دیدار پارکر و ناهید

کاوشگر خورشیدی پارکر ناسا که راهیِ سفری برای رسیدن به کمترین فاصله از خورشید، و سپس کاوش و بررسی بخش درونی هورسپهر و تاج خورشید است، هفت بار از کنار سیاره‌ی ناهید می‌گذرد تا از آن کمک گرانشی دریافت کرده و خمیدگی مسیرش به سوی خورشید را بیشتر کند.
پارکر با بهره از همین کمک‌های گرانشی سرانجام تا سال ۲۰۲۵ به فاصله‌ی ۶ میلیون کیلومتری سطح خورشید خواهد رسید. [درباره‌ی سفر پارکر اینجا خواندید: * پارکر برای رسیدن به خورشید راه بی‌اندازه دشواری در پیش دارد، ولی چرا؟]
این فضاپیما در سومین گذر از کنار ناهید که روز ۱۱ ژوییه‌ی ۲۰۲۰ انجام شد، این نمای خیره‌کننده را از فاصله‌ی حدود ۱۲۴۰۰ کیلومتری به کمک دوربین میدان-گسترده‌ی خود از سمت شبِ این سیاره‌ی درونی گرفت.
در این تصویر شگفت‌انگیز، به نظر می‌رسد دوربین کناریِ پارکر با کنار زدن ابرهای سیاره یک ساختار تیره‌رنگ نزدیک مرکز آن به نام "سرزمین آفرودیته" را نمایان کرده، بزرگ‌ترین منطقه‌ی کوهستانی روی سطح سیاره‌ی ناهید.
لبه‌ی ناهید روشن دیده می‌شود، این تابش شب‌فروز (همان هواتاب) است و به احتمال بسیار از بازپیوندِ اتم‌های برانگیخته‌ی اکسیژن و ساختنِ مولکول‌های [خنثای] اکسیژن در لایه‌های بالای جو این سیاره گسیلیده شده.
رگه‌ها و نقطه‌های روشن در تصویر هم ذرات باردار پرانرژی و غبارهایی هستند که پیوسته فضاپیما را بمباران می‌کنند و اینجا از بازتاب نور خورشید روشن دیده می‌شوند.
آسمان‌دوستان روی زمین شاید بتوانند ستارگان آشنای کمربند و شمشیر شکارچی را هم در گوشه‌ی پایین، سمت راست این تصویر بشناسند.

----------------------------------------------
تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

heliosphere - solar corona - Wide-field Imager - NASA - Parker Solar Probe - Venus - gravity-assist - planet - Aphrodite Terra - nightglow - oxygen - atom - molecule - charge - reflect - Earth - stars - Orion - belt - sword

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

 


ابرسیاهچاله‌ها می‌توانند از ماده تاریک ساخته شوند

هاله‌های کهکشانی می‌توانند پناهگاه یک هسته‌ی بسیار چگال از ماده‌ی تاریک باشند که بتواند اثرهای یک سیاهچاله‌ی مرکزی را از خود نشان دهد، و یا حتی برُمبد و خودش یک سیاهچاله بسازد.

فیزیکدانان نظری از ایتالیا، اسپانیا و آرژانتین سازوکار تازه‌ای برای پیدایش ابرسیاهچاله‌ها (سیاهچاله‌های ابرپرجرم) از ماده‌ی تاریک پیشنهاد کرده‌اند.

در مدل‌های استانداردِ پیدایش، ماده‌ی باریونی زیر گرانش خود می‌رُمبد و سیاهچاله‌هایی می‌سازد که با گذشت زمان می‌توانند بزرگ‌تر شوند.

گروهی از پژوهشگران به رهبری دکتر کارلوس آرگوئلس از دانشگاه ملی لاپلاتا و ICRANet وجود احتمالیِ هسته‌های پایدار کهکشانی که از ماده‌ی تاریک ساخته شده‌اند، و با هاله‌ی تنُکی از ماده‌ی تاریک در بر گرفته شده‌اند را بررسی کردند.

آنها دریافتند که مرکز چنین ساختارهایی می‌تواند چنان فشده شود که [مانند ماده‌ی معمولی] برُمبد و ابرسیاهچاله‌هایی بسازد.

این می‌توانسته بسیار سریع‌تر از دیگر سازوکارهای پیشنهادی برای پیدایش رخ بدهد، و به ابرسیاهچاله‌های روزگار آغازین کیهان امکان بدهد تا زودتر از کهکشانی که در آن هستند ساخته شوند، چیزی که خلاف نظریه‌های کنونی است.

دکتر آرگوئلس می‌گوید: «این سناریوی تازه‌ی پیدایش می‌تواند توضیحی طبیعی برای این فراهم کند که چگونه ابرسیاهچاله‌ها در روزگار آغازین کیهان ساخته شدند آن هم بدون نیاز به ستاره‌زایی پیش از خود یا بدون نیاز به تخم‌های سیاهچاله‌ای و برافزایش‌هایی با نرخ غیرواقعی.»

این مدل تازه یک پیامد فریبنده‌ی دیگر هم دارد و آن هم اینست که رسیدن به جرم بحرانی برای رُمبش تا حد سیاهچاله برای هاله‌های کوچک‌ترِ ماده‌ی تاریک می‌تواند انجام نشود، برای نمونه آنهایی که برخی کهکشان‌های کوتوله را در بر گرفته‌اند.

پژوهشگران می‌گویند این سپس می‌تواند کهکشان‌های کوتوله‌ی کوچک‌تری به جا بگذارد که به جای سیاهچاله‌ی مورد انتظار، یک هسته‌ی مرکزی از ماده‌ی تاریک داشته باشند.

چنین هسته‌ی ماده‌ی تاریکی هنوز هم می‌تواند شناسه‌های گرانشیِ یک سیاهچاله‌ی مرکزی معمولی را نمایش دهد، و همزمان هاله‌ی ماده‌ی تاریکِ بیرونی هم می‌تواند منحنی‌های دیده شده‌ی چرخش کهکشان را توضیح دهد.

دکتر آرگوئلس می‌گوید: «این مدل نشان می‌دهد که هاله‌های ماده‌ی تاریک چگونه می‌توانند توده‌هایی چگال در مرکز خود داشته باشند، و شاید بتواند نقشی کلیدی در کمک به شناخت پیدایش ابرسیاهچاله‌ها بازی کند.»«ما اینجا برای نخستین بار ثابت کرده‌ایم که چنین پراکندگی هسته-هاله‌ی ماده‌ی تاریک می‌تواند براستی در یک چارچوب کیهان‌شناختی پدید بیاید، و در سرتاسر تاریخ کیهان پایدار بماند.»

آرگوئلس می‌افزاید: «ما امیدواریم پژوهش‌های بیشتر بر دانش ما از پیدایش ابرسیاهچاله‌ها در نخستین روزهای جهان هستی، و نیز در بررسی این که آیا مرکز کهکشان‌های غیرفعالی مانند راه شیری خودمان می‌توانند جایگاه این هسته‌های چگال ماده‌ی تاریک باشند یا نه بیفزاید.»

پژوهشنامه‌ی این گروه در ماهنامه‌ی انجمن سللطنتی اخترشناسی منتشر شده است.


----------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

Italy - Spain - Argentina - supermassive black hole - dark matter - baryonic matter - black hole - Dr. Carlos Argüelles - Universidad Nacional de La Plata - ICRANet - galactic core - dark matter halo - star formation - dwarf galaxy - Milky Way - Monthly Notices of the Royal Astronomical Society

منبع: sci-news

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

ام۶۶، یکی از شیرها از چشم هابل

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر

دیدار تازه با دوستی قدیمی همشه خوب و شیرین است. نمونه‌ی چنین دیداری، همین تصویر خیره‌کننده‌ی تلسکوپ فضایی هابل از کهکشان مارپیچی ام۶۶ است.
ام۶۶ که کهکشانی مارپیچی با یک میله‌ی مرکزی کوچک است، یکی از سه کهکشانی‌ست که گروه کهکشانیِ "سه گانه‌ی شیر" در فاصله‌ی حدود ۳۰ سال نوری زمین را ساخته‌اند.
سه‌گانه‌ی شیر یک هدف پرطرفدار برای رصدگران با تلسکوپ‌های به نسبت کوچک است، تا اندازه‌ای به این دلیل که جدایی زاویه‌ایِ ام۶۶ و دو همدم کهکشانی‌اش -ام۶۵ و ان‌جی‌سی ۳۶۲۸- تقریبا به اندازه‌ی پهنای زاویه‌ای قرص ماه کامل است.
این تصویر هابل از ام۶۶ برای کمک به بررسی پیوند میان ستاره‌زایی و ابرهای گاز مولکولی گرفته شده است.
ستارگان درخشان آبی‌فام، ابرهای هیدروژن یونیده‌ی صورتی رنگ که در جای جای بازوهای بیرونی پراکنده‌اند، و رگه‌های تیره‌ی غباری که می‌توانند جایگاه ستاره‌زایی‌های پنهان بیشتری باشند همگی به خوبی در این تصویر دیده می‌شوند.

گروه کهکشانی سه گانه‌ی شیر- تصویر بزرگ‌تر

----------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

Hubble Space Telescope - spiral galaxy - M66 - central bar - Leo Galaxy Triplet - M65 - NGC 3628 - angular width - full moon - star formation - molecular gas cloud - star - ionized - hydrogen - spiral arm - dust lane

منبع: apodnasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

حلقه ستاره‌فشان در مرکز یک کهکشان

ان‌جی‌سی ۶۹۰۲ که در سال ۱۸۳۶ به دست جان هرشل یافته شد، یک کهکشان مارپیچی زیبا است که با فاصله‌ی بیش از ۱۳۰ میلیون سال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی کمان دیده می‌شود.

این تصویر به کمک دستگاه کاوشگر طیفی چند یگانی "میوز" (MUSE) روی یکی از چهار تلسکوپ ۸.۲ متری وی‌ال‌تی گرفته شده و این کهکشان را از چشم‌اندازی ویژه و یگانه نشان می‌دهد- این یک بزرگنمایی از مرکز این کهکشان است که یک حلقه‌ی هسته‌ای یا دقیق‌تر بگوییم، پیراهسته‌ای را نشان می‌دهد، جایی که پرتوی نارنجی فرآیندهای آتشین ستاره‌زایی در آن دیده می‌شود.

درون این حلقه‌ی پیراهسته‌ای یک میله‌ی ستاره‌ایِ کوچک و کم‌نور جای دارد. پژوهشگران دریافته‌اند که ستارگان در این میله دارای پراکندگی‌های گوناگونی هستند که بستگی به سنشان داد- ستارگان جوان‌تر در راستای میله هستند و ستارگان پیرتر پراکنده‌ترند.

این جایگاه‌های ستارگان جوان و پیر درون میله‌ی مرکزیِ ان‌جی‌سی ۶۹۰۲، پیش‌بینی‌ای که سال‌ها پیش از روی شبیه‌سازی‌ها و مدل‌ها انجام شده بود را تایید می‌کند.

این نخستین بارست که این پیش‌بینی‌ها برای ساختارهای کهکشانی با بهره از عکس و تصویر تایید می‌شود، به لطف واگشودِ (وضوحِ) فضاییِ باورنکردنیِ دستگاه MUSE.

کهکشان ان‌جی‌سی ۶۹۰۲ در نمای گسترده- تصویر بزرگ‌تر

-------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

 John Herschel - NGC 6902 - spiral galaxy - constellation of Sagittarius - Archer - MUSE - Multi Unit Spectroscopic Explorer - VLT - nuclear ring - star formation - bar - star - spatial resolution


منبع: ESO

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

 

پرواز با بال‌های سیاره‌زایی

مانند پرنده‌ای در پرواز به نظر می‌رسد، با بال‌هایی گشوده درپهنه‌ی فضا. "اس‌یو ارابه‌ران" را می‌گوییم، ستاره‌ای بسیار جوان‌تر و پرجرم‌تر از خورشید که با یک قرص غول‌پیکرِ سیاره‌زایی (پیش سیاره‌ای) در بر گرفته شده.

این تصویر که با بهره از دستگاه اسفیر (SPHERE) در تلسکوپ بسیار بزرگ در رصدخانه‌ی جنوبی اروپا (اِسو) گرفته شده، قرص پیرامون اس‌یو ارابه‌ران را با جزییاتی بی‌سابقه نشان می‌دهد، از جمله دنباله‌های بلندی از غبار که به آن پیوسته‌اند. خود ستاره پشت طیف‌نگارِ دستگاه اسفیر پنهان شده [همان قرص سیاه کوچک در مرکز تصویر]. تاج‌نگار ابزاری‌ست که جلوی نور ستاره‌ی مرکزی را می‌گیرد و به اخترشناسان امکان می‌دهد تا ساختارهای کم‌نورتری که پیرامون آن هستند را روشن‌تر ببینند.

این دنباله‌های غباری موادی هستند که از سحابی فراگیر پیرامون به درون قرص جریان پیدا کرده. این سحابی به احتمال بسیار دستاورد برخوردی میان این ستاره و یک ابر غول‌پیکر گاز و غبار است که باعث شده این قرصِ سیاره‌زایی و ساختار غباری پیرامون چنین پیکره‌ی ویژه‌ای پیدا کنند.

یک بررسی تازه روی اس‌یو ارابه‌ران که با بهره از وی‌ال‌تی و داده‌های تلسکوپ‌های دیگر، از جمله آرایه‌ی بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما انجام شده نشان داده که این سحابی هنوز دارد این قرص سیاره‌زایی را با موادش تغذیه می کند. این مشاهدات تازه نشان می‌دهند که فرآیندهای  پیدایش سیاره‌ها تا چه اندازه می‌توانند پیچیده باشند.

ستاره‌ی ای‌اس ارابه‌ران با فاصله‌ی ۵۰۰ سسال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی ارابه‌ران دیده می‌شود.


--------------------------------------------------
تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:
SU Aur - star - Sun - planet-forming disc - SPHERE - ESO - Very Large Telescope - VLT - coronagraph - nebula - Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array

منبع: ESO

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

ویدیو: آنچه در "هفت دقیقه وحشت" گذشت!

نشستن روی سطح سیاره‌ی بهرام چه حسی دارد؟
در عملیاتِ ورود، فرود، و نشستنِ خودروی پرسه‌ویرنس بر سطح بهرام، دوربین‌هایی با توان فیلمبرداری هم به کار رفته بودند که اکنون تصویرهای خود را به زمین فرستاده‌اند.
این فیلم ترکیبیِ ۳.۵ دقیقه‌ای با باز شدن یک چتر نجات غول‌پیکر آغاز می‌شود که سرعت فضاپیما پس از ورود به جو بهرام را به اندازه‌ی چشمگیری کاهش می‌دهد.
سپس سپر گرمایی را می‌بینیم که جدا شده و جلوی فضاپیما به سوی سطح می‌افتد.
با فرود پرسه‌ویرنس، سیاره‌ی بهرام هم بزرگ و بزرگ‌تر شده و جزییات سطحش هر چه بیشتر نمایان می‌شوند.
دو دقیقه پس از آغاز ویدیو چتر نجات هم جدا و رها می‌شود و از اینجا به بعد پرسه‌ویرنس فرود و عملیات نشتن را با موشک‌هایی که گرد و خاک سطح را می‌پراکنند ادامه می‌یابد.
به زودی بالابر هوایی کارش را انجام می‌دهد- پرسه‌ویرنس را به آرامی روی سطح نشانده و خودش هم با شتاب دور می‌شود.
خودروی روباتیک پرسه‌ویرنس اکنون کاوش دهانه‌ی باستانی جیزرو را آغاز خواهد کرد، از جچمله جستجو برای یافتن نشانه‌های زندگی‌ای که روزگاری روی این همسایه‌ی زمین جریان داشته.

----------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

Mars - Entry, Decent, and Landing - Perseverance Rover - parachute - heat shield - Sky Crane - Jezero Crater - Earth - planet

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

نوترینویی که از یک ستاره از هم گسیخته آمده، یک شتابدهنده کیهانی را آشکار کرد

برداشت هنری از قرص برافزایشی پیرامون یک ابرسیاهچاله، با ساختارهایی فواره-مانند که از قرص بیرون می‌زنند

در یک کهکشان دوردست، یک ابرسیاهچاله (سیاهچاله‌ی کلان‌جرم) ستاره‌ای را تکه پاره کرد و انفجاری از انرژی به بیرون افشاند. از سوی دیگر برای نخستین بار، پژوهشگران نوترینویی را دیده‌اند که احتمال می‌رود از یک چنین رویدادی آمده باشد، رویدادی که به نام "گسیخت کِشندی" (تی‌دی‌ئی) شناخته می‌شود.

نوترینوها ذرات کوچکی هستند که به ندرت با مواد دیگر برهمکنش انجام می‌دهند، و از همین رو آشکارسازی آنها بی‌اندازه دشوار است. در ۱ اکتبر ۲۰۱۹، رصدخانه‌ی نوترینوی آیس‌کیوب در جنوبگان نوترینویی با انرژیِ به نسبت بالا را دید که به نظر  می‌رسید از بیرون از کهکشان راه شیری آمده.

در همین زمان، روبرت اشتاین از سنکروترون الکترونی آلمان (دِسی) داشت به همراه همکارانش با بهره از تاسیسات اجرام گذرای زوییکی در کالیفرنیا ستاره‌ای را مشاهده می‌کرد که بیش از حد به یک ابرسیاهچاله نزدیک شده بود. گرانش نیرومند سیاهچاله این ستاره را از هم گسیخت و یک رویداد تی‌دی‌ئی پدید آورد که تا چند ماه ادامه داشت. این تی‌دی‌ئی و آن نوترینوی آیس‌کیوب از یک نقطه در آسمان آمده بودند، چیزی که نشان می‌داد احتمالا ستاره‌ی از هم گسیخته آن نوترینو را تولید کرده بوده.

اشتاین می‌گوید: «نظریه‌پردازان می‌گویند برخی از نوترینوها می‌توانند از تی‌دی‌ئی‌ها بیایند و چیزی که ما اینجا داریم نخستین گواهِ رصدی است که از این گفته پشتیبانی می‌کند.» برای تولید یک نوترینوی پرانرژی، باید یک ذره (به طور معمول یک پروتون) شتاب بگیرد تا به سرعتی بی‌اندازه بالا برسد و سپس با یک پروتون دیگر یا یک فوتون برخورد کند تا از هم بپاشد و به ذره‌های کوچک‌تری مانند نوترینوها بخش شود. رویدادهای کمی در کیهان هستند که می‌توانند شتابی که برای تولید  نوترینوهای پرانرژی نیازست را پدید بیاورند. اکنون به نظر می‌رسد رویدادهای گسیخت کشندی می‌توانند یکی از چنین رویدادهایی باشند.

ولی ما هنوز سازوکار دقیقِ این شتاب‌دهیِ ذرات را نمی‌شناسیم. این رازیست که با این واقعیت که آن نوترینو ۱۵۴ روز پس از اوج فعالیتِ گسیخت کشندی دریافت شده گیج‌کننده‌تر هم می‌شود.

والتر وینتر از دسی می‌گوید: «باید توضیح دهیم که چرا نوترینو اینقدر دیرتر از اوج رویداد می‌آید- این نوترینو نیم‌سال دیرتر آمد. به طور طبیعی انتظار چنین چیزی را نداریم.» وینتر و سیسیلیا لوناردینی از دانشگاه ایالتی آریزونا سناریویی را پیش کشیده‌اند که می‌تواند دلیلِ این همه دیر رسیدنِ نوترینو را توضیح دهد.

پس از آن که یک ستاره در رویداد تی‌دی‌ئی از هم گسیخته می‌شود، موادش در قرصی پیرامون سیاهچاله پخش می‌گردد [قرص برافزایشی]. به پیشنهاد وینتر و لوناردینی، بخشی از این مواد می‌تواند توسط میدان‌های مغناطیسی نیرومند به درون فواره‌ای کشیده شود که ذرات را شتاب می‌دهد و به سرعت‌های بالا می‌رساند.

لوناردینی می‌گوید: «اینجا چنین فواره‌ی خروطی‌ای داریم که توده‌هایی از مواد را پس می‌زند.»«پروتون‌ها در برخوردهای این توده‌ها شتاب می‌گیرند.» ولی برای تولید یک نوترینو، پرتون‌های پرسرعت باید به چیزی کوبیده شوند. پژوهشگران می‌گویند این دِرنگ ( همان تاخیرِ ۱۵۴ روزه) می‌تواند به خاطر این بوده باشد که باید صبر می‌شده تا گونه‌ی دیگری از ذرات (فوتون‌ها) به اندازه‌ی کافی پیرامون سیاهچاله انباشته شوند- چیزی مانند ابری از نور. در این هنگام شانسِ یک برخوردِ پروتون-فوتون وجود دارد.

رصدهای پرتو ایکس نشان می‌دادند که اگرچه پرتوهای ایکسی که این تی‌دی‌ئی می‌گسیلیده از بیشترِ رویدادهای دیگری که دیده‌ایم بیشتر بوده، ولی این پرتوهای ایکس به سرعت و در حدود همان زمانی که نوترینو تولید شد کم‌نور شده بودند. وینتر و لوناردینی می‌گویند این می‌تواند بدین دلیل باشد که ابرِ فوتون جلوی تابشِ پرتو ایکس را گرفته بوده و همزمان، چیزی برای برخورد و تولید نوترینو به پروتون‌های درون فواره می‌داده.

لوناردینی می‌گوید: «اگر این درست باشد، می‌فهمیم که رویدادهای گسیخت کشندی چشمه‌ی مهمی از نوترینوها هستند، پس این به تنهایی چیز تازه‌ایست.»«به پنداشت من، تی‌دی‌ئی‌هایی که در طیف پرتو ایکس بیش از اندازه درخشانند باید مورد توجه ویژه قرار بگیرند وشاید نیاز باشد آنها را بیشتر بررسی کنیم.»

پژوهشنامه‌های این دانشمندان در نشریه‌ی نیچر آسترونومی منتشر شده است: ۱ و ۲.

--------------------------------------------------
تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:
galaxy - star - supermassive black hole - neutrino - tidal disruption event - TDE - IceCube Neutrino Observatory - Antarctica - Robert Stein - German Electron Synchrotron - DESY - Zwicky Transient Facility - California - proton - photon - Walter Winter - Cecilia Lunardini - Arizona State University - black hole - magnetic field - conic jet - X-ray - Nature Astronomy

منبع: نیوساینتیست

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

ماه گرگ در میان استارشیپ‌ها

چیزهایی که اینجا در دو سمت ماه می‌بینید استارشیپ‌ها هستند، موشک‌های رفت و برگشتی باز-کاربردپذیر (قابل کاردبرد دوباره) که شرکت اسپیس‌ایکس برای بردن بار و سرانجام روزی هم بردن انسان از سطخ زمین به فضا طراحی و ساخته‌اند.
دو موشکی که در این تصویر می‌بینید اس‌ان۹ (شماره سریال ۹) و اس‌ان۱۰ نام دارند و ماه گذشته نزدیک سکوی پرتابشان در بوکا چیکای تگزاس، زیر قرص ماه گرگ  (ماه شب ۱۴ در ژانویه) به تصویر کشیده شده‌اند.
استارشیپ‌ها دارای موتورهای متان مایعی هستند که درون پوسته‌های تنومندی از فولاد زنگ‌نزن جا داده شده‌اند.
اس‌ان۹ اوایل این ماه یک پرتاب آزمایشی داشت و به استثنای یکی از موشک‌های درونی که به هنگام فرود دوباره روشن نشد، کارکرد خوبی داشت.
اس‌ان۱۰ همچنان دارد آزمایش‌های زمینی را از سرمی‌گذراند و شاید در اواخر این ماه به طور آزمایشی راه انداخته شود.

----------------------------------------------
تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

Moon - Starship - SpaceX - Earth - SN9 - Serial Number 9 - SN10 - Boca Chica - Texas - Wolf Moon - methane - stainless-steel

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

بازسازی سه‌بعدی سحابی خرچنگ

یک ساختار بی‌نظیرِ "قلب-مانند"، با رشته‌هایی از گاز که لانه زنبوری را نشان می‌دهند در مرکز یک پسماندِ ابرنواختر پرآوازه به نام سحابی خرچنگ یافته شده. اخترشناسان این فضای تهی را با جزییاتی بی‌ابقه نقشه‌برداری کرده و یک بازسازی واقع‌گرایانه‌ی سه‌بعدی برای آن انجام داده‌اند. گزارش این دانشمندان در ماهنامه‌ی انجمن سلطنتی اخترشناسی منتشر شده است.

گردشی درون و پیرامون سحابی خرچنگ. اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در تلگرام یا فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان ببینید


این خرچنگ که "مسیه ۱" هم نامیده می‌شود از انفجار ابرنواختری چشمگیری به جا مانده که نورش در ۱۰۵۴ میلادی به زمین رسیده بود و اخترشناسان جهانِ آن روز تا چند ماه و سال بعد آن را می‌دیدند. ابری از مواد که از این انفجار سهمگین به جا ماند هم چند سده است که توسط اخترشناسان آماتور و حرفه‌ای رصد می‌شود. ولی با وجود این تاریخچه‌ی غنی پژوهش، پرسش‌های بسیاری درباره‌ی نوع ستاره‌ای که در آغاز آنجا بوده و چگونگی رخ دادنِ انفجار اصلی بی‌پاسخ مانده است.

تامس مارتین، پژوهشگر دانشگاه لاوال که رهبری این پژوهش را بر عهده داشت، امیدوارست با بهره از یک بازسازی سه‌بعدی تازه از این سحابی پاسخ این پرسش‌ها یافته شود. وی می‌گوید: «اخترشناسان اکنون این توانایی را خواهند داشت تا پیرامون و درون سحابی خرچنگ بروند و رشته‌هایش را یکی یکی بررسی کنند.»

این دانشمندان از طیف‌سنج تصویربردار نیرومند سایتل (SITELLE) روی تلسکوپ کانادا-هاوایی-فرانسه (سی‌اف‌اچ‌تی) در موناکیا برای مقایسه‌ی پیکره‌ی سه‌بعدیِ سحابی خرچنگ با دو پسماند ابرنواختر دیگر بهره گرفتند. آنها با شگفتی دریافتند که همه‌ی این سه پسماند دارای پرتابه‌هایی هستند که در حلقه‌هایی بزرگ-مقیاس آرایش یافته‌اند، چیزی که نشانگر آمیختگیِ آشفته و گسترده شدنِ توده‌های رادیواکتیو از یک هسته‌ی رُمبیده‌ی آهنی است.

یکی از نویسندگان این پژوهش به نام دن میلیساوژِلیک، استادیار دانشگاه پردیو و کارشناس ابرنواختر نتیجه گرفته که به نظر می‌رسد ریخت‌شناسی فریبنده‌ی سحابی خرچنگ در تضاد با ممحبوب‌ترین توضیح‌ها برای انفجار اصلی است.

بازسازی سه‌بعدی سحابی خرچنگ از دیدگاه زمین (سمت چپ)، و از زاویه‌ای دیگر که ریخت‌شناسی قلبی-شکل آن را نشان می‌دهد (سمت راست). تصویر بزرگ‌تر

میلیساوژلیک می‌گوید: «سحابی خرچنگ اغلب دستاوردِ یک ابرنواخترِ "گیراندازی الکترون" در پی رُمبشِ یک هسته‌ی اکسیژن-نئون-منیزیمی پنداشته می‌شود، ولی این ساختار لانه زنبوری شاید نتواند با این سناریو سازگار باشد.»

این بازسازی تازه با بهره از فناوری پیشگامانه‌‌ی به کار رفته در سایتل انجام‌پذیر شد. این فناوری شامل یک تداخل‌سنج مایکلسون است که به دانشمندان اجازه می‌دهد بیش از ۳۰۰ هزار طیفِ پُروضوح از هر تک-نقطه‌ی سحابی به دست آورند.

یکی دیگر از نویسندگان پژوهش، لوران دریسن می‌گوید: «سایتل با در نظر داشتن اجرامی مانند سحابی خرچنگ ساخته شده؛ ولی میدان دید گسترده و سازگارپذیری‌اش آن را به ابزاری آرمانی برای بررسی کهکشان‌های نزدیک و حتی خوشه‌های کهکشانی دوردست تبدیل کرده است.»

انفجارهای ابرنواختری از پرانرژی‌ترین و تاثیرگذارترین پدیده‌های کیهانند. میلیساوژلیک می‌افزاید: «این مهم است که فرآیندهای بنیادین در ابرنواخترها را که زندگی را امکان‌پذیر می‌کنند بشناسیم. سایتل نقشی تازه و هیجان‌انگیز در این شناخت خواهد داشت.»


--------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

 honeycomb - supernova remnant - Crab Nebula - Monthly Notices of the Royal Astronomical Society - Messier 1 - Thomas Martin - Université Laval - 3D - SITELLE - imaging spectrometer - Canada-Hawaii-France Telescope - CFHT - Mauna Kea - Hawai - radioactive - iron - core - Dan Milisavljevic, - Purdue University - electron-capture supernova - oxygen - neon - magnesium - Michelson interferometer - spectra - Laurent Drissen

منبع: Royal Astronomical Society

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

فیلمی کوتاه از گذر آپوفیس


احتمالا نام سیارک "۹۹۹۴۲ آپوفیس" را شنیده‌اید. اخترشناسان تا مدتی فکر می‌کردند این سیارک می‌تواند در آوریل ۲۰۲۹ به زمین بخورد ولی پی بردیم که تنها از درون کمربند ماهواره‌های زمین‌آهنگِ سیاره‌مان خواهد گذشت.

چند شب پیش در مارکت هاربوروی بریتانیا، ستاره‌شناس آماتور رابرت فارست از این سنگ آسمانی که داشت از کنار اچ‌دی ۹۱۸۰۳، ستاره‌ای با بزرگای (قدرِ) ۸ در صورت فلکی مار باریک می‌گذشت فیلم گرفت.

فارست می‌گوید: «آپوفیس در چند هفته‌ی پیشِ رو در جایگاهی خوب برای رصد خواهد بود.»«در روز ۱۹ فوریه بزرگای آن ۱۶ بود و ۰.۱۲ ای‌یو (یکای اخترشناسی) از زمین فاصله داشت.»

آپوفیس اکنون دارد یک "پیش-کنارگذر" (pre-flyby) از کنار زمین انجام می‌دهد و برای اخترشناسان شانسی فراهم می‌کند تا آخرین بررسیِ این سنگ آسمانی را پیش از رویداد بزرگ ۲۰۲۹ انجام دهند. نزدیک‌ترین دیدار آپوفیس با زمین در ۵ مارس ۲۰۲۱ خواهد بود که در آن هنگام، این سنگ ۳۷۰ متری با فاصله‌ی ۰.۱۱ ای‌یو، حدود ۴۰ برابر فاصله‌ی ماه از کنار زمین خواهد گذشت.

تلسکوپ‌ها و رادارها گذشتنِ این سنگ آسمانی را رصد خواهند کرد و داده‌هایی درباره‌ی شکل پیکره و همنهش آن گرد خواهند آورد تا بتوانند پیش‌بینی‌هایشان برای رویدادی که می‌‌تواند ۸ سال دیگر رخ دهد را بهبود ببخشند.


--------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

asteroid - 99942 Apophis - Earth - planet - belt of geosynchronous - Market Harborough - UK - Robert Forrest - HD 91803 - magnitude - star - constellation Hydra - Geosynchronous - AU - Moon


منبع: spaceweather

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

ستارگانی در قلب گل سرخ


این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در قلب سحابی گل سرخ (روزت)، خوشه‌ی باز درخشانی از ستارگان جای دارد که سحابی را روشن کرده است. ستارگان این خوشه که ا‌ن‌جی‌سی ۲۲۴۴ نام دارد، همگی همین چند میلیون سال پیش از دل گازهای محیط پیرامون ساخته شده‌اند.
این تصویر که در ماه ژانویه با نوردهی های چندگانه و در رنگ‌های طیفی بسیار ویژه‌ی گوگرد (سرخ)، هیدروژن (سبز)، و اکسیژن (آبی) گرفته شده، منطقه‌ی مرکزی این سحابی را با جزییاتی شگرف نمایش می‌دهد.
ستارگان این خوشه با دمیدن بادی داغ از ذرات، رشته‌های در هم پیچیده‌ی گاز و غبار پیرامون را بیشتر به هم ریخته و همچنین به آرامی سرگرمِ تهی کردنِ مرکز سحابی‌اند.
گستردگی مرکز سحابی گل سرخ حدود ۵۰ سال نوری است و خودش هم حدود ۴۵۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد. این سحابی را می‌توان با یک دوربین دوچشمی در صورت فلکی تکشاخ مشاهده کرد.

----------------------------------------------
تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

Rosette Nebula - open cluster - star - nebula - NGC 2244 - Sulfur - Hydrogen - Oxygen - filament - binoculars - constellation of the Unicorn - Monoceros

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

 

شآید ناهموار بودن میدان‌های مغناطیسی خورشیدی دلیل داغی بی‌اندازه تاج آن باشد

فام‌سپهر (کروموسفر) میان نورسپهر (فوتوسفر) و تاج خورشید جای دارد. نورسپهر سطح درخشان خورشید است و نورِ دیدنی (مریی) می‌گسیلد؛ تاج هم جوِ بی‌اندازه داغ خورشید و بیرونی‌ترین بخش آنست. فام‌سپهر یک پیوند کلیدی میان این دو منطقه و یک متغیر گمشده برای تعیین ساختار مغناطیسی خورشید است.

یک موشک ژرفاسنج کوچک که در سال ۲۰۱۹ از بُرد یا محدوده‌ی موشکی وایت سندز در نیومکزیکو پرتاب شده بود اکنون دارد به دانشمندان در شناخت لایه‌های گوناگون خورشید کمک می کند. نقشه‌برداری از میدان‌های مغناطیسی‌ای که این لایه‌ها را کنترل می‌کنند شاید به دانشمندان اجازه دهد تا شراره‌های خورشیدی‌ای را که می‌توانند برای ماهواره‌ها و دیگر فناوری‌های روی زمین خطرناک باشند پیش‌بینی کنند.

آن چه ما به عنوان سطح خورشید می‌بینیم و می‌شناسیم لایه‌ای به نام نورسپهر یا شیدسپهر (فوتوسفر) است که دهه‌هاست با جزییات بررسی شده است. لایه‌ای از جو خورشید که بالای نورسپهر است، فام‌سپهر (کروموسفر) نام دارد. این لایه برای چشم نامسلح تَرانما (شفاف) است و همین هم بررسی‌اش را بسیار دشوارتر کرده [فام‌سپهر را هم مانند تاج، تنها زمانی که می‌شود آن را دید در زمان خورشیدگرفتگی های کامل است که قرص ماه، سطح خورشید را پوشانده باشد-م].

دیوید مکنزی از مرکز پرواز‌های فضایی مارشال ناسا در آلاباما به همراه همکارانش از یک موشک ژرفاسنج به نام "طیف‌قطبش‌سنج لایه‌ی فام‌سپهری-۲" (کلاسپ-۲) بهره گرفته و برای نخستین بار میدان‌های مغناطیسی در فام‌سپهر را به دقت سنجیدند. این مهم است زیرا در این بخش، میدان‌های مغناطیسی پیوند نزدیکی با شراره‌های خورشیدی و وَرابُردِ (انتقالِ) گرما و انرژی در خورشید دارند.

در زمان کنونی، پیش‌بینی شراره‌های خورشیدی کارِ اغلب ناممکنی است. مکنزی می‌گوید: «من می‌توانم یک تصویر از خورشید را نشان دهم و به شما بگویم کدام منطقه تفنگِ آماده‌ی شلیک است و کدام یک نیست، ولی نمی‌توانم بگویم کِی قرار است این ماشه کشیده شود.» به گفته‌ی وی، این ماشه هر چه که باشد، احتمالا در میدان‌های مغناطیسیِ فام‌سپهر جای دارد.

فام‌سپهر (کروموسفر) در عکسی که به هنگام خورشیدگرفتگی ۱۹۹۹ گرفته شد. نورهای سرخ و صورتی که پرتوی گسیلیده از هیدروژن هستند باعث نامیدن این لایه به این نام شده، برگرفته از واژه‌ی یونانیِ chrôma به معنای رنگ و فام.

این پژوهشگران دریافتند که صافی و همواریِ مرزهای میان لایه‌های خورشید کمتر از آنست که می‌پنداشتیم، و شدت میدان مغناطیسی در این مرزها بسیار گوناگون است. مکنزی این را با تلاش برای تشخیصِ بلندی یک زمین چمن مقایسه می‌کند: از دور، سطح این زمین آشکار و واضح به نظر می‌رسد، ولی نزدیک‌تر که می‌روید کوتاهی و بلندی تک تک چمن‌ها [و ناهموار بودن سطح چمن] برایتان آشکارتر می‌شود.

شناخت این ساختارها همچنین می‌تواند به ما کمک کند تا بفهمیم چرا بیرونی‌ترین بخش جو خورشید -تاج آن- صدها برابر داغ‌تر از سطح خورشید است. مکنزی می‌گوید: «درست نیست که اینقدر داغ باشد، ولی هست.»«ما نسبتا مطمئنیم که این به دلیل میدان‌های مغناطیسی است، زیرا بیشترین گرما را در جاهایی می‌بینیم که بیشترین میدان‌های مغناطیسی را دارند، ولی واقعا چگونگی آن را نمی‌دانیم.»

گزارش این دانشمندان در نشریه‌ی ساینس ادونسز منتشر شده است.


--------------------------------------------------
تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:
sounding rocket - White Sands Missile Range - New Mexico - sun - magnetic field - solar flare - Earth - photosphere - chromosphere - David McKenzie - NASA - Marshall Space Flight Center - Alabama - Chromospheric Layer Spectropolarimeter-2 - CLASP-2 - corona - Science Advances

منبع: نیوساینتیست

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

اندکی پیش از فرود

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر

این تصویر که در روز ۱۸ فوریه، اندکی پیش از نشستنِ خودروی پرسه‌ویرنس روی سیاره‌ی سرخ گرفته شده این خودرو را نشان می‌دهد که هنوز با بندهایی به دستگاه پایه‌ی فرود آویخته و تنها چند متر از سطح سیاره فاصله دارد.
این نمای نفسگیر در پایان هفت دقیقه دلهره‌ای که از رسیدن به جو بهرام آغاز شده بود ثبت شده، بخشی از یک ویدیوی پُروضوح است که خود پایه‌ی فرود در عملیات بالابر هوایی که آخرین گام در هفت دقیقه دلهره بود ثبت شده.
اینجا سه کابلِ مکانیکیِ محکم و کشیده به بلندی حدود ۷ متر را می‌بینیم که دارند پرسه‌ویرنس را پایین می‌آورند، همچنین یک پیوند بند ناف الکتریکی که سیگنال‌هایی مانند همین تصویر را به رایانه‌ای روی خودِ خودرو می‌فرستد.
زیر پرسه‌ویرنس جریان هایی از خاک را می‌بینیم که در اثر فشار موتورهای موشکیِ فروداز سطح سیاره  به هوا برخاسته‌اند.
همین که خودرو با سطح تماس گرفت، این کابل‌ها هم بی‌درنگ آزاد شدند و به پایه‌ی فرود اجازه دادند تا پرواز کند و بر پایه‌ی برنامه، تا جایی که سوختش به آن امکان می‌دهد از جایگاه فرود دور شود و بی آن که خودرو را با خطری روبرو کند، جایی از سیاره فرود آید.


----------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

Perseverance - Red Planet - Mars - descent stage - skycrane - electrical umbilical

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

پرسش و پاسخ درباره ماموریت "مارس ۲۰۲۰"

در روز ۱۸ فوریه، خودروی پرسه‌ویرنس ناسا به سیاره‌ی بهرام رسید و با یک بالابر (جرثقیل) هوایی پرنده به آرامی روی آن نشانده شد. اکنون این خودرو ماموریت دوگانه‌ی خود را آغاز خواهد کرد: برداشتن و انباشتن نمونه‌های سنگ و خاک بهرام برای این که در آینده به زمین آورده شوند، و جستجوی نشانه‌های زندگی بستانی. این خودرو همچنین چندین دستگاه را هم با خود برده که به گونه‌ای طراحی شده‌اند تا فناوری‌ای که می‌تواند برای کاوش‌های آینده‌ی بهرام نیاز باشد را بیازمایند.

اینجا پرسش و پاسخی درباره‌ی ماموریت خودروی پرسه‌ویرنس با لیا کرین، خبرنگار فضایی نشریه‌ی نیوساینتیست را می‌خوانیم:

پرسش: بالابر یا جرثقیلِ هوایی که پرسه‌ویرنس را به آرامی روی سطح نشاند کجا رفت؟ در پویانمایی‌های ناسا می‌بینیم که پرواز می‌کند و دور می‌شود، ولی تا کجا؟
پاسخ: این بالابر به اندازه‌ای از جایگاه فرود دور می‌شود که هنگام برخورد با سطح، نتواند آسیبی به پرسه‌ویرنس برساند. یک گوشه‌ای روی این سیاره می‌افتد.


پرسش: پس از آن که خودرو نمونه‌های سنگ و خاک سیاره را گرد آورد، آیا زمانی در آینده از آنها بهره‌برداری خواهد شد؟ آیا راهی برای بازگرداندن آنها هست؟
پاسخ: ناسا ماموریتی برای برداشتن این نمونه‌ها و آوردن آنها به زمین در آینده دارد! این ماموریت موقتا برای سال ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده.


پرسش: دیدن چه چیزی به عنوان یک یافته‌ی پیروزمندانه برای این ماموریت پنداشته می‌شود؟
پاسخ: پرسه‌ویرنس تقریبا اطمینان دارد که یافته‌های شگفت‌انگیزی انجام خواهد داد- هر خودرویی که روی سیاره‌ی سرخ نشانده‌ایم چنین کاری کرده‌اند. ولی چیزی که می‌تواند بیش از همه هیجان‌انگیز باشد یافتن سنگواره‌ی یک تشکچه‌ی میکروبی یا هر چیز دیگری که نشانگر زندگی در گذشته‌ی این سیاره باشد است.


پرسش: چقدر اطمینان هست که هیچ آلودگی زمینی‌ای در این نمونه‌ها نخواهد بود؟ آیا بیان تفاوت میان آلودگی زمینی و زندگی واقعی مریخی کار به نسبت آسانی است؟
پاسخ: این لوله‌های آزمایش پاکیزه‌ترین چیزهایی هستند که تاکنون به بهرام فرستاده‌ایم، بسیار پاکیزه‌تر از تقریبا هر چیز روی زمین، دقیقا به همین خاطر که بیان تفاوت میان مواد زمینی و مواد مریخی می‌تواند دشوار باشد. افزون بر این، پرسه‌ویرنس ۴ "لوله‌ی گواه" یا لوله‌ی شاهد هم با خود برده که برای نمونه‌برداری به کار گرفته نخواهند شد بلکه برای کنترل آزمایش‌ها به کار گرفته می‌شوند تا بتوانیم تقریبا با اطمینان بفهمیم که چه نوع آلودگی‌ای ممکن است فرستاده باشیم. تشخیص میان زندگی واقعی مریخی و آلودگی زمینی به هنگام بررسی نمونه‌ها بسیار مهم خواهد بود.


پرسش: پرسه‌ویرنس برای شناسایی و بررسی زندگی باستانی بیگانه‌ی احتمالی که با "زندگی از آن گونه که می‌شناسیم" تفاوت دارد چقدر تجهیز شده؟ آیا تنها به جستجوی چیزهای آشنا می‌پردازد؟
پاسخ: بشر در کل چندان توانی برای شناسایی زندگی‌ای به جز "آن که می‌شناسیم" ندارد، حتی اگر باستانی نباشد! این احتمال هست که پرسه‌ویرنس بتواند الگوهایی را تشخیص دهد که نشانه‌ی زندگی بیگانه و متفاوت باشند، ولی این به اندازه‌ای دشوار است که بعید به نظر می‌رسد.


پرسش: اگر مدرک انکارناپذیری برای زندگی باستانی یافته شد، چه نوع ماموریتی در پی خواهد اشت؟
پاسخ: به گمان من اگر پرسه‌ویرنس مدرکی از زندگی باستانی روی بهرام بیابد، ماموریت آینده‌مان باید بتواند زیر سطح را تا ژرفای بیشتری بکاود و نمونه‌های بسیاری را بفرستد- شاید یک خودروی دیرینه‌شناس بهتر باشد تا یک خودروی زمین‌شناس! و این بی‌شک به رونق فوری ماموریت‌های بهرام خواهد انجامید.


پرسش: چه چیزی اگر در نمونه‌های خاک بهرام یافته شود شما را شگفت‌زده خواهد کرد؟
پاسخ: من بیش از هر چیز، اگر پرسه‌ویرنس میکروب زنده بیابد شگفت‌زده می‌شوم، بخشی از شگفتی‌ام به دلیل اینست که این خودرو برای یافتن آنها تجهیز نشده و بخشی هم به این دلیل که یافتن چنین چیزی با توجه به محیط خشن روی سطح بهرام بی‌اندازه بعید است.

پرسش: بالگرد اینجنیوتی هم با پرسه‌ویرنس فرود آمده؟
پاسخ: بله، پرسه‌ویرنس این بالگرد را در شکم خود جای داده تا بتواند آن را روی سطح بگذارد.


پرسش: این بالگرد کِی پرواز می‌کند، و پژوهشِ در نظر گرفته شده برای آن چیست؟
پاسخ: یک ماه زمان می‌برد تا مهندسان همه‌ی آزمایش‌های لازم برای برخاستن اینجنیوتی را انجام دهند و پنل‌های خورشیدی‌اش را پُر (شارژ) کنند. این یک نمایشگر فناوری است، از همین رو هیچ سنجشی از دید علمی انجام نمی‌دهد- ولی اگر کار کند، بالگردهای آینده‌ی بهرام خواهند توانست هر گونه کار علمی‌ای انجام دهند و بسیار سریع‌تر از خودروها هم به این سو و آن سو بروند.


پرسش: تا چه مسافتی می‌تواند پرواز کند؟
پاسخ: اینجنیوتی برای پیمودنِ راهی تا ۵۰ متر در هر پروازِ ۹۰ ثانیه‌ای طراحی شده، و می‌تواند تا پنج پرواز آزمایشی انجام دهد.


پرسش: این ماموریت در رابطه با تولید و ذخیره‌ی اکسیژن برای ماموریت‌های آینده چه چیزی را آزمایش می‌کند؟
پاسخ: پرسه‌ویرنس دستگاهی به نام ماکسی یا موکسی (MOXIE)* را با خود برده که تقریبا مانند یک درخت رفتار خواهد کرد: دی‌اکسید کربن را از هوای بهرام می‌مکد، مولکول‌هایش را جدا می‌کند، و اکسیژن به بیرون باز می‌دَمَد. ولی ذخیره‌سازی را آزمایش نمی‌کند زیرا خودمان این کار را از پیش بلدیم، به جایش تنها اکسیژن را به درون جو می‌فرستد.


پرسش: چرا تاکنون فضانوردی به بهرام نفرستاده‌ایم؟
پاسخ: پاسخ ساده اینست که فرستادن انسان‌ها به فضا بسیار سخت‌تر از فرستادن روبات‌ها است. خود فرستادن روبات‌ها هم ساده نیست -تاکنون تنها ۴۰ درصد کاوشگرهایی که به بهرام فرستاده شده‌اند توانسته‌اند با پیروزی بر آن بنشینند. سخت‌تر هم می‌شود اگر همه‌ی چیزهای اضافه‌ای را هم در نظر بگیرید که باید برای زنده ماندن انسان‌ها بفرستیم، چه در درازنای سفر و چه پس از فرود آنها بر بهرام.


--------------------------------------------------
* موکسی (MOXIE) سرنامِ Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization Experiment  است.

--------------------------------------------------
تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:
NASA - Perseverance - Mars - sky crane - Earth - New Scientist - Leah Crane - planet - fossilized - microbial mat - palaeontology - geology - Ingenuity - helicopter - Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization Experiment - MOXIE - carbon dioxide - molecules - oxygen

منبع: نیوساینتیست

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

چشم‌انداز مریخی در سوییس!

این عکس که در پسین‌گاهِ روز ۶ فوریه گرفته شده، چشم‌اندازی از آسمان و یک کوه پربرف را در ملکسی-فروت، مرکز کشور سوییس، سیاره‌ی زمین نشان می‌دهد.
ولی نور سرخ‌فامِ روز و پرتوی آبی‌فام پیرامون خورشید، آن هم در این بخش آسمان رنگ‌های مریخی هستند نه زمینی!
گفتن ندارد که هر دوی این دنیاها خورشید یکسانی دارند. ولی از روی سیاره‌ی بهرام، نور خورشید تنها نصف و اندازه‌ی آن تنها ۲/۳ چیزی‌ست که از روی زمین دیده می‌شود.
ذرات ریز غبار در هوای تنُکِ این سیاره که از روی سطح آن بلند شده‌اند سرشار از همان اکسید آهنی هستند که این سیاره را سرخ کرده.
این ذرات بیشتر نور آبی خورشید را می‌درآشامند (جذب می‌کنند) و از همین آسمان بهرام ته‌رنگی سرخ پیدا کرده، ولی فرآیندهای پیش‌پراکنش نور پیرامونِ خود خورشید باعث شده این بخش آسمان به نسبت آبی‌فام شود.
هوای زمین که چگال‌تر هم هست، به طور معمول نور آبی را به شدت می‌پراکند وهمین هم رنگ آسمان زمین را آبی کرده.
ولی در روز ۶ فوریه، ابر غول‌پیکری از غبار که از صحرای بزرگ آفریقا برخاسته و با گذشتن از مدیترانه به کوه‌های آلپ سوییس رسیده بود، هم از نور خورشید در آنجا کاسته و هم رنگی مریخی به آسمانِ بعد از ظهرش بخشیده بود.
یک روز بعد، تنها چیزی که از این رویداد به جا ماند کوهستانی برفی بود که با غبار سرخ‌فام پوشیده شده بود.

درباره‌ی این عکس اینجا بخوانید: * یک خورشید با دو غروب متفاوت

----------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

Melchsee-Frutt - Switzerland - planet - Earth - Sun - Mars - iron oxide - Red Planet - Martian sky - scatter - Mediterranean - Sahara - Swiss - Alps

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

باد زمین هم می‌تواند روی ماه "آب" بسازد

خورشید پیوسته باد می‌وَزاند. هر روز، ۲۴/۷، بادی از گاز الکتریکی [پلاسما] با سرعتی بیش از یک میلیون مایل بر ساعت از خورشید به بیرون وزیده می‌شود. باد خورشیدی شفق‌های زیبایی در قطب‌های زمین پدید می‌آورد، دُم دنباله‌دارها را می‌تراشد، و سطح ماه را جلا می‌دهد.

باورتان می‌شود که زمین هم باد دارد؟ سیاره‌ی ما هم نسیمی از باد الکتریکی تولید می‌کند. مانند باد خورشیدی است ولی با آن تفاوت دارد و می‌تواند پیامدهای مهمی برای هواشناسی فضا در ماه داشته باشد.

باد زمین یا باد قطبی- فواره‌هایی از گاز که از
قطب‌ها به فضا افشانده می‌شوند


"باد زمین" از محورهای سیاره‌مان می‌آید. هر روز، ۲۴/۷، فواره‌هایی از گاز از قطب‌ها به فضا افشانده می‌شوند [باد قطبی-م]. این برون‌ریزی در برابر هوای کل زمین ناچیز است ولی به اندازه‌ی کافی هست که مغناطکره را با آشوبی از ذرات باردار که به سرعت دمیده می‌شوند پُر کند. اجزای این باد عبارتند از هیدروژن، هلیوم، اکسیژن و نیتروژن یونیده.

ماهی یک بار، توده‌ای از باد زمین به کره‌ی ماه کوبیده می‌شود. این در حدود زمانِ ماه کامل رخ می‌دهد، هنگامی که دنباله یا دُم مغناطیسی زمین مانند تفنگی رو به قرص ماه می‌شود. برای ۳ تا ۵ روز، سطح ماه با "H+"،"He+"،"O+"،"N2+"، و دیگر ذرات بمباران می‌شود.

یکی از اثرهای باد زمین که تازه یافته شده، پدید آوردن آب است. بر پایه‌ی پژوهشنامه‌ای که در شماره‌ی ژانویه‌ی ۲۰۲۱ نشریه‌ی آستروفیزیکال جورنال لترز منتشر شده، باد زمین عملا می‌تواند روی سطح ماه H2O پدید بیاورد.

کوانچی شی، نویسنده‌ی اصلی این پژوهش از دانشگاه شاندونگ و آکادمی علوم چین می‌گوید: «یون‌های هیدروژن درون باد زمین با اکسیژن در سنگ و خاک ماه ترکیب شده و هیدروکسیل (OH-) و آب (H2O) می‌سازند. این شگفت‌آور بود.»

پژوهشگران مدت‌هاست فهمیده‌اند هیدروژنی که از فضا بر ماه می‌بارد می‌تواند گونه‌ی موقتی از آبِ سطحی پدید بیاورد. این کارِ همیشه‌ی باد خورشیدی است. ولی انتظار می‌رفت این آب ماهی یک بار، زمانی که کره‌ی ماه وارد دُم مغناطیسی زمین می‌شود بخُشکد. مغناطیسِ زمین باد خورشیدی را پس می‌زند، و شیر آب بسته می‌شود!

ولی چیزی که روی می‌دهد این نیست.
برداشت هنری از باد زمین (رنگ آبی) هنگامی که ماهِ کامل را در بر می‌گیرد- تصویر بزرگ‌تر
پژوهشگران به سراغ داده‌های دستگاه نقشه‌بردار کانی‌شناسی ماه ناسا (ام۳) که به همراه فضاپیمای چاندرایان-۱هند بود رفتند؛ این فضاپیما در سال ۲۰۰۹، هنگامی که ماه چندین بار از درون دم مغناطیسی زمین گذشت در مدار ماه بود. شی می‌گوید: ما دیدیم که آب سطحی ماه بر خلاف انتظار، در دوره‌های سپر مغناطکره‌ای ناپدید نمی‌شود.»«حتما باد زمین بود که این شکاف را پر می‌کرد [جای خالی باد خورشیدی را می‌گرفت-م].»

در حقیقت پای تولید آب که به میان بیاید باد زمینی برتری‌های بزرگی بر باد خورشیدی دارد. هنگامی که ماهِ کامل درون دم مغناطیسی زمین است، با باد زمین در بر گرفته می‌شود و برخوردِ این باد را از همه سو حس می‌کند. سمت پیدای ماه، سمت پنهان ماه، و قطب‌های ماه همگی با ذرات باد زمین بمباران می‌شوند. از این دیدگاه، باد زمین توانایی این را پیدا می‌کند که همه جا آب بسازد- برخلاف باد خورشیدی که تنها بر سمتِ روزِ ماه می‌بارد [آن هم تنها در عرض‌های بالای آن-م].

یکی دیگر از برتری‌هایی که باد زمین می تواند داشته باشد اینست: سرشار از اکسیژن است، بسیار بیشتر از باد خورشیدی. شی می‌گوید: «اکسیژن یکی دیگر از عنصرهای کلیدی آب است. این که آیا این یون‌های اکسیژن می‌توانند در ساختن آبِ ماه همکاری کنند یا نه پرسشی بسیار فریبنده برای پژوهش‌های آینده است.»
‌نمونه‌ای از مشاهدات آب روی سطح ماه از چشم فضاپیمای چاندرایان-۱. تصویر بزرگ‌تر
--------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

sun - solar wind - aurora - pole - Earth - tail - comet - Moon - planet - electrified - Earth wind - axe - magnetosphere - ionized - hydrogen - helium - oxygen - nitrogen - full Moon - magnetic tail - shotgun - H+ - He+ - O+ - N2+ - Astrophysical Journal Letters - H2O - ion - oxygen - hydroxyl - OH- - water - Quanqi Shi - Shandong University - Chinese Academy of Sciences - magnetism - NASA - Moon Mineralogy Mapper - M3 - India - Chandrayaan-1 - element


منبع: spaceweather

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

یک ستون و یک بادبزن از نور در آسمان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر

این یک ستون آفتابِ معمولی نبود.
دو هفته پیش، درست پس از طلوع آفتاب در پراویدنس، رودآیلند آمریکا، یک عکاس از پنجره بیرون را نگاه کرد و ناگهان از چیزی که دید تکان خورد.
شگفتی وی از دیدن ستونی از نور خورشید بود که در نوک بالایی‌اش، مانند بادبزنی گسترده شده بود.
ستون‌های آفتاب، تک-ستون‌های نوری که از خورشید به بالا کشیده می‌شوند، به خودی خود پدیده‌های کمیابی هستند و تا جایی که می دانیم دستاورد بازتاب نور از بلورهای تخت و شش‌گوش یخی هستند که [در زمان یخبندان-م] پرپرزنان در هوای زمین پایین می‌آیند.
پدیده‌ی دیگر، کمان‌‌های سایانِ بالایی (upper tangent arc) هستند که از شکست نور خورشید در بلورهای یخ با پیکره‌های میله‌ای شش‌ضلعی که در هوا پایین می‌آیند پدید می‌آید.
دیدن یک ستون آفتاب که به یک کمان سایان بالایی وصل شده پدیده‌ی بی‌اندازه نامعمولی‌ست و از همین رو زمان می‌برد تا بفهمیم چیزی که دیده‌ایم چیست و چگونه پدید آمده.
نظریه‌ی پیشرو اینست که این ستون آفتاب هم -به شیوه‌ای نامعمول و پیچیده- توسط میله‌های یخی پدید آمده.
اگر عکاس زود فکرش را به کار نمی‌انداخت و دوربین یا تلفن هوشمندی هم در دسترسش نبود که ثبتش کند، کمتر کسی می‌توانست رخ دادن چنین پدیده‌ی کمیابی را باور کند.


----------------------------------------------

تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:

 Sun Pillar - Providence - Rhode Island - USA - Sun - reflect - hexagon - Earth - upper tangent arc - refract

منبع: apod.nasa

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

ستاره‌ای که خلاف جهت سیاره‌هایش می‌چرخد

یک سامانه‌ی سیاره‌ای در فاصله‌ی ۸۹۷ سال نوری زمین دارای دو سیاره است که به گرد ستاره‌ای می‌گردند که چرخشی پَسگرد و وارونه دارد.

تاکنون فرض بر این بوده که استوای ستارگانِ چرخان باید همتراز با صفحه‌ی مداریِ سیاره‌هایش باشد، زیرا ستاره و سیاره‌ها همگی از "یک" ابر مولکولیِ چرخان ساخته شده و رشد می‌کنند. در نتیجه، ستاره باید در همان جهتی بچرخد که سیاره‌ها دور آن می‌گردند [همترازی چرخش-مدار]. ولی سامانه‌ی "کی۲-۲۹۰" از این قانون پیروی نمی‌کند.

سامانه‌ی کی۲-۲۹۰ از سه ستاره تشکیل شده و دو سیاره که به گردِ ستاره‌ی اصلی، یعنی "کی۲-۲۹۰ ای" می‌گردند.

سیمون آلبرشت از دانشگاه آرهوس دانمارک به همراه همکارانش تعیین کردند که در مقایسه با هر دوی این سیاره‌ها، محور چرخش ستاره‌ی "کی۲-۲۹۰ ای" به اندازه‌ی حدود ۱۲۴ درجه کج شده. این بدین معناست که این ستاره عملا  دارد در جهتی تقریبا مخالف با دو سیاره‌اش می‌چرخد.

برای مقایسه، محور چرخش خورشید ما در سامانه‌ی خورشیدی تنها حدود ۶ درجه نسبت به مدارهای سیاره‌ها کج شده، از همین رو همه‌ی سیاره‌ها تقریبا هم‌جهت با خورشید به گرد آن می‌چرخند.

ناهمترازیِ دیده شده در کی۲-۲۹۰ پیش از این هم در سامانه‌های سیاره‌ای دیگری دیده شده بوده. یک نظریه اینست که آشفتگی‌های دوران ستاره‌زایی می‌تواند به ناهمترازی‌هایی میان ستاره و سیاره‌هایش بیانجامد.

آلبرشت می‌گوید: «هر چیزی که طبیعت می‌تواند تولید کند، به نظر می‌رسد جایی تولید شده است.»

ولی کی۲-۲۹۰ از این نظر یگانه است که هر دو سیاره‌اش در یک صفحه‌ی مداری جای دارند. این نشانه‌ی اینست که در اوایل تاریخِ این سامانه‌ی سیاره‌ای، پس از آن که ابر مولکولیِ چرخان به یک ستاره و یک قرص پیش‌سیاره‌ای که دو سیاره از آن به دنیا آمدند تبدیل شد، چیزی نامعمول رخ داده.

به گفته‌ی کریس واتسن از دانشگاه کویینز بلفاست، این واقعیت که به نظر می‌رسد این سیاره‌ها هم‌صفحه هستند بدین معناست که احتمالا چیزی که به کوچ آنها انجامیده بوده یک سازوکار دینامیکی خشونت‌آمیز [برای ستاره] نبوده، احتمالا خود قرص بوده که چیزی برایش رخ داده بوده.

بنابراین، به گفته‌ی واتسن، باید بررسی شود که «ستاره و قرص سیاره‌زایی از همان آغاز چگونه کج شده‌اند؟»

آلبرشت و گروهش بر این باورند که کل این سامانه به دلیل حضور یک ستاره‌ی همدم، احتمالا "کی۲-۲۰۹ بی"، که می‌توانسته نیروهای گرانشی وارد کند و قرص را جابجا کند دچار ناهمترازی شده.

از سوی دیگر، واتسن می‌گوید همه‌ی راه‌هایی که ناهمترازی چرخش-مدار را تفسیر می‌کنند بر این فرض هستند که قرص سیاره‌ای درست و دقیق "از همان آغاز با کل ستاره هم‌تراز باشد."

پژوهشنامه‌ی این دانشمندان در نشریهی pnas منتشر شده است.


--------------------------------------------------
تلگرام، توییتر، و اینستاگرام یک ستاره در هفت آسمان:
telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
instagram.com/1star.7sky

واژه‌نامه:
planetary system - planet - star - equator - orbital plane - molecular cloud - K2-290 - K2-290 A - Simon Albrecht - Aarhus University - Denmark - rotational axis - solar system - protoplanetary disc - coplanar - Chris Watson - Queen’s University Belfast - UK - K2-290 B - planetary disc

منبع: نیوساینتیست

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه