ماه آبی با رنگ سیر

ماه را به طور معمول به رنگ‌های ملایم خاکستری و طلایی می‌بینیم.
ولی برای پدید آوردن این چشم‌انداز تلسکوپی چندرنگ که در زمان رسیدنِ ماه به گام کامل از آن گرفته شده، اختلاف رنگ‌های کوچک و سنجش‌پذیر سطح آن به شدت سیرتر شده‌اند.
این گوناگونی رنگ‌ها نمایانگر گوناگونی‌های واقعی در ساختار شیمیایی سطح ماهند.
رنگ آبی نماینده‌ی مناطق تیتانیوم-دار است و رنگ‌های نارنجی و بنفش، مناطقی با تیتانیوم و آهنِ به نسبت اندک را می‌نمایانند.
پهنه‌ی آشنای دریای آسایش (یا آرامش) با رنگ آبی در گوشه‌ی بالا، سمت راست تصویر دیده می‌شود.
خط‌‌های سپیدی که روی بلندی‌های نارنجی رنگِ جنوب ماه می‌بینیم هم از دهانه‌ی رگه‌ای و بزرگ تیکو بیرون زده‌اند که با پهنای ۸۵ کیلومتری‌اش در پایین، سمت راست تصویر خودنمایی می‌کند.
ماهِ کاملی که چند شب پیش دیدیم به عنوان یک ماه آبی فصلی شناخته می‌شد زیرا به گونه‌ای نامعمول، سومین ماه کامل از چهار ماه کاملی بود که در این فصل (تابستان نیمکره‌ی شنالی و زمستان نیمکره‌ی جنوبی) رخ می‌دهد.
این تصویر که از پیوند ۲۷۲ عکس درت شده نشان می‌دهد که ماه کامل همیشه آبی‌رنگ است، ولی معمولا نه به اندازه‌ای که بیننده را شگفت‌زده کند.

--------------------------------------------
تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

Moon - full phase - titanium - Sea of Tranquility - Mare Tranquillitatis - ray-crater - Tycho -

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

رنگین کمان آتشین

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
چه بر سر این ابر آمده؟
پدیده‌ای که در این تصویر می‌بینید دستاورد بلورهای یخ در ابرهای بلند و دوردستِ پَرسا (سیروس) است که رفتاری مانند منشورهای کوچک شناور پیدا کرده‌اند.
نام درست این پدیده، کمان پیرااُفق یا پیراافقی (کمان نزدیک افق- circumhorizon arc) است و رنگ‌های آن در اثر برخورد پرتوهای آفتاب بر بلورهای یخ درون ابرهای پَرسا به وجود می‌آید.
کمان‌های پیراافق که به نام‌های "رنگین‌ کمان آتشین" یا "رنگین کمان آتش" هم شناخته می‌شوند نه پیوندی با آتش ربطی دارند و نه حتی با باران. آنها نشانه‌ای از بلورهای یخ شناور در ابرهایی در فرازای ۱۰ کیلومتری سطح زمینند که نور خورشید را می‌شکنند.
برای آن که یک کمان پیراافق دیده شود، خورشید باید دستکم در بلندای ۵۸ درجه‌ی آسمان، جایی که ابرهای پرسا (در این مورد، ابرهای رشته‌ای پرسا) حضور داشند باشد.
همچنین، بلورهای شش‌گوشه‌ی کوچک تخت و بیشماری که ابر پرسا را تشکیل می‌دهند باید ترازِ افقی گرفته باشند تا بتوانند به طور هماهنگ گروهی و به گونه‌ای مناسب، نور خورشید را بشکنند.
از همین رو، کمان‌های پیراافق بسیار کم پدید می‌آیند و دیده شدنشان کاملا نامعمول است.
رنگین‌کمان آتشین زیبای درون این عکس اوایل همین ماه، نزدیک کوهستان نورث فورک در ویرجینیای باختری، آمریکا دیده و به تصویر کشیده شد.

--------------------------------------------
تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

ice crystal - cirrus cloud - prism - fire rainbow - circumhorizon arc - Sun - hexagonal - refract - cirrus fibrate - circumhorizontal arc - North Fork Mountain - West Virginia - USA.

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

نقشه‌برداری از تاریخچه ستاره‌زایی در ابر ماژلانی بزرگ

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۷.۸ مگ)

اخترشناسان دقیق‌ترین نقشه تا به امروز را از تاریخچه‌ی ستاره‌زایی در ابر ماژلانی بزرگ پدید آورده‌اند. تاریخچه‌ی یکی از نزدیک‌ترین همسایگان کهکشانی‌مان می‌تواند به ما در شناخت تاریخ منطقه‌ی محلی‌مان در فضا و همچنین بهبود مدل‌هایمان از چگونگی پیدایش کهکشان‌ها و ستارگان کمک کند.

ابرهای ماژلانی بزرگ و کوچک کهکشان‌های ماهواره‌ایِ راه شیری هستند، یعنی همگی در بند گرانشیِ یکدیگرند. ابر ماژلانی بزرگ با فاصله‌ی ۱۶۳ هزار سال نوری، یکی از نزدیک‌ترین کهکشان‌ها به ما در کیهانست و بنابراین یکی از کم‌شمار کهکشان‌هایی‌ست که می‌توانیم با دقت بررسی‌اش کنیم.

الساندرو ماتزی از دانشگاه پادووای ایتالیا به همراه همکارانش این نقشه را با بهره از داده‌های "تلسکوپ پیمایشی نور دیدنی و فروسرخ برای اخترشناسی" (ویستا، VISTA) در شیلی پدید آوردند. این نقشه بیشتر کهکشان را در پوشش دارد -ناحیه‌ای تقریبا ۵۰ درصد بزرگ‌تر از نقشه‌های پیشینِ ستاره‌زایی- با واگشودی (وضوحی) بالاتر از کارِ پیشین.

این داده‌ها نشان می‌دهند که آتشین ترین دوره‌ی ستاره‌زایی تقریبا میان۴ تا ۰.۵ میلیارد سال پیش رخ داد، زمانی که گاز و غبارهای درون ابر ماژلانی بزرگ با نرخ‌هایی حدود ۰.۳ جرم خورشید در سال به ستاره تبدیل شدند. ماتزی می‌گوید: «اگر به نقشه نگاه کنید می‌توانید به روشی ببینید چه زمانی بازوهای مارپیچی شکل گرفتند، کِی بدنه‌ی مرکزی ساخته شد، اوج‌های ستاره‌زایی کِ بودند.»

در بیشترین موارد، نتیجه‌گیری‌های پژوهشگران با کار پیشین همخوانی داشت، هرچند که آنها نرخ‌های ستاره‌زاییِ پایین‌تری را در جوانیِ این کهکشان یافتند. این می‌تواند چیزهایی درباره‌ی پیدایش ستارگان در کل، و نیز به طور ویژه درباره‌ی پیدایش ستارگان در محله‌ی کهکشانی‌مان به ما بگوید.

ماتزی  می‌گوید: «دلیل اهمیتی که به ابرهای ماژلانی می‌دهیم بیشتر برای اینست که آنها زمینه‌های باورنکردنی برای شناخت فرآیندهایی‌ست که بر پیدایش کهکشان‌ها فرمان می‌رانند.»«حرکت یک اوجِ تاریخچه‌ی ستاره‌زایی می‌تواند برهم‌کنش‌ها با کهکشان‌ها و دیگر اجرام اخترشناختی را محدود کند.»

از آنجایی که ابر ماژلانی بزرگ بسیار نزدیک است، این و دیگر اجرام اخترشناسی می‌توانند بر کهکشان راه شیری هم اثر گذاشته باشند.

پژوهشنامه‌ی این دانشمندان در ماهنامه‌ی انجمن سلطنتی اخترشناسی منتشر شده است.

--------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

star formation - Large Magellanic Cloud - star - galaxy - Small Magellanic Cloud - Milky Way - Alessandro Mazzi - University of Padua - Italy - Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy  - VISTA - Chile - spiral arm - Monthly Notices of the Royal Astronomical Society

منبع: نیوساینتیست
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

شناسایی رده تازه‌ای از سیاره‌های فراخورشیدی: دنیاهای "هایشن"

* سیاره‌های هایشن یا هایسیَن* (Hycean) تا ۲.۵ برابر بزرگ‌تر از زمین هستند، با اقیانوس‌هایی از آب مایع و جوهایی سرشار از هیدروژن.

بر پایه‌ی پژوهشی تازه، جستجو برای یافتن زندگی بیگانه باید افق‌های خود را کمی بگسترد.

شکارچیان بیگانه‌ها تاکنون بیشتر روی سیاره‌های زمین‌سان تمرکز می‌کرده‌اند- که خوب، جایی منطقی برای آغاز است- با توجه به این که دنیای سنگی و پوشیده از آبِ خودمان تنها دنیای میزبان زندگی است که می‌شناسیم. ولی جهان هستی پر است از سیاره‌هایی با گوناگونیِ بسیار که برخی از آنها با این که کاملا همانند زمین نیستند، شاید بتوانند زیست‌پذیر باشند.

برداشت هنری از دریاهای یک فراسیاره‌ی احتمالا زیست‌پذیر از گونه‌ی "هایشن"

در این پژوهش تازه، دانشمندان یک رده از چنین سیاره‌هایی را شناسایی کرده‌اند: رده‌ی سیاره‌های "هایشِن" که تا ۲.۵ برابر بزرگ‌تر از زمینند و اقیانوس‌هایی غول‌پیکر از آب مایع و هوایی سرشار از هیدروژن دارند. به گفته‌ی این پژوهشگران، سیاره‌های هایشن به نظر می‌رسد در کهکشان راه شیری بی‌اندازه فراوان باشند. و آنها می‌توانند میزبان جانداران ذره‌بینی همانند "سختی‌دوست‌ها"یی باشند که در برخی از خشن‌ترین محیط‌های زمین رشد می‌کنند.

نیکو مادوسودان، رهبر این پژوهش از بنیاد اخترشناسی در دانشگاه کمبریج انگلستان می‌گوید: «سیاره‌های هایشن یک راه به کلی تازه را در جستجوی زندگی در هر جایی می‌گشایند.»

سیاره‌های هایشن از نظر اندازه همانند "ابرزمین‌ها"ی سنگی و "ریز-نپتون‌ها"ی گازی هستند، دو تا از رایج‌ترین فراسیاره‌ها در کهکشان. ولی به نوشته‌ی این پژوهشگران، هایشن‌ها با داشتن چگالی‌هایی میان ابرزمین‌ها و ریزنپتون‌ها گونه‌ای ویژه (متمایز) هستند. پژوهشنامه‌ی این دانشمندان روز چهارشنیه، ۲۵ اوت در شماره‌ی  برخطِ نشریه‌ی آستروفیزیکال جورنال منتشر شده است.

هایشن‌ها همچنین بسیار گوناگونند. برخی به اندازه‌ای به سیاره‌شان نزدیکند که دچار قفل کشندی شده و همیشه یک نیمه‌ی روزِ داغ و سوزان و یک نیمه‌ی شب با تاریکی جاودانی دارند. و برخی از آنها هم بسیار از ستاره‌شان دورند و نور بسیار اندکی از آن دریافت می‌کنند. ولی پژوهشگران تاکید می‌کنند که زندگی می‌تواند حتی در چنین هایشن‌های افراطی‌ای هم وجود داشته باشد- برای نمونه، در آب‌های سمتِ شبِ آنهایی که در قفل کشندی گرفتارند.

آنجالی پی‌یت، نویسنده‌ی همکار این پژوهش، او هم از دانشگاه کمبریج می‌گوید: «هیجان‌انگیز است که شرایط زیست‌پذیری بتواند روی سیاره‌هایی تا این اندازه متفاوت با زمین وجود داشته باشد.»

افزون بر این، هایشن‌ها به نظر می‌رسد جاهایی خوب برای جستجوی گازهای "رد پای زبستی" احتمالی مانند اکسیژن و متان باشند.

این پژوهشگران نوشته‌اند: «ما دریافتیم که شعاع‌های بزرگ‌تر و دماهای بالاتری که برای سیاره‌های هایشن پذیرفتنی است، امکان ردیابیِ این نشانگرهای زیستی را در جو آنها ساده‌تر از سیاره‌های سنگی می‌کند.»

و شکار زندگیِ هایشنی می‌تواند به زودی آغاز شود. مادوسودان و همکارانش شماری از سیاره‌های هایشن را شناسایی کردند که جَوِشان می‌تواند توسط نسل آینده‌ی رصدخانه‌ها، مانند تلسکوپ ۹.۸ میلیارد دلاری جیمز وب ناسا که بر پایه‌ی برنامه، اواخر امسال پرتاب خواهد شد موشکافی شود. این هدف‌های احتمالی به گرد ستارگان کوچک و کم‌نورِ کوتوله‌ی سرخ در فاصله‌های میان ۳۵ و ۱۵۰ سال نوری زمین می‌چرخند.

مادوسودان می‌گوید: «شناسایی یک رد پای زیستی می‌تواند شناخت ما از زندگی در کیهان را دگرگون کند.»«ما باید درباره‌ی جایی که انتظارِ یافتنِ زندگی در آن را داریم و این که آن زندگی از چه گونه می‌تواند باشد دید بازی داشته باشیم، چرا که طبیعت اغلب از راه‌هایی که فکرشان را هم نمی‌شود کرد ما را شگفت‌زده می‌کند.»

--------------------------------------------

پانویس:
*) واژه‌ی Hycean به احتمال بسیار از پیوند دو واژه‌ی هایدروجن (هیدروژن) و اُشِن (اقیانوس) پدید آمده و بنابراین می‌تواند به شکل "هایشِن" خوانده شود، هر چند که می‌توان آن را "هایسیَن" هم خواند.


--------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

 Hycean - planet - Earth - hydrogen - Earthlike - habitable - Milky Way galaxy - microbial life - extremophile - Nikku Madhusudhan - Institute of Astronomy at the - University of Cambridge - England - super-Earth - mini-Neptune - exoplanet - Astrophysical Journal - tidally locked - Anjali Piette - biosignature - oxygen - methane - NASA - James Webb Space Telescope

منبع: اسپیس دات کام
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

تخته سنگ‌هایی که زندگی روی زمین را تهدید می‌کنند

آیا سیارک‌ها خطرناکند؟
دایره‌ی پررنگ پیرامون، مدار مشتری را می‌نمایاند
تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
برخی از آنها آری، هرچند احتمال برخورد یک سیارک خطرناک به زمین در هر زمانی اندک است.
با این همه، از آن جایی که شماری از رویدادهای نابودی گونه‌های زیستی که در گذشته رخ داده در پیوند با به برخورد سیارک‌ها بوده، انسان‌ها یافتن فهرستی از سیارک‌هایی که شاید روزی بر زندگی روی زمین اثر بگذارند را یک اولویت برای خود قرار داده‌اند.
در این تصویر، مدارهای بیش از ۱۰۰۰ سیارک با توان خطرزایی (پی‌اچ‌ای‌ها، PHAs) که تاکنون شناسایی شده‌اند را می‌بینیم.
این تخته‌سنگ‌های غلتان و شناسنامه‌دار که آمیزه‌ای از سنگ و یخند، هر یک بیش از ۱۴۰ متر پهنا داشته و دامنه‌ی فاصله‌ی گذرشان از کنار زمین ۷.۵ میلیون کیلومتر است؛ حدود ۲۰ برابر فاصله‌ی ماه تا زمین.
اگرچه هیچ یک از این سیارک‌ها در ۱۰۰ سال آینده به زمین نخواهند خورد (فراموش نکنید که هنوز همه‌ی پی‌ای‌اچ‌ها شناسایی نشده‌اند) و در ۱۰۰ سال گذشته هم به زمین نخورده‌اند، ولی پیش‌بینی مدار بسیاری از آنها دشوار است.
گر سیارکی با این اندازه‌ها به زمین بخورد، برای نمونه می‌تواند آب‌تازهایی (سونامی‌هایی) سهمگین و خطرناک پدید آورد.
گفتن ندارد که تکه‌های بسیار کوچک‌تری از سنگ و یخ، معمولا بی‌آن که خطری پدید بیاورند، هر روز به زمین می‌خورند و گاهی آتشگوی‌هایی به یاد ماندنی و نمایش‌های شهابی را هم می‌آفرینند.
بر پایه‌ی برنامه‌ریزی ناسا، اواخر امسال کاوشگری به نام دارت (آزمایش تغییر مسیر سیارک دوگانه، DART) با هدف بررسی راهبردهایی برای نجات زمین راهی فضا خواهد شد.

--------------------------------------------
تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

asteroid - Earth - mass extinction event - Potentially Hazardous Asteroid - PHA - fireball - meteor - Moon - NASA - Double Asteroid Redirection Test - DART

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

در جستجوی یک "سنگ خوب"

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
این عکس را خودروی پرسه‌ویرنس ناسا در روز ۲۲ اوت که هم‌ارز ۱۸۰مین سول (روز بهرامی) از ماموریتش بود، به کمک دوربین دوربین پرهیز از خطرِ خود (هَزکم) گرفته و زمینه‌ای با تخته سنگ‌های پراکنده را در دهانه‌ی جیزروی سیاره‌ی بهرام نشان می‌دهد.
پایین، سمت چپ چارچوب یکی از چرخ‌های فرمان‌پذیرِ جلویی خودرو به قطر ۵۲.۵ سانتیمتر (۲۱ اینچ) را می‌بینیم. نزدیک میانه‌ی چارچوب هم یک سنگ بزرگ به چشم می‌خورد که روشِه یا روشِت (Rochette) نامیده شده.
ولی برنامه‌ریزان ماموریت نمی‌خواهند از روشت بپرهیزند و آن را نادیده بگیرند.
بلکه از پرسه‌ویرنس می‌خواهند که به سراغ آن رفته، بازوی روباتیک ۲ متری خود را دراز کرده و سطح آن را پاک کرده و بساید تا ببیند استواری و استحکام مناسب را دارد که بشود به کمک مته‌ی مغزه‌بردار، از آن نمونه‌برداری کرده و مغزه‌ای کمی کلفت‌تر از یک مداد را از آن به دست آورد یا نه.
نمونه‌هایی که پرسه‌ویرنس گرد خواهد آورد سرانجام در یکی از مهموریت‌های آینده به بهرام، برداشته شده و به زمین آورده خواهند شد.

--------------------------------------------
تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

Hazard Camera - Perseverance - Jezero crater - Mars - Rochette - Earth

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

آیا زندگی در غارهای زیرزمینی مریخ امکان‌پذیر است؟

تصویر مدارگرد شناسایی بهرام از دهانه‌ی مغاکی شگفت‌انگیز دردامنه‌های خاکی آتشفشان طاووس در بهرام- اینجا درباره‌اش بیشتر بخوانید

بیشترِ جاهای سیاره‌ی بهرام (مریخ) برای زندگی خشن و نامهربان است، ولی این شاید چاره‌ای داشته باشد. ناحیه‌های نزدیک دهانه‌های غارها شاید بتوانند -از دید نظری- مانند پناهگاهی در برابر پرتوهای زیانباری که سطح سیاره را بمباران می‌کنند رفتار کنند.

از آنجا که بهرام یک میدان مغناطیسی سرتاسری یا جَو و هوایی انبوه مانند زمین ندارد، سطح آن در معرض پرتوهای زیانبار فرابنفش و پرتوهای یونَنده (یونیده کننده) از فضا است، پرتوهایی که می‌توانند به جانداران بومی [احتمالی] یا انان‌های کاوشگر به یکسان آسیب برسانند. هر چیز زنده‌ای روی سطح بهرام در معرض دوزهایی از تابش است که ۹۰۰ برابر بالاتر از میانگین چیزی‌ست که روی زمین دریافت می‌شود.

با این همه، عکس‌هایی که از مدارِ این سیاره گرفته شده چیزهایی را نشان می‌دهند که به نظر می‌رسد دهانه یا ورودیِ غارهایی هستند و درون این غارها می‌تواند از این پرتوهای زیانبار در امان باشد. اکنون دنیل ویودز-موریراس از بنیاد ملی فناوری هوافضای اسپانیا میزان پرتوی فرابنفشی که می‌توانند حتی به درون غارهای گوناگون در جاهای گوناگونی از بهرام راه پیدا کنند را محاسبه کرده است.

وی دریافت که در بسیاری موارد، سطح تابش فرابنفش درون غارها به حدود ۲ درصدِ تابشِ روی سطح زمین می‌رسد. این سطح تابش به اندازه‌ی کافی پایین هست که به نسبت fی‌خطر باشد، ولی باز هم به اندازه‌ای بالا هست که بتواند جاندارانی را که برای تولید انرژی از راه نورساخت (فتوسنتز) نیاز به نور دارند پشتیبانی کند.

روشن نیست که می‌شود از این راه جلوی پرتوهای یوننده (که می‌توانند از فرابنفش هم زیانبارتر باشند) را هم گرفت یا نه، ولی به گفته‌ی ویودز-موریراس، احتمالش هست. وی می‌گوید: «پرتوهای یوننده دقیقا همان رفتار پرتوهای فرابنفش را ندارند. ولی انتظار می‌رود که آنها هم در دهانه‌های چاله‌ای و نورگیرهای غار به شدت کم شوند.»

سود این کار دو برابر است: غارها می‌توانند جایگاه‌هایی امن برای کاوشگران انسانی باشند تا خود را از شرایط خشن سطح بهرام پنهان کنند. و همچنین آنها می‌توانند از بهترین جاها برای جستجوی نشانه‌های زندگی در سیاره‌ی سرخ باشند. هیچ سطح‌نشین یا خودرویی تاکنون از یک غار در بهرام بازدید نکرده، ولی به گفته‌ی ویودز-موریراس، انجام این کار می‌تواند بهترین راه برای فهمیدن این باشد که آیا براستی زیست‌پذیرند یا نه.

پژوهشنامه‌ی این دانشمندان در نشریه‌ی ایکاروس منتشر شده است.


--------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

Mars - cave - planet - magnetic field - Earth - ultraviolet - UV - ionise - Daniel Viúdez-Moreiras - Spain - National Institute for Aerospace - photosynthesi - pit crater - cave skylight - Red Planet - Icarus

منبع:نیوساینتیست
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

خرطوم فیل و کاروان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
سحابی خرطوم فیل در بالا و دوردست‌های صورت فلکی قیفاووس، همچون تصویری از یک برگه‌‌ی کتاب «داستان‌های پیدایش»* کهکشانی، در میان سحابی گسیلشی و خوشه‌ی ستاره‌ای جوانِ مجموعه‌ی آی‌سی ۱۳۹۶ پیچ و تاب خورده است. درازی این خرطوم فیل کیهانی که به نام "وی‌دی‌بی ۱۴۲" هم شناخته می‌شود و آن را در سمت چپ این چشم‌انداز کیهانی می‌بینیم بیش از ۲۰ سال نوری است.
هیچ ستاره‌ای در این نمای نزدیک پرجزییات تلسکوپی دیده نمی‌شود زیرا همگی با پردازش دیجیتالی زدوده شده‌اند. اینجا پشته‌های درخشانی را می‌بینیم که در اثر پرتوها و بادهای نیرومند ستارگان به پس رانده شده‌ و توده‌هایی از حباب‌های گاز و غبار سرد میان‌ستاره‌ای را در میان گرفته‌اند.
این ابرهای تاریک و پیچک شکل، مواد خام مناسب برای ستاره‌زایی را در بر داشته و اجرام پیش‌ستاره‌ای را در دل ابرهای تیره‌ی خود پنهان کرده‌اند.
مجموعه‌ی به نسبت کم‌نور آی‌سی ۱۳۹۶ در حدود ۳۰۰۰ سال نوری از ما فاصله داشته و منطقه‌ی گسترده‌، به پهنای نزدیک به ۵ درجه را در آسمان می‌پوشاند. ولی این چشم‌انداز بی‌ستاره میدانی به پهنای ۱ درجه از این ابرها را نشان می‌دهد، تقریبا هم‌ارز ۲ قرص کامل ماه.
گفتنی‌ست پیکره‌های تیره‌ی پایین و سمت راست چارچوب که گویی دارند رو به خرطوم فیل پیش می‌روند به نام "کاروان" شناخته می‌شوند.


--------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

 Just So Story - Elephant's Trunk Nebula - star cluster - IC 1396 - constellation of Cepheus - vdB 142 - protostar - full moon - The Caravan

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

چرا دنباله‌دار اتلس از هم پاشید؟

تصویرهایی که در ۲۰ و ۲۳ آوریل ۲۰۲۰ از دنباله‌دار اتلس گرفته شدند و نشان می‌دادند که این دنباله‌دار دارد به ۳۰ تکه بخش می‌شود

هنگامی که سال گذشته، اخترشناسان دنباله‌دار اتلس را یافتند، امیدوار بودند که درخشان‌ترین دنباله‌دار دهه شود. ولی این توده‌ی سنگ و یخ به گونه‌ی نامنتظرانه‌ای از هم پاشید و تکه تکه شد.

اکنون اخترشناسان فکر می‌کنند توانسته‌اند گره از دو راز درباره‌ی این که چرا اتلس دچار چنین مرگ نابهنگامی شد بگشایند. هسته، یا قلب دنباله‌دار سی/۲۰۱۹ وای۴ (اتلس) در زمانی میان ۲۰ و ۲۳ آوریل ۲۰۲۰ در هم شکست، زمانی که این دنباله‌دار در فاصله‌ی۱۴۶ میلیون کیلومتری زمین بود، تقریبا به اندازه‌ی فاصله‌ی خورشید از زمین. از همه شگفت‌آورتر، همه‌ی تکه‌های آن با نرخ یکسانی خُرد نشدند.

و شگفت این که، دانشمندان بر این باورند که اتلس خودش تکه‌ی شکسته شده‌ای از یک دنباله‌دارِ نیا بوده که حدود ۵۰۰۰ سال پیش، از فاصله‌ی به نسبت کمی از کنار زمین گذشته بوده. این دنباله‌دار غول‌پیکر تا فاصله‌ی تنها ۳۷ میلیون کیلومتری خورشید هم رفته بود (از مدار سیاره‌ تیر هم نزدیک‌تر) و چه بسا مردمان آن روزگار هم آن را دیده بودند.

مقام‌های ناسا نوشته‌اند: «آن دنباله‌دار احتمالا چشم‌اندازی دیدنی برای تمدن‌های پایان عصر سنگ در اوراسیا و شمال آفریقا پدید آورده بوده.» ولی رسیدن به این نتیجه - با نبودِ هیچ گواهِ نوشتاری یا تصویری از این مهمان آسمانی- نیاز به کار "کارآگاهی" علمی داشت.

پژوهشی تازه نشان می‌دهد که اتلس همان مسیر مداری‌ای را دنبال می‌کرده که دنباله‌دار دیگری که در ۱۸۴۴ دیده شد و از سفرش به گرد خورشید جان به در برد پیموده بوده- دنباله‌داری که احتمالا هم‌خانواده‌ی این مهمانِ ۲۰۲۰ بوده (نخستین بار اخترشناس آماتور، مایک مه‌یر به این پیوند پی برد و سپس دانشمندان تاییدش کردند). خانواده‌های دنباله‌دار در جهان دانش نامعمول نیستند- یک نمونه‌ی پرآوازه‌ی آنها تکه‌های کم‌عمر دنباله‌دار شومیکر-لوی ۹ بود که در سال ۱۹۹۴ به مشتری برخورد کردند.

ولی به گفته‌ی نویسنده‌ی اصلی این پژوهش، کوانژی یی، اخترشناس دانشگاه مریلند در کالج پارک، اتلس "ناهنجار" به نظر می‌رسید. وی نتوانست بفهمد چرا اتلس از هم پاشید ولی دنباله‌دار مادری‌اش با آن که بسیار به خورشید نزدیک‌تر شد یکپارچه ماند.

یی می‌گوید: «اگر اکنون در چنین فاصله‌ی دوری از خورشید در هم شکست، پس چگونه از گذرِ پیشینش در ۵۰۰۰ سال پیش جان به در برد؟ پرسش یزرگ اینست.»«این بسیار نامعمول است زیرا ما انتظارش را نداشتیم. این نخستین بارست که می‌بینیم عضو یک خانواده‌ی دنباله‌داری بلند-دوره پیش ازنزدیک‌تر شدن به خورشید از هم می‌پاشد.»

دیدن این تکه‌ها نشان می‌دهد که بخش‌هایی از دنباله‌دار اتلس دارای ساختارها یا همنهش‌های متفاوت هستند، به ویژه از این رو که یکی از تکه‌های دنباله‌دار در چند روز گداخته و نابود شد ولی تکه‌ی دیگر تا چند هفته پایید. یی می‌گوید: «این به ما می‌گوید که بخشی از هسته نیرومندتر از بخش دیگر بوده.»

این پژوهشگران چند نظریه برای تفاوت عمرِ این تکه‌ها دارند، که به نوبه‌ی خود می‌تواند ربطی به همنهشِ ناشناخته‌ی دنباله‌دارِ باستانیِ مادری داشته باشد. یک نظریه اینست که به گفته‌ی ناسا، "جریان‌های مواد پرتابی" دنباله‌دار را با نیروهای گریز از مرکز (مرکزگریز) شکافته و از هم گسیخته‌اند. ناسا می‌افزاید نظریه‌ی دیگر اینست که یخ‌های گریزا (فرّار) تکه‌ی سست‌ترِ دنباله‌دار را مانند "یک چارچوب انفجار هوایی" ترکانده‌اند.

خود اتلس دیگر وجود ندارد، ولی هم‌خانواده‌اش باید سرانجام روزی از زمین دیده شود- هرچند در آینده‌ی دور. بهترین گمانه‌ی اخترشناسان اینست که هم‌خانواده‌ی اتلس در سده‌ی ۵۰ میلادی برای دیدار با سیاره‌مان خواهد آمد.

پژوهشنامه‌ای این دانشمندان در این باره در شماره‌ی ۲۱ ژوییه‌ی آسترونومیکال جورنال منتشر شده است.


--------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

Comet ATLAS - C/2019 Y4 - Earth - comet - Mercury - Eurasia - North Africa - Stone Age - NASA - Maik Meyer - Shoemaker-Levy 9 - Jupiter - Quanzhi Ye - University of Maryland - College Park - centrifugal force - volatile - Astronomical Journal

منبع: اسپیس دات کام
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

کوه آبی در "ساعت آبی"

عکاسان طبیعت و دیگر دوستداران سیاره‌ی زمین همواره چشم به راهِ رسیدنِ "ساعت آبی" هستند، زمانِ گذار در گرگ‌ومیش، درست پیش از سرزدن آفتاب یا درست پس از نشستن آفتاب، هنگامی که خورشید زیر افق است ولی زمین و آسمان غرق در پرتوی زیبای آبی هستند.
این تصویر در ساعت آبی ۲۱ اوت گرفته شده و قرص تقریبا پُرِ ماه را نشان می‌دهد که دارد در نقطه‌ی مخالف خورشید در آسمان، از فراز افق کوهستانی آلپ در کورتینا دامپتزوی ایتالیا بالا می‌آید.
کوه هرمی آنتلائو که به نام پادشاه دولومیت هم شناخته می‌شود و ستیغ برجسته‌ی آلپ در این منطقه است، با رنگی همانند آسمان در سمت راست خودنمایی می‌کند.
مهتاب در این نما به رنگ زرد است ولی برای برخی، این ماه کامل به نام "ماه آبی" فصلی شناخته می‌شود. این نام بنا به یک تعریف، به سومین ماه کامل در فصلی که چهار ماه کامل دارد داده می‌شود.
اگر "فصل" را بازه‌ی زمانیِ میان خوریستان (انقلاب فصلی) و هموگان (اعتدال فصلی) بدانیم، چهارمین ماه کاملِ این فصل در ساعت آبیِ ۲۰ سپتامبر (۲۹ شهریور)، درست پیش از هموگان یا اعتدال پاییزی امسال طلوع خواهد کرد.

--------------------------------------------
تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

 planet - Earth - twilight - Sun - full Moon - Alp - Cortina d'Ampezzo - Italy - pyramid - Monte Antelao - King of the Dolomites - alpine - Blue Moon - Moon - solstice - equinox

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه