کیوان به رنگ واقعی: آبی و طلایی

چه چیزی رنگ‌های سیاره‌ی کیوان (زحل) را پدید آورده؟
تصویری که اینجا از کیوان می‌بینید تنها کمی گزافه‌نمایی (اغراق) شده است و چندان با چیزی که یک انسان در کنار این غول حلقه‌دار می‌بیند تفاوتی ندارد.
این عکس در سال ۲۰۰۵ توسط فضاپیمای روباتیک کاسینی که از ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۷ بود گرفته شد.
تصویر از زاویه‌ای گرفته شده که حلقه‌های باشکوه کیوان را تنها مانند یک خط خمیده (منحنی) نشان می‌دهد که به رنگ قهو‌ه‌ای دیده می‌شود، تا اندازه‌ای به دلیل تابش فروسرخش.
پیچیدگی ساختار حلقه‌ها را به خوبی می‌توان از روی سایه‌های تیره‌ای که بر بخش بالایی سیاره انداخته‌اند مشاهده کرد.
نیمکره‌ی شمالی کیوان تا اندازه‌ای آبی دیده می‌شود؛ به همان دلیلی که آسمان سیاره‌ی زمین آبی دیده می‌شود: مولکول‌های بخش‌های بی‌ابر در جَو هر دو سیاره، نور آبی را بیش از نور سرخ می‌پراکنند. ولی اگر به ژرفای ابرهای کیوان نگاه کنیم، رنگ طبیعی آنها که رنگی طلایی است آشکار می‌شود.
هنوز نمی‌دانیم که چرا جنوب کیوان به همان رنگ آبی دیده نمی‌شود- یک پنداشت اینست که ابرهای آن بخش‌ها در فرازای بالاتری جای دارند. همچنین دلیلِ رنگ طلاییِ برخی از ابرهای کیوان را هم هنوز نمی‌دانیم.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Saturn - Cassini spacecraft - rings - infrared - planet - Earth - molecule - scattering -

منبع: apod.nasa

جهان در حرکت

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
همه‌ی کیهان پیوسته در جنبش و حرکت است، از تک تک اتم‌ها گرفته تا خوشه‌های کهکشانی. این جنبش در تصویری مانند این عکس که از فلات چاخناتور در بیابان آتاکامای شیلی، حدود ۵۰۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، گرفته شده به زیبایی نمایش داده شده است. این محیطِ بی‌اندازه خشک و دروافتاده جایگاه آرایه‌ی بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما (آلما) است، بزرگ‌ترین آرایه‌ی تلسکوپیِ امروزِ جهان.

جسم مات شده‌ای که اینجا دیده می‌شود یک تَرابَرگَر (انتقال‌دهنده‌ی) ویژه‌سازی شده است که دارد با دقت یکی از ۶۶ آنتنِ دقت-بالای آلما را به جایگاه ویژه‌اش در این قلات می‌برد. هر چه پیکره‌بندی آنتن‌ها بازتر و گسترده‌تر باشد، واگشود یا وضوح فضاییِ تصاویری که به دست می‌آید بالاتر خواهد بود (یعنی تصویر پرجزییات‌تر خواهد شد). ولی هر چه پیکره‌بندی بسته‌تر و فشرده‌تر باشد، حسمندی یا حساسیت دستگاه برای اجرامی که در پهنه‌ی گسترده‌تری از فضا پراکنده‌اند بیشتر خواهد شد.

آن بالا، در آسمان هم جنبش وجود دارد. آنجا رگه‌های هموار و یکدستی از ابر را می‌بینیم که این آسمان پاکیزه و بکر شیلیایی را زیر نگاهِ همدمِ همیشگی زمین (کره‌ی ماه) در می‌نوردند. با چهره‌ی آرام و فانوس-مانندی که ماه دارد، به سادگی می‌توان فراموش کرد که دارد پیوسته با سرعتی سرسام‌آور زمین را دور می‌زند. بسیار دورتر از ماه، نقطه‌های روشن ستارگان و پیکره‌های کرکی کهکشان‌ها را می‌بینیم که اگرچه ایستا و پایا به نظر می‌رسند، ولی بی‌شک آنها هم پیوسته در حرکت و برهم‌کنش‌اند. فلات چاخناتور بیشتر شب‌های سال را با چنین آسمان پاکیزه‌ای می‌گذراند و دیدگاهی بی‌نقص برای آلما که این جنب و جوش کیهانی را دیدبانی می‌کند فراهم می‌سازد.

عکس از بابک تفرشی

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
galaxy cluster - Chajnantor plateau - Chilean Atacama Desert - Atacama Large Millimeter/submillimeter Array - ALMA - transporter - antenna - Earth - Moon - B. Tafreshi

منبع: ESO

۲۱۲ ساعت خیره به شکارچی آسمانی

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۱۳.۷ مگ)
صورت فلکی شکارچی (جبار) چیزی بیش از یک ردیفِ سه‌تایی ستاره است. این صورت فلکی پهنه‌ای از آسمان را نمایندگی می‌کند که پر از سحابی‌های زیبا و چشمگیر است.
برای آشنایی بیشتر با این بخش پرآوازه‌ی آسمان، عکسی با نوردهی بسیار بسیار بلند در درازنای چند شب از شب‌های صاف ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ از آن گرفته شد.
دستاورد ۲۱۲ ساعت نوردهی با دوربین و یک سال کار پردازشی، این نمای تکه‌چسبانی (کولاژ) ۱۴۰۰ تکه است که پهنه‌ا‌ی ۴۰ برابر قطر زاویه‌ای ماه را می‌پوشاند.
جزییات شگفت‌انگیز بسیاری در این تصویر پدیدار شده ولی بخشی که بیش از همه چشم را می‌نوازد، حلقه‌ی بارنارد است، رشته‌ی نیمدایره‌ای درخشان و سرخ فامی که از میانه‌ی چارچوب به پایین کمانه زده.
سحابی بزرگ و سرخی که نزدیک بالای تصویر دیده می‌شود سحابی رُزت "نیست"، بلکه سحابی بزرگ‌تر ولی کمتر شناخته شده‌ایست که "لاندا شکارچی" نام دارد [همنام ستاره‌ی مرکزیش-م]. سحابی رزت یا گل سرخ همان سحابی سرخ و سفید در گوشه‌ی بالا، سمت چپ تصویر است.
ستاره‌ی پرنور و نارنجی‌رنگی که درست بالای مرکز چارچوب دیده می‌شود آلفا شکارچی (ابط‌الجوزا، شبان‌شانه) است و ستاره‌ی آبی‌فام و درخشان پایین، سمت راست هم ستاره‌ی پای شکارچی نام دارد.
از جمله سحابی‌های نام‌آشنای دیگری که در تصویر به چشم می‌خورند می‌توان از سحابی سر جادوگر، سحابی شعله، سحابی پوست روباه، و -اگر بدانید کجا را باید نگاه کنید- سحابیِ به نسبت کوچکِ کله اسبی نام برد.
در این تصویر شلوغ به سختی می‌توان سه ستاره‌ی آشنایی که کمربند شکارچی را آذین بسته‌اند را شناسایی کرد، ولی چشم بینا و آگاه می‌تواند آنها را درست زیر و رو به سمت راست مرکز تصویر پیدا کند.
اگر باز هم پیدا کردن تک تک این ساختارهای زیبا برایتان دشوار است، تصویر پایین را ببینید:
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
constellation of Orion - nebula - collage - angular diameter - Moon - Barnard's Loop - filament - Rosette Nebula - Lambda Orionis - Betelgeuse - star - Rigel - Witch Head Nebula - Flame Nebula - Fox Fur Nebula - Horsehead Nebula - Orion the Hunter

منبع: apod.nasa

پاسخی احتمالی برای راز "انبساط کیهان"

* یکی از پژوهشگران دانشگاه ژنو با ارایه‌ی این نظریه که "جهان هستی در مقیاس بزرگ به طور کامل همگن نیست" به یک ستیز علمی درباره‌ی سرعت گسترش کیهان پایان داد.
زمین، سامانه‌ی خورشیدی، کل کهکشان راه شیری و چند هزار کهکشان نزدیکمان، همگی در یک "حباب" بزرگ به قطر ۲۵۰ میلیون سال نوری روانند، پهنه‌ای از فضا که میانگینِ چگالیِ مواد در آن نصف دیگر بخش‌های کیهانست. این انگاره‌ایست که یک فیزیکدان نظری در دانشگاه ژنو (UNIGE) برای حل چیستانی که یک دهه است در جامعه‌ی علمی شکاف انداخته ارایه کرده است: این راز که کیهان با چه سرعتی دارد گسترده می‌شود (انبساط می‌یابد)؟

تا به امروز، دستکم دو روش محاسبه‌ی جداگانه برای اندازه‌گیری این نرخ، به دو مقدار (عدد) رسیده که تقریبا حدود ۱۰ درصد با هم اختلاف دارند، با انحرافی که از دید آماری سازگارناپذیر است. رویکرد تازه که در نشریه‌ی "فیزیکال ریویو بی" منتشر شده این واگرایی را از بین می‌برد بدون آن که به "فیزیک تازه‌ای" نیاز داشته باشد.

کیهان ما از زمان مهبانگ (انفجار بزرگ) در ۱۳.۸ میلیارد سال پیش تاکنون دارد گسترش می‌یابد- این گزاره‌ایست که نخستین بار توسط ژرژ لومتر، کشیش و فیزیکدان بلژیکی (۱۹۶۶-۱۸۹۴) پیشنهاد شد و ادوین هابل (۱۹۵۳-۱۸۸۹) نخستین بار آن را ثابت کرد. این اخترشناس آمریکایی در سال ۱۹۲۹ پی برد که کهکشان‌ها دارند از ما دور می‌شوند و نیز، هر چه کهکشانی دورتر باشد سرعت دور شدنش هم بیشتر است.

این نشان می‌داد که زمانی در گذشته بوده که همه‌ی کهکشان‌ها در یک نقطه جای داشته‌اند، زمانی که تنها می‌تواند با مهبانگ سازگاری داشته باشد. این به پیدایش قانون هابل-لومتر انجامید، و همچنین به معرفی ثابت هابل (H0) که آهنگ گسترش کیهان را می‌نمایاند.

بهترین برآورد کنونی از ثابت هابل چیزی حدود ۷۰ (کیلومتر بر ثانیه)/مگاپارسک است- یعنی گسترش کیهان دارد در هر ۳.۲۶ سال نوری، ۷۰ کیلومتر بر ثانیه سریع‌تر می‌شود. مساله اینست که برای این اندازه‌گیری، دو روش ناسازگار وجود دارد.

ابرنواخترهای گهگاهی
روش نخست بر پایه‌ی تابش زمینه‌ی ریزموج کیهانی است: تابش ریزموجی که از همه جای فضا به سوی ما می‌آید و در زمانی گسیلیده شده که کیهان به اندازه‌ی کافی سرد شده بود تا نور بتواند آزادانه منتشر شود (حدود ۳۷۰ هزار سال پس از مهبانگ). با به کار بردن داده‌های دقیقِ فضاپیمای پلانک، و به توجه به این واقعیت که که کیهان همگن و همسانگرد است، و پیش بردن سناریو به کمک نظریه‌ی نسبیت عام اینشتین، مقدارِ ۶۷.۴ برای ثابت هابل به دست آمد.

روش دوم بر پایه‌ی ابرنواخترهایی‌ست که هر از گاهی در کهکشان‌های دوردست پدیدار می‌شوند. این رویدادهای بسیار درخشان امکان سنجشِ بسیار دقیقی از فاصله‌ی خود را برای ما فراهم می‌کنند [ابرنواخترهای گونه‌ی "یکم ای" که می‌توانیم با دقتی بسیار بالا فاصله‌شان را اندازه بگیریم-م]، و از این راه توانسته‌ایم عدد ۷۴ را برای ثابت هابل به دست بیاوریم.

لوکاس لومبریسر، استاد فیزیک نظری در دانشکده‌ی علوم دانشگاه ژنو می‌گوید: «این دو مقدار با گذشت سال‌ها پیوسته دقیق و دقیق‌تر شده‌اند ولی همچنان متفاوت با یکدیگر باقی مانده‌اند. مدت چندانی نگذشت که جدال علمی به پا شد و حتی این امید هیجان‌آور پدید آمد که شاید با "فیزیک تازه‌ای" روبرو باشیم

برای کم کردن این اختلاف، پرفسور لومبریسر این نظریه را مطرح کرده که کیهان برخلاف آنچه گفته شده همگن نیست، انگاره‌ای که برای مقیاس‌های به نسبت میانگین آشکار و بدیهی به نظر می‌رسد.

شکی نیست که پراکندگی مواد درون یک کهکشان با بیرون آن متفاوت است. ولی در نظر گرفتن نوسان‌هایی در چگالی میانگینِ موادِ محاسبه شده در حجمی هزاران برابر بزرگ‌تر از یک کهکشان دشوارتر است.

حباب هابل
پرفسور لومبریسر ادامه می‌دهد: «اگر ما در یک گونه "حباب" غول‌آسا باشیم، جایی که چگالی مواد به اندازه‌ی چشمگیری پایین‌تر از چگالی شناخته شده برای کل کیهان است، این می‌تواند پیامدهایی برای فاصله‌ی ابرنواخترها، و سرانجام بر تعیین ثابت هابل داشته باشد.»

تنها چیزی که برای این "حباب هابل" نیاز خواهد بود اینست که به اندازه‌ی کافی بزرگ باشد تا کهکشانی که برای اندازه‌گیری فاصله‌ها نقش مرجع دارد را هم در بر بگیرد.

این فیزیکدان با تعیین قطر ۲۵۰ میلیون سال نوری برای این حباب محاسبه کرد که اگر چگالی مواد درون آن ۵۰ درصد کمتر از چگالی دیگر جاهای کیهان باشد، مقدار تازه‌ای برای ثابت هابل به دست خواهد آمد که با مقدارِ به دست آمده از راه تابش زمینه‌ی ریزموج کیهان سازگار خواهد بود.

پرفسور لومبریسر می‌گوید احتمال این که چنین نوسان چگالی‌ای در این مقیاس باشد ۱ در ۲۰ تا ۱ در ۵ است، که بدین معناست که خیالپردازی یک نظریه‌پرداز نیست. منطقه‌های بسیاری مانند حباب ما در کیهان پهناور وجود دارد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
UNIGE - expansion - earth - solar system - Milky Way - galaxy - University of Geneva - Physics Letters B - Big Bang - Belgian - Georges Lemaître - Edwin Hubble - Hubble-Lemaître law - Hubble constant - H0 - supernova - cosmic microwave background - microwave - Planck space mission - homogeneous - isotropic - Einstein - general relativity - Lucas Lombriser - Theoretical Physics Department - Faculty of Sciences - Hubble Bubble -

دایره‌های روشن ستارگان بر فراز ایتالیا

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۶.۸ مگ)
مردمان زمین روزگار سختی را می‌گذرانند ولی آن بالا، در آسمان، ستارگان همچنان می‌درخشند و ردهایی روشن از خود در آسمان شب به جا می‌گذارند.
این چشم‌اندازِ شبانه که در ۱۴ مارس گرفته شده از پیوند ۲۳۰ نوردهی ۱۵ ثانیه‌ای درست شده و مسیرهای دایره‌ایِ ستارگان را در آسمان نمایان کرده است.
دوربین روی سه‌پایه‌ای در یک بهارخوابِ (تراسِ) جداسازی شده نزدیک مرکز شهر راگوزای ایتالیا در جزیره‌ی سیسیل گذاشته شده بود.
ولی در هر جایی از این سیاره‌ی چرخان که باشید می‌توانید از آسمان شب لذت ببرید.
ستاره‌ی قطبی، دوست ناوبران آسمانی و عکاسان نجومی هم با ردی کوتاه و روشن نزدیک مرکز این کمان‌های هم‌مرکز خودنمایی می‌کند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
tripod - Ragusa - Italy - Sicily - planet - Polaris - north star

منبع: apod.nasa

یک قطره کهکشان!

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در این تصویر نوآورانه‌ی ماکرو به نظر می‌رسد کهکشانی یکپارچه درون یک قطره‌ی آب جای داده شده است.
این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در این کارِ پُرانگاشت برای تصویربرداریِ طبیعتِ کیهانی از یک عدسیِ درشت‌نما بهره گرفته شده و در آن، عکسی که پیش از این از یک کهکشان گرفته شده بود دوباره، و این بار از درون یک قطره‌ی آب که از ساقه‌ای آویخته است به تصویر کشیده شده.
این کهکشان که مورد علاقه‌ی بسیاری از عکاسان نجومی مجهز به تلسکوپ است همان کهکشان زن در زنجیر یا آندرومدا است، یک کهکشان مارپیچی باشکوه با پهنای ۱۰۰ هزار سال نوری که به نام ام۳۱ هم شناخته می‌شود.
بازوان مارپیچی و رگه‌های غبار آندرومدا همگی به شکلی تاب خورده و اعوجاج یافته در این قطره‌ی سانتیمتری جای داده شده‌اند.
کهکشان آندرومدا چیزی حدود ۲.۵ میلیون سال نوری از زمین دورست ولی برای ثبت چنین تصویری نیاز به بیرون رفتن هم نبوده و درون خانه انجام گرفته [از سرگرمی‌های روزهای قرنطینه!-م].

نمونه‌ی دیگری از چنین کاری را اینجا دیده بودید:
* ناهید در یک قطره آب

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
galaxy - macro-astrophotograph - close-up lens - Andromeda Galaxy - M31 - spiral arm - dust lane

منبع: apod.nasa

ایستگاهی کنار کهکشان آندرومدا

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۴.۸ مگ)
این تصویر فراواقعی (سوررئال) نمایی با جلوه‌های ویژه از یک فیلم علمی-تخیلی نیست، بلکه یک همگذاری دیجیتالی است که طلوع کهکشان واقعی زن درزنجیر (آندرومدا) یا ام۳۱ از پشت یک کوه واقعی را نشان می‌دهد.
تصویر کهکشان و ستارگان آسمان با چند نوردهی، و تصویر کوهستانِ پیش‌زمینه هم با چند نوردهی جداگانه‌ی دیگر گرفته شده و سپس همگی به روش دیجیتالی به هم پیوند داده شده‌اند.
نوردهی‌های پس‌زمینه و پیش‌زمینه همگی پی در پی با یک دوربین و عدسی تله‌فوتو، در یک شب و از یک نقطه انجام شده بودند (پویانمایی روبرو را ببینید).
نوردهی‌های ژرفی که روی زمینه‌ی دوردست آسمان انجام شده به تصویری خیره‌کننده انجامیده که طیفی از درخشش‌ها و رنگ‌ها را که با چشم به خوبی دیده نمی‌شوند آشکار کرده است.
همچنین، کل چشم‌انداز نمایی را پیدا کرده که گویی اگر با تله کابین به بالای این کوه بروید، با بیرون رفتن از ایستگاه درست کنار کهکشان آندرومدا خواهید بود.
ولی باید بگوییم این کهکشان مارپیچی زیبا و بزرگ با فاصله‌ی ۲.۵ میلیون سال نوری از زمین، کمی دورتر از آنست که بتوان به عنوان مقصدی برای گردش به آن اندیشید. 
ولی نگران نباشید. تنها ۵ میلیارد سال صبر کنید، آندرومدا با پای خودش به نزدتان خواهد آمد!
گفتنی‌ست این ایستگاه آندرومدا یا درستش را بگوییم، ایستگاه وایسهورن، بلندترین پیست اسکی در اروزای سوییس است.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
surreal - special effect - sci-fi - Andromeda Galaxy - M31 - galaxy - star - telephoto lens - cable car - Earth - spiral galaxy - Weisshorn - Arosa - Switzerland

منبع: apod.nasa

کشف نامنتظره یک دستگاه دانشجویی

درخشش پرتو ایکسِ ناگهانیِ ماکسی جی۰۶۳۷-۴۳۰ که یک سامانه‌ی دوتایی پرتو X سیاهچاله-ستاره است. بخشی از تصویر در گوشه‌ی پایین، سمت راست پشت پیکره‌ی سیارک بن‌نو پنهان شده
چند هفته پیش، دانشجویان و پژوهشگران ماموریت اوسیریس-رکس ناسا که در مدار یک سیارکِ نزدیک-زمین به نام بن‌نو است به گونه‌ای نامنتظره بیننده‌ی رویدادی در جایی ۳۰ هزار سال نوری دورتر شدند. این رویداد در داده‌های دستگاهی به نام رکسیس (REXIS) یافته شد، دستگاهی که دانشجویان ام‌آی‌تی و هاروارد ساخته و به همراه اوسیریس-رکس به فضا فرستاده بودند. این رویداد، برافروخته شدنِ یک سیالچاله در صورت فلکی کبوتر بود که کنار لبه‌ی سیارک بن‌نو پدیدار شد.

رکسیس که یک دستگاه دانشجویی به اندازه‌ی یک جعبه کفش است برای سنجش پرتوهای ایکسی طراحی شده که سیارک بن‌نو در واکنش به پرتوهای خورشید می‌گسیلد. پرتوهای X گونه‌ای از امواج الکترومغناطیسی مانند نورِ دیدنی (مریی) هستند ولی با انرژی بسیار بالاتر.

در روز ۱ نوامبر ۲۰۱۹، رکسیس سرگرم انجام مشاهدات دقیق علمی روی بن‌نو بود که تابش پرتو ایکسی را از نقطه‌ای بیرون از لبه‌ی سیارک ردیابی کرد. براندن آلن از هاروارد، نخستین کسی که این چشمه‌ی پرتو X را در داده‌های رکسیس دیده می‌گوید: «در بررسی آغازینمان هیچ جرمِ رده‌بندی شده‌‌ای را در آن نقطه‌ی فضا ندیدیم.»

بررسی‌های بیشتر نشان داد که این جرم برافروخته یک سامانه‌ی دوتایی پرتو ایکسِ سیاهچاله-ستاره است که تنها یک هفته پیش از آن، توسط دستگاه ماکسی ژاپن (MAXI) یافته شده و "ماکسی جی۰۶۳۷-۴۳۰" نامیده شده بوده. کاوشگر همنهش درونی ستارگان نوترونی (نایسر، NICER) هم چند روز بعدتر فوران پرتو ایکس این سامانه را شناسایی کرد.

هم ماکسی و هم نایسر در ایستگاه فضایی بین‌المللی کار می‌کنند و هر دو به ردیابی رویدادهای پرتو X از مدار نزدیک زمین می‌پردازند. از آن سو، رکسیس هم میلیون‌ها کیلومتر دورتر، از درون مدار سیارک بن‌نو این فعالیت را ردیابی کرد، نخستین نمونه از چنین برون‌ریزی‌هایی که تاکنون از فضای میان‌سیاره‌ای ردیابی شده است.

فوران‌های پرتو ایکسی مانند این سیاهچاله را تنها می‌توان از فضا دید زیرا هوای زمین مانند سپری جلوی پرتوهای X را می‌گیرد. این فوران پرتو X هنگامی رخ داده که یک سیاهچاله مواد را از ستاره‌ی همدمش که به گرد آن می‌چرخد می‌کشد. این مواد مارپیچ‌وار در قرصی چرخان پیرامون سیاهچاله به آن نزدیک می‌شوند و در این فرآیند، انبوهی از انرژی (عمدتا در شکل پرتو X) آزاد می‌شود.

پرفسور ریچارد بینزل از ام‌آی‌تی می‌گوید ما می‌خواستیم ساخت و کار دستگاه‌های فضایی را به دانشجویان بیاموزیم. [ولی] گویا بزرگ‌ترین درسی که گرفتیم این بوده که همیشه برای یافتن نامنتظره‌ها چشم و گوشمان را باز نگه داریم.

-------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - Earth - asteroid - Regolith X-Ray Imaging Spectrometer - REXIS - OSIRIS-REx - black hole - constellation Columba - Bennu - X-rays - electromagnetic - MIT - Harvard - Branden Allen - black hole X-ray binary - Japan - MAXI - MAXI J0637-430 - Neutron Star Interior Composition Explorer - NICER - International Space Station - star - Richard Binzel

منبع: nasa

ستاره‌ای بال می‌گشاید

ستاره‌ای بزرگ به نام آی‌آراس ۴ دارد بال می‌گسترد، ستاره‌ای که هنوز ۱۰۰ هزار سال از عمرش نمی‌گذرد. نام این ستاره، کوتاه شده‌ی "چشمه‌ی فروسرخ ۴" است.
موادی که از این ستاره‌ی نوزاد به بیرون روان شده‌اند یک سحابی پدید آورده‌اند که به نام سحابی شارپلس ۲-۱۰۶ یا اس۱۰۶ خوانده می‌شود و در این تصویر آن را می‌بینید.
یک قرص گسترده‌ی گاز و غبار که به گرد ستاره‌ی آی‌آراس ۴ می‌گردد و به رنگ قهوه‌ای، نزدیک مرکز تصویر دیده می‌شود، پیکره‌ای همچون یک ساعت شنی یا یک پروانه به این سحابی داده است.
گازهای سحابی اس۱۰۶ در نزدیکی ستاره‌ی آی‌آراس ۴ که در اثر پرتوهای پرانرژی آن یونیده شده‌اند، رفتاری مانند یک سحابی گسیلشی پیدا کرده و نور می افشانند. ولی غبارهای دورتر از آی‌آراس ۴ نور ستاره‌ی مرکزی را باز می‌تابانند و از همین رو یک سحابی بازتابی را ساخته ‌ند.
بررسی دقیق‌تری که روی یکی از عکس‌های فروسرخ اس۱۰۶ انجام شده نشانگر وجود صدها ستاره‌ی کوتوله‌ی قهوه‌ای کم‌جرم است که خود را در دل گازهای این سحابی پنهان کرده‌اند.
اس۱۰۶ حدود ۲ سال نوری پهنا دارد و با فاصله‌ای نزدیک به ۲۰۰۰ سال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی ماکیان دیده می‌شود.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
star - IRS 4 - nebula - Sharpless 2-106 Nebula - S106 - Infrared Source 4 - hourglass - butterfly - emission nebula - ionized - reflection nebula - infrared - brown dwarf - constellation of the Swan - Cygnus

منبع: apod.nasa

سرنوشت ستاره‌ای که به یک سیاهچاله نزدیک می‌شود

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
چه بلایی بر سر ستاره‌ای که به یک سیاهچاله نزدیک می‌شود می‌آید؟
اگر یکراست به یک سیاهچاله‌ی پرجرم برخورد کند، به طور کامل در آن فرو رفته و ناپدید خواهد شد.
ولی احتمال بیشتر این است که ستاره تا اندازه‌ای به سیاهچاله نزدیک شود که به دام گرانش آن بیفتد [در مسیری مارپیچ به سویش کشیده شود] و سرانجام سیاهچاله با نیروی گرانش خود لایه‌های بیرونی ستاره را کشیده و آن را پاره پاره کند و از هم بگسلد.
اگر چنین شود، بیشتر گازهای ستاره به درون سیاهچاله نخواهد ریخت.
این رویدادها که به نام گسیخت کشندیِ ستاره‌ای شناخته می‌شوند می‌توانند به اندازه‌ی یک ابرنواختر پرنور باشند، و تاکنون شمار فزاینده‌ای از آنها در پیمایش‌های آسمانی خودکار یافته شده است.
این تصویر یک برداشت هنری است و ستاره‌ای را نشان می‌دهد که تازه از کنار یک سیاهچاله‌ی پرجرم گذشته و گازهایش در راستای مدارش از آن بیرون کشیده شده‌اند.
لبه‌ی درونی یک قرص گاز و غبار که سیاهچاله را در بر گرفته در اثر رویداد گسیخت کشندی داغ شده و می‌تواند پس از نابوی و ناپدید شدن ستاره تا مدت‌ها به درخشیدن ادامه دهد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
star - black hole - tidal disruption

منبع: apod.nasa

از پروین تا اُشتران ماده، غرق در غبارهای رنگین

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
آیا اگر تا زمانی به اندازه‌ی کافی بلند به بخش جالبی از آسمان خیره شوید، آن را متفاوت خواهید یافت؟
اگر این بخشِ آسمان بخشی باشد که خوشه‌های ستاره‌ای بازِ پروین و قلائص (اشتران ماده) را در بر دارد، پاسخ اینست: آری، آن را بسیار متفاوت خواهید دید.
تصویربرداری با نوردهی بلند می‌تواند شبکه‌ی درهم پیچیده‌ای از گاز و غبار میان‌ستاره‌ای را آنجا آشکار کند که نه تنها برای چشم، بلکه برای تصویربرداری با نوردهی‌های کوتاه‌تر هم ناشدنی است.
در این تصویر موزاییکی ژرف و گسترده غبارهای کیهانی آشکارا خودنمایی می‌کنند. خوشه‌ی ستاره‌ای آشنای پروین هم بالای چارچوب، در ابرهای آبی‌فام پیرامونش دیده می‌شود.
این رنگ آبی بازتاب نور بزرگ‌ترین ستارگان خوشه‌ی پروین از روی ذرات ریز غبارها است.
بالا، سمت چپ تصویر خوشه‌ی ستاره‌ای قلائص را می‌بینیم که ستاره‌ی درخشان و نارنجی دبران (آلفا گاو، پس‌رونده) را در بر گرفته است؛ گفتنی‌ست دبران عضو این خوشه نیست و در پیش‌زمینه جای دارد، یعنی از ستارگان خوشه به ما نزدیک‌تر است.
سحابی‌های گسیلشی سرخ‌فام در بخش پایین تصویر به چشم می‌خورند که یکی از آنها نوار عمودی و خمیده‌ی سرخ‌فامی به نام "حلقه‌ی جوی" (Eridanus Loop) است.
ابرهای فراگیر غبار در این چشم‌انداز بیشتر قهوه‌ای‌رنگ دیده میشوند و ستارگانی که در لابلایشان می‌درخشند پیوندی با آنها ندارند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Pleaides star cluster - star - Hyades star cluster - Aldebaran - emission nebula - Eridanus Loop

منبع: apod.nasa

سیارک بزرگی که یک ماه دیگر از کنار زمین خواهد گذشت

* یک سیارک بزرگ "با توانش خطرزایی" در ماه آینده از کنار زمین خواهد گذشت، ولی نگران نباشید، خطری برای زمین نخواهد داشت.
پویانمایی از جابجایی سیارکِ با توانش خطرزاییِ ۱۹۹۸ اوآر۲ در آسمان شب در ۱۶ مارس ۲۰۲۰
این سیارک با نام "(۵۲۷۶۸) ۱۹۹۸ آر۲" گذر خود از کنار زمین را در ۲۹ آوریل انجام خواهد داد. قطر این سنگ غول‌پیکر آسمانی ۱.۸ تا ۴.۱ کیلومتر برآورد شده، تقریبا به پهنای جزیره‌ی منهتن.

اگرچه سیارکی به این اندازه اگر به زمین بخورد ویرانی سهمگینی به بار خواهد آورد (چیزی که به برخی هشدارها و داده‌های نادرست در رسانه‌ها انجامیده) ولی تهدیدی از سوی این سیارک در کار نخواهد بود.

سیارک ۱۹۹۸ اوآر۲ در حدود ساعت ۰۹:۵۶ به وقت گرینویچ از نزدیک‌ترین نقطه‌ی مسیرش به زمین، فاصله‌ی ۶.۳ میلیون کیلومتری خواهد گذشت- بیشتر از ۱۶ برابر فاصله‌ی میانگین زمین تا ماه.

ناسا این سیارک را به عنوان جرمی "با توانش خطرزایی" دسته‌بندی کرده، نه بدین دلیل که خطری برای زمین دارد، بلکه به این دلیل که معیارهای ویژه‌ای در نظام دسته‌بندی این سازمان را برآورده می‌کند. در نظام ناسا، سیارک با توانش خطرزایی به سیارکی می‌گویند که مدارش در هر زمانی، مدار زمین را در فاصله‌ی کمتر از ۷.۵ میلیون کیلومتر -۰.۰۵ یکای اخترشناسی- از زمین قطع کند؛ یکای اخترشناسی یا ای‌یو فاصله‌ی میانگین زمین تا خورشید است.

سیارک ۱۹۹۸ اوآر۲ در جایی میان مدارهای زمین و بهرام به گرد خورشید می‌گردد و به گفته‌ی ناسا، گذر بعدی‌اش از نزدیک زمین در ۱۸ می ۲۰۳۱ خواهد بود. در آن هنگام فاصله‌اش از زمین از گذر کنونی هم بیشتر خواهد بود- حدود ۱۹ میلیون کیلومتر.

در دو گذر بعدی که در ۲۰۴۸ و ۲۰۶۲ انجام خواهند شد، فاصله‌اش از زمین باز هم بیشتر خواهد بود. نزدیک‌ترین گذر در آینده‌ی پیش‌بینی‌پذیر در ۱۶ آوریل ۲۰۷۹ انجام می‌شود که در آن هنگام از ۱.۸ میلیون کیلومتری سیاره‌مان خواهد گذشت.

ناسا و شریکان بین‌المللی‌اش فعالانه آسمان را برای یافتن سیارک‌هایی با توانش خطرزایی می‌پویند و راه‌هایی برای کج کردن مسیر سیارک‌هایی که رو به زمین می‌آیند را پیش از برخورد بررسی می‌کنند. تاکنون حدود یک سوم از ۲۵۰۰۰ سیارک بزرگی که گمان می‌رود مسیرشان رو به محیط پیرامون زمین باشد یافته شده‌اند.
دو تصویر از سیارک ۱۹۹۸ اوآر۲ که در ۱۶ مارس ۲۰۲۰ با نوردهی‌های ۱۸۰ ثانیه‌ای گرفته شده‌اند. سیارک با پیکان سفید نشان داده شده. در تصویر بالایی، دوربین جابجاییِ سیارک را دنبال می‌کند و از همین رو ستارگان به شکل ردهایی روشن و خود سیارک به شکل نقطه دیده می‌شوند. در تصویر پایینی، تلسکوپ روی ستارگان تنظیم و ثابت شده و از همین رو همگی به شکل نقطه، ولی سیارک به شکل یک رد کوتاه دیده می‌شود.
-------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
potentially hazardous - asteroid - Earth - Asteroid (52768) 1998 OR2 - Manhattan - NASA - Mars - star

منبع: Space.com

به تماشای "غروب" ماه برویم

در گذشته ویدیویی با این نام را دیده بودید: به تماشای طلوع ماه برویم. این بار بیایید به تماشای غروب ماه برویم. 
توجه کنید که این ویدیو دور تند نیست. بلکه چون از فاصله‌ی بسیار دور گرفته شده چنین سریع به نظر می‌رسد.
اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در فیسبوک، تویتر، و یا کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید

عدسی تلسکوپی که دانیل لوپز به کمکش این
ویدیو را گرفته. تصویر بزرگ‌تر
اینجا کسی در خطر نیست. چیزی که دارد پایین می‌آید ماه خودمان است، در افقی بسیار دور. این افق به اندازه‌ای دور بوده که دانیل لوپزِ فیلمبردار، آن را به کمک یک عدسی تلسکوپی گرفته و به همین دلیل هم کره‌ی ماه این اندازه بزرگ دیده می‌شود.

این چرخش زمین به گرد محور خود است که باعث شده ماه به آرامی پشت کوه تیده (یک ستیغ آتشفشانی در جزایر قناری نزدیک ساحل شمال باختری آفریقا) پنهان شود.

مردمی که در فیلم دیده می‌شوند ۱۶ کیلومتر با فیلمبردار فاصله دارند و بسیاری از آنها رو به دوربینند، زیرا دارند سر زدن آفتاب از افقِ پشت سر فیلمبردار را تماشا می‌کنند.

این که خورشید دارد درست همزمان با غروب ماه طلوع می‌کند جای شگفتی ندارد، زیرا هنگامی که ماه در گام کامل (پر) است، خورشید همیشه در نقطه‌ی مخالفش در آسمان دیده می‌شود- در فاصله‌ی ۱۸۰ درجه‌ایِ آن.

این ویدیو در ماه می دو سال پیش، در زمان کامل بودن ماه گرفته شده [در فرهنگ باخترزمین، ماه کامل در ماه می به نام "ماه شیر" شناخته می‌شود].

باز هم تکراز می‌کنیم: این یک ویدیوی دور تند (زمان‌گریز) نیست؛ ماه به راستی با همین سرعت در آسمان سیاره‌ی زمین جابجا می‌شود.
تجهیزات دانیل لوپز که ۱۶ کیلومتر از چشم‌انداز درون ویدیو فاصله داشت. تصویر بزرگ‌تر
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Moon - Luna - telescopic lens - Earth - Mount Teide - volcano - Canary Islands - Africa - Sun - full moon - Milk Moon - time-lapse

منبع: apod.nasa

"ابر سبز" واقعی است؟


ابرهای سبزفام در مسیر بک پیچند
توده‌های انبوه ابر گاهی می‌توانند رنگی سبز پیدا کنند، پدیده‌ای که غالبا با توفان تگرگ همراهست. در بخش‌هایی از آمریکا، ابرهای سبز می‌توانند هشداری برای در راه بودنِ یک پیچند (تورنادو) باشند؛ یک نمونه‌ی ویژه توفان ویرانگر سال ۱۹۸۰ در میشیگان بود که به دلیل همین رنگ .یژه‌اش به نام "توفان سبز" نامیده شد. ولی آیا این رنگ سبز واقعی است، و چه چیزی آن را پدید می‌آورد؟

ابرهای سبز تا دیرزمانی یک توهم نوری (خطای دید) پنداشته می‌شدند. برای سازگار کردن رنگ‌ها نمی‌توان به حافظه تکیه کرد، نور می‌تواند به سرعت تغیر کند، و آدم‌ها بیشتر نگران پناه گرفتن می‌شوند تا عکس گرفتن. در سال ۱۹۹۵، هواشناس فرانک گالاگر بر آن شد تا این موضوع را با رانندگی کردن در مسیر یک توفان در اکلاهما به همراه یک دستگاه طیف‌سنج نوری (ایپکتروفتومتر) بررسی کند و رنگ دقیق نور را بسنجد. گالاگر از این که دید رنگ ابرهای بالای سرش از خاکستری به "آبی دریایی درخشان" در آمد غافلگیر شد. طیف‌سنج نوری هم آنچه دیده بود را تایید می‌کرد، ولی توضیحش دشوارتر بود.

یک نظریه می‌گفت نور سبز از محیط زیر ابرها بازتابیده، ولی سنجش‌ها نشان می‌داد که رنگ ابر با رنگ محیط همخوانی ندارد [و بنابراین نمی‌توانسته بازتاب آنجا باشد]. یک نظریه‌ی دیگر می‌گفت آن ابرها به عنوان پس‌زمینه‌ای از نورِ رنگیِ بعدازظهر رفتار کرده بودند ولی این نظریه هم با مشاهدات همخوانی نداشت.

بهترین نظریه اینست که ابرهای توفانی به مدت کوتاهی رفتار یک فیلتر را پیدا می‌کنند و با حذف طول موج‌های دیگر، تنها رنگ سبز را از خود می‌گذرانند. شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای نشان می‌دهد که اگر قطرِ ریزقطره و ضخامت ابر در اندازه‌ی ویژه‌ی مناسبی باشند چنین چیزی امکان‌پذیر می‌شود.

شگفتی هنوز برجاست- اغلب زمان‌ها تگرگ با ابرهای سبز همراهست ولی تگرگ نمی‌تواند چنین پدیده‌ای را بیافریند. پس ابرهای سبز همچنان بخشی از رازشان را برای خود نگه داشته‌اند!

-------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
hail - US - green cloud - Michigan - Green Storm - optical illusion - Frank Gallagher - Oklahoma - spectrophotometer - filter- wavelength

منبع: گاردین

آیا دنباله‌دار بوریسف پیش از بیرون رفتن از قلمروی خورشید از هم می‌پاشد؟

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
بودن در یک محیط تازه سخت است، حتی برای یک دنباله‌دار. بر پایه‌ی تازه‌ترین رصدها، دنباله‌دارِ میان‌تاره‌ایِ بوریسف احتمالا با سفر در سامانه‌ی خورشیدی و گذشتن از کنار خورشید دستخوش برون‌ریزی‌هایی شده است.

این دنباله‌دار نخستین بار در اواخر ماه اوت ۲۰۱۹ توجه رصدگران را به خود جلب کرد. اخترشناسان با رصدهای چندباره از این جرم توانستند مسیرش را بسنجند و بر پایه‌ی نامعمول بودنِ این مسیر پی بردند که با جرمی سروکار دارند که تنها می‌تواند از بیرون از سامانه‌ی خورشیدی آمده و گذرش به محله‌ی ما افتاده باشد.

در این ماه، اخترشناسانی که این جرم را بررسی می‌کنند دریافتند که چیزی شگفت‌انگیز دارد برایش رخ می‌دهد. به گزارش گروهی از پژوهشگران لهستانی، بوریسف در ماه مارس تاکنون دو بار برافروخته و روشن شده است. آنها در یادداشتی این مشاهدات را توصیف کردند: «این رفتار قویا نشانگر اینست که هسته‌اش دارد تکه تکه می‌شود.»

چنین پدیده‌ای باید در اثر نزدیک شدن دنباله‌دار بوریسف به خورشید رخ داده باشد. این احتمالی بوده که دانشمندان از زمان گذشتن آن از کنار خورشید در ماه دسامبر در نظر داشته‌اند. بوریسف هم مانند همه‌ی دنباله‌دارها توده‌ای از آوارهای یخی است، بنابراین گذرش از کنار خورشید به برهم‌کنش‌هایی با یخ‌های آن انجامیده.

بوریسف کشفی هیجان‌انگیز بود زیرا -برخلاف اومواموا، نخستین جرم میان‌ستاره‌ای که دانشمندان دیدند- اخترشناسان آن را با رصد و بررسی‌های درازمدت بیش از یک ساله‌ای که روی سفر آن در سامانه‌ی خورشیدی انجام شد شناسایی‌اش کردند.

دقیقا مشاهداتی مانند این نمونه‌های تازه هستند که دانشمندان امیدوار بودند با رصد بلندمدت امکان‌پذیر شود.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Comet Borisov - solar system - sun - comet - Poland - sun - 'Oumuamua

منبع: Space.com

شب‌نشینی کیوان، مشتری و ماه در آسمان مونترآل

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۹.۱ مگ)
این عکس در ۱۸ مارس از مونترآل و زمانی گرفته شده که نخستین پرتوهای سپیده‌دم بر شهر افتاده بود، یک روز پیش از هموگان (اعتدال) بهاری [یک روز پیش از نوروز].
در این شبِ تقریبا اعتدالی، ماه را بر فراز چراغ‌های پرشمار شهری در چشم‌اندازی دلپذیر می‌بینیم. گفتن ندارد که هلال کاهنده‌ی ماه رو به خورشید است.
آسمان‌دوستان به سادگی می‌توانند مشتری درخشان را درست بالای ماه و نزدیک بهرامِ کم‌نورتر ببینند که هر سه با هم یک همیستان (مقارنه) پدید آورده‌اند.
کیوان، سیاره‌ی محبوبِ تلسکوپ‌دارها مانند نقطه‌ی کم‌نوری سمت چپِ گروه ماه، مشتری، و بهرام دیده می‌شود.
سیاره‌ی تیر هم دارد تقریبا در راستای همان خطی که مشتری و کیوان را به پیوند داده، یعنی راستای دایره‌البروج (برجگاه) طلوع می‌کند. ولی این سیاره‌ی گریزانِ درونی اینجا بسیار به افق نزدیک است و چندان در آسمان نیمه‌روشن بامدادی چندان پیدا نیست.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Montreal - planet - Earth - vernal equinox - Moon - waning crescent - Sun - Jupiter - Mars - Saturn - conjunction - ecliptic - Mercury

منبع: apod.nasa

بمباران سیارک ربوگو سن آن را آشکار کرد

بمباران یک سیارک آگاهی‌هایی درباره‌ی سنش به ما داد. در ماه آوریل، فضاپیمای ژاپنی هایابوسا۲ یک پرتابه‌ی مسی را به سیارک ریوگو کوباند و اکنون نخستین داده‌ها از دهانه‌ای که از آن به جا مانده به دست ما رسیده است.

هدف اصلی این آزمایش گردآوری نمونه‌های دست‌نخورده از مواد زیر سطح سیارک بود. ماساهیکو آراکاوا از دانشگاه کوبه در ژاپن و همکارانش عکس‌های این برخورد را برای بررسی فرآیند پیدایش این دهانه وارسی کردند.

هنگامی که این پرتابه‌ی ۲ کیلوگرمی به ریوگو خورد شن و ماسه و سنگ‌هایی را از نقطه‌ی برخورد به فضا پرتاب کرد و حتی یک تخته‌سنگ ۵ متری را جابجا کرد. دهانه‌ای که در این فرآیند پدید آمد حدود ۱۴.۵ متر پهنا و ۲.۳ متر ژرفا داشت.

آراکاوا می‌گوید: «این نخستین بارست که فرآیند شکل‌گیری یک دهانه‌ی برخوردی را در یک محیط ریزگرانش می‌بینیم.» بیشتر شناخت ما از چگونگی پیدایش دهانه‌ها از تجربه‌های آزمایشگاهی همین جا روی زمین به دست آمده.»

اهمیت این موضوع در اینست که ما برای برآورد سن یک سیارک از شمار (تعداد) و اندازه‌ی دهانه‌های روی آن بهره می‌گیریم. پژوهش‌های پیشین روی ریوگو نشان می‌داد که یا حدود ۹ میلیون سال سن دارد یا حدود ۱۶۰ میلیون سال، بسته به بزرگی دهانه‌های آن که با سختی و استحکام سطحش محدود می‌شود.

پژوهشگران با مشاهده‌ی فرآیند شکل‌گیری این دهانه‌ی تازه دریافتند که ریوگو زیرِ سطحِ پر از سنگش چندان سخت و محکم نیست. بیشتر مانند ماسه است تا سنگ. آنها می‌گویند این تایید می‌کند که ریوگو تنها حدود ۹ میلیون سال سن دارد.

سیارک‌هایی مانند ریوگو زمانی ساخته می‌شوند که اجرام بزرگ‌تر خُرد می‌شوند و آوارهای پدید آمده از آنها با هم توده‌های سستی به نام "توده خرده‌سنگ" می‌سازند [در حقیقت ویژگی‌های دیده شده در زیر سطح ریوگو نشان می‌دهد که این سیارک از توده شدنِ آوارهای جرمی که ۱۰ میلیون سال پیش خرد شده بوده پدید آمده است].

به طور معمول خرده‌های آواریِ فراوانی از چنین خُرد شدنی به جا می‌ماند و با هم چیزی را می‌سازند که ستاره‌شناسان به نام خانواده‌ای از اجرام می‌شناسند، اجرامی که همگی از یک جرم مادری ریشه گرفته‌اند.

آراکاوا می‌گوید: «شاید در آینده این خانواده را در کمربند سیارک‌ها شناسایی کنیم.» این می‌تواند ساده‌تر از آن باشد که انتظار داریم زیرا جرم مادری در زمانی به نسبت نزدیک شکسته شده بوده، و بنابراین تکه‌هایش باید هنوز نزدیک هم باشند.

گزارش این دانشمندان در نشریه‌ی ساینس منتشر شده.

-------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
asteroid - Japanese - Hayabusa 2 - Ryugu - crater - Masahiko Arakawa - Kobe University - microgravity - Earth - rubble pile - Science

بزرگی باورنکردنی دنباله‌دار اتلس

تصویرهای بزرگ‌تر را اینجا ببینید
هیچ کس نمی‌داند اندازه‌ی هسته‌ی دنباله‌دار اتلس (سی/۲۰۱۹ وای۴) چقدر می‌تواند باشد. احتمالا بیشتر از چند کیلومتر نیست. ولی از یک چیز مطمئنیم: جَو یا همان گیسوی غول‌آسایی دارد. این عکس را هیسایوشی کاتو از ناگانوی ژاپن گرفته و نشان می‌دهد که گیسوی این دنباله‌دار تقریبا به پهنای قرص ماه است.

وی می‌گوید: «این دنباله‌دار نسبت به همین سه روز پیش بزرگ‌تر و درخشان‌تر شده. گیسوی سبزفام آن حدود ۲۰ دقیقه‌ی قوس پهنا دارد. برای همسنجی (مقایسه)، پهنای ماه ۳۰ دقیقه‌ی قوس است.» [اینجا شاید اسپیس‌وِدِر اشتباه تایپی کرده باشد زیرا خود کاتو در تصویرش اندازه‌ی گیسو را ۲۶.۵ دقیقه‌ی قوس نوشته-م]

با در نظر گرفتن این اندازه‌ی زاویه‌ای و بر پایه‌ی فاصله‌ی دنباله‌دار از زمین (۱.۱ ای‌یو) می‌توانیم بزرگی فیزیکی آن را اندازه بگیریم: قطری حدود ۱ میلیون کیلومتر. این یک گوی بزرگ از گاز است و به اندازه‌ای گسترده است که می‌توان ردیفی از ۴ سیاره به پهنای مشتری را در آن جا داد. اگر دنباله‌دار اتلس را بتوان با چشم نامسلح دید چیزی تماشایی خواهد بود.

نوشته‌ی پیشین درباره‌ی این دنباله‌دار: * دنباله‌دار اتلس دارد سریع‌تر از انتظار درخشان می‌شود! 

-------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Comet ATLAS - C/2019 Y4 - Hisayoshi Kato - Uchiyama - Nagano - Japan - full Moon - coma - arcminute - Earth - AU - planet - Jupiter - naked eye

منبع: spaceweather

گویی از صدها هزار ستاره

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۳.۵ مگ)
اخترشناس انگلیسی، ادموند هالی در سال ۱۷۱۶ نوشته بود: «لکه‌ی کوچکی بیشتر نیست ولی اگر آسمان صاف باشد و ماه هم در آسمان نباشد، با چشم نامسلح نیز می‌توان آن را دید.»
امروزه می‌دانیم که آنچه هالی آن را لکه‌ی کوچکی توصیف کرده بود و به نام ام۱۳ نامیده شده، خوشه‌ی کروی بزرگی در صورت فلکی زانوزَده، و یکی از درخشان‌ترین خوشه‌های کروی ستاره‌ای در آسمان نیمکره‌ی شمالی است [که] در نماهای تلسکوپی پُروضوحی مانند این، صدها هزار ستاره‌ی آن را می‌توان به خوبی دید.
این خوشه ۲۵۰۰۰ سال نوری از زمین دورتر است و در این فاصله، کل ستارگانش در فضایی به قطر ۱۵۰ سال نوری جای گرفته‌اند. این شلوغی هر چه به مرکز خوشه نزدیک‌تر می‌شویم بیشتر می‌شود تا جایی که به ۱۰۰ ستاره در مکعبی به ضلع تنها ۳ سال نوری هم می‌رسد. برای همسنجی (مقایسه)، نزدیک‌ترین ستاره به خورشید ما بیش از ۴ سال نوری از آن فاصله دارد.
در این تصویر طیف گسترده‌ای از رنگ و درخشندگی ستارگان در بخش‌های نزدیک به هسته‌ی فشرده‌ی این خوشه را می‌بینید، و همچنین اگر دقت کنید سه رگه‌ی تاریک محو زیر و سمت چپ مرکز خوشه را می‌بینید که با هم نمای یک پروانه‌ی سه-پره را ساخته‌اند.
چند کهکشان دوردست را هم در پس‌زمینه‌ی این تصویر میدان-میانگین می‌بینید، از جمله ان‌جی‌سی۶۲۰۷ بالا، سمت چپ تصویر.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
M13 - Great Globular Cluster - English - Edmond Halley - Moon - Hercules - globular star cluster - star - galaxy - NGC 6207

منبع: apod.nasa

وقتی پرتوهای خورشید در سمت مخالف آسمان به هم می‌رسند

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
پشت این ابرها چه خبر است؟
این چشم‌انداز شاید کمی فراطبیعی به نظر بیاید ولی در واقع چیزی طبیعی دارد در سمت مخالف آسمان (پشت سر عکاس) رخ می‌دهد: خورشیدی دارد غروب می‌کند.
پرتوهایی که اینجا می‌بینید پرتوهای پادنمیتابی (پادشفقی) نام دارند.
برای توضیحِ آنها از پرتوهای آشنای نیمتابی (شفقی) آغاز می‌کنیم که زمانی دیده می‌شوند که نور آفتاب از لابلای روزنه‌های ابرها بیرون بزند.
پرتوهای خورشید بی‌شک در خط های راست پیش می‌روند ولی افکنشِ آنها در گنبد آسمان (کره‌ی آسمان) دایره‌های بزرگ می‌سازد.
بنابراین پرتوهای نیمتابی که از خورشید در زمانِ غروب (یا در زمان طلوع) بیرون می‌زند با پیمودن گنبد آسمان، در یک نقطه از سمت مخالفِ آسمان به هم می‌رسند.
این نقطه که ۱۸۰ درجه با خورشید فاصله دارد به نام نقطه‌ی پاد-خورشید شناخته می‌شود و پرتوهای نیمتابی که در آنجا به هم می‌رسند هم نامشان تغییر پیدا کرده و پادنیمتابی یا پادشفقی خوانده می‌شوند.
در این تصویر نمایش خیره‌کننده‌ای از پرتوهای پادنیمتابی را می‌بینیم که در سال ۲۰۱۶ بر فراز پارک ملی درای تورتوگز در فلوریدای آمریکا دیده شدند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
anticrepuscular ray - crepuscular ray - anti-solar - Sun - Dry Tortugas National Park - Florida - USA

منبع: apod.nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه