دامنه‌های سطح مریخ لایه‌های بسیار بزرگی از یخ را زیر سطح آن آشکار کردند

* بر پایه‌ی پژوهشی تازه، ته‌نشست‌های بزرگی از آب یخ‌زده درست زیر سطح برخی از مناطق سیاره‌ی بهرام پنهان شده است.

این ورقه‌های نویافته به نظر می‌رسد از چند لایه‌ی مجزا تشکیل شده‌اند، و بنابراین می‌توانند در بررسی تاریخچه‌ی آب و هوای سیاره‌ی سرخ کمک چشمگیری به دانشمندان کنند. این یخ در برخی جاها تنها چند پا (فوت) از خاک سطحی سیاره فاصله دارد، یعنی می‌تواند برای کاوشگرانی که در آینده به این سیاره می‌روند ذخیره‌ای دسترس‌پذیر از یخ باشد.
دانشمندان برای نخستین بار ساختار سه‌بعدی ته‌نشست‌های بسیار بزرگ یخ در سیاره‌ی بهرام را آشکار کرده‌اند. این عکس که به کمک دوربین هایرایز ندارگرد شناسایی بهرام ناسا گرفته شده نمای پرجزییاتی از یک ورقه‌ی یخی زیر این سیاره را نشان می‌دهد. تصویر بهبود رنگ یافته است
نویسنده‌ی اصلی پژوهش، کالین داندس از مرکز علوم اخترزمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی آمریکا در فلگستف آریزونا می‌گوید: «من با فناوری استخراج منابع (معدن‌کاوی) آشنایی ندارم، ولی این می‌تواند برای کسانی که با آن آشنا هستند خبر سودمندی باشد.»

داندس و همکارانش عکس‌هایی که فضاپیمای مدارگرد شناسایی بهرام ناسا (ام‌آراو) در مدت چند سال با دوربین علمی تصویربرداری با وضوح بالای خود (هایراز) گرفته بود را بررسی کردند و هشت جایگاه (منطقه) را شناسایی کردند که فرسایش در آنها باعث شده بود یخچال‌هایی بیرون بزنند. برخی از این لایه‌های یخچالی تا بیش از ۱۰۰ متر زیر سطح سیاره ادامه دارند.

این جایگاه‌ها دامنه‌های شیبدار رو به قطبی در عرض‌های میانی بهرام، میان ۵۵ تا ۶۰ درجه از استوای سیاره در هر دو نیمکره هستند. در این مناطق یخ‌دار دهانه‌های [برخوردی] کمی دیده می‌شود که به گفته‌ی پژوهشگران، نشان می‌دهد این مناطق از دید زمین‌شناختی بسیار جوانند.

داندس می‌گوید جالب اینجاست که گمان می‌رود محور چرخش سیاره که نسبت به صفحه‌ی مدارش کج است، در چند میلیون سال گذشته راویه‌اش به اندازه‌ی بسیاری -از ۱۵ تا ۳۵ درجه- تغییر کرده است. (کجی یا انحراف مداری سیاره‌ی بهرام اکنون حدود ۲۵ درجه است- زمین ۲۳.۵ درجه.)

این احتمال می‌رود که زمانی که این زاویه بسیار بوده، قطب‌ها بسیار گرم شدند- با کج‌تر شدن محور سیاره، قطب‌ها هم کج شدند و جهتشان بیش از پیش رو به خورشید شد، و بنابراین پراکندگی یخ ها هم به سوی میانگان سیاره (عرض‌های میانی) تغییر کرد. داندس می‌گوید: «پس چیزی که احتمالا داریم می‌بینیم گواه چیزیست که در گذشته رخ داده.»
این عکس باکیفیت دوربین هایرایز لایه‌ی یخ زیر سطح بهرام را بر زمینه‌ی منطقه‌ای گسترده نشان می‌دهد. تصویر بزرگ‌تر
پژوهشگران پیش از این از وجود یخ، آن هم به مقدار بسیار زیر سطح بهرام آگاه بودند. برای نمونه، همین تازگی رادار زیرسطحی کم‌ژرفای مدارگرد شناسایی بهرام (شاراد، SHARAD) در پهنه‌ای به گستردگی ایالت نیومکزیکو لایه‌ای از یخ زیر سطح سیاره پیدا کرد. [اینجا خواندید: * کشف ورقه یخی بسیار گسترده درست زیر سطح بهرام].

گفتنی‌ست که سطح‌نشین فینیکس ناسا هم در سال ۲۰۰۸، با کندن و نمونه‌برداری از جایی نزدیک قطب شمال سیاره مقداری یخ یافت، ولی این که آیا این یخ بخشی از یک ورقه‌ی بزرگ بوده یا نه را نمی‌دانیم. ولی به گفته‌ی داندس، بررسی این داده‌های تازه‌ی دوربین هایرایز دیدگاه دقیق‌تری درباره‌ی چنین انباشست‌هایی به پژوهشگران می‌دهد.

وی می‌گوید: «... اینها برونزَدهای برهنه‌ی خوبی هستند که درباره‌ی ساختار سه‌بعدی این یخ‌ها به ما آگاهی‌هایی می‌دهند، از جمله این که این ورقه‌های یخ از ژرفای کمی زیر سطح آغاز می‌شوند، و همچنین لایه‌های ظریفی دارند.»

گژارش این دانشمندان در شماره‌ی ۱۱ ژانویه‌ی نشریه‌ی ساینس منتشر شده است.

--------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
deposit - water ice - Mars - Red Planet - Colin Dundas - U.S. Geological Survey - Astrogeology Science Center - Flagstaff - Arizona - High Resolution Imaging Science Experiment - HiRISE - NASA - Mars Reconnaissance Orbiter - MRO - midlatitude - equator - crater - obliquity - axis - Earth - sun - Shallow Radar - New Mexico - Phoenix lander - Science

منبع: Space.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه