هابل هم به سراغ "بوریسف" رفت

این ویدیوی زمان‌گریز [۱۱ ثانیه‌ای که تکرار می‌شود] از پیوند تصویرهایی درست شده که تلسکوپ فضایی هابل در یک بازه‌ی ۷ ساعته از دنباله‌دار ۲آی/بوریسف گرفته بود. جابجایی بوریسف در آسمان به اندازه‌ای سریع است که هابل برای تصویربرداری از آن ناچار بود آن را دنبال کند، مانند عکاسی که یک اسب مسابقه را دنبال می‌کند، از همین رو ستارگان پس‌زمینه ردهایی از خود در تصویر به جا گذاشته‌اند. یک ماهواره هم از میدان دید هابل می‌گذرد. 
این پویانمایی در اندازه‌های بزرگتر: ۸.۱ مگ- ۹.۳ مگ
روز ۱۲ اکتبر ۲۰۱۹، تلسکوپ فضایی هابل ناسا بهترین دیدگاه از یک مهمان میان‌ستاره‌ای به نام دنباله‌دار ۲آی/بوریسف را برای اخترشناسان فراهم کرد. باور بر اینست که بوریسف از یک سامانه‌ی سیاره‌ای بیگانه، در جایی از کهکشان خودمان به اینجا آمده.

تصاویر هابل بهترین و پُروضوح‌ترین نماهایی است که تاکنون از این دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای دیده‌ایم. هابل در این تصاویر توده‌ی غباری که گرگراگرد هسته‌ی سخت یخی آن انباشته شده [در حقیقت گیسو و دم آن] را آشکار کرده است [نوشته‌ای درباره‌ی ویژگی‌های این ابر: * دُم دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای "بوریسف"].

دنباله‌دار ۲آی/بوریسف تنها دومین نمونه‌ی شناخته شده از چنین اجرامی است که از درون سامانه‌ی خورشیدی گذشته‌اند. نخستین جرم میان‌ستاره‌ای که اومواموا نام گرفت در سال ۲۰۱۷ شناسایی شد. اومواموا از فاصله‌ی حدود ۳۸ میلیون کیلومتری خورشید گذشت و سپس راهی فضای بیرون از سامانه‌ی خورشیدی شد.

هابل این دنباله‌دار را هنگامی که در فاصله‌ی حدود ۴۲۰ میلیون کیلومتری زمین بوده رصد کرد. این جرم دارد به سوی خورشید می‌آید و در روز ۷ دسامبر به نزدیک‌ترین فاصله‌اش از آن که دو برابر فاصله‌ی زمین تا خورشید خواهد بود می‌رسد. بوریسف دارای مسیری هذلولی پیرامون خورشید است و اکنون دارد با سرعت باورنکردنی بیش از ۱۵۰ هزار کیلومتر بر ساعت به پیش می‌تازد. این دنباله‌دار در میانه‌های ۲۰۲۰ به فضای میان‌ستاره‌ای برمی‌گردد تا شاید پس از میلیون‌ها سال سرگردانی، دوباره سر از یک سامانه‌ی دیگر در آورد.

دنباله‌دار بوریسف در ۳۰ اوت ۲۰۱۹ به دست ستاره‌شناس آماتور روس، گنادی بوریسف یافته شد. رصدهای بعدی هابل از این دنباله‌دار برای ژانویه‌ی ۲۰۲۰ برنامه‌ریزی شده.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - ESA - Hubble Space Telescope - Comet 2I/Borisov - planetary system - galaxy - nucleus - Solar System - ‘Oumuamua - Sun - Earth - hyperbolic - star system - racetrack horse - Crimean - Gennady Borisov

منبع: spacetelescope

مهره‌های بازی در مریخ

این تصویر به هنگام بهار در نیمکره‌ی شمالی سیاره‌ی بهرام (مریخ) گرفته شده، زمانی که مناطق قطبی هنوز زیر یخبندان فصلی دی‌اکسید کربن (یح خشک) هستند. در تصویر، ناحیه‌ای نزدیک دریای ماسه‌ای (ریگ، اِرگ) را می‌بینیم که ته‌نشست‌های لایه لایه‌ی پر از یخ آب را در بر گرفته.

[ریگ یا اِرگ به نواحی گسترده و هموار در بیابان گفته می‌شود که با پهنه‌های ماسه‌ایِ بادآورده پوشیده شده- ویکیپدیا]

برآمدگی‌هایی که روی سطح دیده می‌شود تلماسه‌هایی (تپه‌های شنی) به پهنای کمتر از ۱۰۰ متر هستند که به به طور عمده با یخبندان فصلی پوشیده شده‌، و نمایی پیدا کرده‌اند که مانند چیزی ساختگی و دست‌ساز به نظر می‌رسد ولی در حقیقت یکی از پیامدهای طبیعی الگوهای باد در این منطقه‌اند.

لکه‌های تیره‌ی کوچک‌تری که درتصویر دیده می‌شود جاهایی هستند که یخ خشک فصلی در آنها فرازیده (تعصید) ده و سطح تیره‌ی زیرش را نمایان کرده است. آمیزه‌ی این ویژگی‌ها چشم‌اندازی بیگانه و فرازمینی آفریده!

گفتنی‌ست این عکس را فضاپیمای مدارگرد شناسایی بهرام ناسا (ام‌آراو) به کمک دوربین هایراز خود (HiRISE) گرفته است.
تصویر گسترده‌ی خام
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Northern Hemisphere - Mars - carbon dioxide - frost - dry ice - sand sea - erg - deposit - HiRISE

چشم‌انداز کهن بالای سرمان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۶ مگ)
آیا تازگی‌ها به کهکشان خانگی‌مان نگریسته و در اندیشه‌ی آن فرو رفته‌اید؟ اگر آسمانتان چنین چشم‌اندازی داشته باشد، چه بسا بارها این کار را کرده باشید!
این تصویر در حقیقت پیوندی از دو عکس است که ماه گذشته از جایی ثابت در جنوب برزیل و با یک وربین ولی با اختلاف چند ساعت گرفته شده بودند.
شخص درون تصویر -که خود عکاس است- چیزهای بسیاری برای تماشا در کهکشان راه شیری دارد. نوار مرکزی کهکشان که در راستای قطر تصویر کشیده شده پر است از ساختارهای دیدنی و چشمگیری مانند سحابی‌های تاریک، ستارگان [و سحابی‌های] درخشان آبی‌فام، و سحابی‌های سرخ‌فام و میلیون‌ها ستاره‌ی سرخ‌تر در دوردست‌های کهکشان.
پایین، سمت راست کهکشان ابرهای رنگین گاز و غبارِ "رو ماراَفسای" را می‌بینیم، با ستاره‌ی درخشان و نارنجی‌رنگ کژدم‌دل (آنتارس، قلب عقرب).
در آن شب، سیاره‌ی تابناک مشتری هم کمی بالاتر از کژدم‌دل می‌درخشید.
این آسمان به اندازه‌ی کهن و به اندازه‌ای برای بشر آشناست که در درازنای تاریخ مایه‌ی داستانسرایی‌های بسیاری بوده، داستان‌هایی که برخی از آنها الهام‌بخش همین تصویر بوده‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Brazil - Milky Way Galaxy - dark nebula - star - Rho Ophiuchi - Antares - planet - Jupiter

منبع: apod.nasa

دُم دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای "بوریسف"

در سال ۲۰۱۷ که نخستین مهمان شناخته شده‌ی میان‌ستاره‌ای -اومواموا- پا به سامانه‌ی خورشیدی گذاشت، پژوهشگران نتوانستند شناختی از این جرم سیگار-مانند پیدا کنند. پنداشت‌های گوناگونی ارایه شد، از "بادبان نوری بیگانه" گرفته تا یک دنباله‌دارِ سنگواره (فسیل) شده. اکنون بازدیدکننده‌ی دیگری از سوی ستارگان آمده: "۲آی/بوریسف" یا سی/۲۰۱۹ کیو۴. و این یکی قطعا یک دنباله‌دار است. 
این یک تصویر پویا (گیف) است. برای کامل شدنش شکیبایی کنید. اندازه‌های بزرگ‌تر: ۲ مگ، ۵.۷ مگ
در این ویدیو که روز ۱۱ اکتبر به دست ستاره‌شناس آماتور،  میشاییل یاگر از وایسن‌کرشن اتریش گرفته شده، به روشنی می‌توان دم بوریسف که نمایی بچه قورباغه‌ای به آن داده را مشاهده کرد.

به تصویر کشیدن دم یک دنباله‌دارِ میان‌ستاره‌ای با یک تلسکوپ خانگی دستاورد چشمگیری‌ست. یاگر می‌گوید: «۲آی/بوریسف بسیار کم‌نور است- با قدر حدود ۱۷. ستارگانِ به ظاهر درخشانی که در فیلم دیده می‌شوند در حقیقت بسیار کم‌نورند، با قدرهای حدود ۸ و ۹. آنها حتی نام درستی هم ندارند.»

این دم از چه چیزی ساخته شده؟ برای پاسخ به این پرسش، یک گروه بین‌المللی از اخترشناسان به رهبری آلن فیتزیمونز در ماه سپتامبر به کمک تلسکوپ ۴.۲ متری ویلیام هرشل در لا پالما نگاه دقیقی به این جرم انداختند. آنها یافته‌های خود را به تازگی منتشر کرده‌اند.

دم بوریسف انباشته از سیانید (CN) است. هسته‌ی آن دارد در هر ثانیه ۴ در ۱۰ به توان ۲۴ مولکول سیانید به فضا پس می‌زند. این شاید نرخ بی‌اندازه بالایی به نظر بیاید، ولی نیست. در دم دنباله‌دارهای همین سامانه‌ی خورشیدی هم سیانید فراوانی یافته می‌شود، و نرخ تولید آن در بوریسف همانند دنباله‌دارهای سامانه‌ی خودمان است. دانشمندان بر پایه‌ی این نرخ تولید سیانید، به همراه ویژگی‌های دیگری مانند درخشش و نمای غبارآلود بوریسف برآورد کردند که هسته‌ی آن دارای پهنایی میان ۰.۷ کیلومتر و ۳.۳ کیلومتر است- که این هم مانند دنباله‌دارهای معمولی است.

روی هم رفته پی برده‌ایم که ویژگی‌های گازی، غباری و هسته‌ای این نخستین جرم فعال میان‌ستاره‌ای همانند دنباله‌دارهای معمولی در سامانه‌ی خورشیدی است. به بیان دیگر، هر جایی که دنباله‌دار بوریسف از آن آمده باید جایی همانند اینجا بوده باشد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
solar system - 'Oumuamua - light sail - fossil - comet - 2I/Borisov - Michael Jäger - Weißenkirchen - Austria - tadpole - tail - magnitude - star - Alan Fitzsimmons - William Herschel Telescope - La Palma - CN - cyanide - nucleus - molecule

منبع: spaceweather

چهره آندرومدا پیش و پس از رتوش

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
چهره‌ی واقعی کهکشان زن در زنجیر (آندرومدا) چگونه است؟
در این تصویر می‌بینیم که این نزدیک‌ترین همسایه‌ی بزرگ کهکشانی راه شیری، با نوردهی‌های بلند در آسمان شلوغ سیاره‌ی زمین و با دوربین دیجیتال، که ایرادها و کاستی‌ها را هم آشکار می‌کند چگونه دیده می‌شود.
این عکس از همگذاری ۲۲۳ تصویر با نوردهی‌های جداگانه‌ی ۳۰۰ ثانیه‌ای که سال گذشته در یک رصدخانه‌ی خانگی در پرتغال گرفته شده بودند درست شده.
از جمله‌ی نقص‌های بارز تصویر می‌توان از ردهای درخشان و همراستای هواپیماها، رد بلند و پیوسته‌ی ماهواره‌ها، رگه‌های کوتاه پرتوهای کیهانی، و چند پیکسل بد نام برد.
در تصویر دوم، همین تصویر را بدون نقص می‌بینیم، ولی این نقص‌ها در حقیقت با فتوشاپ زدوده نشده‌اند، بلکه با بهره از یک رشته بسته‌ی نرم‌افزاری رایانه‌ای کاهش یافته‌اند- نرم‌افزارهایی مانند Astro Pixel Processor، DeepSkyStacker، و PixInsight.
همه‌ی این کارها نه برای فریب دادن شما با تخیل‌های دیجیتالی‌ای که همانندی چندانی با چهره‌ی واقعی کهکشان زن در زنجیر (ام۳۱) ندارند، بلکه برای کاستن از آشفتگی‌های ساختگی در جو زمین که به این کهکشان ربطی ندارند انجام شده تا نمای واقعی ام۳۱ را برایتان بازبیافرینیم.
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Andromeda galaxy - Milky Way Galaxy - Earth - Portugal - cosmic ray - Photoshop - Astro Pixel Processor - DeepSkyStacker - PixInsight - M31

منبع: apod.nasa

نیرومندترین آهنرباهای کیهان چگونه ساخته می‌شوند؟

* بر پایه‌ی پژوهشی تازه، شاید ریشه‌ی مغناطیسی‌ترین ستارگان کیهان را بتوان در ادغام ستارگان یافت.

پژوهشی در گذشته نشان داده بود که حدود ۱۰ درصدِ ستارگانِ به نسبت بزرگ -با جرم بیش از ۱.۵ برابر خورشید- دارای میدان‌های مغناطیسی نیرومندی با شدت میانگین ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ برابر خورشید هستند. پژوهش دیگری هم در گذشته نشان داده بود که ستارگان پیوندی (آنهایی که از ادغام دو ستاره‌ی دیگر پدید آمده‌اند) می‌توانند میدان‌های مغناطیسی نیرومندی تولید کنند، و نیز این که، پیش‌بینی می‌شود ۱۰ درصد از ستارگان پرجرم دستاورد ادغام باشند.
برداشت هنری از یک مگنتار یا مغناختر
یک دلیل برای این که انتظار می‌رود ستارگان پیوندی دارای میدان‌های مغناطیسی نیرومندی باشند اینست که -چنانچه انتظار می‌رود- هر گاه دو ستاره به هم برخورد می‌کنند، آشفتگی‌های عظیمی به پا می‌شود. به گفته‌ی فابین اشنایدر، اخترفیزیکدان دانشگاه هایدلبرگ آلمان و نویسنده‌ی اصلی این پژوهش، ستارگان پیوندی چنین آشفتگی‌هایی را به ارث می‌برند و «چنین انرژی آشفته‌ای به انرژی مغناطیسی تبدیل می‌شود».

(میدان مغناطیسی یک ستاره یا سیاره توسط چیزی به نام دینام تولید می‌شود، که دستاورد حرکت چرخشی یک شاره‌ی رسانای الکتریکی است. در مورد زمین، این شاره آهن مذابِ چرخنده در هسته‌ی زمین است؛ در مورد ستارگان، این شاره پلاسما است، توده‌هایی از ذرات باردار.)

اشنایدر و همکارانش برای این که ببینند آیا ستارگان پیوندی عملا می‌توانند پس از آرام گرفتن در پی ادغامِ ستارگان مادری خود، میدان‌های مغناطیسی نیرومند تولید کنند شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای سه‌بعدی از ادغام دو ستاره‌ی بزرگِ غیرمغناطیسی انجام دادند، و دگرگونی نتایج با گذر زمان را دنبال کردند. آنها به طور ویژه ادغام‌هایی را بررسی کردند که انتظار می‌رفت به ستارگان پیوندی می‌انجامند، هر یک با جرم ۱۷ برابر خورشید، همانند ستاره‌ی "تاو کژدم" (نیاط) که با فاصله‌ی ۴۷۰ سال نوری از زمین، در صورت فلکی کژدم جای دارد.

به گفته‌ی اشنایدر در گفتگو با اسپیس دات کام، شبیه‌سازی‌ها نشان می‌داد پس از آن که ستارگان ادغامی که در روند ادغام آشفته و متلاطم شده‌اند آرام گرفته و به ترازمندی (تعادل) می‌رسند، "واقعا میدان‌های مغناطیسی نیرومندی تولید می‌شود."

پژوهشگران همچنین دریافتند که انباشت سوخت‌هایی که دو ستاره‌ی پیوندی از ستارگان مادری به ارث برده‌اند باعث شد هر دو داغ‌تر از ستارگان معمولی با همین سن شده و در نتیجه جوان‌تر و آبی‌تر به نظر بیایند. این می‌تواند ویژگی‌های شگفت‌انگیز تاو کژدم را که یک ستاره‌ی "ولگرد آبی" (آواره‌ی آبی، سرکش آبی، blue straggler) هم شناخته می‌شود توضیح دهد، ستاره‌ای عجیب که به نظر می‌رسد کم‌سن‌تر از همسایگان باستانی‌اش است، با آن که همه‌ی ستارگان در آن منطقه احتمالا همزمان شکل گرفته‌اند.

ولگردهای آبی در مقایسه با برادران خود به گونه‌ی توضیح‌ناپذیری داغ، جوان و آبی به نظر می‌رسند، و پژوهشی در گذشته نشان می‌داد که ولگردهای آبی شاید در زمانی، از بلعیده شدن یک ستاره توسط ستاره‌ای دیگر پدید آمده باشند، و یک ادغام هم به همین روال رخ می‌دهد.

افزون بر این، پژوهشگران می‌گویند یافته‌های آنها می‌تواند چیزهایی را درباره‌ی پیدایش مگنتارها روشن کند، نیرومندترین آهنرباهای کیهان. مگنتارها یا مغنااخترها گونه‌ی کمیابی از ستارگان نوترونی‌اند (یک ستاره‌ی نوترونی هسته‌ی یک ستاره‌ی بزرگ است که همه‌ی سوختش را به پایان برده و زیر گرانش خود رمبیده، و سپس در انفجاری ابرنواختری مرده است). میدان مغناطیسی مگنتارها می‌تواند تا حدود ۵۰۰۰ تریلیون بار نیرومندتر از میدان مغناطیسی زمین شود.

این دانشمندان پی بردند هنگامی که ستاره‌ی مغناطیسی بزرگ در شبیه‌سازی رایانه‌ای‌شان می‌رمبد و یک ستاره‌ی نوترونی می‌سازد، می‌تواند میدان مغناطیسی‌ای به شدتِ میدان مغناطیسی یک مگنتار پیدا کند. آنها همچنین خاطرنشان کردند که پژوهش گذشته نشان می‌داد حدود ۱۵ درصد ابرنواخترهایی که ستاره‌ی نوترونی پدید می‌آورند، [به جای آن] مگنتار می‌سازند. این با میدان مغناطیسی داشتنِ ۱۰ درصد از ستارگان بزرگ سازگاری دارد، که تاییدی بر گفته‌های این پژوهش تازه است و نشان می‌دهد که مگنتارها می‌توانند از رمبش ستارگان بزرگ و پرجرم مغناطیسی پدید بیایند.

اشنایدر می‌گوید: «به نظر می‌رسد سازوکار ادغام ما یک راه امیدوارکننده برای توضیح این هم هست که چرا برخی از ستارگان نوترونی دارای میدان‌های مغناطیسی بی‌اندازه نیرومند و باورنکردنی هستند که ظاهرا نیرومنترین در سرتاسر کیهانست.»

اشنایدر میگوید در آینده، دانشمندان ادغام‌های گونه‌های دیگری از ستارگان بزرگ را بررسی خواهند کرد تا ببینند آیا آنها هم ستارگان مغناطیسی تولید می‌کنند یا نه. آنها همچنین می‌خواهند ببینند میدان‌های مغناطیسیِ این ستارگان پیوندی عملا تا چقدر می‌پاید (دوام می‌آورد).

اشنایدر می‌گوید: «ما هنوز نمی‌توانیم بگوییم این میدان تا کی وجود خواهد داشت. در حال حاضر همه چیز به این اشاره دارد که تا پایان زندگی ستاره، و چه بسا بیشتر دوام می‌آورد. یافتن پاسخ دشوار است، ولی امیدواریم راهی بیابیم.»

این دانشمندان جزییات یافته‌های خود را در شماره‌ی ۹ اکتبر نشریه‌ی نیچر منتشر کرده‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
star - sun - magnetic field - magnetic energy - Fabian Schneider - University of Heidelberg - Germany - dynamo - conducting fluid - Earth - planet - core - plasma - Tau Scorpii - constellation Scorpius - blue straggler - magnetar - neutron star - supernova - Nature

منبع: Space.com

زیباتر و درخشان‌تر از هر جعبه جواهر

این تصویر در اندازه ی بزرگ‌تر
هیچ گوهری به این اندازه نمی‌درخشد-- تنها ستارگانند که چنین تلالویی دارند.
با این وجود، خوشه‌ی ستاره‌ای باز ان‌جی‌سی ۲۹۰، همچون جعبه‌ای از جواهر، نمایشی زیبا و پرزرق و برق از رنگ و نور به راه انداخته است.
تصویری که امروز از این خوشه‌ی ‌زیبا و خوش‌عکس می‌بینید، در سال ۲۰۰۶ توسط تلسکوپ فضایی مدارگرد هابل گرفته شده بود.
خوشه‌های باز ستاره‌ای نسبت به خوشه‌های کروی دارای ستارگانی جوان‌ترند، شمار ستارگانشان از آنها کمتر است و درصد بسیار بالاتری از ستارگانشان را ستارگان آبی تشکیل می‌دهد.
خوشه‌ی ان جی‌سی ۲۹۰ با حدود ۲۰۰ هزار سال نوری فاصله از زمین، در یکی از کهکشان‌های همسایه‌ی راه شیری، یعنی ابر ماژلانی کوچک (اس‌ام‌سی) جای دارد. این خوشه‌ی باز صدها ستاره دارد که همگی در فضایی به گستردگی ۶۵ سال نوری جای گرفته‌اند.
ان‌جی‌سی ۲۹۰ و دیگر خوشه‌های باز آزمایشگاه‌های خوبی برای بررسی شیوه‌ی فرگشت و دگرگونی ستارگانی با جرم‌های گوناگونند زیرا ستارگان درون چنین خوشه‌هایی هم سن بوده و همگی تقریبا در یک زمان به دنیا آمده‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Jewels - star - gem - jewel box - open cluster - NGC 290 - Hubble Space Telescope - globular cluster - galaxy - Small Cloud of Magellan - SMC

منبع: apod.nasa

چشم‌انداز زمین و ماه از دو سوی منظومه خورشیدی

روز ۱۹ ژوییه‌ی ۲۰۱۳، برای نخستین بار در یک عملیات هماهنگِ میان‌سیاره‌ای، سیاره‌ی زمین از دو سوی سامانه‌ی خورشیدی به تصویر کشیده شد: از کنار سیاره‌ی کیوان (زحل) و از کنار سیاره‌ی تیر (عطارد).
در تصویر بالا سمت چپ، زمین همان نقطه‌ی آبی کمرنگی است که درست زیر حلقه‌های کیوان دیده می‌شود. این عکس توسط فضاپیمای روباتیک کاسینی گرفته شد که در آن زمان در مدار این بیرونی‌ترین غول گازی بود [اورانوس و نپتون در رده‌ی غول‌های یخی هستند-م].
در سمت راست، سامانه‌ی زمین-ماه را بر پس‌زمینه‌ای تاریک می‌بینیم. این عکس را فضاپیمای روباتیک مسنجر که در آن زمان مهمان مداری سیاره‌ی تیر بود ثبت کرده.
در همین روز، مردمان سیاره‌ی زمین هم [در یک چالش جهانی] عکس‌های خودشان را از کیوان گرفتند [اینجا خواندید: * برای لبخند در ۱۹ ژوییه آماده شوید!].
در تصویر مسنجر، زمین (چپ) و ماه (راست) به روشنی از بازتاب نور خورشید می‌درخشند. مسنجر این عکس را با نوردهی بلند گرفت. این نوردهی بلند بخشی از عملیات جستجوی مسنجر برای یافتن ماهواره‌های طبیعیِ درونی‌ترین سیاره‌ی سامانه‌ی خورشیدی (تیر) بود؛ ماه‌هایی که انتظار می‌رفت بسیار کم‌نور باشند و یافتنشان نیازمند نوردهی بلند بود.
در آن زمان، هم کاسینی و هم مسنجر در ماموریت بی‌بازگشت خود به سر می‌بردند. هر دوی این کاوشگرهای سربلند، ماموریت پیروزمند خود را با کوبیدن خود به سیاره‌های میزبانشان به پایان بردند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Earth - Solar System - planet - Mercury - gas giant - Saturn - pale blue dot - Cassini - MESSENGER - reflect

منبع: apod.nasa

سیاره زمین در "ساعت آبی"

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
عکاسان طبیعت و دیگر دوستداران سیاره‌ی زمین همیشه چشم به راه "ساعت آبی" هستند، زمان گرگ و میش، درست پیش از سر زدن آفتاب یا درست پس از نشستن آفتاب، هنگامی که خورشید زیر افق است ولی زمین و آسمان هنوز رنگین از پرتوهای زیبای آبی‌فام.
این تصویر سراسرنما در ساعت آبی سپیده‌دم ۸ اوت گرفته شده، ولی دیدگاهش به جای آن که رو به افق خاوری، جایی که خورشید از آن بالا می‌آید باشد، رو به افق باختری است.
در این چشم‌انداز خیره‌کننده نمایی از دامنه‌های کوه ویتنی، از مسیر جان مویر تا ستیغ‌های ناهموار رشته کوه سیرا نوادا را می‌بینیم.
بالای افق نوار صورتی ملایمی را می‌بینیم که از پس-پراکنش نور خورشید پدید آمده. این کمان پادشفقی که "کمربند ناهید" نام دارد، بخش روشن‌ترِ آسمان را از سایه‌ی تیره‌ی زمین که دارد پایین می‌رود جدا کرده [در زمان غروب، کمربند ناهید و سایه‌ی زمین در افق خاوری دیده می‌شوند و سایه‌ی زمین به جای پایین رفتن، بالا می‌آید-م].
نوارهای روشن پرتوهای پاد-نیمتابی هستند. آن همان نور خورشیدند که از لابلای ابرها و کوه‌ها در افقی که خورشید در آنست بیرون زده‌اند و گنبد آسمان را پیموده‌اند و به افقِ این سمت رسیده‌اند [پس نوارهای تاریک، سایه‌ی ابرها و کوه‌ها هستند].
آنها با یکدیگر همراستا (موازی) هستند ولی به دلیل پدیده‌ی ژرفانمایی چشم‌انداز، به نظر می‌رسد در نقطه‌ی پادخورشید (نقطه‌ی مخالف خورشید) همگرا شده‌اند [مانند ریل‌های قطار که در افق به هم می‌رسند].

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
planet - Earth - twilight - Sun - panorama - Mt. Whitney - John Muir Trail - Sierra Nevada - anti-twilight - Belt of Venus - anti-crepuscular

منبع: apod.nasa

چشم‌انداز شهاب و کهکشان از پشت پنجره هواپیما

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
شامگاه ۲۴ سپتامبر، اگر صندلی کنار پنجره را در پرواز تجاری سنگاپور به استرالیا برمی‌گزیدید می‌توانستید بیننده‌ی چشم‌اندازهای پوش‌سپهری (استراتوسفری) در آسمان شبانه‌ی نیمکره‌ی جنوبی باشید.
عکاس این تصویر یکی از سرنشینان همین پرواز بود که با برنامه‌ریزی خوب برای گزینش جایگاهی مناسب که پنجره‌اش رو به کهکشان راه شیری باشد، و تنظیم یک دوربین دیجیتالی حسمند بر روی یک سه‌پایه، رشته نماهایی با نوردهی‌های ۱۰ ثانیه‌ای را از کوژِ مرکزیِ کهکشان راه شیری ثبت کرد.
از شانسِ خوب وی، یک شهابِ آتشگویِ درخشان هم در یکی از این نوردهی‌ها بر زمینه‌ای از ستارگان ثبت شد.
رد درخشان و سبزفام این آتشگوی نه تنها بر بالِ این هواپیمای ای۳۸۰ افتاده، بلکه با بازتاب درونی آن در پنجره‌ی دولایه‌ی هواپیما، رد همراستا و کم‌نورتری هم برایش پدید آمده است.
سیاره‌ی مشتری که شبچراغ این آسمانِ جنوب است درست روی لبه‌ی بال هواپیما، کنار یک چراغ سبز، و زیر کوژ مرکزی کهکشان می‌درخشد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
commercial flight - Singapore - Australia - stratospheric - window seat - Milky Way - galaxy - central bulge - fireball - meteor - A380 - reflect - Jupiter - galactic bulge

منبع: apod.nasa

خانواده کیوان پرجمعیت‌تر از خانواده مشتری شد!

* کیوان از مشتری پیشی جست! غول گازی فرمانروای سامانه‌ی خورشید (مشتری) دیگر پادشاه ماه‌ها نیست!

اخترشناسان به تازگی ۲۰ ماه (قمر) که تاکنون ناشناخته بوده‌اند را برای سیاره‌ی کیوان (زحل) یافته‌اند و شمار ماه‌های این غول حلقه‌دار را به ۸۲ رسانده‌اند- سه تا بیشتر از مشتری. و خبر جالب‌تر این که شما هم می‌توانید در نامگذاری این اجرام نویافته همکاری کنید.
نمایشی از مدارهای ۲۰ ماهِ تازه یافته شده‌ی کیوان. رنگ سرخ: ماه‌های پس‌رو (مخالف‌گرد). رنگ های آبی و سبز: ماه‌های فرارو (موافق‌گرد). تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
همه‌ی این ۲۰ ماه کوچکند و پهنایشان تنها به حدود ۵ کیلومتر می‌رسد. هفده تای آنها مدارهایی پَس‌رو (مخالف‌گرد، retrograde) دارند، یعنی در جهتی خلاف جهت چرخش خود سیاره به گرد آن می‌چرخند؛ سه تای دیگر فرارو (موافق‌گرد) هستند. به گفته‌ی گروه یابنده، همه‌ی این ۱۷ تا مدار خود به گرد کیوان را در بیش از سه سال زمینی کامل می‌کنند و دورترینِ آنها دورترین ماهِ شناخته شده‌ی کیوان است.

دوره‌ی مداری یکی از سه ماهِ فرارو بیش از سه سال زمینی است، ولی دو تای دیگر دوره‌ی مداری‌شان در حدود ۲ سال زمینی است [تصویر نخست را ببینید].

آن ۱۷ ماه پس‌رو به نظر میرسد عضو دسته‌ای از ماه‌های کیوان به نام "گروه نوردیک" هستند که همگی دارای پارامترهای بنیادی یکسانی‌اند. دو ماهِ فراروی درونی با ماه‌های "گروه اینوییت" همترازی دارند. ماه فراروی بیرونی هم شاید از "گروه گالیک (سلتی)" باشد، ولی هنوز روشن نیست.

هر یک از این گروه‌ها به احتمال بسیار نشانگر برخوردی رر روزگار دور است که باعث از هم پاشیدن یک ماه بزرگ که روزگاری در آن ناحیه به گرد کیوان می‌چرخیده شده بوده.

اسکات شپرد از بنیاد دانش کارنگی در واشینگتن دی.سی می‌گوید: «این گونه دسته‌بندی [که] در ماه‌های بیرونی پیرامون مشتری هم دیده شده، نشانگر برخوردهای خشونت‌باری‌ست که میان ماه‌های خود کیوان و یا برخورد با سیارک‌ها یا دنباله‌دارهای گذرنده‌ی بیرونی رخ داده بوده.»

شپرد با رهبری گروهی از همکارانش -دیوید جویت از دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس، و جن کلینا از دانشگاه هاوایی- این ماه‌های تازه را به کمک تلسکوپ سسوبارو در هاوایی پیدا کرد.

شپرد می‌افزاید: «ما اکنون داریم به کمک برخی از بزرگ‌ترین تلسکوپ‌های جهان سیاهه‌ای (فهرستی) از ماه‌های کوچک پیرامون سیاره‌های غول‌پیکر را کامل می‌کنیم. آنها کمک مهمی به ما در تعیین چگونگی پیدایش و فرگشت سیاره‌های سامانه‌ی خورشیدی می‌کنند.»

عکس‌هایی که ماهِ فرارو (prograde) و دوردستِ تازه‌ی کیوان در آنها یافته شد. این دو عکس از پشت تلسکوپ وبارو و با فاصله‌ی زمانی یک ساعت گرفته شده‌اند. در این یک ساعت، ستارگان و کهکشان‌های پیش‌زمینه حرکت نمی‌کنند، ولی آن ماه تازه یافته شده‌ی کیوان که با خط‌های نارنجی نشان داده شده بین دو تصویر جابجا می‌شود.
شپرد می‌گوید برای نمونه، وجود این ماه‌های نویافته نشان می‌دهد برخوردهایی که آنها را پدید آورده زمانی رخ داده بوده که شکل‌گیری کیوان کامل شده بوده است. این غول گازی در زمان شکل‌گیری‌اش با قرصی از گاز و غبار در بر گرفته شده بوده. اگر این ماه‌های کوچک در آن زمان [که کیوان هنوز کامل نشده بود] پدید آمده بودند، باید در دل این قرص مواد پیش می‌رفتند و در این صورت، اصطکاکی که بر آنها وارد می‌شد از سرعتشان می‌کاست و آنها را مارپیچ‌وار به سوی کیوان می‌برد.

شپرد سال گذشته یک دوجین ماه برای مشتری یافت، و بنیاد کارنگی برای نامگذاری پنج تا از آنها یک مسابقه‌ی همگانی به راه انداخت [اینجا خواندید: * پنج ماهِ تازه یافته شده‌ی مشتری نامگذاری شدند]. اگر آن مسابقه را از دست دادید نگران نباشید، اکنون یک شانس دیگر پیدا کرده‌اید. ولی به گفته‌ی شپرد، این بار نام‌ها باید برگرفته از اسطوره‌های نوردیک، سلتی، و اینوییت باشند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky

واژه‌نامه:
Saturn - Jupiter - solar system - moon - ringed planet - retrograde - Earth - prograde - Norse group - Inuit group - Gallic group - asteroid - comet - Scott Sheppard - Carnegie Institution for Science - Washington, D.C. - David Jewitt - University of California - Los Angeles - Jan Kleyna - University of Hawaii - Subaru Telescope - Hawaii - friction

منبع: Space.com
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

آغاز ستاره‌زایی در پی برخورد دو کهکشان

آیا این کهکشان دارد به درون یک حلقه‌ی غول‌پیکر از ستارگان می‌پرد؟ احتمالا نه.
اگرچه هنوز آگاهی دقیقی از جزییات فرآیندهای دینامیکی درون این تصویر نداریم، ولی چیزی که روشن است اینست که این کهکشان -با نام ان‌جی‌سی ۷۷۱۴- به تازگی برخوردی با کهکشان همسایه‌اش داشته که آن را کش آورده و از ریخت انداخته.
گمان می‌رود همسایه‌اش که کهکشانی کوچک‌تر با نام ان‌جی‌سی ۷۷۱۵ است و بیرون از لبه‌ی سمت چپ این تصویر جای دارد، یکراست از درون آن (ان‌جی‌سی ۷۷۱۴) گذشته بوده.
رصدها نشان می‌دهند که آن حلقه‌ی طلایی-رنگ از میلیون‌ها ستاره‌ی خورشیدسان پیر تشکیل شده که به احتمال بسیار همپای ستارگان آبی‌ترِ درونی حرکت می‌کنند.
ولی به نظر می‌رسد در بخش درخشان مرکزی ان‌جی‌سی ۷۷۱۴ یک فرآیند آتشین ستاره‌زایی جریان پیدا کرده.
کهکشان ان‌جی‌سی ۷۷۱۴ با فاصله‌ی حدود ۱۳۰ میلیون سال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی ماهی دیده می‌شود.
نبرد و کشمکش میان این دو کهکشان به احتمال بسیار از ۱۵۰ میلیون سال پیش آغاز شده و تا چند صد میلیون سال دیگر ادامه خواهد یافت، و سرانجام با شکل‌گیری یک تک‌کهکشان بزرگ هم به پایان خواهد رسید. [درباره‌ی این دو کهکشان اینجا بیشتر بخوانید: * نشانه‌هایی که حکایت از نبرد دو کهکشان دارند]
ان‌جی‌سی ۷۷۱۴-۱۴. نقطه‌ی پرنور زیر آنها یکی از ستارگان کهکشان خودمانست که در پیش‌زمینه‌ی تصویر جای دارد
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
galaxy - NGC 7714 - NGC 7715 - Sun - star - star formation - Hubble Space Telescope - constellation of the Two Fish - Pisces

منبع: apod.nasa

آذرخش "دیو سرخ" در آسمان ایتالیا

این پدیده بالای سر ما رخ می‌دهد، نه دریا.
آنچه اینجا می‌بینید یک گونه آذرخش به نام "دیو سرخ" (red sprite) است، و کم پیش آمده با چنین جزییاتی به تصویر کشیده شود.
با آن که بیش از ۳۰ سال است که این پدیده ثبت می‌شود، ولی دلیلِ ریشه‌ایِ آنها همچنان ناشناخته مانده. آنها تنها در برخی از توفان‌های آذرخشی دیده می‌شوند. فوران نور اسرارآمیز آنها در بالای جو رخ می‌دهد و در یک دَم نمایی مانند عروس دریایی غول‌آسا پدید می‌آورد.
چند سال پیش ویدیوهایی با سرعت بالا از دیوهای سرخ ثبت شد که روند پیدایش و دگرگونی آنها را با جزییات نمایش می‌داد. [یکی از آنها را در همین وبلاگ دیدید: * فیلم حرکت آهسته از آذرخش شبحی]
این تصویر ماه گذشته در ایتالیا با کیفیت اچ‌دی از یک رویداد دیو سرخ گرفته شد.
یک ویژگی شگفت‌انگیز دیوها اینست که به نسبت سرد هستند- کارکرد آنها بیشتر مانند لامپ‌های لوله‌ای بلند فلورسنت (مهتابی) است تا لامپ‌های حبابی رشته‌ای داغ.
به طور کلی، دیوهای سرخ تنها در کسری از ثانیه رخ می‌دهند و هنگامی که ابرهای توفانی نیرومند را از کناره ببینیم بهتر نمایان می‌شوند [ابر از ما فاصله داشته باشد].
فیلم حرکت آهته از آذرخش دیو سرخ (آذرخش شبحی). اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
lightning - red sprite - thunderstorm - jellyfish - Italy - fluorescent -

منبع: apod.nasa

سایه‌ای به پهنای ۳۶۰۰ کیلومتر

این لکه‌ی تاریک روی مشتری چیزی نیست جز سایه‌ی آتشفشانی‌ترین ماه این سیاره، آیو.
چیزی که مشتری را تا این اندازه روشن کرده بازتاب نور خورشید از روی آنست، از همین رو هر چیزی که جلوی آفتاب را بگیرد، چنین سایه‌ای روی آن پدید می‌آورد. اگر می‌توانستید به شیوه‌ای، وارد این سایه شوید، بیننده‌ی یک خورشیدگرفتگی کلی توسط آیو می‌شدید.
قطر سایه‌ی آیو حدود ۳۶۰۰ کیلومتر است، تقریبا به اندازه‌ی قطر خودش- و تنها کمی بزرگ‌تر از ماه زمین.
این تصویر را فضاپیمای جونوی ناسا که در مدار مشتری است در ماه گذشته گرفته بود. جونو در هر یک از مدارهای بسیار کشیده‌ی ۵۳ روزه‌ی خود به مشتری نزدیک شده و و داده‌های فراوان و رشته-عکس‌هایی از آن می‌گیرد- برخی از این عکس‌ها در ساخت ویدیو هم به کار رفته‌اند.
یکی از برنامه‌های جونو در دیدار با مشتری، سنجش میدان گرانشی آن بوده که به یافته‌ای شگفت‌انگیز انجامیده. بر پایه‌ی این سنجش‌ها، شاید بیشتر جرم مشتری مایع باشد. شواهد نشان می‌دهد که این غول گازی احتمالا زیر لایه‌ی ضخیم و بسیار انبوه ابرهایش یک منطقه‌ی بزرگ هیدروژن مایع دارد که تا مرکزش ادامه یافته.
اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Jupiter - total eclipse - Sun - Io - Earth - Moon - NASA - Juno - hydrogen

منبع: apod.nasa

روز پرسروصدا برای کاوشگر اینسایت

در این پویانمایی (گیف) که از پیوند سه تصویر درست شده، جابجایی ابرها را در آسمان، در زمانی نزدیک به غروب می‌بینیم.
این نماها با دوربین کاوشگر سطح‌نشین اینسایت ناسا، در ۱۴۵مین روز ماموریت آن، و حدود ۶:۳۰ بعد از ظهر به وقت محلی گرفته شده بودند. گفتنی‌ست این روزها بر پایه‌ی شبانه‌روز در سیاره‌ی بهرام محاسبه می‌شوند که "سول" نامیده می‌شود. این روز، ۱۴۵مین سول، بر پایه‌ی گاهشمار زمینی برابر با روز ۲۵ آوریل ۲۰۱۹ بود.
گنبد ۶۹ سانتیمتری که در پیش‌زمینه دیده می‌شود یک پوشش محافظ است که روی دستگاه لرزه‌سنج حسمندِ اینسایت (سیس، SEIS) گذاشته شده. این لرزه‌سنجِ حسمند برای آشکارسازی مریخ‌لرزه‌ها -لرزش‌های سطح سیاره‌ی بهرام- ساخته شده است.
در سیاره‌ی خودمان، زمین‌لرزه‌ها ساختارهای درونی زمین را آشکار می‌کنند، و لرزش‌های کوچکی که دستگاه سیس روی سیاره‌ی بهرام حس می‌کند هم می‌تواند به دانشمندان در کاوشِ زیر سطح این سیاره کمک کند.
ولی لرزش‌های خفیف سیاره‌ی سرخ بسامد بسیار پایینی دارند، و برای شنیدنشان باید آنها را پردازش کرده و به دامنه‌ی بسامد شنوایی رساند.
دستگاه سیس در روزهای ۲۲ می (سول ۱۷۳) و ۲۵ ژوییه (سول ۲۳۵) دو مریخ‌لرزه‌ی معمولی را ثبت کرد. در نوارهای ضبط شده از این دو رویداد، سروصداهای بیرونیِ غروب‌های سرد سیاره بیشتر شنیده می‌شود. این نوفه‌ها (نویزها) به احتمال بسیار تق و توق‌هایی هستند که در اثر جابجایی‌های مکانیکی و ترنجش‌های (انقباض‌های) دستگاه‌های کاوشگر پدید آمده‌اند.
اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در تلگرام و یا توییتر یک ستاره در هفت آسسمان ببینید
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Mars - InSight - sol - Earth - seismometer - SEIS - marsquake - Earthquake - planet - Earth - Red Planet - frequency

منبع: apod.nasa

خورشیدگرفتگی بسیار کوچکی که به زودی رخ خواهد داد

* یادداشت کنید: سه‌شنبه ۲۱ آبان (۱۱-۱۲ نوامبر)، سیاره‌ی تیر درست از جلوی خورشید خواهد گذشت.

این "گذر" کمیاب از ساعت ۱۵:۰۵ به وقت ایران (۱۲:۳۵ به وقت جهانی) آغاز می‌شود و تقریبا ۶ ساعت به درازا می‌کشد. تیر (عطارد) که مانند یک نقطه‌ی کوچک سیاه و کاملا گِرد خواهد بود، به آهستگی روی قرص خورشید جابجا می‌شود، درست مانند این فیلم:
اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در تلگرام، توییتر، و یا فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان ببینید

مردمان همه‌ی قاره‌ها به جز استرالیا می‌توانند دستکم بخشی از گذر را ببینند. در کشور آمریکا، بهترین جا برای تماشای گذر ساحل اقیانوس اطلس خواهد بود، جایی که کل گذر را می‌شود دید. در ساحل اقیانوس آرام، گذر از پیش از طلوع خورشید آغاز می‌شود و بنابراین آغاز آن دیده نمی‌شود.

هشدار! در مدت گذر به خورشید خیره نشوید. سیاره‌ی تیر تنها درصد بسیار بسیار کوچکی از قرص خورشید را می‌‌پوشاند و بنابراین خورشید همان درخشش خیره‌کننده‌ی همیشگی‌اش را خواهد داشت و می‌تواند به چشمتان آسیب برساند.

عینک ویژه‌ی خورشیدگرفتگی چشمتان را ایمن نگه می‌دارد، ولی به شما برای دیدن تیر کمکی نمی‌کند. قطر دیداری (زاویه‌ای) این سیاره تنها ۱/۱۹۴ قطر دیداری خورشید است. برای دیدن این رویداد از یک تلسکوپ با فیلتر ایمن، و بزرگنمایی ۵۰x یا بیشتر بهره بگیرید.

هیچ چیزی به پای یک تلسکوپ مجهز به فیلتر هیدروژن-آلفا نمی‌رسد. فیلتر هیدروژن-آلفا (H-alpha) نوار باریکی از طیف هیدروژن خورشید که کانون آن در طول موج هیدروژن-آلفا است را از خود می‌گذراند. خورشید از پشت این فیلتر مانند دوزخی جوشان با رشته‌های تیره‌ی مغناطیسی روی آن دیده می‌شود. در ۱۱ نوامبر، نقطه‌ی تیره و ریز سیاره‌ی تیر هم به این گروه خواهد پیوست.

گذرهای تیر در هر سده تنها ۱۳ بار رخ می‌دهند، بنابراین گذر بعدی در ۱۳ نوامبر ۲۰۳۲ رخ خواهد داد- از دستش ندهید!

نمایی از گذرِ پیشینِ سیاره‌ی تیر که روز ۹ می ۲۰۱۶ رخ داد. درباره‌ی این عکس اینجا بخوانید: * نقطه سیاهی که از برابر چهره خورشید گذشت
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Monday - sun - solar disk - Australia - Atlantic - transit - Pacific - Eclipse glasses - planet - H-alpha filter - hydrogen - magnetic filament

منبع: spaceweather

اسب سیاه در چراگاه سرخ

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
سحابی کله‌اسبی یکی از پرآوازه ترین سحابی‌ها در آسمان است.
این سحابی همان فرورفتگی تیره‌ایست که در دل سحابی گسیلشی سرخ‌فام، در مرکز این تصویر دیده می شود. تیره بودن این سر اسب به این دلیلست که در حقیقت یک ابر پُرغبار کدر و مات است که جلوی همان سحابی گسیلشی روشن و سرخ‌فام را گرفته و از همین رو به حالت سایه‌نما (ضدنور) و تمام تیره دیده می‌شود.
این ابر کیهانی هم مانند ابرهای جو زمین، به گونه‌ای شانسی پیکره‌ای آشنا پیدا کرده است. تردیدی نیست که تا چند هزار سال دیگر، جنبش‌های درونی این ابر باعث دگرگونی پیکره‌ی آن خواهد شد.
دلیل رنگ سرخ آن سحابی گسیلشی (نشری) هم بازگشت الکترون‌های اتم‌های برانگیخته‌ی هیدروژن، و بازپیوند آنها با پروتون این اتم‌ها وساختن دوباره‌ی اتم‌های هیدروژن است.
در سمت چپ این تصویر سحابی شعله دیده می‌شود، یک سحابی با ته‌رنگِ نارنجی و رگه‌هایی از غبار تیره. درست زیر و سمت چپ سحابی کله‌اسبی هم یک سحابی بازتابی آبی‌فام به چشم می‌خورد که نور آبی ستارگانِ نزدیکش را بیش از همه‌ی نورهای دیگر بازمی‌تاباند و به همین دلیل آبی دیده می‌شود [همان پدیده‌ای که در آمان رمین رخ می‌دهد].

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Horsehead Nebula - emission nebula - Earth - electron - proton - hydrogen - atom - Flame Nebula - reflection nebula - star

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

دو ستاره که با قرص‌های خود "نان پرتزل" درست کرده‌اند!

در این تصویر نمایی از دو ستاره‌ی همدم را می‌بینیم که نخستین سال‌های زندگی خود را می‌گذرانند، و پژوهشگران به لطفِ واگشود (وضوح) بی‌سابقه‌ی آن توانسته‌اند نیم-نگاهی به روند پیچیده‌ای که در پیدایش سامانه‌های دوتایی که رایج‌ترین پیکره‌بندی ستاره‌ای در کهکشان هستند بیندازند.

اینجا دو ستاره‌ی نوشکفته را در رقصی گرانشی می‌بینیم که باعث شده قرص‌های سیاره‌زایی آنها در هم پیچیده شده و پیکره‌ای مانند نان پرتزل پدید بیاورد. این سامانه در سحابی تاریک بارنارد ۵۹ که بخشی از سحابی پیپ است جای دارد.

نان پرتزل
این تصویر به تازگی با بهره از آرایه‌ی بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما (آلما) در شیلی ثبت شده و نمایی بی‌همتا از یک سامانه‌ی دوتاییِ نوزاد به اخترشناسان می‌دهد. این کشف همچنین آگاهی‌هایی تازه درباره‌ی چگونگی پیدایش و فرگشت ستارگان دوتایی -و سیاره‌هایشان- به ما می‌دهد.

فیلیپه آلوز، یکی از نویسندگان این پژوهش از بنیاد ماکس پلانک برای فیزیک فرازمینی (ام‌پی‌ئی) می‌گوید: «ما دو چشمه‌ی به هم پیوسته را می‌بینیم که به برداشت ما، قرص‌های پیراستاره‌ای پیرامون دو ستاره‌ی جوان هستند.»

به باور دانشمندان، بیشتر ستارگان در این گونه سامانه‌هایی قفل شده‌اند، از همین رو اخترشناسان علاقه‌ی بسیاری به آگاهی یافتن درباره‌ی آغاز زندگی‌شان دارند، به ویژه این که چگونه پدید آمده‌اند و سیاره‌های تاتویینی را نگه می‌دارند. [تاتویین سیاره‌ی دو-خورشیدی خیالی در داستان جنگ ستارگان است-م]

آلوز می‌گوید: «بزرگی هر یک از این قرص‌ها به اندازه‌ی کمربند سیارک‌ها در سامانه‌ی خورشیدی، و جدایی میانشان ۲۸ برابر فاصله‌ی زمین تا خورشید است.» جرم غبارهای این قرص‌ها بر روی هم حدود ۲۶۰ برابرجرم زمین است، و از همین رو به گمان پژوهشگران، این سامانه می‌تواند سرانجام سیاره‌های سنگی زمین‌سان بسازد.
دو قرص پیراستاره‌ای پیرامون دو ستاره‌ی نوزاد. این دو ستاره با برافزایش مواد از دو قرص، و همزمان چرخیدن به گرد یکدیگر، پیکره‌ای مانند نان پرتزل از قرص‌هایشان ساخته‌اند. اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید

یکی دیگر از این پژوهشگران به نام پائولا کزلی از ام‌پی‌ئی می‌گوید: «این یک دستاورد بسیار ارزشمند است. ما سرانجام توانسته‌ایم ساختار پیچیده‌ی ستارگان دوتایی جوان را با رشته‌های تغذیه‌کننده‌ای که به قرصِ زاینده‌شان پیوسته است به تصویر بکشیم [دو ستاره از راه این رشته‌ها مواد از قرص‌ها گرفته و بر خود می‌افزایند و بزرگ می‌شوند-م]. این قیدهای مهمی برای مدل‌های کنونی‌مان از فرآیند ستاره‌زایی برای ما فراهم می‌کند.»

آلوز می‌گوید: «با این که سازگار بودنِ این مشاهدات با نظریه برای ما بسیار امیدوارکننده است، ولی برای شناخت چگونگی پیدایش سامانه‌های چندستاره‌ای نیاز به بررسی دقیقِ شمار بیشتری از ساملنه‌های دوتایی جوان داریم.»

گزارش این دانشمندان در شماره‌ی ۴ اکتبر نشریه‌ی ساینس منتشر شده است.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
binary star - waltz - planet - Barnard 59 - dark nebula - Pipe nebula - pretzel - Atacama Large Millimeter/submillimeter Array - ALMA - binary system - circumstellar disks - Felipe Alves - Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics - MPE - Tatooine - asteroid belt - solar system - Sun - Earth - terrestrial planet - Paola Caselli - star formation - Science

منبع: astronomy.com

مهمانی بزرگان در آسمان شب

با رفتن خورشید پشت افق در روز ۳ اکتبر، شماری از بزرگ‌ترین ماه‌های سامانه‌ی خورشیدی به همراه بزرگ‌ترین سیاره جانشین آن شده و نمایش خود را در افق باختری آغازیدند.
این تصویر تله‌فوتو درست پس از تاریک شدن آسمان گرفته شده و ماه که این شب‌ها دارد به گام چارک (تربیع) نخست نزدیک می‌شود را به همراه سیاره‌ی مشتری نشان می‌دهد.
تصویر از پیوند نماهایی با نوردهی‌های بلند و کوتاه پدید آمده و از همین رو نه تنها بخشی از چهره‌ی آشنای ماهواره‌ی طبیعی بزرگ سیاره‌مان که از نور تند آفتاب روشن شده، بلکه پرتوی کم‌سوی زمین‌تاب که بخش شب آن را اندکی روشن کرده را هم نمایان کرده است.
پایین، سمت راست چارچوب، غول گازی فرمانروای سامانه‌ی خورشیدی را در کنار چهار ماه گالیله‌ایش می‌بینیم که مانند نقطه‌های ریز روشنی دیده می‌شوند- از چپ به راست، گانیمد، خود مشتری، آیو، اروپا، و کالیستو.
ماه خودمان به دلیل نزدیک بودن به زمین بسیار بزرگ دیده می‌شود ولی در حقیقت گانیمد، آیو، و کالیستو هر سه بزرگ‌تر از آنند. اروپا، این دنیای آبیِ یخ‌زده هم تنها کمی کوچک‌تر از ماه زمینست.
از شش ماهواره‌ی بزرگ نخست سامانه‌ی خورشیدی تنها یکی اینجا غایب است، تیتان، ماه سیاره‌ی کیوان.
امشب حتما به دنبال ماه‌های بزرگ آسمان بگردید.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Solar System - moon - planet - Moon - quarter - Jupiter - telephoto - earthshine - gas giant - Galilean moons - Ganymede - Io - Callisto - Earth - Europa - Saturn - Titan

منبع: apod.nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه