تایید سیاره‌ای که به روش "ریزهمگرایی" یافته شده بود

نموداری از رویداد ریزهمگرایی در این پژوهش. نقطه‌های سرخ نشانگر جای سامانه‌هایی‌ست که در گذشته از راه ریزهمگرایی یافته شده بودند. چارچوب پیوست هم برداشت هنری از این فراسیاره و ستاره‌ی میزبانش را نشان می‌دهد.
در روز یکم نوامبر ۲۰۱۷، اخترشناس آماتور تاداشی کوجیما در استان گونمای ژاپن، دیدنِ جرم تازه‌ی اسرارآمیزی را در صورت فلکی گاو گزارش داد. با پیگیری اخترشناسان سراسر دنیا، این جرم به عنوان نمونه‌‌ای کمیاب از پدیده‌ی ریزهمگرایی گرانشی شناسایی شد.

نظریه‌ی نسبیت عام اینشتین می‌گوید گرانش فضا را می‌خَماند (انحنا می‌دهد). اگر جرمی در پیش‌زمینه (نزدیک‌تر به ما) که گرانش نیرومندی دارد، از جلوی یک جرم پس‌زمینه (دورتر) بگذرد، فضا را به گونه‌ای می‌خماند که رفتاری مانند یک عدسی پیدا کرده و نور جرم پس‌زمینه را کانونی می‌کند و باعث می‌شود آن جرم به طور موقت پرنورتر شود.

در پدیده‌ای که کوجیما دیده بود، یک ستاره در فاصله‌ی ۱۶۰۰ سال نوری زمین از جلوی ستاره‌ای در فاصله‌ی ۲۶۰۰ سال نوریِ زمین گذشت. اخترشناسان سپس در بررسی تغییراتی که در نورِ کانونی شده دیده می‌شد پی بردند که ستاره‌ی پیش‌زمینه [همان که مانند عدسی رفتار کرده] دارای سیاره‌ای پیرامون خود است.

این نخستین بار نیست که یک فراسیاره (سیاره‌ی فراخورشیدی) با روش ریزهمگرایی شناسایی می‌شود. ولی رویدادهای ریزهمگرایی رویدادهایی کمیاب و زودگذرند، از همین رو نمونه‌هایی که تاکنون دیده شده همگی در راستای مرکز کهکشان، جایی که ستارگان فراوان‌ترند یافته شده‌اند. بر خلاف آنها، این سامانه‌ی فراسیاره‌ای در جایی یافته شده که از چشم‌انداز زمین، تقریبا درست خلاف جهت نمونه‌های پیشین است.

گروهی از دانشمندان به رهبری آکی‌هیتو فوکوئی از دانشگاه توکیو به کمک مجموعه‌ای از ۱۳ تلسکوپ در گوشه و کنار جهان، از جمله تلسکوپ ۱۸۸ سانتیمتری و تلسکوپ ۹۱ سانتیمتری در رصدخانه‌ی اخترشناسی اوکایامای ژاپن این پدیده را تا ۷۶ روز رصد کردند و داده‌های کافی برای سنجش ویژگی‌های این سامانه‌ی فراسیاره‌ای گرد آوردند. ستاره‌ی میزبان ستاره‌ای سردتر از خورشید با نصف جرم آنست و فراسیاره‌اش در مداری تقریبا هم‌اندازه‌ی مدار زمین به گرد آن می‌چرخد. جرم این فراسیاره هم حدود ۲۰ درصد بیشتر از جرم نپتون است.

این شعاعِ مداری پیرامون چنین ستاره‌ای در همان دامنه‌ی شعاعی است که در زمان پیدایش سیاره‌ها، آب در آن چگالیده و به یخ تبدیل می‌شود، و بنابراین جایی‌ست که از دید نظری مناسب ساخته شدن غول‌های گازی است. محاسبه‌های نظری نشان می‌دهند که احتمال پیش‌بینی وجود این گونه از سیاره‌ها تنها ۳۵ درصد است. این حقیقت که این فراسیاره از روی شانس محض یافته شده نشان می‌دهد که سیاره‌های هم‌اندازه‌ی نپتون می‌توانند پیرامون این منطقه‌ی مداری رایج باشند.

این سامانه‌ی فراسیاره‌ای به زمین نزدیک‌تر و از چشم‌انداز زمین روشن‌تر از فراسیاره‌های دیگری‌ست که با ترفند ریزهمگرایی گرانشی یافته شده بودند. چنین ویژگی‌ای از این سیاره یک هدف عمده برای رصدهای آینده با تلسکوپ‌های جهانی‌ای مانند تلسکوپ سوبارو یا نسل بعدی تلسکوپ‌های بی‌اندازه بزرگ، مانند "تلسکوپ سی متری" (تی‌ام‌تی،TMT) می‌سازد.

پژوهشنامه‌ی این دانشمندان در شماره‌ی ۱ نوامبر آستروفیزیکال جورنال منتشر شده.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Tadashi Kojima - Gunma Prefecture - Japan - constellation Taurus - gravitational microlensing - Einstein - Theory of General Relativity - lens - star - planet - Galactic Center - exoplanet - Earth - Akihiko Fukui - University of Tokyo - NAOJ - Okayama Astrophysical Observatory - Sun - Neptune - gas giant - Subaru Telescope - Thirty Meter Telescope - TMT - Astronomical Journal

منبع: sciencedaily

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه