چهره بهرام در نزدیک‌ترین بخش مدارش به زمین

سیاره‌ی بهرام که همین چند هفته پیش (۳۱ ژوییه، ۱۰ امرداد) از نقطه‌ی پادیستان یا مقابله، و نزدیک‌ترین نقطه‌ی مدارش نسبت به زمین، یعنی فاصله‌ی تنها ۵۷.۶ میلیون کیلومتری آن گذشت، هنوز هم در آسمان پرنور و درخشان دیده می‌شود.
عکس جالبی که اینجا می‌بینید تنها یک هفته پس از آن شب گرفته شده و قرص سیاره‌ی سرخ را تقریبا در بزرگ‌ترین اندازه‌اش از چشم تلسکوپ‌های زمینی نشان می‌دهد، گرچه همین قرص با وجود بزرگ‌ترین بودنش نسبت به زمان‌های دیگر، باز هم ۱/۷۴ (یک هفتاد و چهارم) قطر زاویه‌ای ماه کامل در آسمان زمین است.
در آن هنگام توفان غبار سرتاسری سیاره داشت فروکش می‌کرد و بخش‌های گوناگون و بزرگ سطح آن هم داشتند دوباره نمایان می‌شدند.
پایین تصویر کلاهک قطبی روشن قطب جنوب سیاره دیده می‌شود و در مرکز قرص هم دره‌وار مارینر خود را به رخ می‌کشد.
درست زیر دره‌وار مارینر، منطقه‌ی تقریبا دایره‌ای Solis Lacus (دریاچه‌وار سولیس) را می‌بینیم که گاهی به نام "چشم بهرام" نیز شناخته می‌شود.
کوه‌های آتشفشانی تارسیس هم مانند سه نقطه‌ی تیره‌ای روی یک خط در سمت چپ مرکز دیده می‌شوند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Mars - opposition - Earth - Red Planet - Full Moon - dust storm - polar cap - Valles Marineris - Solis Lacus - Eye of Mars - Tharsis Montes -

منبع: apod.nasa

پیشروی به سوی مشتری در ۵ عکس

ویژگی‌های جَوی خیره‌کننده‌ی نیمکره‌ی شمالی مشتری را به خوبی می‌توان در این رشته عکس‌های پی در پی دید. این تصاویر که بهبود رنگ یافته‌اند را فضاپیمای جونوی ناسا در ۱۴مین گذرش از کنار مشتری به کمک دوربین جونوکم خود گرفته بود.

یک واچرخند سفیدرنگ بیضی به نام N5-AWO در سمت چپ مرکز نخستین تصویر (سمت چپ) دیده می‌شود. این ویژگی در عکس‌های دوم و سوم بالاتر آمده. نزدیک لبه‌ی پایینی عکس‌های دوم و سوم یک توفان که به نام "لکه‌ی سرخ کوچک" شناخته می‌شود را می‌بینیم. نوار نارنجی-سرخی که در تصویر چهارم و پنجم خود را به خوبی نشان می‌دهد "کمربند معتدل شمالی شمال" (NNTB) نام دارد [مشتری در هر دو نیمکره‌اش دو کمربند معتدل دارد که در نیمکره‌ی شمالی، "کمربند بالایی به نام کمربند معتدل شمالی شمال" شناخته می‌شود و در نیمکره‌ی جنوبی، کمربند پایینی را به نام به نام "کمربند معتدل جنوبی جنوب" می‌شناسیم].

این رشته عکس‌ها از چپ به راست در مدت ۱۷ دقیقه در روز ۱۵ ژوئن گرفته شده‌اند. در آن هنگام جونو داشت در ۱۴مین مدار علمی‌اش به سیاره نزدیک می‌شد و در این مدت، فاصله‌اش از قله‌ی ابرهای مشتری در عرض‌های ۶۹ تا ۳۶ درجه از ۲۵۳۰۰ کیلومتر به ۶۲۰۰ کیلومتر رسید.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Jupiter - NASA - Juno - anticyclonic - N5-AWO - tempest - Little Red Spot - North North Temperate Belt - planet - JunoCam

منبع: nasa

بوم کیهانی با رنگ‌های متضاد

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
این نمای رنگین کیهانی با رنگ‌های گوناگون و متضادش ستارگان، غبار، و گازهای برافروخته و درخشان پیرامون ان‌جی‌سی ۶۹۱۴ را نشان می‌دهد. این مجموعه سحابی‌های بازتابی با فاصله‌ی حدود ۶۰۰۰ سال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی بلندپروازِ شمالی ماکیان و صفحه‌ی کهکشان راه شیری جای دارند.
در این بوم نقاشی کیهانی هم ابرهای غبار میان‌ستاره‌ای را می‌بینیم که بر زمینه‌ی ستارگان پشتشان به حالت ضدنور و تیره در آمده‌اند، و هم سحابی‌های گسیلشی که از برافروختگی گازهای هیدروژن آنها را سرخ‌فام کرده، و هم سحابی‌های بازتابی آبی‌فامی که از بازتاب نور ستارگان توسط ابرهای غبار پدید آمده‌اند.
پرتوهای فرابنفشِ ستارگان بزرگ، داغ و جوان انجمن ستاره‌ای گسترده‌ی ماکیان اوبی۲ (Cygnus OB2) گازهای هیدروژن اتمی منطقه را یونیده کرده؛ بازپس‌گیری الکترون‌های جدا شده توسط این اتم‌ها، رنگ سرخ ویژه‌ای را به این ابرها داده است.
رنگ آبی سحابی‌های بازتابی این منطقه هم دستاورد بازتاب نور آبی همین ستارگان انجمن ماکیان اوبی۲ از روی ابرهای غبار است.
این چشم‌انداز تلسکوپی میدان به اندازه‌ی حدود ۱ درجه را نشان می دهد که در فاصله‌ی برآوردی ان‌جی‌سی ۶۹۱۴، تقریبا هم‌ارز ۱۰۰ سال نوریست.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
star - NGC 6914 - reflection nebula - constellation Cygnus - plane - Milky Way Galaxy - silhouette - hydrogen - emission nebula - Ultraviolet - Cygnus OB2 - ionize - atomic hydrogen - proton - electron

منبع: apod.nasa

نیوهورایزنز نخستین عکس را از هدف بعدی‌اش پس از پلوتو گرفت

* فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا توانسته برای نخستین بار هدف بعدی‌اش را ببیند و به تصویر بکشد، یکی از اجرام کمربند کویپر به نام "اولتیما تولی" (Ultima Thule) که این فضاپیما تا بیش از چهار ماه دیگر، در روز سال نوی میلادی، یکم ژانویه‌ی ۲۰۱۹ با آن دیدار خواهد کرد.
عکس سمت راست از پیوند ۴۸ عکس با نوردهی‌های ۲۹.۹۶۷ ثانیه‌ای که نیوهورایزنز در ۱۶ اوت ۲۰۱۸ گرفته بود درست شده و اولتیما تولی، هدف بعیدی این فضاپیما را مانند یک برآمدگی در بالا، سمت چپ یک ستاره که ۱۷ برابر پرنورتر از خودش است نشان می‌دهد. تصویر بزرگ‌تر
دانشمندان ماموریت اگر نگوییم غافلگیر، ولی شگفت‌زده شدند از این که دوربین شناسایی تلسکوپی بُرد بلند نیوهورایزنز (لوری، LORRI) توانسته این جرم کوچک و کم‌نور را ببیند، آن هم زمانی که هنوز بیش از ۱۶۰ میلیون کیلومتر از آن فاصله دارد و زمینه‌ی پشت آن نیز بسیار پرستاره است. دانشمندان به کمک ۴۸ عکسی که نیوهورایزنز در ۱۶ اوت گرفته و در روزهای بعد با شبکه‌ی آنتن‌های فضای دوردست ناسا دریافت شده بود توانستند اولتیما را شناسایی کرده و از چشم دوربین‌های خود نیوهورایزنز ببینند. [نوردهی هر یک از این ۴۸ عکس ۲۹.۹۶۷ ثانیه بوده]

هال ویور، دانشمند پروژه‌ی نیوهورایزنز می‌گوید: «میدان دید این عکس بی‌اندازه شلوغ و پرستاره است، که این کار دیدن اجرام کم‌نور را سخت می‌کند، واقعا مانند پیدا کردن یک سوزن در انبار کاه است. اولتیما در این نخستین عکس‌ها تنها مانند یک برآمدگی در کنار یک ستاره‌ی پس‌زمینه که تقریبا ۱۷ برابر درخشان‌تر از آنست دیده می‌شود، ولی با نزدیک‌تر شدن فضاپیما به اولتیما، پرنورتر و دیدنش هم آسان‌تر خواهد شد.»

عکس‌هایی که نیوهورایزنز در چهار ماه آینده از اولتیما می‌گیرد به کارشناسان کمک خواهد کرد تا مسیر آن را برای گذشتن از نزدیک‌ترین فاصله‌ی اولتیما در ساعت ۱۲:۳۳ بامداد یکم ژانویه‌ی ۲۰۱۹ به وقت استاندارد خاور آمریکا اصلاح کنند. اولتیما یا ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹ درست جاییست که دانشمندان انتظار داشتند، درست در همان نقطه‌ای که به کمک داده‌های تلسکوپ فضایی هابل پیش‌بینی کرده بودند. این نشان می‌دهد که شناخت دانشمندان از مدار اولتیما تاکنون بسیار خوب بوده.

گذر از کنار اولتیما نخستین دیدار نزدیک با یک جرم کوچک کمربند کویپر و دورترین کاوش یک جرم سیاره‌ای در تاریخ خواهد بود؛ نیوهورایزنز با این کار رکورد خودش که گذر از کنار پلوتو در ژوییه‌ی ۲۰۱۵ بود را به اندازه‌ی ۱.۶ میلیارد کیلومتر می‌شکند. این عکس‌ها همچنین دورترین عکاسی یک فضاپیما بوده و رکورد عکاسی وویجر ۱ -عکس پرآوازه‌ی "نقطه‌ی آبی کمرنگ" در سال ۱۹۹۱- را می‌شکند.

آلن استرن، پژوهشگر اصلی نیوهورایزنز می گوید: «گروه ما تلاش بسیاری کرد تا مطمئن شود که دوربین لوری نیوهورایزنز توانسته اولتیما را از چنین فاصله‌‌ی دوری ببیند. ما اکنون داریم اولتیما را از جایی بسیار دورتر از آنچه می‌پنداشتیم می‌بینیم. ما به پشت در اولتیما رسیده‌ایم و کاوش‌های شگفت‌انگیزی در انتظارمانست.»

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - New Horizons - Kuiper Belt - Ultima Thule - New Year - Long Range Reconnaissance Imager - LORRI - star - Deep Space Network - Hal Weaver - Johns Hopkins Applied Physics Laboratory - Laurel - Maryland - Hubble Space Telescope - Pluto - Sun - Voyager 1 - Pale Blue Dot - Earth - Alan Stern - Southwest Research Institute - Boulder - Colorado

منبع: nasa

رشد سیاره مشتری منظم نبوده

* بر پایه‌ی پژوهش‌های تازه، مشتری که بزرگ‌ترین سیاره‌ی سامانه‌ی خورشیدیست، در آغاز زندگی رشدش دچار یک وقفه‌ی دو میلیون ساله شده بوده.

گروهی از پژوهشگران پی برده‌اند که اجرامِ چند کیلومتری با برخورد به سیاره‌ی مشتری در یک میلیون سالگی آن، انرژی بسیاری به آن داده بودند که باعث کند شدنِ برافزایش مولکول‌های گاز توسط آن شده و رشد سریعش را دچار وقفه کرده بوده.
گام‌ها (مراحل) رشد مشتری: این سیاره در یک میلیون سال نخست تکه سنگ‌های کوچک را گرد آورد (نقطه های آبی)، سپس تا ۲ میلیون سال به گردآوری خرده سیاره‌ها پرداخت (نقطه‌های سرخ بزرگ) که با سرعت بیشتری به آن کوبیده می‌شدند (پیکان‌های سرخ) و باعث برخوردهای مخرب می‌شدند (زرد) و نسل دوم خرده‌سیاره‌ها (نقطه‌های سرخ کوچک) را پدید آوردند. انرژی این برخوردها جلوی برافزایش سریع گاز و غبار را گرفته (پیکان خاکستری) و رشد سیاره را کند کردند. پس از ۳ میلیون سال دیگر مشتری به اندازه‌ی کافی بزرگ شده بود که بتواند برافزایش سریع گاز و غبار را انجام دهد.
سامانه‌ی خورشیدی حدود ۴.۵ میلیارد سال سن دارد و بر پایه‌ی یک نظریه‌ی رایج، سیاره‌های آن از دل ابر چرخانی از گاز و غبار که خورشیدِ نوزاد را در بر گرفته بود ساخته شده‌اند. با گذشت زمان هسته‌های چگالی در این ابر پدید آمد که اجرامی کوچک را ساختند. هر یک از این اجرام هم به آهستگی با برافزایش گاز و غبار تبدیل به سیاره‌هایی شدند.

ولی سیاره‌ی مشتری سرگذشت پیچیده‌تری دارد. یان آلیبر، اخترفیزیکدان دانشگاه برن سوییس و نویسنده‌ی اصلی پژوهش تازه می‌گوید نکته‌ی جالب اینست که اجرام کوچک به بزرگ شدن مشتری کمک کردند، ولی اجرام بزرگ‌تر به جای این که با برخوردشان به مشتری، بر جرم آن بیفزایند، بر انرژی آن افزودند.

آلیبر می‌گوید مشتری در یک میلیون سال نخست زندگی‌اش با گردآوری قلوه سنگ‌های چند سانتیمتری به سرعت رشد کرد و جرمش به ۲۰ برابر جرم زمین رسید.

ولی در ۲ میلیون سال بعدی، این سیاره اجرام بزرگ‌تر در اندازه‌های چند کیلومتری را که به نام خرده‌سیاره شناخته می‌شوند به سوی خود کشید. از آنجایی که این خرده‌سیاره‌ها بزرگ‌تر بودند، با انرژی بیشتری به مشتری کوبیده شده و گرمای بیشتری آزاد می‌کردند. این باعث کُندی رشد سیاره شد، به گونه‌ای که در ۳ میلیون سالگی، تنها ۵۰ برابر زمین شده بود- این نرخ رشد بسیار کندتر از نرخ آغازین بود [در ۱ میلیون سال نخست جرمی هم‌ارز ۲۰ برابر زمین را انباشت، ولی در ۲ میلیون سال بعد تنها ۳۰ برابر زمین به جرمش افزوده شد-م]
نیمکره‌ی جنوبی مشتری از چشم فضاپیمای جونو. این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
پس از این گام، مشتری دیگر به اندازه‌ی کافی بزرگ شده بود تا بتواند گاز و غبار فراوان را بر خود برافزاید. این سیاره با برافزایش سریع گاز به اندازه‌ی امروزش، یعنی بیش از ۳۰۰ برابر جرم زمین رسید.

به گزارش دانشگاه برن، یافته‌های این پژوهش با یافته‌های پژوهش دیگری که سال گذشته، با بررسی همنهش (ترکیب) شهاب‌سنگ‌ها انجام شده بود سازگاری دارد. آن پژوهش به رهبری توماس کرویر از دانشگاه مونستر آلمان و آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور در کالیفرنیا انجام شده بود.

در پژوهش گروه کرویر شهاب‌سنگ‌های افتاده بر زمین بررسی شده بودند. آنها نتیجه گرفته بودند که این شهاب‌سنگ‌ها از دو "ذخیره‌ی" جداگانه در دو منطقه‌ی درونی و بیرونی سامانه‌ی خورشیدی که از حدود یک میلیون سال پس از پیدایش آن از هم جدا شده بودند آمده‌اند. به گفته‌ی این پژوهشگران، گرانش مشتری باعث شد مواد از بخش بیرونی سامانه‌ی خورشیدی (که مشتری و غول‌های گازی دیگر در آن بودند) نتوانند وارد بخش درونی -جایی که امروزه زمین و دیگر سیاره‌های سنگی است) شوند. [اینجا خواندید: * مشتری نخستین سیاره منظومه خورشیدی بود]

پژوهش گذشته درنگ (تاخیر) در رشد مشتری را هم نشان داده بود، ولی در پژوهش تازه، این موضوع و چرایی آن با جزییات بیشتری بررسی شده. یک چنین درنگی در رشد اورانوس و نپتون هم می‌توانسته رخ داده باشد، ولی برای تایید آن نیاز به بررسی‌های بیشتری‌ست.

گزارش این پژوهش تازه در شماره‌ی ۲۷ اوت نشریه‌ی نیچر آسترونومی منتشر شده است.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Jupiter - planet - solar system - Swis - giant planet - molecule - sun - Yann Alibert - University of Bern - Switzerland - planetesimal - Earth - accretion - meteorite - Proceedings of the National Academy of Sciences - Thomas Kruijer - University of Münster - Germany - Lawrence Livermore National Laboratory - California - rocky planet - Uranus - Neptune - Nature Astronomy

منبع: Space.com

یکی از مهم‌ترین ستارگان آسمان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۱۰ مگ)
در مرکز این تصویر یکی از مهم‌ترین ستارگان آسمان را می‌بینید. بخشی از اهمیت این ستاره از آنست که به گونه‌ای شانسی توسط یک سحابی بازتابی درخشان در بر گرفته شده.
ستاره‌ی تپنده‌ی "آراس کشتی‌دُم"، روشن‌ترین ستاره در مرکز این تصویر، حدود ۱۰ برابر خورشید جرم دارد و درخشندگی‌اش هم به طور میانگین ۱۵۰۰۰ برابر ستاره‌ی ماست. در واقع، ستاره‌ی آراس کشتی‌دُم یک ستاره‌ی متغیر از گونه‌ی قیفاووسی است، رده‌ای از ستارگان که درخشش آنها برای برآورد فاصله‌ی کهکشان‌های نزدیک -به عنوان نخستین پله‌های نردبان فاصله‌ی کیهانی- به کار می‌رود.
ستاره‌ی آراس کشتی‌دم تقریبا هر چهل روز یک بار می‌تپد و ما تغییرات درخشندگی آن در اثر این تپش‌ها را می‌بینیم، ولی تغییرات منظم نور آن در سحابی پیرامونش هم پژواک می‌یابد و با کمی درنگ (تاخیر) دوباره به چشم ما می‌رسد.
دانشمندان با اندازه گرفتن این درنگ زمانی و نیز بزرگی زاویه‌ای سحابی، و با دانستن سرعت نور، به روش هندسی فاصله‌ی آراس کشتی‌دم را اندازه گرفته‌اند که برابر با ۶۵۰۰ سال نوریست، با خطای بسیار ناچیزِ مثبت و منفی ۹۰ سال نوری.
این اندازه‌گیریِ فاصله به کمک پژواک با چنین خطای کوچکی، به عنوان یک دستاورد چشمگیر در اخترشناسی ستاره‌ای، درخشش واقعی آراس کشتی‌دم را با دقت بیشتری تعیین می‌کند، و با افزودن دیگر ستارگان قیفاووسی، دقت ما از فاصله‌ی کهکشان‌های فراسوی راه شیری را هم بهبود می‌بخشد.
تصویر بالا توسط تلسکوپ فضایی هابل گرفته شده.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
star - reflection nebula - RS Puppis - Sun - RS Pup - Cepheid - variable star - cosmic distance scale - light echo - galaxy - Milky Way - Hubble Space Telescope

منبع: apod.nasa

برای نخستین بار تیتانیوم و آهن در جو یک غول گازی یافته شد

* در رصدهای تازه شواهدی استوار از وجود فلزات سنگین در جو یک فراسیاره (سیاره‌ی فراخورشیدی)، از گونه‌ی مشتری‌های فراداغ را نشان می دهند.
برداشت هنری از ستاره‌ی کلت-۹ و سیاره‌اش، کلت-۹بی که داغ‌ترین فراسیاره‌ی یافته شده تا به امروز است. تصویر بزرگ‌تر

مشتری‌های داغ رده‌ای شگفت‌انگیز از فراسیاره‌های شناخته شده‌اند، ولی از میان آنها هیچ یک در شگفتی به پای مشتری فراداغِ کلت-۹بی که چیزی میان غول گازی و ستاره است نمی‌رسد. اکنون دانشمندان در مشاهدات تازه، فلزهای سنگین را در جو این سیاره شناسایی کرده‌اند که می‌تواند سرنخ‌هایی درباره‌ی چگونگی پیدایش آن به ما بدهد.

[خبر یافته شدن این سیاره را خوانده بودید: * کشف سیاره‌ای به داغی یک ستاره!]

سیاره‌ی کلت-۹بی که حدود یک سال پیش یافته شد، یکی از داغ‌ترین غول‌های گازیِ شناخته شده است که به گرد ستاره‌ی کلت-۹ در فاصله‌ی ۶۵۰ سال نوری زمین می‌گردد. ستاره‌ی کلت-۹ با دمای ۱۰ هزار درجه، یک ستاره از رده‌ی بی با دمای تقریبا دو برابر خورشید است. از آنجایی که فاصله‌ی غول گازی کلت-۹بی از ستاره‌اش حدود ۱/۳۰ (یک سی‌ام) فاصله‌ی زمین و خورشید است، دمایی حدود ۴۰۰۰ درجه پیدا کرده که هم‌پای دمای برخی ستارگانست. این سیاره به اندازه‌ای به ستاره‌اش نزدیک است که از روی آن، قرص ستاره‌اش ۷۰ برابر چیزیست که ما از روی زمین از خورشید می‌بینیم.

این گرمای بی‌اندازه به اتم‌های کلت-بی انرژی فراوانی می‌دهد و باعث می‌شود با چنان نیرویی به هم کوبیده شوند که تنها اندکی مولکول روی آن دوام بیاورد، و عنصرها تنها در حالت اتمی‌شان (و نه مولکولی) بمانند.

کلت-۹بی به اندازه‌ای به ستاره‌اش نزدیک است که قرص
آن را ۷۰ برابر چیزی که ما از خورشید می‌بینیم می‌بیند
به کمک عنصرهایی که یک سیاره را ساخته‌اند می‌توان درباره‌ی تاریخ پیدایش آن پی آگاهی به دست آورد. از همین رو یک گروه بین‌المللی از دانشمندان برای شناسایی عنصرهای کلت-۹بی، جو آن را به کمک تلسکوپ ملی گالیله در لا پالمای اسپانیا بررسی کردند. آنها هنگامی که سیاره به نقطه‌ای از مدارش که درست میان ما و ستاره بود رسید، از آن عکس گرفتند. سپس با نصب یک طیف‌نگار بسیار پُروضوح به نام هارپز-ان روی تلسکوپ، نور آن را به طیفی از رنگ‌ها تجزیه کردند. به گفته‌ی کوین هن، یکی از نویسندگاه این پژوهش، واگشود (وضوح) این طیف‌نگار ۱۰ هزار برابر بالاتر از واگشود پژوهش‌های پیشین بود.

گزارش این دانشمندان در شماره‌ی ۱۶ اوت نشریه‌ی نیچر منتشر شده است.

هر عنصری الگوی ویژه‌ای از خطوط درآشامی (جذبی) در طیف به جا می‌گذارد که آن را به عنوان اثر انگشت طیفی می‌شناسیم، این را نویسنده‌ی اصلی پژوهش، ینس هویمکز می‌گوید که به همراه همکارانش این اثر انگشت‌های آشنا را با الگویی که در این رصد دیده بودند مقایسه کردند. این طیف به روشنی نشان می‌داد که جو کلت-۹بی دربردارنده‌ی آهن و تیتانیوم یونیده، و همچنین اندکی اتم خنثای آهن است.

هن می‌گوید در پژوهش‌های گذشته هم فلزات سنگین را در برخی از غول‌های گازی دیده بودیم، ولی در این پژوهش، شواهد قاطعانه‌تری از وجود آنها به ما می‌دهد.

اسکات گائودی، یکی از این پژوهشگران با هیجان درباره‌ی این یافته‌ها می‌گوید: «من فکر می‌کنم این تنها نوک کوه یخِ چیزهاییست که می‌توانیم درباره‌ی این سیاره بفهمیم. این سیاره بسیار داغ و درخشان و بی‌اندازه شگفت‌انگیز است، ولی به خوبی می‌توان درباره‌اش بررسی‌های دقیق انجام داد. چنانچه نویسندگان مقاله نوشته‌اند، بی‌تردید چیزهای بسیار بیشتری درباره‌ی آن در راهست.»

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
metal - ultrahot Jupiter - Hot Jupiter - exoplanet - KELT-9b - gas giant - star - planet - Kilodegree Extremely Little Telescope - KELT - KELT-9 - Earth - B-type - Sun - atom - molecule - element - Telescopio Nazionale Galileo - La Palma - Spain - spectrograph - HARPS-N - Kevin Heng - Nature - absorption line - spectral fingerprint - Jens Hoeijmakers - Astronomical Observatory of the University of Geneva - University of Bern - Switzerland - ionized - iron - titanium - neutral iron atom - Scott Gaudi - Ohio State University

منبع: skyandtelescope

شبی با آسمان و دریا و افق روشن

هر قدم روی این ساحل باعث می‌شود شن‌های آن به رنگ آبی بدرخشند.
این تابش دستاورد پدیده‌ی "زیست‌تابی" است- همان تابشی که خیزاب‌های دریا را هم در این چشم‌انداز فراواقعی (سوررئال) که ماه گذشته در ساحل مه‌یر کریک، اورگن آمریکا گرفته شده به رنگ آبی در آورده‌اند.
چندین صخره‌ی دریایی آتشفشانی در پیش‌زمینه‌ی چشم‌انداز دیده می‌شود و یک لایه مه تنُک هم نور را در افق پراکنده کرده.
پرتوی سفید افق سمت چپ از نور چراغ خودروها در بزرگراه ساحلی اورگن (بزرگراه یواس ۱۰۱) است و نور زرد افق سمت راست هم از یک قایق ماهیگیری.
در دوردست آسمان نوار کهکشان راه شیری را می‌بینیم که دارد از پشت یک برونزَد سنگی تیره بالا می‌آید. عکاس این تصویر برای نمایان کردن کهکشان راه شیری در پس‌زمینه‌ی این تصویر و کاهش آلودگی نوری زمینه، ۱۶ نمای جداگانه را به هم پیوند داده است.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
bioluminescence - surreal - Meyer's Creek Beach - Oregon - USA - Volcanic stack - fog - Oregon Coast Highway - US 101 - Milky Way Galaxy - outcrop

منبع: apod.nasa

چشم‌انداز سایه ماه بر زمین از درون یک بالون

به هنگام خورشیدگرفتگی بزرگ آمریکا در سال ۲۰۱۷ کجا بودید؟
هفته‌ی پیش سالروز رویدادی بود که در آن بیش از ۱۰۰ میلیون نفر از مردم آمریکای شمالی برای تماشای یک خورشیدگرفتگی پاره‌ای (جزیی) از خانه بیرون رفتند، و بیش از ۱۰ میلیون نفر هم برای تماشای ناپدید شدنِ کاملِ خورشید پشت قرص ماه -یک خورشیدگرفتگی کلی- راهی بخشی از کشور آمریکا شدند.
برآورد می‌شود ۸۸ درصد بزرگسالان آمریکا این گرفتگی را یا مستقیم و یا از راه اینترنت تماشا کردند.
این رویداد که یکی از بهترین رویدادهای عکاسی شده در تاریخ بشر بود، از دیدگاه‌ها و چشم‌اندازهای نامعمولی هم به تصویر کشیده شد، از جمله از درون بالون‌هایی در پوش‌سپهر (استراتوسفر) جو زمین.
در یکی از برنامه‌های ناسا به نام Eclipse Ballooning project، حدود پنجاه بالون‌ روباتیک از همین دست بالون‌ها به هوا فرستاده شد.
در این تصویر نمایی ثابت از یک ویدیوی سراسرنمای ۳۶۰ درجه را می‌بینید که به کمک یکی از همین بالون‌ها گرفته شده و سایه‌ی تیره‌ی ماه را نشان می‌دهد که دارد از روی زمین می‌گذرد. این بالون را دانشجویانی از برزیل با همکاری ناسا و دانشگاه ایالتی مونتانا، از آیداهو به هوا فرستاده بودند.
اگرچه این گرفتگی کلی کمتر از سه دقیقه به درازا کشید، ولی بسیاری از کسانی که بیننده‌ی آن بودند شاید تا پایان عمر آن را فراموش نکنند. گفتنی‌ست بسیاری از مردم آمریکای شمالی یک شانس دیگر برای تجربه‌ی چنین خورشیدگرفتگی کلی‌ای را خواهند داشت، آن هم در سال ۲۰۲۴.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Great American Eclipse - North America - partial eclipse - Sun - USA - Moon - total solar eclipse - balloon - Earth - stratosphere - NASA - Eclipse Ballooning project - Idaho - Brazil - Montana State University.

منبع: apod.nasa

پیام کمک از سوی قربانی یک "بیوه سیاه"

* دانشمندان با تبدیل سیگنال‌های دریافت شده از یک ستاره‌ی نوترونیِ سریع-چرخان (یک تپ‌اختر) به امواج صدا، یک پیام "SOS" که از همدم نگون‌بخت آن می‌آید را آشکار کردند.

این تپ‌اختر که ۶۵۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و به نام پی‌اس‌آر بی۱۹۵۷+۲۰ رده‌بندی شده، باریکه‌هایی از پرتو از دو کانون در قطب‌های مغناطیسی‌اش می‌گسیلد، و یک همدم ستاره‌ایِ کم‌جرم از رده‌ی کوتوله‌های قهوه‌ای نیز دارد.
اگر ویدیو اینجا جرا نشد می‌توانید آن را در توییتر یا تلگرام یک ستاره در هفت آسمان، و یا در یوتیوب ببینید

فاصله‌ی کوتوله‌ی قهوه‌ای از این تپ‌اختر تنها ۲ میلیون کیلومتر است و با آن در قفل کشندی‌ست، مانند ماه که با زمین در قفل کشندی یا گرانشی‌ست، یعنی همیشه تنها یک نیمکره‌اش رو به تپ‌اختر است. به دلیل نزدیکی این دو، کوتوله‌ی قهوه‌ای پیوسته زیر بارانی از پرتوهای نیرومند و پرانرژی‌ست که از سوی تپ‌اختر بر آن می‌بارند.

این گونه تپ‌اخترها که چنین همدمی دارند به نام تپ‌اخترهای "بیوه‌ی سیاه" شناخته می‌شوند زیرا مانند همنام زمینی‌شان، عنکبوت بیوه‌ی سیاه (black widow) که جفت خود را می‌کشد و می‌خورد، آنها هم با بمباران پرتوهای نیرومندشان می‌توانند سرانجام همدم کیهانی خود را تحلیل برده و از پا در آوردند.

تپ‌اختر با پرتوهایش مواد سطح کوتوله‌ی قهوه‌ای را از آن جدا می‌کند و در نتیجه برای آن دُمی مانند یک دنباله‌دار پدید آورده. این دم گازی هم به نوبه‌ی خود مانند یک "ذره‌بین" رفتار کرده و با تقویت و درخشان‌تر کردن تپ‌های تپ‌اختر، نمایی دقیق‌تر را از آن به دانشمندان می‌دهد.

در حقیقت باریکه‌های تپ‌اختر با گذشتن از درون دم کوتوله‌ی قهوه‌ای، تا ۴۰ برابر درخشان‌تر می‌شوند. این دستاورد پژوهشی‌ست که به رهبری رابرت مین از دانشگاه تورنتو انجام شده و در شماره‌ی ماه می ۲۰۱۸ نشریه‌ی نیچر انتشار یافته است.

پژوهشگران به کمک رادیوتلسکوپ آرسیبو در پورتوریکو توانستند امواج رادیویی تپ‌اختر را ثبت کرده و آنها را به موج صدا برگردانند. آنها با این کار دریافتند که تپ‌اختر به طور کلی یک نوت پایدار "می-بمل" (Eb) می‌نوازد ولی هر از گاهی در میان این نوت‌ها، یک صدای ناگهانی و گذرا هم شنیده می‌شود؛ این صدا زمانی پدید می‌آید که پرتوهای رادیویی تپ‌اختر با گذشتن از درون دم کوتوله‌ی قهوه‌ای، تقویت شده و شدت می‌گیرند. پویانمایی بالا را ببینید.

صدای ساز کوبه‌ای همین موج‌های تقویت‌شده را نشان می‌دهد و صداهای دیگر هم نوت‌های معمولِ سیگنال تپ‌اختر هستند که در اثر پدیده‌ی نسبیتی فراخش (اتساع) زمان، بسامد و در نتیجه نوتشان تغییر می‌کند. صداهای تقویت شده کمی مانند کد مورس هستند، انگار که کوتوله‌ی قهوه‌ای دارد برای ما پیام اس‌او‌اس می‌فرستد.

--------------------------------------------
چند ماه پیش هم درباره‌ی این تپ‌اختر خوانده بودید: * انجام یکی از پروضوح‌ترین رصدها در تاریخ اخترفیزیک به کمک "عدسی پلاسما" 

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
neutron star - pulsar - PSR B1957+20 - star - brown dwarf - moon - tidally locked - Earth - binary system - black widow - spider - comet - magnifying glass - Robert Main - University of Toronto - tail - Nature - Arecibo - radio telescope - Puerto Rico - radio - E-flat note - Eb - percussive instrument - pitch - Morse code - SOS

منبع: Space.com

آتش روی سیاره زمین

گاهی، مناطقی از سیاره‌ی زمین با زبانه‌های آتش برافروخته می‌شوند. از آن جایی که آتش دریافت سریع اکسیژن است، و اکسیژن هم یک نماینده‌ی کلیدی زندگی است، پس وجود آتش روی هر سیاره‌ای به معنای وجود امکان زندگی روی آن سیاره خواهد بود.
بیشتر خشکی‌های زمین در زمان‌هایی از تاریخشان سوخته شدن در آتش را آزموده‌اند. گرچه این پدیده رویدادهای غمبار بسیاری را در پی داشته، ولی برای بسیاری از مناطق زمین، آتش به عنوان بخشی از چرخه‌ی طبیعی زیست‌بوم شناخته می‌شود. آتش‌سوزی‌های بزرگ جنگل‌های زمین که به طور معمول یا در اثر آذرخش رخ می دهند و یا عامل انسانی دارند، از مدار هم دیده می‌شوند.
در این تصویر که در سال ۲۰۰۰ گرفته شده، دو گوزن اِلک را می‌بینید که هراسان از آتشی که دره‌ی بیتِروت (Bitterroot Valley) در ایالت مونتانای آمریکا را در کام خود فروبرده، در میان رودخانه‌ای ایستاده‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Fire - Earth - oxygen - life - planet - ecosystem - forest - elk - Bitterroot Valley

منبع: apod.nasa

یک روز سیاره زمین از نگاهی متفاوت

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۸.۶ مگ)
یک نفس عمیق بکشید. شاید هوا به نظرتان پاکیزه بیاید، ولی تقریبا با اطمینان می‌شود گفت که با همین یک نفس میلیون‌ها ذره‌ی جامد و ریزقطره‌ی مایع را وارد شش‌های خود کرده‌اید. این ذرات که همه جا هستند به نام ذرات "هواپخش" (aerosol) شناخته می‌شوند و می‌توانند در هوا بر فراز اقیانوس‌ها، بیابان‌ها، کوه‌ها، یخچال‌ها و هر جای دیگری یافته شوند.

اگر تاکنون پشته‌های دود آتش‌سوزی جنگل‌ها، خاکستری که دارد از آتشفشان فوران می‌شود، یا توده‌های خاکی که در اثر باد به هوا برخاسته را دیده باشید، هواپخش‌ها را دیده‌اید. ماهواره‌هایی مانند ماهواره‌های ناسا که کارشان دیدبانی زمین است (ترا، آکوا، آئورا، و سوُمی ان‌پی‌پی) نیز هواپخش‌ها را "می‌بینند"، ولی با چشم‌اندازی کاملا متفاوت از فرازای صدها کیلومتری سطح زمین.

در این عکس که در یکی از مدل‌سازی‌های ناسا به نام "جئوز اف‌پی" (GEOS FP) درست شده، نمونه‌ای از این چشم‌اندازهای گسترده را در ۲۳ اوت ۲۰۱۸ می‌بینیم، با انبوه ذرات گوناگون هواپخش که در هوای زمین در رقص و گردشند.

در روز ۲۳ اوت توده‌های غول‌پیکری از دود بر فراز آمریکای شمالی و آفریقا شناور بودند، سه توفند (تندباد دریایی) گوناگون در اقیانوس آرام، و ابرهای بزرگی از غبار هم بر فراز بیابان‌های آفریقا و آسیا.

توفان‌ها درون چرخه‌های غول‌پیکری از هواپخش‌های نمک دریا (رنگ آبی) دیده می‌شوند. این نمک‌ها بخشی از ریزقطره‌های آب دریا هستند که باد آنها را به هوا بلند کرده (افشانک‌های دریا). ذرات کربن سیاه یا همان دوده (اینجا به رنگ سرخ) ذراتی‌اند که می‌توان از آتش‌سوزی‌ها، خودروها، و کارخانه‌ها به عنوان سرچشمه‌های رایجشان نام برد. خاک و غبار هم اینجا به رنگ بنفش نمایانده شده.

تصویر زمینه هم نمایی از شب زمین است که با بهره از داده‌های شبانه‌روزی یکی از دستگاه‌های ماهواره‌ی سومی ان‌پی‌پی به نام دستگاه تصویرگر پرتوسنج دیدنی/فروسرخ سویت (ویرز، VIIRS) به دست آمده و جای شهرها را از روی نور چراغ‌هایشان نشان می‌دهد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
aerosol - wildfire - volcano - NASA - Terra - Aqua - Aura - Suomi NPP - Earth - Goddard Earth Observing System Forward Processing - GEOS FP - North America - Africa - tropical cyclone - Pacific Ocean - Asia - sea spray - black carbon - Visible Infrared Imaging Radiometer Suite - VIIRS

منبع: nasa

کهکشانی که گاز و غبارش از آن بیرون کشیده شده

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در این تصویر، کهکشان مارپیچی "اسو ۱۳۷-۰۰۱" (ESO 137-001) در فاصله‌ی ۲۲۰ میلیون سال نوری از زمین را می‌بینیم که دارد در قلب خوشه‌ی کهکشانی بزرگ آبل ۳۶۲۷ (خوشه‌ی گونیا) پیش می‌رود، و از آن سو خود خوشه هم دارد با خشونت تمام، اندرون بدن آن را بیرون کشیده و به فضا می‌ریزد.
این نما از همگذاری داده‌های تلسکوپ‌های هابل و چاندرا درست شده و ستارگان کهکشان راه شیری در صورت فلکی جنوبی سه‌بَر (مثلث) جنوبی هم پیش زمینه‌ی آن را آراسته‌اند.
همچنان که این کهکشان با سرعت ۷ میلیون کیلومتر بر ساعت در ماده‌ی داغ و تنُک میان‌خوشه‌ای به پیش می‌رود، گازها و غبارهای درونش هم در اثر چیره شدن "فشار رَم" یا "فشار قوچ‌وار تهی‌کننده" بر گرانش کهکشان، از آن جدا شده و بیرون ریخته‌اند.
داده‌های هابل که در طیفِ نزدیک به نور دیدنی (مریی) گردآوری شده‌ نشان می‌دهند در رگه‌های آبی‌فامِ کوتاهی از موادِ بیرون ریخته شده، خوشه‌های ستاره‌ای تازه‌ای پدید آمده.
داده‌های پرتو ایکس چاندرا هم گازهای بیرون‌زده و داغ شده را به شکل دنباله‌های افشان و آبی تیره‌تری نشان می‌دهد که تا بیش از ۴۰۰ هزار سال نوری به پایین-راست تصویر کشیده شده‌اند.
از دست دادن این همه گاز و غبار سرانجام کار این کهکشان را برای ستاره‌زایی‌های تازه دشوار خواهد کرد.
یک کهکشان بیضیگون زردفامِ بدون گاز و غبارِ ستاره‌زایی هم درست سمت راست اسو ۱۳۷-۰۰۱ به چشم می‌خورد.

درباره‌ی این کهکشان کامل‌تر بخوانید: * کهکشانی مانند عروس دریایی

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Spiral galaxy - ESO 137-001 - galaxy cluster - Abell 3627 - Hubble - Chandra - Milky Way - star - constellation Triangulum Australe - ram pressure - intracluster medium - galaxy - visible ligh - X-ray - star formation - elliptical galaxy

منبع: apod.nasa

خوشه آبی و سه‌تکه سرخ-آبی

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۲.۹ مگ)
سحابی زیبای ام۲۰ (مسیه ۲۰) که به نام سحابی سه‌تکه نیز شناخته می‌شود، نمونه‌ای کیهانی از پادسانی (تضاد) رنگ‌هاست و حدود ۵۰۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد.
در چارچوب این تصویر خوش‌ترکیب که تقریبا ۱ درجه از آسمان را می‌پوشاند، سحابی سه‌تکه را به همراه خوشه‌ی ستاره‌ای باز ام۲۱ (پایین، راست) می‌بینیم.
خود سحابی ام۲۰ که رگه‌های غبار آن را سه تکه کرده‌اند حدود ۴۰ سال نوری پهنا، و ۳۰۰ هزار سال سن دارد. از این نظر، ام۲۰ یکی از جوان‌ترین مناطق ستاره‌زایی در آسمان است که جنین‌های ستاره‌ای و ستارگان نوزاد را در دل ابرهای گاز و غبارش پرورش می‌دهد.
فاصله‌ی برآوردی ام۲۰ و خوشه‌ی ام۲۱ از زمین تقریبا یکسان است ولی با وجود همراهیشان در این چشم‌انداز باشکوه، هیچ پیوندی میانشان نیست. ستارگان ام۲۱ بسیار پیرترند و سنشان به حدود ۸ میلیون سال می‌رسد. این دو را با یک تلسکوپ کوچک نیز می‌توان در صورت فلکی پر از سحابیِ کمان (قوس) مشاهده کرد .

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Trifid Nebula - Messier 20 - open star cluster - Messier 21 - dust lane - star forming region - star - M20 - M21 - nebula - constellation Sagittarius - narrowband

منبع: apod.nasa

نمای دیگری از قلب و روح سرخ و مهمان سبزشان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
این تصویر تله‌فوتو که در شب ۱۷ اوت (۲۶ امرداد) گرفته شده، پهنه‌ای از آسمان به گستردگی بیش از ۱۰ درجه را در صورت‌های فلکی شمالی ذات‌الکرسی (کاسیوپه) و برساووش را نشان می‌دهد که این شب‌ها پذیرای مهمانی ناخوانده شده: دنباله‌دار ۲۱پی/ژاکوبینی-زینر که با گیسوی سبزفامش در سمت چپ خودنمایی می‌کند.
این یک دنباله‌دار دوره‌ای زاینده‌ی بارش شهابی اژدهایی است که در میانه‌های مهرماه آغاز خواهد شد.
بر پایه‌ی پیش‌بینی، دنباله‌دار ژاکوبینی-زینر در ماه آینده به اوج روشنایی خواهد رسید. در این عکس آن را در میان ستارگان دوردست می‌بینیم، ولی در حقیقت فاصله‌اش از زمین تنها ۴ دقیقه‌ی نوریست.
این دنباله‌دار در اوج روشنایی‌اش -چند شب دیگر- به قدر ۷ می‌رسد که درست زیر آستانه‌ی دید انسانست و بنابراین با چشم نامسلح دیده نخواهد شد، مانند همین دو سحابی قلب رو روح که در مرکز این چارچوب دیده می‌شوند و برای ثبتشان نیاز به یک دوربین دیجیتال حسمند بوده.
ولی دو خوشه‌ی ستاره‌ای باز اچ و خی برساووش که آنها را در سمت راست چارچوب می‌بینید، با چشم نامسلح نیز در آسمان‌های تاریک دیده می‌شوند.
سحابی‌های قلب و روح و خوشه‌های ستارگان درونشان سنی حدود یک میلیون سال دارند. پهنای هر یک از آنها بیش از ۲۰۰ سال نوریست و ۶ تا ۷ هزار سال نوری هم از زمین فاصله دارند. این دو بخشی از یک مجموعه‌ی بزرگ و فعال ستاره‌زایی در بازوی مارپیچی برساووشِ کهکشان راه شیری‌اند.
اچ و خی برساووش که با هم به نام "خوشه‌ی دتایی" شناخته می‌شوند نیز تقریبا در همین فاصله از زمینند.
در سپتامبر ۱۹۸۵ یک فضاپیمای زمینی با جیاکوبینی-زینر دیدار کرد. در آن هنگام کاوشگر بازیافت شده‌ی ICE از میان دُم آن گذشت.

در همین زمینه: * دیدار یک دنباله‌دار با قلب و روح آسمان 

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
coma - comet - 21P/Giacobini-Zinner - telephoto - constellations Cassiopeia - Perseus - Draconid meteor shower - planet - Heart and Soul nebulae - open star cluster - h and Chi Persei - Perseus spiral arm - Milky Way Galaxy - Double Cluster - Earth - International Cometary Explorer - tail

منبع: apod.nasa

حلقه نور به پهنای ۳۰۰ کیلومتر در آسمان

روز ۱۶ اوت، در بلندای آسمان بر فراز یک جبهه هوای توفانی در مرکز روسیه چنبره‌ی غول‌آسایی از نور نزدیک جایی از آسمان که به عنوان "لبه‌ی فضا" شناخته می‌شود پدید آمد. اخترشناس آماتور، ایلیا ژانکوفسکی در شهر ایربیت به کمک یک دوربین فیلمبرداری ویژه‌ی نور کم این چنبره را که قطرش به ۳۰۰ کیلومتر می‌رسید به تصویر کشید.
چنبره‌ی غول‌آسای ELVES به قطر ۳۰۰ کیلومتر
وی می‌گوید: «برای تنها کسری از ثانیه به گرد شاخ‌های صورت فلکی گاو پدیدار شد.»

این نمونه‌ای از یک ELVE بود (اِلویز، گسیلش‌های نور و آشفتگی بسیار کم-بسامد در اثر چشمه‌های تپ الکترومغناطیسی). الویزها که نخستین بار در دهه‌ی ۱۹۹۰ توسط دوربین‌های شاتل فضایی ثبت شدند، زمانی پدید می‌آیند که یک تپ (پالس) نیرومندِ پرتوهای الکترومغناطیسی (EMP، بمب الکترومغناطیسی) از یک آذرخشِ ابر به زمین، رو به بالا و به سوی فضا منتشر و پخش شود و به پایه‌ی یون‌سپهر که لایه‌ای از جو زمین است برخورد کند. "نقطه‌ی" گسترده‌ی برخوردِ بمب الکترومغناطیسی به شکل یک حلقه‌ی کم‌سوی نورِ سرخ پررنگ پدیدار می‌شود.

اسکار ون در ولد، عضو گروه پژوهش آذرخش در دانشگاه پلی‌تکنیک کاتالونیا می‌گوید: «برای این که چنین چیزی رخ دهد، آذرخش می‌بایست بسیار نیرومند باشد- چیزی به اندازه‌ی ۱۵۰ تا ۳۵۰ کیلوآمپر. برای مقایسه باید گفت نیروی آذرخش‌های معمولیِ ابر به زمین تنها ۱۰ تا ۳۰ کیلوآمپر است.»

پدیده‌های الویز اغلب همراه با پدیده‌های شبح سرخ، که آنها هم دستاورد آذرخش‌های نیرومند هستند رخ می‌دهند. در واقع دوربین خود ژانکوفسکی هم دستکم دو خوشه از این شبح‌ها را نزدیک الویز ثبت کرده.
این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
پدیده‌های الویز گریزان و زودگذر هستند و از همین رو نادیده گرفته شده‌اند. آنها تنها در مدت ۱/۱۰۰۰ ثانیه (یک میلی ثانیه) می‌آیند و می‌روند و از همین رو به طور کامل برای چشم نامسلح انسان نادیدنی‌اند. برای مقایسه، شبح‌های سرخ چند صدم ثانیه و آذرخش‌های معمولی هم یک ثانیه یا بیشتر می‌پایند. دلیل این که الویزها دیرتر از دیگر پدیده‌های آذرخشی شناسایی شده‌اند همین گریزپایی آنها بوده.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
thunderstorm - Russia - Irbit - Ilya Jankowsky - edge of space - Taurus - ELVE - Emissions of Light and Very Low Frequency Perturbations due to Electromagnetic Pulse Sources - space shuttle - Earth - ionosphere - EMP - Oscar van der Velde - Lightning Research Group - Universitat Politècnica de Catalunya - red sprite - lightning

منبع: spaceweather

"استیو" شفق قطبی نیست، اصلا چیزی "کاملا ناشناخته" است!

نوار بنفش-سفید استیو در عکسی که روز ۱۰ آوریل ۲۰۱۸ از بریتیش کلمبیای کانادا گرفته شده بود. در دوردست شمال هم شفق‌های قطبی سبزفام پدید آمده بودند. پژوهش تازه نشان داده که این دو پدیده به هیچ روی یکی نیستند. این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
استیو (STEVE)، پدیده‌ای که برخی آن را گونه‌ای شفق قطبی می‌پنداشتند شاید اصلا شفق نباشد، این نتیجه‌ی پژوهشی تازه است که گزارش آن در شماره‌ی ۲۰ اوت نشریه‌ی جئوفیزیکال ریسرچ لترز منتشر شده.

یک گروه از پژوهشگران با بهره از داده‌های ماهواره‌ای و داده‌های تصویری زمینی که همگی به هنگام یک توفان‌های زمین‌مغناطیسی (ژئومغناطیسی) به دست آمده بودند چگونگی پیدایش استیو را بررسی کردند. بیا گالاردو-لاکورت، کارشناس فیزیک فضا از دانشگاه کلگری و نویسنده‌ی اصلی این پژوهش می‌گوید: «نتیجه‌گیری کلی ما اینست که استیو یک شفق نیست.»

استیو نوار روشن بنفش‌رنگی است که اخترشناسان آماتور در کانادا به مدت چند دهه آن را می‌شناخته و از آن عکس می‌گرفتند ولی تنها در سال ۲۰۱۶ بود که توجه جامعه‌ی علمی را به خود جلب کرد. این پدیده دقیقا مانند شفق نیست، بلکه اغلب به همراه آن، در زمان توفان‌های زمین‌مغناطیسی پدیدار می‌شود. 

خوب شفق هست یا نیست؟ این چیزی بود که گروه گالاردو-لاکورت در جستجویش بودند.

شفق‌های قطبی در زمان توفان‌های زمین‌مغناطیسی، هنگامی که بارانی از ذرات باردار پرانرژی از فضا بر جو زمین می‌بارد پدید می‌آیند. به نظر این دانشمندان، اگر استیو هم یک شفق قطبی باشد می‌بایست تا حد بسیاری به همین شیوه پدید بیاید. در ۲۸ مارس ۲۰۰۸، استیو در آسمان خاور کانادا پدیدار شد و همزمان و به طور شانسی، ماهواره‌ی POES-17 متعلق به سازمان ملی جَوی و اقیانوسی آمریکا هم داشت از بالای آسمان می‌گذشت. این ماهواره که می‌تواند باران ذرات بارداری که شفق پدید می‌آورند را بسنجد، یکراست از بالای نوار بنفش استیو رد شد. اکنون گروه گالاردو-لاکورت آن داده‌های قدیمی را به دقت موشکافی کرده و پی برده‌اند که ... هیچ بارشی از ذرات باردار در آن زمان رخ نداده بود!

این پژوهشگران می‌گویند: «یافته‌های ما نشان می‌دهد که این رویداد استیو قطعا چیزی متفاوت و جدا از شفق قطبی‌ است زیرا در نبودِ بارش ذرات باردار پدید آمده. این مایه‌ی شگفتی‌ست زیرا نور و تابش آن می‌تواند دستاورد یک سازوکار تازه و از بنیان متفاوت در یون‌سپهر جو زمین باشد.»

در پژوهشی دیگر هم دانشمندان نشان داده‌اند که استیو بیشتر در بهار و پاییز پدید می‌آید. اکنون تنها یک ماه تا برابران (هموگان، اعتدال) پاییزی مانده و بنابراین به زودی فرصت‌های تازه‌ای برای بررسی استیو خواهیم یافت.

درباره‌ی استیو بیشتر بخوانید:

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
aurora - STEVE - Geophysical Research Letters - geomagnetic storm - Bea Gallardo-Lacourt - University of Calgary - Canada - Earth - NOAA - Polar Orbiting Environmental Satellite 17 - POES-17 - aurora boreali - ionosphere - equinox

منبع: spaceweather

روحی که ستاره می‌زاید!

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
"روح ملکه‌ی اتیوپی" ستاره می‌زاید.
در حقیقت، یک منطقه‌ی ستاره‌زایی گسترده به نام سحابی روح وجود دارد که آن را می‌توان در صورت فلکی ملکه‌ی افسانه‌ای اتیوپی، کاسیوپه (ذات‌الکرسی، خداوند اورنگ) مشاهده کرد. کاسیوپه در اسطوره‌های یونان باستان به عنوان همسر خودبین و سرکش پادشاهی شناخته می‌شود که مدت‌ها پیش بر سرزمین‌های بالادست نیل فرمان می‌راند.
سحابی روح (آی‌سی ۱۸۴۸) زادگاه چندین خوشه‌ی ستاره‌ای باز، و همچنین میزبان یک چشمه‌ی بزرگ پرتوهای رادیویی به نام دبلیو۵، و حباب‌های تهی‌شده‌ی غول‌پیکری است که در اثر وزش بادهای نیرومند از ستارگان جوان و پرجرم پدید آمده‌اند.
فاصله‌ی این سحابی گسیلشی (نشری) از زمین ۶۵۰۰ سال نوریست و پهنایش هم به حدود ۱۰۰ سال نوری می‌رسد. معمولا در عکس‌هایی که از سحابی روح گرفته می‌شود، آن را به همراه همسایه‌ی کیهانیش، سحابی قلب (آی‌سی ۱۸۰۵) می‌بینیم.
این تصویر از همگذاری سه نوردهی جداگانه در سه رنگ طیفی گوناگون درست شده: رنگ سرخ نور گسیلیده از گاز هیدروژن را نشان می‌دهد، رنگ زرد نور گسیلیده از گوگرد، و رنگ آبی هم نور گسسیلیده از اکسیژن.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
IC 1848 - Soul Nebula - Queen of Aethopia - star forming region - constellation Cassiopeia - Greek mythology - Nile river - open cluster - W5 - Heart Nebula - IC 1805 - hydrogen - hydrogen - sulfur - oxygen

منبع: apod.nasa

وجود "آب یخ‌زده" در قطب‌های ماه تایید شد

پراکندگی یخ روی سطح قطب‌های ماه: قطب شمال (راست) و قطب جنوب (چپ). رنگ آبی جای یخ‌ها را نشان می‌دهد. تصویر زمینه یک تصویر سیاه و سفید از سطح ماه است که در آن شدت تیرگی، دمای سطح را نشان می‌دهد: هر چه تیره‌تر، سردتر. یخ‌ها در تاریک‌ترین و سردترین جاها انباشته شده‌اند، در سایه‌های دهانه‌ها. این نخستین بارست که دانشمندان به طور مستقیم نشانه‌های قطعی یخ آب را بر سطح ماه می‌بینند.
گروهی از دانشمندان توانسته‌اند در تاریک‌ترین و سردترین بخش‌های مناطق قطبی ماه، به طور مستقیم شواهدی قطعی از آب یخ‌زده‌ی سطحی بیابند. این ته‌نشست‌های یخی یکپارچه نبوده و به طور لکه لکه بر روی سطح پخش شده‌اند، و احتمالا باستانی هستند. در قطب جنوب، بیشتر این یخ در دهانه‌ها انباشته شده. در قطب شمال این لکه‌ها در سطحی گسترده‌تر، ولی بسیار جدا از همند.

داده‌های این پژوهش به کمک یکی از دستگاه‌های ناسا به نام نقشه‌بردار کانی‌شناسی ماه (ام۳) به دست آمد. دانشمندان با بهره از این داده‌ها سه شناسه‌ی طیفی را دیدند که به طور قطعی ثابت می‌کرد روی سطح ماه آب یخ‌زده وجود دارد.

دستگاه ام۳ در سال ۲۰۰۸ به همراه فضاپیمای چاندرایان-۱ متعلق به سازمان کاوش‌های فضایی هند راهی فضا شده بود. این دستگاه نه تنها ویژگی‌های بازتابی‌ای را که از یخ آب انتظار داریم مشاهده کرد، بلکه توانست نشانه‌ی طیفی ویژه‌ی یخ را هم ببیند- نشانه‌های درآشامش (جذب) نور فروسرخ توسط مولکول‌های آب یخ‌زده با آب مایع و بخار آب تفاوت دارد و این چیزی بود که ام۳ به طور مستقیم توانست شناسایی کند.

بیشتر این یخ‌ها در سایه‌های دهانه‌های نزدیک قطبند، جایی که دما هرگز از ۲۵۰- درجه‌ی فارنهایت بیشتر نمی‌شود. کجی (انحراف) محور چرخش ماه بسیار کم است و از همین رو نور آفتاب هرگز به این مناطق نمی‌رسد.

در گذشته نشانه‌های احتمالی نامستقیمی برای آب یخ‌زده در قطب جنوب ماه یافته شده بود [اینجا خوانید]، ولی آن نشانه‌ها را می‌شد با پدیده‌های دیگری هم توضیح داد، از جمله بازتابندگیِ بیش از معمولِ خاک ماه در آن نقاط.

این یخ‌ها بیش از چند میلیمتر زیر خاک نیستند و احتمالا دسترسی به آنها آسان‌تر از دسترسی به آبیست که زیر سطح ماه یافته شده، بنابراین در ماموریت‌های بلندمدتِ آینده در ماه می‌توان از آنها به عنوان منبع آب برای کاوشگران بهره گرفت.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
polar region - water ice - Moon - lunar crater - NASA - Moon Mineralogy Mapper - M3 - Chandrayaan-1 - Indian Space Research Organization - molecule - rotation axis - reflective

منبع: nasa

خورشید آرام و زبانه‌های خشن

چرا خورشید اینقدر آرام شده؟
دلیلش اینست که خورشید ما دارد وارد دوره‌ای به نام "کمینه‌ی خورشیدی" می‌شود؛ این دوره چنان چه از نامش بر می‌آید، لکه‌های خورشیدی و مناطق فعالی کمتر از معمول روی این ستاره پدید می‌آید.
 ولی این آرامش یک جورهایی برای ما ناامیدکننده است زیرا امسال تا این زمان، بیشتر روزها را بدون دیدن هیچ لکه‌ی خورشیدی‌ای گذرانده‌ایم. برعکس، در بیشینه‌ی خورشیدی که از ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ بود، خورشید با نمایش تقریبا هر روزه‌ی لکه‌هایش ما را سرگرم می‌کرد.
بیشینه‌ها و کمینه‌های خورشیدی در یک چرخه‌ی ۱۱ ساله رخ می‌دهند، و آخرین کمینه‌ی خورشید (کمینه‌ی پیشین) آرام‌ترین دوره‌ی خورشید در یک سده‌ی گذشته بود. آیا این کمینه‌ای که دارد آغاز می‌شود، از آن هم آرام‌تر و خاموش‌تر خواهد بود؟
اگرچه فعالیت خورشید بر زمین و پیرامونش اثر می‌گذارد، ولی ما هنوز هیچ پیش‌بینی قطعی و درستی نمی‌توانیم درباره‌ی کارهای آینده‌اش انجام دهیم، و فیزیک پشت فرآیندهای آن هم هنوز به خوبی شناخته نشده و پژوهش‌ها و بحث و گفتگوهای سختی نیز درباره‌ی آن در جریانست.
این عکس سه هفته پیش گرفته شده و نشان می‌دهد که خورشید ما حتی در یک روز آرام هم کارهایی برای انجام دادن دارد. زبانه‌هایی از پلاسمای داغ، که برخی به بزرگی سیاره‌ی زمینند و پیوسته در رقصند، روی لبه‌ی خورشید به خوبی دیده می‌شوند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Sun - Solar Minimum - sunspot - active region - Solar Maximum - cycle - Earth - Prominence - plasma

منبع: apod.nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه