ماه هنوز هم فعالیت‌های زمین‌شناختی دارد

نخستین انسان‌های ساکن ماه باید خانه‌هایشان را ضدلرزه بسازند. دانشمندان میان ماه‌لرزه‌هایی که در ماموریت‌های آپولو ثبت شدند و تَرک‌های ویژه‌ای که روی سطح ماه دیده‌اند پیوندی یافته‌اند که نشان می‌دهد ماه امروزه هم فعالیت‌های زمین‌ساختی دارد.
دیواره‌ی گسلی لی-لینکلن در دره‌ی ثور-لیترو، جایگاه فرود آپولو ۱۷. این دیواره که در چارچوب بالا (و همچنین تصویر دوم) با پیکان‌های سفید نشان داده شده، یکی از هزاران نمونه‌ایست که فضاپیمای مدارگرد شناسایی ماه پیدا کرده. این دیواره در این بخش از ماه مانند یک پله شده. تخته‌سنگ‌هایی که روی آن غلتیده از خود ردی گذاشته‌ااند (چارچوب دوم پایین)، و بخشی از سنگپوشه که در اثر لغزش سطح جابجا شده و به رنگ روشن است، همگی نشانه‌هایی از ماه‌لرزه هستند. تصویر بزرگ‌تر

توماس واترز از بنیاد اسمیتسونین در واشنگتن دی‌سی و همکارانش داده‌هایی را که میان سال‌های ۱۹۶۹ و ۱۹۷۷ به کمک لرزه‌سنج‌های روی ماه به دست آمده بود یک بار دیگر بررسی کردند. این لرزه‌سنج‌ها را فضانوردان آپولوها در چهار جایگاهی از ماه که در آن فرود آمده بودند نصب کرده‌اند.

حسگرهای آپولوها ۲۸ ماه‌لرزه‌ی کم‌ژرفا را ثبت کردند که بزرگی برخی از آنها به ۵.۵ می‌رسید- ۵.۵ ریشتر روی زمین می‌تواند آسیب‌های جزیی به ساختمان‌ها وارد کند. تلا‌ش‌های گذشته برای تعیین رومرکزِ این لرزه‌ها (epicentre) تنها به برآوردهایی تقریبی انجامیده بود، با خطاهایی تا ۹۰ کیلومتر.

اکنون واترز و همکارانش با بهره از یک الگوریتم تازه که برای کاربردی کردن این داده‌های لرزه‌ایِ محدود طراحی شده توانستند برآوردی بسیار بهتر انجام دهند. هنگامی که آنها رومرکزهایی که به دست آورده بودند را با عکس‌هایی که مدارگرد شناسایی ماه ناسا (ال‌آراو) از سطح ماه گرفته بود مقایسه کردند، پی بردند که هشت تا از این رومرکزها درون ۳۰ کیلومتر از ساختارهایی زمین‌شناختی به نام lobate scarps (دیواره‌های آویخته؟) جای می‌گیرد.

این ویژگی‌های پرتگاه-مانند به طور میانگین ده‌ها متر بلندی دارند و در راستای گسل‌های راندگی (thrust faults) پدید می‌آیند، جاهایی که پوسته‌ی ماه در اثر ترَنجش (انقباض) این کره شکسته شده، یک سمت به بالا هل داده شده و روی سمت دیگر رفته.
دیواره‌ی گسلی لی-لینکلن در دره‌ی ثور-لیترو، جایگاه فرود آپولو ۱۷؛ این یکی از هزاران نمونه‌ایست که فضاپیمای مدارگرد شناسایی ماه پیدا کرده.
تصویر بزرگ‌تر
آماندا نایم از بنیاد دانش سیاره‌ای شمالگان می‌گوید اینها بهترین راه برای جستجوی فعالیت‌های تازه روی ماهند، زیرا به باور ما، بیشینه‌ی سنشان به ۵۰ میلیون سال می‌رسد و بنابراین از دید زمین‌شناختی، جوان هستند.

این پژوهشگران همچنین آشفتگی‌هایی در حرکت‌های سنگ و خاک ماه در این مناطق دیدند. به گفته‌ی نایم، همه‌ی اینها شواهد نیرومندی از فعالیت زمین‌ساختی ماه در همین روزگار کنونی هستند.

این یافته بدین معناست که فضانوردان آینده باید ماه‌لرزه‌ها را جدی بگیرند. واترز می‌گوید: «می‌دانیم که هزاران نمونه از این گسل‌های جوان روی ماه وجود دارد. اگر نظرمان درست باشد و این گسل‌ها فعال باشند، چیزی هستند که به هنگام برگشتن به ماه باید از آنها آگاهی داشته باشیم.»

گزارش این دانشمندان در نشریه‌ی نیچر جئوساینس منتشر شده.

درباره‌ی این ترک‌ها اینجا خوانید:
* ترک‌خوردگی‌های تازه روی سطح ماه
* ماه مچاله می‌شود؟

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Apollo - moon - tectonic - Thomas Watters - Smithsonian Institution - Washington DC - seismometer - moonquake - Earth - epicentre - NASA - Lunar Reconnaissance Orbiter - lobate scarp - thrust fault - Amanda Nahm - Arctic Planetary Science Institute - Nature Geoscience - Lee Lincoln scarp - Taurus-Littrow

منبع: newscientist

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه