پف‌آلودترین سیاره‌ای که تاکنون یافته شده

سیاره‌های بیگانه‌ی غول‌پیکری که به نام مشتری‌های داغ شناخته می‌شوند و در مداری بسیار نزدیک به ستاره‌ی میزبانشان به گرد آن می‌چرخند می‌توانند مانند یک بادکنک باد شوند. اکنون اخترشناسان یک مشتری داغِ به شدت باد کرده و پف‌آلود یافته‌اند که یکی از کم‌چگالی‌ترین سیاره‌های شناخته شده تا به امروز است.
برداشت هنری از فراسیاره‌ی وسپ-۱۷۴بی
در سه دهه‌ی گذشته وجود بیش از ۴۰۰۰ سیاره بیرون از سامانه‌ی خورشیدی تایید شده. دانشمندان پی برده‌اند که برخی از این فراسیاره‌ها (سیاره‌های فراخورشیدی) بسیار متفاوت با سیاره‌های سامانه‌ی خودمانند؛ برای نمونه، غول‌های گازی‌ای که در فاصله‌ای کمتر از فاصله‌ی تیر تا خورشید به گرد ستاره‌شان می‌گردند و به نام مشتری‌های داغ شناخته می‌شوند.

پژوهش گذشته نشان داده بود که شماری از مشتری‌های داغ به گونه‌ی نامعمولی بزرگند (قطر بسیار دارند) ولی چندان که باید پرجرم نیستند، که نشان می‌دهد پف کرده‌اند، شاید به دلیل گرمای ستاره‌شان. لوییجی مانچینی، نویسنده‌ی اصلی این پژوهش از بنیاد ماکس پلانک برای اخترشناسی در هایدلبرگ آلمان می‌گوید: «با این وجود هنوز نمی‌دانیم چرا برخی از مشتری‌های داغ تا این اندازه پف کرده‌اند.»

یکی دیگر از نویسندگان این پژوهش، گاسپار باکوش که اخترفیزیکدان دانشگاه پرینستون است هم می‌گوید: «شاید حدود ۲۰ نظریه برای فیزیکِ پشت پندامِ (تورمِ) این سیاره‌ها وجود داشته باشد، از جمله اثرهای کشندی و یا جریان‌های الکتریکی نیرومند.»«هنوز پاسخ را نیافته‌ایم [زیرا] پف کردن سیاره‌ای به این بزرگی چیز ساده‌ای نیست.»

اکنون دانشمندان این مشتری داغِ به شدت پف کرده را یافته‌اند. باکوش می‌گوید: «یک سیاره با چگالی بسیار پایین. امید این است که هر چه بیشتر از این فراسیاره‌های پف کرده پیدا کنیم، آگاهی بیشتری درباره‌ی چرایی و چگونگی پف کردن آنها به دست بیاوریم.»

ستاره‌ی میزبان این سیاره وسپ-۱۷۴ نام دارد، یک ستاره‌ی کوتوله‌ی زرد-سفید با جرم حدود ۱.۲۵ برابر خورشید و قطر ۱.۳۵ برابر آن. فاصله‌ی این ستاره‌ی ۲.۲ میلیاردساله از زمین حدود ۱۳۲۵ سال نوری است.

فاصله‌ی این سیاره‌ی غول‌پیکر از ستاره‌اش تنها ۵.۵ "درصد" ای‌یو است -هر ای‌یو (au) برابر است با فاصله‌ی میانگین زمین تا خورشید، یعنی ۱۵۰ میلیون کیلومتر. این مشتری داغ با نام وسپ-۱۷۴بی به نظر می‌رسد جرمش حداکثر ۱.۳ برابر مشتری باشد ولی قطری که برای آن برآورد شده چیزی میان ۷۰ درصد تا ۱۷۰ درصد قطر مشتری است.

دانشمندان در این پژوهش تازه به بررسی داده‌های چندین تلسکوپ در نیمکره‌ی جنوبی پرداختند، به همراه داده‌های ماهواره‌ی پیمایش فراسیاره‌های گذرنده (تس، TESS).

آنها قطر وسپ-۱۷۴بی را بیش از ۱.۴ برابر مشتری به دست آوردند که نشان می‌داد سیاره‌ای به شدت پف کرده است. با این قطر، چگالی وسپ-۱۷۴بی تنها ۰.۱۳۵ گرم بر سانتیمتر مکعب خواهد بود که برابر با چگالی چوب بالسای روشن است و بنابراین می‌توان این سیاره را کم‌چگالی‌‌ترین سیاره‌ای که تاکنون شناخته شده دانست.

سرشت بسیار پف کرده‌ی وسپ-۱۷۴بی می‌تواند از آن یک جرم آرمانی برای دانشمندانی بسازد که می‌خواهند جو سیاره‌های بیگانه را بررسی کنند. به گفته‌ی باکوش، نمونه‌هایی که تاکنون برای بررسی داشته‌ایم کوچک‌تر و کمتر پف‌آلود بودند و همین، دیدن [جو] آنها را دشوارتر می‌کرد.

وی می‌گوید: «در آینده کاوش‌ها و بررسی‌هایی برای شناسایی مولکول‌های سازنده‌ی جو این سیاره انجام خواهد شد. هر چه شناخت بهتری از این سیاره‌های پف کرده پیدا کنیم داده‌های بیشتری برای پدید آوردن یک نظریه‌ی ثابت و استوار درباره‌ی دلیل وجود آنها به دست خواهیم آورد.»

جزییات این پژوهش برای انتشار در نشریه‌ی آسترونومی اند آستروفیزیکز پذیرفته شده و پیش‌چاپ آن هم در شماره‌ی ۱۸ سپتامبر نشریه‌ی برخط arXiv در دسترس است.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
hot Jupiter - star - planet - Earth - solar system - exoplanet - Mercury - sun - Luigi Mancini - Max Planck Institute for Astronomy - Heidelberg - Germany - tidal effect - electric current - Gaspar Bakos - Princeton University - WASP-174 - dwarf star - AU - WASP-174b - Jupiter - Southern Hemisphere - Transiting Exoplanet Survey Satellite - TESS - balsa - exoplanet - Astronomy & Astrophysics - arXiv

منبع: Space.com

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه