برای پیش‌بینی این که اگر ماه‌ها دستاورد برخورد باشند چه همنهشی می‌بایست داشته باشند محدوده‌ای کلیدی برای دستیابی به این هدف را به ما می‌دهد.»

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Phobos - Deimos - Mars - Southwest Research Institute - moon - Earth - Moon - dwarf planet - Science Advances - Red Planet - asteroid - Robin Canup - SwRI - Space Science and Engineering Division - hydrodynamical - Vesta - Ceres - element - escape velocity - Ceres - Julien Salmon - Japan Aerospace Exploration Agency - JAXA - Mars Moons eXploration - MMX - NASA

منبع: sciencedaily

تیر شهاب بر سر یک دریاچه

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
"تو هم دیدیش؟"
این یکی از رایج ترین پرسش‌هاییست که در زمان یک بارش شهابی پرسیده می‌شود زیرا زمان درخشش یک شهاب به طور معمول آنقدر کوتاه است که تا سر بچرخانید ناپدید شده. ولی شاید افتخار دیدن شهاب‌های درخشانی که بر سرتان می‌بارند و دانستن این که این شهاب‌ها روزگاری سنگریزه‌ای در دنیایی دیگر بوده‌اند، ارزش وقت گذاشتن را داشته باشد حتی اگر همراه یا همراهان رصدی‌تان نتوانند در دیدن همه‌ی آنها با شما شریک شوند.
امشب بارش شهابی شلیاقی (چنگی) که امشب به اوج خود می‌رسد و اگر زیر آسمانی تاریک و بدون ماه باشید شاید بتوانید در هر ساعت تا ۲۰ شهاب ببینید.
تصویری که اینجا می‌بینید از پیوند ۹ عکسی درست شده که در زمان بارش سال ۲۰۱۲ گرفته شده بودند، و یک شهاب شلیاقی درخشان را بر فراز دریاچه‌ی خوش‌منظره‌ی "کرِیتر" در اورگان آمریکا نشان می‌دهد. چشم‌انداز پیش‌زمینه‌ پوشیده از برف است و نوار مرکزی شکوهمند کهکشانمان هم در دوردست آسمان، پشت دریاچه کمانی بلند ساخته.
از جمله بارش‌های شهابی دیگر امسال -و همچنین سال‌های دیگر- می‌توان از بارش برساووشی در نیمه‌ی اوت (اواخر مرداد) و بارش شیری (اسدی) در نیمه‌ی نوامبر (اواخر آبان) نام برد

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
meteor shower - meteor - granule - Lyrids meteor shower - Crater Lake - Oregon - USA - galaxy - Perseids - Leonids

منبع: apod.nasa

نمای نزدیک از موشکی که ماهواره TESS را به فضا برد

ماهواره‌ی پیمایش فراسیاره‌های گذرنده (تس، TESS) در روز ۱۸ آوریل (۲۹ فروردین) سفر خود برای جستجوی سیاره‌های فراخورشیدی را آغاز کرد.
این شکارچی فراسیاره‌ها سوار بر دوش یک موشک فالکون ۹ راهی مدار زمین شد.
فالکون ۹ مجهز به موتور مرحله‌ی نخست "مرلین ۹" بود که در این تصویر نمای نزدیکِ کنترل از راه دور، روشن شدن این موتور را در مجموعه‌ی پرتاب‌های فضایی ۴۰ در پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال می‌بینیم.
تس در هفته‌های آینده با انجام یک رشته عملیات و روشن کردن چند باره‌ی موتورهایش به یک مدار بسیار کشیده و بیضی پیرامون زمین خواهد رسید.
این ماهواره با گرفتن کمک گرانشی از ماه، در این مدار پایدار که پیش از این آزموده نشده بود جای خواهد گرفت؛ دوره‌ی این مدار نصف دوره‌ی مداری ماه است و بیشینه‌ی فاصله‌اش از مین هم به حدود ۳۷۳۰۰۰ کیلومتر می‌رسد.
تس در آن مدار یک پیمایش (نقشه‌برداری) ۲ ساله برای یافتن سیاره‌های فراخورشیدی پیرامون روشن‌ترین و نزدیک‌ترین ستارگان آسمان انجام خواهد داد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - Transiting Exoplanet Survey Satellite - TESS - planet - Falcon 9 - star - Earth - 9 Merlin - first stage - Space Launch Complex 40 - Cape Canaveral Air Force Station - elliptical orbit - gravity assist - orbital period - Moon

منبع: apod.nasa

هابل تولدش را در دل مرداب جشن گرفت!

سمت چپ: عکس هابل از سحابی مرداب یا ام۸ در طیف نور دیدنی (مریی)- اندازه‌های دیگر: بزرگ- ۲.۲ مگ- ۵.۵ مگ
سمت راست: عکس هابل از سحابی مرداب یا ام۸ در طیف فروسرخ- اندازه‌های دیگر: بزرگ- ۳.۴ مگ- ۶.۶ مگ
این دو عکس تازه‌ی تلسکوپ فضایی هابل ناسا دو نمای متفاوت از قلب پرآشوب یک پرورشگاه بزرگ ستاره‌ای، به نام سحابی مرداب (ام۸) را نشان می‌دهد. این عکس‌ها که یکی در طیف دیدنی (مریی) و دیگری در طیف فروسرخ است، برای بزرگداشت ۲۸مین سال حضور هابل در فضا گرفته شده‌اند.

تصویر رنگارنگ طیف دیدنی (مریی) در سمت چپ چشم‌اندازی رویایی از پشته‌ها، کاواک‌ها (حفره‌ها)، و کوه‌های گاز و غبار را نشان می‌دهد. این پیکره‌های گاز و غبار توسط پرتوهای پرانرژی فرابنفش و بادهای توفنده‌ای که از یک ستاره‌ی جوان و هیولاپیکر سرچشمه گرفته تراشیده شده و پدید آمده‌اند. این ستاره که در مرکز تصویر جای دارد با نام هرشل ۳۶، حدود ۲۰۰ هزار بار درخشان‌تر و ۳۲ بار پرجرم‌تر از خورشید ما است و دمایش هم به ۴۰ هزار درجه‌ی کلوین می‌رسد.هرشل ۳۶ بسیار فعال است زیرا هنوز نخستین سال‌های زندگیش‌ را می‌گذراند- این ستاره با سن تنها ۱ میلیون سال، در استاندارد کیهانی ستاره‌ای جوان است.

هرشل ۳۶ با پرتوهای سوزاننده و بادهای نیرومند خود (جریان‌هایی از ذرات زیراتمی) دارد غبار محیط زادگاهش را در لایه‌هایی پرده-مانند کنار می‌زند و به پس می‌راند و همزمان، جلوی ستاره‌زایی‌های تازه را در آنها می‌گیرد.
در این تصویر یک گویچه‌ی بوک نشان داده شده

ولی دروون ابرهای چگال گاز و غباری که در لبه‌های این محیط پویای حباب‌مانند جای دارند ستارگانی تازه دارد ساخته می‌شود. مواد تیره و "خرطوم"ماندی که اینجا دیده می‌شود بخش‌های چگال‌تری از این ابرها هستند که در برابر فرسایش ناشی از بادهای پرانرژی و پرتوهای فرابنفش پایداری کرده‌اند و مانند ماشین‌های جوجه‌کشی، جایگاه ستارگان تازه و نوزادند.

در تصویر سمت راست، نمایی از این میدان پرستاره را می‌بینیم که هابل در طیف فروسرخ-نزدیک گرفته و سیمایی از سحابی مرداب را نشان می‌دهد که بسیار متفاوت با چهره‌ی آن در طیف دیدنی (مریی) است. رصد کیهان در طیف فروسرخ به اخترشناسان امکان می‌دهد در دل ابرهای گسترده‌ی گاز و غبار نفوذ کرده و گنج‌هایی که در دلشان پنهانست را نمایان کنند. این تصویر هابل پیش‌نمایی از چشم‌اندازهای چشمگیریست که تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا در آینده ارایه خواهد کرد.

تفاوت آشکار میان دیدگاه نور دیدنی و فروسرخ هابل از این منطقه، پرشمار بودنِ ستارگانیست که در نمای فروسرخ دیده می‌شوند و در دیگری نه. بیشتر اینها ستارگانی دوردست در پس‌زمینه‌اند که پشت سحابی جای دارند و عضو آن نیستند. ولی برخی از آنها ستارگان جوانی در خود سحابی مردابند. ستاره‌ی غول‌پیکر هرشل ۳۶ نزدیک مرکز چارچوبِ، در طیف فروسرخ از طیف دیدنی هم درخشان‌تر دیده می‌شود.

لکه‌های تیره‌ای که به نام گویچه‌های بوک شناخته می‌شوند چگال‌ترین بخش‌های سحابی را ساخته‌اند و جاهایی هستند که ستارگان و سیاره‌هایی را دارند در دل خود پرورش می‌دهند. هابل نمی‌تواند در این توده‌های غبار نفوذ کند ولی جیمز وب درونشان را آشکار خواهد کرد.

سحابی مرداب با فاصله‌ی ۴۱۰۰ سال نوری از زمین، در صورت فلکی کمان (قوس) دیده می‌شود.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - Hubble Space Telescope - stellar nursery - Lagoon Nebula - infrared - visible - ultraviolet - hurricane - star - Herschel 36 - Sun - star formation - elephant - trunk - incubator - James Webb Space Telescope - Bok globule - planet

منبع: nasa

ماه در میان شتران ماده

تازگی ماه را دیده‌اید؟
در روز ۱۸ آوریل (۲۹ فروردین)، ماه که در گام هلال فزاینده بود (شب به شب هلالش پهن‌تر می‌شد)، وارد بخشی از آسمان با پس‌زمینه‌ای از ستارگان خوشه‌ی نزدیک و هفتی‌-شکل قلائص (اشتران ماده) شد.
در این عکس که با عدسی تله‌فوتو گرفته شده، گوی کامل ماه (هلال روشن از آفتاب آن و بخش شبش که از نور زمین‌تاب روشن شده) در میان ستارگان این خوشه‌ که درخشان‌ترینشان ستاره‌ی دبران (پس‌رونده) است دیده می‌شود.
این تصویر زیبا در حقیقت از پیوند دیجیتالی یک رشته نما با نوردهی‌های متفاوت درست شده.
از میان این نوردهی‌ها، کوتاه‌ترین آنها که تنها ۱/۶۰ ثانیه زمان برده بود، هلال روشن ماه را با جزییاتی خوب ثبت کرده است.
نوردهی‌های بلندتر که زمانشان تا ۱۵ ثانیه هم می‌رسید، ستارگان پس‌زمینه‌ که کم‌نورتر از هلال ماه بودند، و همچنین تابش زمین‌تاب ماه را نمایان کرده‌اند.
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
waxing - crescent - planet - Earth - stars - Hyades - Aldebaran - star cluster - telephoto - Moon - earthshine

منبع: apod.nasa

همه سیاره‌های منظومه خورشیدی را می توان بین زمین و ماه جای داد

* می‌دانستید همه‌ی سیاره‌های سامانه‌ی خورشیدی را می‌شود در فاصله‌ی میانگین بین زمین و ماه جا داد به گونه‌ای که این فضا را کامل پر کنند؟
این ادعای جالب که ما هم تاکنون آن را نشنیده بودیم، نخست با ارایه‌ی تصویر بالا در تارنمای ردیت مطرح شد و از همین رو بر آن شدیم تا آن را از نظر ریاضی بسنجیم. برای این کار از داده‌های درون Solar System Fact Sheets ناسا کمک گرفتیم که اندکی با داده‌های پیوند ردیت تفاوت داشت ولی به اندازه‌ی کافی به آن نزدیک بود تا سنجشی معتبر انجام شود.

قطر میانگین سیاره‌ها به کیلومتر:
تیر (عطارد): ۴,۸۷۹
ناهید: ۱۲,۱۰۴
بهرام (مریخ): ۶,۷۷۱
مشتری: ۱۳۹,۸۲۲
کیوان (زحل): ۱۱۶,۴۶۴
اورانوس: ۵۰,۷۲۴
نپتون: ۴۹,۲۴۴
جمع کل: ۳۸۰,۰۰۸

میانگین فاصله‌ی زمین تا ماه برابر با ۳۸۴,۴۰۰ کیلومتر است، پس ۴,۳۹۲ کیلومتر زیاد می‌آید.

حالا با این فاصله‌ی افزوده چکار کنیم؟ روشن است که می‌توانیم پلوتو با قطر حدود ۲,۳۰۰ کیلومتر را در آن جا دهیم [پلوتو یک سیاره‌ی کوتوله است-م]. می‌ماند ۲,۰۹۲ کیلومتر دیگر که آن را هم می‌شود با یک سیاره‌ی کوتوله‌ی دیگر پر کرد (البته نه اریس، زیرا قطرش حدود ۲,۳۹۷ کیلومتر است که بزرگ‌تر از این جای خالیست).

موتور محاسباتی ولفرم-آلفا می‌تواند به طور خودکار برای شما این برآورد را انجام دهد: قطر کل سیاره‌ها. هر چند که در این برآورد، زمین هم در نظر گرفته شده.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
infographic - Reddit - planet - Solar System - Earth - Moon - NASA - Solar System Fact Sheets - Diameter - Mercury - Venus - Mars - Jupiter - Saturn - Uranus - Neptune - Pluto - dwarf planet - Eris - Wolfram-Alpha -

منبع: universetoday

نقشه مغناطیسی پوسته زمین

این پرجزییات‌ترین نقشه‌ایست که تاکنون از سیگنال‌های مغناطیسی کوچکی که توسط سنگ‌کره‌ی (لیتوسفر) زمین تولید می‌شود پدید آمده. این نقشه که برای آگاهی بیشتر درباره‌ی تاریخ زمین‌شناختی سیاره‌مان کاربرد دارد دستاورد سنجش‌های چهارساله‌ی ماهواره‌های سه‌گانه‌ی اروپایی سوارم (Swarm)، داده‌های تاریخی ماهواره‌ی آلمانی چمپ (CHAMP) و مشاهدات کشتی‌ها و هواپیماهاست.
اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در فیسبوک، تلگرام، و یا توییتر یک ستاره در هفت آسمان تماشا کنید

اروان تبو از دانشگاه نانت فرانسه می‌گوید: «این پروضوح‌ترین مدلیست که تاکنون برای میدان مغناطیسی سنگ‌کره‌‌ای پدید آمده.»«با مقیاس ۲۵۰ کیلومتریِ این مدل می‌توانیم ساختارهای درون پوسته را به گونه‌ای که تاکنون هرگز ندیده بودیم بیینیم. و در بخش‌هایی از پوسته وضوح ما از این هم فراتر می‌رود، از جمله زیر استرالیا که عکس‌های هوایی وضوح آن را به ۵۰ کیلومتر رسانده‌اند.»«به کار بردنِ داده‌های ماهواره‌ای و نزدیک-سطحی با هم، شناخت تازه‌ای از پوسته‌ی زیر پایمان به ما می‌دهد و ارزش علمی بسیار بالایی هم خواهد داشت.»

بیشتر میدان مغناطیسی زمین در ژرفای آن، در هسته‌ی بیرونی‌اش و توسط اقیانوسی از آهن اَبَرداغ مایع چرخان تولید می‌شود، ولی زمین چشمه‌های مغناطیسی بسیار ضعیف‌تری هم دارد. ناوگان ماهواره‌های سوارم برای یافته‌های بیشتر درباره‌ی همین سیگنال‌های کوچک و کم‌پیدا، از جمله سیگنال‌هایی که از سنگ‌کره‌ی زمین می‌آید به کار می‌روند.

درصد کوچکی از میدان مغناطیسی از سنگ‌های مغناطییده در بخش بالایی سنگ‌کره که پوسته‌ی جامد زمین و گوشته‌ی بالایی هم بخشی از آنست می‌آید. این میدان مغناطیسیِ سنگ‌کره‌ای بسیار ضعیف است و از همین رو از فضا به خوبی ردیابی نمی‌شود. در روزگاران گذشته، به هنگام شکل‌گیری پوسته‌های اقیانوسیِ تازه در اثر فعالیت‌های آتشفشانی، کانی‌های آهن‌داری که در تفتال‌‌ها (ماگماها) بالا می‌آمدند رو به شمال مغناطیسیِ همان دوران تراز شده و با سرد و سفت شدن تفتال، در همان راستا ثابت می‌ماندند.

از آنجایی که قطب‌های زمین در گذر زمان پیوسته جابجا می‌شدند، تفتال‌های سفت شده هم به دلیل بالا آمدن گوشته‌ در پشته‌های میان‌اقیانوسی "نوارهایی" مغناطیسی در بستر دریاها پدید آوردند که یک بایگانی برای تاریخ مغناطیسی زمین را در اختیار ما گذاشته است.

این مُهرهای مغناطیسی در بستر دریاها و اقیانوس‌ها می‌توانند به عنوان گونه‌ای ماشین زمان به کار روند و به دانشمندان امکان دهند دگرگونی‌های گذشته‌ی میدان مغناطیسی زمین را بازسازی کرده و جابجایی صفحه‌های زمین‌ساختی را از صدها میلیون سال پیش تا به امروز نمایان کنند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Earth - lithosphere - ESA - Swarm - German - CHAMP - Erwan Thebault - University of Nantes - France - magnetic field - crust - Australia - outer core - iron - magnetism - lithosphere - volcanic activity - magma - mantle - time machine - tectonic plate

منبع: esa

حباب ظریف ولی غول‌پیکر کیهانی

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
این جلوه‌ی شبح‌گونِ میان‌ستاره‌ای که از بادهای یک ستاره‌ی سنگین پف کرده و "باد" شده، به گونه‌ای شگفت‌انگیز نمایی آشنا دارد. این جرم با عنوان ان‌جی‌سی ۷۶۳۵ فهرست‌بندی شده و به نام ساده‌ی سحابی حباب نیز شناخته می‌شود.
این حباب با قطر ۷ سال نوری بر خلاف ظاهر لطیف و ظریفش، نشانگر فرآیندها و فعالیت‌های شدید و خشنی‌ست که هم اکنون نیز در آن جریان دارند.
بالا و سمت راست مرکز حباب، یک ستاره‌ی داغ از رده‌ی O جای دارد که صدها هزار بار درخشان‌تر و تقریبا ۴۵ بار پرجرم‌تر از خورشید ما است. بادهای شدید و پرتوهای پرانرژی که از این ستاره می‌وزند به باد شدن و پف کردن این ساختار گازِ برافروخته انجامیده؛ گازهای برافروخته‌ای که در کنار مواد چگال‌ترِ موجود در ابر مولکولی پیرامون سحابی قرار دارد.
سحابی فریبنده‌ی حباب حدود ۷۱۰۰ سال نوری از زمین دور است و در صورت فلکی خودسِتا و مغرور خداوند اورنگ (کاسیوپیا، ذات‌الکرسی) جای دارد.
این نمای فریبنده و باکیفیت از این بادکنک کیهانی از پیوند داده‌های سال ۲۰۱۶ تلسکوپ فضایی هابل به دست آمده که برای نمایاندن گسیلش‌های شدید باندباریک در آن بازپردازش شدند و نمایی با رنگ تقریبا واقعی را از آن نشان می‌دهد. [داده‌های اصلی در سال ۲۰۱۶ هابل را اینجا دیدید: * یک حباب رنگارنگ برای ۲۶ سالگی تلسکوپ هابل]


--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NGC 7635 - Bubble Nebula - O-type star - Sun - stellar wind - molecular cloud - constellation Cassiopeia - Hubble Space Telescope - nebula - narrowband

منبع: apod.nasa

الماس‌های آسمانی یادگار سیاره‌های مُرده‌اند

* الماس‌هایی که در برخی از شهاب‌سنگ‌ها یافته شده یادگار سیاره‌ای به اندازه‌ی تیر یا بهرامند که دیرزمانیست نابود شده، و بنابراین می‌توانند نخستین بازمانده‌های شناخته شده از این دنیاهای از دست رفته باشند.
تصویر رنگی‌شده‌ی برشی از الماس درون شهاب‌سنگ المحطه سته زیر تلسکوپ الکرونی. الماس به رنگ آبی و آخال‌ها به رنگ زرد نشان داده شده‌اند، به همراه یک منطقه‌ی گرافیتی
دانشمندان یک اوریلیت (ureilite)، گونه‌ای از شهاب‌سنگ‌هایی که سرشار از کربنند و حتی گاهی دربردارنده‌ی الماس نیز هستند را بررسی کردند. به گفته‌ی فرهنگ نبیئی، نویسنده‌ی اصلی این پژوهش و دانشمند ایرانی بنیاد فناوری فدرال سوییس در لوزان، تاکنون بیش از ۴۸۰ اوریلیت یافته شده.

الماس‌های شهابی
این پژوهشگران به طور ویژه اوریلیتی به نام "المحطه سته" (Almahata Sitta، ایستگاه شش) را بررسی کردند که سال ۲۰۰۸ در بیابان نوبه‌ی سودان بر زمین افتاد. اندازه‌ی الماس‌های درون این شهاب‌سنگ چند ده تا چند صد میکرون بود (میانگین قطر موی انسان حدود ۱۰۰ میکرون است).

در گذشته یکی از توضیح‌های احتمالی برای الماس‌های درون اوریلیت‌ها برخوردهای پرانرژی، مانند برخوردهای میان سیارک‌ها بود. فشار چنین برخوردهایی می‌تواند گرافیت -گونه‌ای از کربن که برای مغز مدادها به کار می‌رود- را به جواهرات تبدیل کند. ولی بزرگی برخی از الماس‌های یافته شده در اوریلیت‌ها نشانگر اینست که فشاری بیش از فشار یک برخورد کیهانی برای ساخته شدنشان نیاز بوده.

اکنون نبیئی و همکارانش با گذراندن باریکه‌های الکترون، ذرات بلوری ساخته شده از آهن و گوگرد را در الماس‌های درون اوریلیت المحطه سته شناسایی کردند. این ذرات که به عنوان "آخال" شناخته می‌شوند تنها در الماس‌هایی یافته شده‌‌اند که زیر فشارهای پایدارِ بیشتر از ۲۰ گیگاپاسکال پدید آمده‌اند. وجود این آخال‌ها نشان می‌دهد که این الماس‌ها زیر فشار خردکننده‌ای که در دل سیاره‌ها یافته می‌شود ساخته شده‌اند.

نبیئی می‌گوید: «ما هرگز انتظار دیدن این آخال‌ها را نداشتیم.»

سیاره‌ای که مدت‌ها از مرگش گذشته
به گفته‌ی این پژوهشگران، این اوریلیت‌ها در دل یک پیش‌سیاره با اندازه‌ای میان تیر و بهرام (مریخ) ساخته شده‌اند، جرمی که در حدود ۱۰ میلیون سال نخستِ تاریخ سامانه‌ی خورشیدی ده‌ها نمونه از آن وجود داشته. این جنین‌های سیاره‌ای بلوک‌های ساختمانی سیاره‌های سنگی‌ای که امروزه در بخش درونی سامانه‌ی خورشیدی می‌بینیم بوده‌اند. اوریلیت‌ها می‌توانند واپسین بازمانده‌های این اجرام کیهانی که دیرزمانیست نابود شده‌اند، و نخستین یادگارهای شناخته شده شده‌ی پیش‌سیاره‌های گمشده باشند.

نبیئی می‌گوید: «برای من جالب است که آخال‌هایی به اندازه‌ی تنها چند ده نانومتر (چند میلیاردم متر) می‌توانند چیزهایی درباره‌ی پیش‌سیاره‌هایی به قطر حدود ۶۰۰۰ کیلومتر به ما بگویند.»

به گفته‌ی نبیئی، اوریلیت‌های دیگر را هم می‌توان برای جستجوی آخال در الماس‌هایشان بررسی کرد و آگاهی‌های بیشتری درباره‌ی دنیاهای نابودشده‌ای که از آنها آمده‌اند به دست آورد. این دانشمندان گزارش پژوهش خود را روز ۱۷ آوریل در نگارش برخطِ نشریه‌ی نیچر کامیونیکیشنز منتشر کردند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
meteorite - Earth - planet - Mercury - Mars - ureilite - carbon - diamond - Farhang Nabiei - materials scientist - electron microscopist - Swiss Federal Institute of Technology - Lausanne - Almahata Sitta - Earth - Nubian Desert - Sudan - asteroid - graphite - electron - crystalline - iron - sulfur - inclusion - protoplanet - solar system - Nature Communications

منبع: astronomy

کمان کهکشان بر فراز درختان خشکیده

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در اینجا چشم‌اندازی از زمین را می‌بینیم، تنها سیاره‌ی دارای درختی که تاکنون شناخته‌ایم.
ولی درختانی که اینجا، در ددفلی (Deadvlei) می‌بینیم بیش از ۵۰۰ سال است که مرده‌اند. این کویر در پارک نامیب-نوکلوفت کشور نامیبیا جای دارد و این درختان زمانی روییدند که یک رود در آن منطقه در اثر باران سرریز (طغیان) کرد، ولی پس از آن که تلماسه‌ها (تپه‌های شن) مسیر رود را تغییر دادند این درختان هم خشکیدند.
در این تصویرِ همنهاده که بازمان‌بندی خوب در ماه گذشته گرفته شده نوار کهکشان راه شیری را هم بالا و در دوردست چشم‌انداز می‌بینیم که بر فراز تنه‌های خشکیده‌ی این درختان کمانی ساخته است. خاک رسی سفید روی زمین به نظر می‌رسد از بازتاب نور ستارگان روشن شده.
در سمت چپ، نوار سه‌گوش نور برجگاهی (منطقه‌البروجی) را که از افق به بالا برخاسته می‌بینیم. این روشنایی از بازتاب نور خورشید توسط غبارهایی که در بخش درونی سامانه‌ی خورشیدی به گرد خورشید می‌چرخند پدید می‌آید.
اگر چشم تیزبینی داشته باشید می‌توانید چیزی را در سمت راست، درست روی تلماسه‌های بزرگ زمینی ببینید- ابر ماژلانی بزرگ، یکی از ماهواره‌های کهکشان خودمان. ابر ماژلانی کوچک هم در این تصویر هست، ولی به سختی می‌شود پیدایش کرد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
planet - Deadvlei - Namib-Naukluft Park - Namibia - Earth - sand dune - Milky Way Galaxy - clay - zodiacal light - Solar System - Large Magellanic Cloud - galaxy - Small Magellanic Cloud

منبع: apod.nasa

خوشه‌ای غول‌پیکر از کهکشان‌ها

این تصویر در دو اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر: ۵.۶ مگ- ۱۷.۲ مگ
در این تصویر خیره‌کننده‌ی تلسکوپ فضایی هابل یک خوشه‌ی کهکشانی غول‌پیکر به نام PSZ2 G138.61-10.84 را می‌بینیم که حدود شش میلیارد سال نوری از زمین فاصله دارد.

پراکندگی کهکشان‌ها در فضا کتره‌ای و بی‌نظم نیست بلکه در گروه‌ها، خوشه‌ها و ابرخوشه‌هایی دسته‌بندی شده‌اند. یک ابرخوشه‌ی کهکشانی می‌تواند بیش از صدها میلیون سال نوری گستردگی داشته و میلیاردها کهکشان را در خود جای داده باشد. برای نمونه، کهکشان راه شیری خودمان عضو گروه محلی کهکشان‌هاست و این گروه هم به نوبه‌ی خود عضو ابرخوشه‌ی غول‌پیکر لانیاکیا است.

ما به لطف هابل توانسته‌ایم ابرخوشه‌های کهکشانی هیولاپیکری مانند "دیوار بزرگ زانوزده-تاج شمالی" را بررسی کنیم، ابرخوشه‌ای از کهکشان‌ها که میلیون‌ها کهکشان را در بر دارد و گستردگی‌اش به ۱۰ میلیارد سال نوری می‌رسد. این ابرخوشه بزرگ‌ترین ساختار شناخته شده در جهان هستی تا به امروز است.

تلسکوپ فضایی هابل این عکس را به کمک دوربین پیمایشی پیشرفته‌ (ACS) و دوربین میدان‌گسترده‌ی شماره ۳ی خود (WFC3) و به عنوان بخشی از یک برنامه‌ی رصدی گسترده به نام RELICS گرفته. در این برنامه از ۴۱ خوشه‌ی بزرگ کهکشانی تصویربرداری شده تا با بهره از آنها به عنوان عدسی‌های گرانشی، به جستجوی کهکشان‌های درخشان دوردست بپردازند. این کهکشان‌ها سپس به کمک تلسکوپ‌های کنونی و همچنین در آینده با تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) با جزییات بیشتری بررسی خواهند شد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - ESA - Hubble Space Telescope - galaxy cluster - PSZ2 G138.61-10.84 - supercluster - galaxy - Local Group - Laniakea Supercluster - Hercules-Corona Borealis Great Wall - Advanced Camera for Surveys - Wide-Field Camera 3 - RELICS - Reionization Lensing Cluster Survey - CSA - James Webb Space Telescope - JWST

منبع: spacetelescope

مشتری ماه‌های بزرگش را مدیون کیوان است

در آغاز تاریخ سامانه‌ی خورشیدی، مشتری یک مسافر تنها بود. این سیاره به اندازه‌ای بزرگ بود که شکافی گسترده در قرص پیرامون خورشید پدید آورده بود، شکافی خالی از هر گونه غبار و آواری که با آن بتواند ماه‌های بزرگی که امروزه دارد را درست کند. سپس سیاره‌ی کیوان (زحل) پدید آمد و احتمالا او بود که سنگ‌هایی را به درون مدار مشتری پرتاب کرد تا مشتری بعدها بتواند با آنها برای خودش ماه درست کند.
آیو، ماه گالیله‌ای مشتری بر پس‌زمینه‌ای از ابرهای این سیاره
 مشتری اکنون ۶۹ ماه دارد ولی ۴ تا از بزرگ‌ترینِ آنها -آیو، اروپا، گانیمد، و کالیستو- به احتمال بسیار در همان روزگار جوانی سامانه‌ی خورشیدی پدید آمدند نه این که مانند بیشتر ماه‌های کوچکش، آنها را از دیگر جاهای سامانه‌ی خورشیدی ربوده باشد. این چهار ماه که به نام ماه‌های گالیله‌ای شناخته می‌شوند به احتمال بسیار از حلقه‌ای از سنگ و غبار در لبه‌ی بیرونی مدار مشتری درست شدند.

پس از آن که مشتری از دل قرصی از سنگ و سنگ‌ریزه و گاز که خورشید را در بر گرفته بود پدید آمد (همان قرصی که همه‌ی سیاره‌ها را ساخت)، با پیشروی در مدارش همه‌ی مواد درون مدار را روبید (جاروب کرد) و مداری خالی برای خودش درست کرد. ولی گرانش خورشید می‌توانسته آوارهایی را به درون مداری درست بیرون از دسترس این سیاره‌ی غول‌پیکر کشانده باشد.

سنگ‌اندازی
توما رونه از دانشگاه اکس-مارسی فرانسه و همکارانش شبیه‌سازی‌هایی برای روند پیدایش کیوان انجام دادند تا چگونگی تاثیر آن بر این ذخیره‌ی سنگی را بررسی کنند. آنان دریافتند که کیوان در روزگار کودکی می‌توانسته مدارهای آن سنگ‌ها را به هم زده باشد. برخی از آنها هم می‌توانسته‌اند وارد مداری به گرد مشتری شده و در آنجا با برخورد به هم ماه‌های گالیله‌ای را بسازند.

خود کیوان احتمالا یا از سنگ‌هایی که درست بیرون از مدار مشتری بودند درست شده بوده یا این که در جایی دورتر به دنیا آمده و بعدها در اثر کشش گرانشی خورشید به درون کوچیده است- در هر دو صورت شبیه‌سازی‌ها نشان می‌دهند که او باعث جابجایی سنگ‌هایی شد که سرانجام ماه‌های مشتری را ساختند.

احتمالا تا حدود ۱۰۰ هزار سال پس از پیدایش کیوان این سنگ‌ها به هم برخورد کرده و انباشته شدند و ماه‌های گالیله‌ای را ساختند. به گفته‌ی پژوهشگران همین فرآیند می‌توانسته بعدها با پیدایش اورانوس و نپتون درست بیرون از مدار کیوان هم رخ داده و ماه‌های بزرگ کیوان -تیتان و یاپتوس- را ساخته باشد.

این می‌تواند آگاهی‌هایی درباره‌ی ماه‌های پیرامون سیاره‌های سامانه‌های دیگر، که با وجود سال‌ها جستجو، هنوز هیچ یک به طور قطعی دیده نشده به ما بدهد. رونه می‌گوید: «این پژوهش می‌تواند به این معنا باشد که سیاره‌هایی با ماه‌های پرشمار، مانند مشتری، ترجیحا -یا حتی تنها- در سامانه‌هایی پدید می‌آیند که بیش از یک سیاره‌ی بزرگ دارند.» این می‌تواند به ما کمک کند تا تصمیم بگیریم برای یافتن ماه‌های فراخورشیدی تلسکوپ‌هایمان را رو به چه سامانه هایی بگیریم.

پژوهشنامه‌ی این دانشمندان در arxiv.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
solar system - Jupiter - sun - moon - Saturn - Io - Europa - Ganymede - Callisto - Galilean moons - planet - Thomas Ronnet - Aix-Marseille University - France - computer simulation - Uranus - Neptune - Titan - Iapetus - stellar system

منبع: newscientist

دومین حلقه پرآوازه آسمان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
پس از حلقه‌های سیاره‌ی کیوان، شاید سحابی حلقه (ام۵۷) پرآوازه‌ترین حلقه‌ی آسمانی باشد. نمای کلاسیک آن به دلیل زاویه‌ی دید خوبی که از آن داریم برایمان کاملا شناخته شده است.
نقشه‌برداری‌های تازه‌ای که از روند گسترش ساختار سه‌بعدی این سحابی انجام شده و بخشی از آنها بر پایه‌ی همین عکس پروضوح هابل بوده، نشان می‌دهند که این سحابی یک حلقه‌ی به نسبت چگال چنبره‌مانند، در میانه‌ی ابری از گازهای برافروخته با ساختاری مانند توپ فوتبال آمریکایی است.
دیدگاه ما از زمین به گونه‌ایست که داریم آن را در راستای محور بلند این توپ، و حلقه را درست از روبرو می‌بینیم.
گفتن ندارد که این سحابی نمونه‌ای شناخته شده از یک سحابی سیاره‌نما است ولی مواد وگازهای برافروخته‌اش هیچ ربطی به سیاره‌ها ندارند. بلکه پوسته‌ها و لایه‌های گازی بیرونی یک ستاره‌ی رو به مرگند که زمانی ستاره‌ای مانند خورشید خودمان بوده ولی اکنون با پس زده شدن این لایه‌ها، تنها همان نقطه‌ی روشنی که در مرکز سحابی دیده می‌شود از آن به جا مانده.
پرتوی فرابنفش پرانرژی ستاره‌ی مرکزی، اتم‌های این گازِ پس‌زده شده را یونیده و آن را برافروخته و روشن کرده است. سحابی حلقه پهنایی نزدیک به ۱ سال نوری دارد و فاصله‌اش از ما حدود ۲۰۰۰ سال نوریست.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky

واژه‌نامه:
M57 - Ring Nebula - Saturn - 3-D - Hubble - donut - American football - planet - Earth - axis - face-on - planetary nebula - sun - ultraviolet - ionize - atom

منبع: apod.nasa

نقشه میدان مغناطیسی سیاره مشتری

فضاپیمای جونوی ناسا نخستین نماها از دینام، یا موتورِ پدیدآورنده‌ی میدان مغناطیسی سیاره‌ی مشتری را تهیه کرده. در این نقشه‌ی سرتاسری تازه که با بهره از داده‌های جونو به دست آمده بی‌نظمی‌هایی نامنتظره و مناطقی با شدتی شگفت‌انگیز را در این میدان می‌بینیم.

بخش‌های سرخ‌رنگ جاهایی را نشان می‌دهند که خطوط میدان مغناطیسی از سطح سیاره بیرون زده‌اند و بخش‌های آبی‌رنگ هم جاهایی را که خطوط میدان به درون سیاره برگشته‌اند.

فضاپیمای جونو با ادامه‌ی ماموریتش بر شناخت ما از محیط مغناطیسی پیچیده‌ی مشتری را افزایش خواهد داد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - Juno - dynamo - Jupiter - magnetic field. - planet - 3-D - cyclone - Jovian Infrared Auroral Mapper - JIRAM - Infrared - brightness temperature - radiance

منبع: nasa

کشف قرص‌های پیش‌سیاره‌ای بسیار گوناگون پیرامون ستارگانی جوان

* قرص‌های گوناگونی از غبار به گرد شماری از ستاره‌های جوان و نزدیک به زمین دیده شده‌ که می‌توانند پرورش‌دهنده‌ی سیاره‌های فراخورشیدی تازه‌ای باشند.
عکس زیبای و پرجزییاتی که تلسکوپ بسیار بزرگ با بهره از دستگاه SPHERE خود از قرص غبار پیرامون ستاره‌ی جوان "آی‌ام گرگ" گرفته
عکس‌های تازه‌ای که تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال تی) در رصدخانه‌ی جنوبی اروپا (اسو) در شیلی با بهره از "دستگاه پژوهش طیفی-قطبشی فراسیاره‌ها با پادسانی بالا"ی خود (اسفیر، SPHERE) گرفته طیف گسترده‌ای از قرص‌های گوناگون غبار را با جزییاتی بی‌سابقه نشان می‌دهند.

این قرص‌ها به گِرد ستارگان جوانی در نزدیکی زمین دیده شده‌اند و دربردارنده‌ی گاز، غبار، و خرده‌سیاره‌هایی هستند که با پیوستن به هم می‌توانند سیاره‌هایی بسازند. این قرص‌ها بسیار متنوعند و اندازه، شکل، و ساختار گوناگونی دارند.

نمایندگان اسو می‌گویند: «این قرص‌ها اندازه و شکل بسیار گوناگونی دارند- برخی از آنها دارای حلقه‌هایی درخشانند، برخی دارای حلقه‌های تیره، و برخی هم حتی نمایی مانند همبرگر دارند. آنها همچنین بسته به زاویه‌ای که از چشم‌انداز زمین دارند بسیار متفاوت دیده می‌شوند- از دایره‌ی رونما (قرصش رو به ما است) گرفته تا قرص‌هایی باریک که تقریبا از لبه دیده می‌شوند (لبه‌نما).»
این عکس‌ها که همگی به کمک تلسکوپ بسیار بزرگ و با بهره از دستگاه SPHERE  گرفته شده‌اند قرص‌های بسیار گوناگون غبار پیرامون ستارگان جوان و نزدیک به زمین را با جزییاتی بی‌سابقه نشان می‌دهند. این قرص‌ها ساختارها و پیکره‌ها و اندازه‌های بسیار گوناگونی دارد و در برخی از آنها ویژگی‌هایی که می‌تواند نشانگر رشد احتمالی سیاره‌هایی در آنها باشد نیز دیده می‌شود
بسیاری از ستارگانِ یافته شده که با قرصی از آوارهای سنگی در بر گرفته شده‌اند در گام ستارگان "تی گاوی" یا تی ثوری (T Tauri) هستند، یعنی هنوز بسیار جوانند -با سنی کمتر از یک میلیون سال- و درخشش‌های گوناگونی دارند. این ستارگان از ۲۳۰ تا ۵۵۰ سال نوری از زمین فاصله دارند و از این نظر ستارگانی به نسبت نزدیکند.

با وجود این نزدیکی، بررسی قرص‌های پیش‌سیاره‌ای پیرامون این ستارگان دشوارست زیرا نور خود ستارگان اغلب از نوری که از قرص‌هایشان بازتابیده بیشتر است. ولی پژوهشگران توانسته‌اند با بهره از دستگاه "اسفیر" که جلوی نور ستارگانِ نزدیک را می‌گیرد و منطقه‌ی پیرامونشان را نمایان می‌کند جزییات خوبی را در این قرص‌ها ببینند.

قرص‌های غبار پیرامون ستارگان جوان از نخستین هد‌ف‌ها برای پژوهشند زیرا به باور دانشمندان اینها مناطقی هستند که سیاره‌ها می‌توانند در دلشان ساخته شوند. بنابراین بررسی آنها می‌تواند به شناخت بهتر از فرآیند پیدایش سیاره‌ها و همچنین یافتن سرنخ‌هایی درباره‌ی نخستین روزهای سامانه‌ی خورشیدی خودمان در بیش از ۴ میلیارد سال پیش کمک کند.
عکسی که تلسکوپ بسیار بزرگ با بهره از دستگاه SPHERE  از یک قرص غبار لبه‌نما پیرامون ستاره‌ی "جی‌اس‌سی ۰۷۳۹۶-۰۰۷۵۹"، یکی از اعضای سامانه‌ی چندستاره‌ای گرفته.  این قرص غبارِ نویافته به نظر می‌رسد بیشتر از قرص‌های گازی پیرامون ستارگان تی-گاوی در همان سامانه تکامل یافته، هر چند که با هم همسن هستند.
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
star - planet - SPHERE - Spectro-Polarimetric High-contrast Exoplanet Research - European Southern Observatory - ESO - Very Large Telescope - Chile - planetesimal - hamburger - face-on - edge-on - T Tauri - Earth - protoplanetary disk - solar system - GSC 07396-00759 - IM Lupi

منبع: Space.com

پرواز بر فراز قطب شمال مشتری در طیف فروسرخ

 
اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در فیسبوک، تلگرام، و یا توییتر یک ستاره در هفت آسمان تماشا کنید

پرواز بر فراز قطب شمال سیاره‌ی مشتری چه حسی دارد؟
در یک ویدیوی سه‌بعدی خیالی که با بهره از عکس‌های واقعی و داده‌های دریافت شده از فضاپیمای جونوی ناسا پدید آمده چنین حسی را تجربه می‌کنیم. 

نیمکره‌ی شمالی مشتری اکنون در زمستان به سر می‌برد و قطب شمالش در سایه است، از همین رو در این ویدیو از نور فروسرخی بهره گرفته که توسط خود مشتری گسیلیده می‌شود- رنگی از طیف فروسرخ که در آن، داغ‌ترین ساختارها را با بیشترین درخشش نشان می‌دهد. مناطق زردرنگ جاهایی گرم‌تر (در ژرفای پایین‌ترِ جو مشتری) را نشان می‌دهند و مناطق تیره نشانگر جاهای سردترند (بالاتر در جو).

در آغاز ویدیو، جونو روی این سیاره‌ی غول‌پیکر زوم می‌کند. اندکی بعد هشت چرخندی که چرخند مرکزی قطب شمال سیاره را در بر گرفته‌اند یکی پس از دیگری نمایان می‌شوند. پهنای هر یک از این چرخندها به اندازه‌ی یک قاره‌ی کامل روی زمین است و دیواره‌های مارپیچ برآمده و تکه تکه دارند. ویدیو با نمایی که از سیاره دور می‌شود پایان می‌یابد.

دوربین‌های فروسرخ برای سنجش دمای جو مشتری و بررسی سازوکار چرخندهای نیرومند قطب‌های مشتری به کار گرفته می‌شوند. بالاترین "دمای درخشندگی" حدود ۲۶۰ کلوین است (تقریبا ۱۳- درجه‌ی سانتیگراد) و پایین‌ترین هم حدود ۱۹۰ کلوین (۸۳- دجه‌ی سانتیگراد). "دمای درخشندگی" اندازه‌ی تابش‌مندی را نشان می‌دهد و اینجا از ۵ میکرون در بالای جو آغاز می‌شود و به جونو می‌رسد.

بررسی چرخندهای مشتری به دانشمندان درباره‌ی بهتر شناختنِ سامانه‌های توفانی خطرناک زمین کمک می‌کند.
جونو تازه دیدار پیرامشتریِ ۱۲ (دوازدهمین گذر از کنار مشتری) را به پایان رسانده و به نظر می‌رسد شرایط مناسب برای انجام دادن چند دور بعدی مدارش که هر یک دو ماه زمان می‌برد را دارد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
North Pole - Jupiter - NASA - Juno - infrared - cyclone - continent - Earth - storm system - Perijove

منبع: apod.nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه