سیگنال واو! شاید از یک ستاره خورشیدسان آمده باشد

* سیگنال بیگانه‌ی "واو!" (!Wow) شاید از صورت فلکی کمان آمده باشد. پژوهشگران شاید سرچشمه‌ی این سیگنال پرآوازه‌ی احتمالا بیگانه را حدود نیم سده پیش شناسایی کرده باشند.

چاپ "سیگنال واو!" که یادداشتِ کنارش الهام‌بخشِ نام آن بود.

سیگنال برجسته و همچنان اسرارآمیز واو! که برای مدت کوتاهی در شب ۱۵ اوت ۱۹۷۷ در یک رادیوتلسکوپ شنیده شد، می‌توانسته از یک ستاره‌ی خورشیدسان در فاصله‌ی ۱۸۰۰ سال نوری زمین در صورت فلکی کمان آمده باشد.

آلبرتوکابایرو، ستاره‌شناس آماتور می‌گوید: «سیگنال واو! به عنوان بهترین نامزد سیگنال رادیوییِ SETI که تاکنون با تلسکوپ‌هایمان دریافت کرده‌ایم شناخته می‌شود.» SETI یا جستجوی هوش فرازمینی، زمینه‌ای پژوهشی‌ست که از نیمه‌های سده‌ی ۲۰ برای برای شنیدن پیام‌های احتمالی از فناوری‌های فرازمینی به جستجو می‌پردازد.

سیگنال واو! که در زمانِ یکی از جستجوهای SETI در تلسکوپ "گوش بزرگ" (Big Ear) دانشگاه ایالتی اوهایو شنیده شد، به گونه‌ی باورنکردنی نیرومند ولی بسیار کوتاه بود و تنها ۱ دقیقه و ۱۲ ثانیه به درازا کشید؛ این را یابنده‌ی آن، اخترشناس جری اِهمن در بزرگداشت ۳۰مین سالگردش گفت.

اهمن با دیدن پرینتِ یک سیگنال نامعمول، روی برگه نوشت "!ٌWow" و این نام را به این رویداد بخشید. تلسکوپ گوش بزرگ که اکنون برچیده شده، به جستجوی پیام‌هایی در باند بسامدِ  الکترومغناطیسیِ ۱۴۲۰.۴۰۵۶ مگاهرتز که عنصر هیدروژن تولیدش می‌کند می‌پرداخت.

اهمن در گزارش سالگرد خود نوشت: «از آنجا که هیدروژن فراوان‌ترین عنصر کیهان است، منطق خوبی درگمانه‌زنی این هست که شاید یک تمدن هوشمند درون کهکشان خودمان که خواهان جلب توجه‌ها به خود است، یک سیگنال دیدبانی نیرومندِ باریک‌باند در بسامدِ خط خنثای هیدروژن یا بسامدی نزدیک به آن را بگسیلد.»

پژوهشگران از آن زمان پی در پی در جستجوی سیگنال‌های بعدیِ سرچشمه گرفته از همان جا بوده‌اند ولی بر پایه‌ی تاریخچه‌ای از انجمن اخترشناسی آمریکا، تاکنون دست خالی بوده‌اند. به گفته‌ی کابایرو، سیگنال واو! به احتمال بسیار از گونه‌ای رویداد طبیعی آمده نه از بیگانگان، هرچند اخترشناسان چند سرچشمه‌ی احتمالی مانند یک دنباله‌دارِ گذرنده را کنار گذاشته‌اند.

Big Ear یا گوش بزرگ- این تصویر را ریک اسکات، دانشجوی داوطلبِ پیشینِ "گوش بزرگ" گرفته و دیدگاهش رو به صفحه‌ی زمینی و بازتابنده‌ی ثابتِ آنست. در پیش‌زمینه هم گیرنده‌های شیپورمانندِ امواج رادیویی را می‌بینیم. درباره‌ی این تصویر اینجا بخوانید

با این همه، کابایرو خاطرنشان کرد که ما در اندک تلاش‌های ناپیوسته‌مان برای سلام کردن به بیگانگان، عمدتا برنامه‌های یکبار برای همیشه‌ پخش کرده‌ایم، مانند پیام آرسیبو که در ۱۹۷۴ به  خوشه‌ی ستاره‌ای کروی ام۱۳ فرستاده شد [اینجا درباره‌اش خواندید: * پیامی از زمینیان]. وی می‌افزاید شاید سیگنال واو! هم چیزی مانند آن بوده [یعنی بیگانگان پیامی را یک بار برای همیشه به سوی ما فرستادند-م]
 پیامی که رادیوتلسکوپ آرسیبو در سال ۱۹۷۴
به خوشه‌ی ستاره‌ای کروی ام۱۳ فرستاد.


کابایرو با دانستن این که دو گیرنده‌ی تلسکوپ گوش بزرگ در شب دریافت سیگنال واو! رو به صورت فلکی کمان تنظیم شده بودند بر آن شد تا در کاتالوگ ستاره‌ها که ماهواره‌ی اروپایی گایا گرد آورده به جستجوی نامزدهای احتمالی بپردازد.

وی می‌گوید: «من به طور ویژه یک ستاره‌ی خورشیدسان را یافتم.» جرمی با نام "۲مس ۱۹۲۸۱۹۸۲-۲۶۴۰۱۲۳" در فاصله ی حدود ۱۸۰۰ سال نوری که دما، قطر و درخشندگی‌ای تقریبا همسان با همدم ستاره‌ای خودمان [خورشید-م] دارد. یافته‌های کابایرو در شماره‌ی ۶ میِ اینترنشنال جورنال آو آستروبیولوژی منتشر شد.

اگرچه ممکن است جانداران در محیط‌های بسیار گوناگون پیرامون ستارگانی بسیار ناهمسان با خورشید وجود داشته باشند، ولی کابایرو بر آن شد تا روی ستارگان خورشیدسان تمرکز کند زیرا بر پایه‌ی نتایجش فکر می‌کند: «ما به دنبال زندگی از گونه‌ای که می‌شناسیم هستیم.»«این می‌تواند یک پنداشت خوب باشد که برای یافتن سیاره‌های زیست‌پذیر و حتی تمدن، به جستجو[ی ستاره] بپردازیم.»

ربه‌کا شاربونو، تاریخدانی که در مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین به بررسی SETI می‌پردازد ولی در این پژوهش شرکت نداشت می‌گوید: «به نظر من این کار کاملا ارزش انجام دادن را دارد زیرا می‌خواهیم دستگاه‌هایمان را رو به  چیزهایی بگیریم که فکر می‌کنیم جالبند.»«میلیاردها ستاره در کهکشان هست و ما باید راهی برای محدود کردن آنها بیابیم.»

ولی او می‌گوید آیا جستجوی تنها ستارگان خورشیدسان،  محدود کردنِ بیش از اندازه نیست؟ وی می‌پرسد: «چرا تنها به یک شاخه از ستارگان نگاه نکنیم؟»

شاربونو می‌گوید ما انسان‌ها هنگامِ در نظر گرفتن گونه‌هایی از فناوری که بیگانگان می‌توانند داشته باشند، یا این که چگونه آن فناوری را به کار می‌برند تنها یک نقطه‌ی داده داریم: خودمان. پنداشت کلیِ خودِ SETI در میانه‌ی سده‌ی ۲۰، اندکی پس از آنکه ارتش‌ها در سرتاسر جهان آغاز به پخش پیام با بهره از دستگاه‌های الکترومغناطیسی نیرومند کردند پدیدار شد.

شاربونو می‌گوید: «من فکر نمی‌کنم این شانسی (تصادفی) باشد که نقطه‌ای در تاریخ بشر که در آن آغاز به فرستادن سیگنال‌های هوشمند به فضا می‌کنیم همان نقطه‌ای در تاریخ هم باشد که در آن روشی جستجوی سیگنال‌های هوشمند فضایی را هم پیدا می‌کنیم.»

-------------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

Wow! Signal - alien - constellation Sagittarius - radio telescope - sun - star - SETI - Alberto Caballero - search for extraterrestrial intelligence - NASA - Ohio State University - Big Ear telescope - Jerry Ehman - electromagnetic - frequency - element - hydrogen - Milky Way galaxy - narrowband - beacon -  American Astronomical Society - E.T. - Arecibo - globular star cluster - M13 - European Space Agency - Gaia satellite - 2MASS 19281982-2640123 - diameter - luminosity - International Journal of Astrobiology - habitable planet - civilization - Rebecca Charbonneau - Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics - military 
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

فوران احتمالی شهاب‌ها در هفته آینده

 

 METEOR OUTBURST POSSIBLE NEXT WEEK

ش-  In late 1995, Comet 73P/Schwassmann-Wachmann 3 exploded. Next week, some of the debris might hit Earth.

در اواخر ۱۹۹۵، دنباله‌دار "۷۳پی/شاسمان-واخمان ۳" منفجر شد. هفته‌ی آینده، شاید برخی ازآوارهای آن به زمین برخورد کنند.



-ش- Multiple forecasters agree that a meteor shower could erupt on May 31, 2022, when Earth runs into one or more debris streams from Comet 73P. The display could be as intense as a meteor storm (1000 or more meteors per hour) or as weak as nothing at all. No one knows how much debris is inside the approaching streams, so meteor rates are hard to estimate.

چندین پیش‌بینی‌کننده بر این همرایند که یک بارش شهابی با ورود زمین به یک یا چند جریان آواری به جا مانده از دنبال‌دار ۷۳پی،  می‌تواند در ۳۱ می ۲۰۲۲ فوران کند. این نمایش می‌تواند یا به اندازه‌ی یک توفان شهابی شدید (۱۰۰۰ شهاب یا بیشتر در ساعت)  باشد و یا اصلا ضعیف در حد هیچ. هیچ کس نمی‌داند چقدر آوار درون این جریان‌ها که دارند به زمین نزدیک می‌شوند باشد، از همین رو برآورد نرخ این شهاب‌ها دشوار است.




ش- Whatever happens, people in North America are in a good position to see it. Almost the entire continent will be in Moon-free darkness when the shower peaks. Maximum activity is expected around 1:00 am Eastern Daylight Time (05:00 UT) on Tuesday morning, May 31st. The shower's radiant (the point from which all meteors stream) will be almost straight above Baja California.


هر چه رخ بدهد، مردمان آمریکای شمالی در جایگاه خوبی برای دیدنش هستند. تقریبا سرتاسر این قاره به هنگام اوج بارش در تاریکیِ بی‌ماه خواهند بود. انتظار می‌رود بیشینه‌ی فعالیت در بامداد سه شنبه،  هحدود ساعت ۵ به وقت جهانی باشد. کانون بارش (نقطه‌ای در آسمان که همه‌ی این شهاب‌ها از آن می‌آیند) تقریبا یکراست بالای باخا کالیفرنیا (یکی از ایالت‌های مکزیک) خواهد بود.



-ش- This isn't the first time Earth has sampled debris from Comet 73P. In 1930, at least a handful of meteors were observed shortly after the comet's discovery by German astronomers. The meteors emerged from a radiant near 4th magnitude star tau Herculis, so the shower has since been called "the tau Herculid meteor shower." NASA cameras also detected minor tau Herculid activity in 2011 and 2017

این نخستین بار نیست که زمین از دنباله‌دار ۷۳پی نمونه برمی‌دارد. در ۱۹۳۰، اندکی پس از یافته شدن این دنباله‌دار به دست اخترشناسان آلمانی، دستکم یک چند تایی شهاب دیده شدند. این شهاب‌ها از کانونی نزدیک ستاره‌ی "تاو زانوزده" (تاو هرکول) که از بزرگای (قدرِ) ۴ است پدیدار شدند، از همین رو این بارش از آن هنگام تاکنون "بارش شهابی تاو زانوزده" نامیده می‌شود. دوربین‌های ناسا هم در سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۷ یک فعالیت اندک را از این بارش دیدند.





-ش- Based on past performance, the tau Herculids seem unlikely to produce a good show. For nearly a century the shower has been a dud. The X-factor this year is fresh material from the comet's catastrophic breakup. If the new meteoroids reach Earth--and that is a big IF--shooting stars will fly from a point near the bright star Arcturus in the constellation Bootes. Here is a sky map to help you find it.

 

 بر پایه‌ی نمایش‌های پیشین، بعید به نظر می‌رسد که شهاب‌های تاو زانوزده نمایش خوبی پدید بیاورند. حدود نیم سده است که این بارش به درد نخور بوده. ویژگی امسال مواد تازه از فروپاشی فاجعه‌بار این دنباله‌دار است. اگر شهاب‌واره‌های تازه به زمین برسند (و این یک "اگر" بزرگ است)، تیرهای شهاب از نقطه‌ای نزدیک ستاره‌ی درخشان ژوبین‌دار (سماک رامح، آلفا گاوران) در صورت فلکی گاوران بیون خواهند زد. این نقشه‌ی آسمان می‌تواند به شما کمک کند:






-ش- بر اساس عملکرد گذشته، تاو هرکولیدز بعید به نظر می رسد که نمایش خوبی تولید کند. نزدیک به یک قرن است که حمام یک حمام بد است. X-factor امسال ماده تازه ای از فروپاشی فاجعه بار این دنباله دار است. اگر شهاب‌سنگ‌های جدید به زمین برسند - و این یک IF بزرگ است - ستاره‌های تیرانداز از نقطه‌ای نزدیک ستاره درخشان Arcturus در صورت فلکی چکمه‌ها پرواز خواهند کرد. در اینجا یک نقشه آسمان وجود دارد که به شما کمک می کند آن را پیدا کنید.

 

-------------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

micronova - star - nova - sun - core - white dwarf - galaxy - accrete - supernova - Simone Scaringi - Durham University - UK - NASA - Transiting Exoplanet Survey Satellite - TESS - ESO - VLT - exoplanet - Earth - hydrogen - pole - fusion - thermonuclear - magnetic - Nature
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

 

مرکز زنده یک مرداب

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر

مرکز سحابی مرداب گردبادی از ستاره‌زایی‌های تماشایی‌ست.
نزدیک مرکز این تصویر دستکم دو ابر قیف-مانند، هر یک به درازای حدود نیم سال نوری به چشم می‌خورد که در اثر بادهای شدید و نیرومند و پرتوهای پرانرژی ستارگان پدید آمده‌اند.
ستاره‌ی بسیار درخشان هرشل ۳۶ که در کنار این ابرهاست، منطقه را با نور خود روشن کرده. ستارگان داغ و جوانِ دیگری هم هست که دیواره‌های گسترده‌ی غبار پنهانشان کرده و تنها نور سرخی از آنها به چشم ما می‌رسانند (پدیده‌ی خاموشی).
رسیدن انرژی این ستارگان به گاز و غبار سرد، تفاوت‌های دمایی چشمگیری میان مناطق همسایه‌ی هم پدید آورده؛ این هم به نوبه‌ی خود بادهایی بُرشی پدید آورده که احتمالا باعث پیدایش این قیف‌ها شده‌اند.

این عکس پهنه‌ای نزدیک ۱۰ سال نوری را می‌پوشاند و از پیوند شش رنگ که تلسکوپ فضایی مدارگرد هابل گرفته به دست آمده است.
سحابی مرداب که به نام ام۸ نیز شناخته می‌شود، حدود ۵۰۰۰ سال نوری از زمین دور است و در راستای صورت فلکی کمان (به عربی: قوس) دیده می‌شود.

--------------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه نامه:
Lagoon Nebula - whirlwind - star formation - funnel - stellar wind - star - Hershel 36 - shearing wind - Hubble Space Telescope - M8 - constellation of Sagittarius

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

آیا یک ابر کیهانی با منظومه خورشیدی برخورد کرده بوده؟

جایگاه سیاره‌ها و خورشید در سامانه‌ی خورشیدی درون هورسپهر. برخورد احتمالی ابر گازی میان تاره‌ای با سامانه‌ی خورشید در ۲ میلیون سال پیش به فشرده شدن هورسپهر و کوچک‌تر شدن آن از مدار زمین شد- تصویر بزرگ‌تر

بر پایه‌ی یک نوشتار (مقاله‌ی) تازه از سوی میراو اوفر (دانشگاه بوستون) و آبراهام لوئب (دانشگاه هاروارد)، دو میلیون سال پیش یک ابر گازی سرد میان‌ستاره‌ای به سامانه‌ی خورشیدی ما برخورد کرده بوده.

این برخورد به فشرده شدنِ هورسپهر (هلیوسفر) انجامید و باعث شد از مدار زمین هم کوچک‌تر شود. در نتیجه، زمین ما به طور کامل در برابر فضای میان‌ستاره‌ای بی‌پناه شد و کولاکی از پرتوهای کیهانی کهکشانی بر آن به راه افتاد.

[گفتنی‌ست هورسپهر یا هلیوسفر حبابی به پهنای ۲۳ میلیارد کیلومتر است که تا آن سوی مدار نپتون هم می‌رسد و قلمروی بادهای خورشیدی و میدان مغناطیسی آنست. این حباب سامانه‌ی خورشیدی را در بر گرفته و مانند سدی در برابر پرتوهای زیانبار کیهانی رفتار می‌کند -م]

اگر براستی چنین چیزی در ۲ میلیون سال پیش رخ داده بوده، می‌توانسته محیط فضای پیرامون زمین و آب و هوای خود آن، و چه بسا روند فرگشت انسان را هم دگرگون کرده باشد.

نگارش پیش چاپ مقاله‌ی این دانشمندان را در تارنمای arxiv بخوانید.

* اگر گزارش کاملی درباره‌ی این نظریه منتشر شد، 1star7sky بی‌شک آن را ترجمه کرده و در اختیار دوستداران خواهد گذاشت.

-------------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:

Merav Opher - Boston University - Abraham Loeb - Harvard University - interstellar cloud - Solar System - heliosphere - Earth - planet - blizzard - cosmic rays - space weather
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

ستارگان کنونی و آینده کهکشان آندرومدا

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
این تصویر از کهکشان زن در زنجیر (آندرومدا) نه تنها جایگاه کنونی ستارگانش، بلکه جایی که این ستارگان به زودی خواهند بود را نشان می دهد.
گفتن ندارد که کهکشان بزرگ و زیبای آندرومدا یا ام۳۱، یک کهکشان مارپیچی در فاصله‌ی ۲.۵ میلیون سال نوری از ما است.
این تصویر خیره‌کننده از پیوند نماهایی پدید آمده که رصدخانه‌های زمینی و فضایی در طول موج‌هایی هم بیرون و هم درونِ دامنه‌ی نور دیدنی (مریی) گرفته بودند.
پرتوی دیدنی که از تلسکوپ‌های هابل، سوبارو و مایال دریافت شده و در رنگ‌های آبی و سفید دیده می‌شود، جایی را که ستارگان ام۳۱ اکنون هستند نشان می‌دهد.
پرتوی فروسرخ که از تلسکوپ فضایی اسپیتزر ناسا دریافت شد و به رنگ نارنجی (زرد) دیده می‌شود هم جاهایی را نشان می‌دهد که ستارگان آینده‌ی ام۳۱ به زودی در آن ساخته می‌شوند.
نور فرسرخ رگه‌های غول‌پیکرِ غباری را ردیابی کرده که از نور ستارگان گرم شده‌اند و در راستای بازوان کهکشان در هم پیچیده شده‌اند.
خود این غبار ردیابِ گازهای گسترده‌ی میان‌ستاره‌ای این کهکشان است- ماده‌ی خام برای ستاره‌زایی‌های آینده.
این ستارگان تازه به احتمال بسیار در صد میلیون سال آینده به دنیا خواهند آمد، بی‌شک بسیار پیش از ادغام آندرومدا با کهکشان راه شیری که حدود ۵ میلیارد سال دیگر رخ خواهد داد.

--------------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه نامه:
Andromeda Galaxy - M31 - spiral galaxy - wavelength - visible - star - Hubble - Subaru - Mayall - infrared - NASA - Spitzer Space Telescope - spiral arm - interstellar gas - star formation - Milky Way Galaxy

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

دستیابی به دماهای سردتر از فضا به کمک لیزر پرتو ایکس ابررسانا!

* یک تونل به درازای نیم-مایل زیر منلو پارک، کالیفرنیا به تازگی دمایش از بیشترِ کیهان سردتر شده!

یک شتابدهنده‌ی ذرات روی زمین که الکترون‌ها را به هم می‌کوباند، به دماهایی سردتر از دماهای فضای بیرون دست یافته.

شتابدهنده‌ی ال‌سی‌ال‌اس-۲ که دماهای ۲ درجه بالاتر از صفر مطلق در آن به دست آمده

دانشمندان با بهره از "لیزر الکترون آزاد" پرتو ایکس در آزمایشگاه شتابدهنده‌ی ملی اسلک (SLAC) در وزارت انرژی آمریکا که بخشی از یک پروژه‌ی بروزرسانی برای چشمه‌ی نور همدوس لیناک (ال‌سی‌ال‌اس، LCLS) به نام ال‌سی‌ال‌اس ۲ است، دمای هلیوم مایع را به منفی ۲۷۰ درجه‌ی سانتیگراد، یا ۲ کلوین رسانده‌اند. این تنها ۲ کلوین بالاتر از صفر مطلق است، سردترین دمای ممکن که در آن، همه‌ی ذرات از جنبش بازمی‌ایستند. این محیط یخبندان برای شتابدهنده کلیدی است زیرا در چنین دماهای پایینی، ماشین ابررسانا می‌شود، یعنی می‌تواند الکترون‌ها را با دسترفت انرژیِ تقریبا صفر پیش براند.

حتی بخش‌های تهی فضا هم به این سردی نیستند زیرا هنوز پر از  پرتوی زمینه‌ی ریزموج کیهانی هستند، پرتویی یادگار از اندک‌زمانی پس از  مهبانگ که دمای یکنواختِ حدود ۳ کلوین دارد.

اندرو باریل، مدیر اداره‌ی شتابدهنده‌ی اسلاک می‌گوید: «نسل بعدی شتابدهنده‌ی ابررسانای لیزر الکترون آزاد ای‌سی‌ال‌اس-۲ به دمای کاربریِ ۲ درجه بالاتر از صفر مطلق خود رسیده.»

وی افزود که ال‌سی‌ال‌اس-۲ اکنون برای آغاز شتاب دادن به الکترون‌ها با ۱ میلیون تپ (پالس) در ثانیه، که یک رکورد جهانی‌ است آماده شده.

وی می‌گوید: «این چهار مرتبه بیشتر از نمونه‌ی پیشینِ خود، ال‌سی‌ال‌اس است، یعنی تنها در چند ساعت، پرتوهای ایکسی بیشتر از آنچه ال‌سی‌ال‌اس در ۱۰ سال گذشته فرستاده را برای کاربران [که خواهانِ کاربری آنها در آزمایش‌ها هستند] می‌فرستیم.»

این یکی از واپسین شاهکارهایی‌ست که ال‌ی‌ال‌اس-۲ باید پیش از آن که بتواند تپ‌های پرتو ایکسی تولید کند که به طور میانگین ۱۰ هزار بار درخشان‌تر از آنچه نمونه‌ی پیشینش پدید آورده بود هستند به آن دست یابد. این باید به پژوهشگران کمک کند تا مواد پیچیده را با جزییات بی‌سابقه بررسی کنند. تپ‌های لیزر با شدت و بسامد بالا به پژوهشگران این توانایی را می‌دهد تا چگونگیِ برهمکنش الکترون‌ها و اتم‌های مواد را با روشنی (وضوح) بی‌سابقه‌ای ببینند. به گفته‌ی باریل: این چند کاربرد خواهد داشت، از کمک به آشکارسازیِ این که «سامانه‌های مولکولی طبیعی و دست‌ساز چگونه نور خورشید را به سوخت تبدیل می‌کنند و بنابراین چگونگی  مهارِ (کنترلِ) این فرآیندها گرفته تا شناخت ویژگی‌های بنیادی موادی که رایانش کوانتومی را امکان‌پذیر می‌کنند.»

پرتوهای ریزموج به درون کاواک‌های سردشده رانده شده و الکترون‌ها را تا سرعتی نزدیک به سرعت نور شتاب می‌دهند- این یک تصویر پویا (گیف) به بزرگی ۲.۳۵ مگ است. برای کامل شدنش شکیبایی کنید

آفریدنِ محیط‌های یخبندان درون شتابدهنده نیاز به کارهایی داشت. برای نمونه، دانشمندان برای جلوگیری از جوشیدن هلیوم نیاز به فشارهای بی‌اندازه پایین داشتند.

اریک فوو، مدیر بخش زمزایی (سرمازایی) در اسلک می‌گوید در سطح دریا، آب در مای ۱۰۰ درجه‌ی سانتیگراد می‌جوشد، ولی این دمای جوش با فشار تغییر می‌کند. برای نمونه در زودپز (cooker) فشار بیشتر است و آب در ۱۲۱ درجه به جوش می‌آید. این در فرازا (ارتفاع) برعکس است، چون فشار آنجا پایین‌تر است و آب در دمای پایین‌تری می‌جوشد.

فوو می‌گوید: « این برای هلیوم هم تا اندازه‌ی بسیاری یکسان است. هلیوم در فشار جوی در دمای ۴.۲ کلوین به جوش می‌آید. ولی فشار که کم شود، این دما هم پایین می‌آید. برای پایین آوردن دما تا ۲ درجه‌ی کلوین، باید فشاری هم‌ارز تنها ۱/۳۰ فشار جوی داشته باشیم.»

دانشمندان برای دستیابی به این فشارهای کم از پنج همفشارگر یا کمپرسورِ گریز از مرکزِ سرمازا که هلیوم را می‌فشارد تا سرد شود بهره گرفتند و سپس گذاشتند تا در یک اتاقک گسترده (منبسط) شود و فشارش کاهش یابد و تبدیل به یکی از کم‌شمار جاهایی روی زمین شود که می‌توان در آن، هلیوم با ۲ درجه‌ی کلوین را در اندازه‌ی بزرگ پدید آورد.

فوو توضیح می‌دهد که هر کمپرسور سرد یک دستگاه گریز از مرکز مجهز به چرخانه/پروانه، همانندِ چرخانه/پروانه‌ی یک موتور توربو-کمپرسور است.

وی می‌گوید: «چرخانه در هنگام چرخش، مولکول‌های هلیوم را شتاب می‌دهد و یک خلا در مرکز چرخ پدید می‌آورد که مولکول‌ها در آن مکیده می‌شوند و فشاری در پیرامون چرخ پدید می‌آید که مولکول‌ها از آن به بیرون پرتاب می‌شوند.»

این پویانمایی شتابدهنده‌ی سرماپای لیناک را نشان می‌دهد که گاز هلیوم را تا رسیدن به حالت مایعش سرد می‌کند- این یک تصویر پویا (گیف) است. برای کامل شدنش شکیبایی کنید

فشرده‌سازی هلیوم را وادار می‌کند که به حالت مایعش برگردد، ولی هلیوم به درون این خلا می‌گریزد و به سرعت در آن گسترده (منبسط) می‌شود و در این روند سرد می‌شود.

هلیومِ اَبَر-سرد شده در ال‌سی‌ال‌اس-۲ افزون بر کاربردهای پایانی، خودش یک شگفتی و کنجکاوی علمی است [در نوشتارِ لایوساینس، اینجا به جای هلیوم "هیدروژن" نوشته که احتمالا یک اشتباه است-م].

فوو می‌افزاید: «هلیوم در ۲ درجه‌ی کلوین یک ابَرشاره به نام هلیوم-۲ (Helium-II) می‌شود که ویژگی‌هایی فراباور دارد.» برای نمونه، گرما را صدها برابر کارآمدتر از مس جابجا می‌کند (هدایت می‌کند) و گران‌روی‌اش (پایداری‌اش در برابرِ روان شدن) به اندازه‌ای پایین است که نمی‌توان آن را اندازه گرفت.

۲ درجه‌ی کلوین برای ال‌ی‌ال اس-۲ به اندازه‌ی دماهای چشمداشتی پایین است.

باریل می‌گوید: «به دماهای پایین‌تر می‌توان با سامانه‌های خنک‌کننده‌ی بسیار ویژه‌سازی شده‌ای که می‌توانند به کسری از یک درجه بالاتر از صفر مطلق برسند، جایی که همه‌ی جنبش‌ها متوقف می‌شوند، دست یافت.»

ولی به گفته‌ی باریل، این لیزرِ ویژه توانایی رسیدن به این زیاده‌روی‌ها را ندارد.


-------------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه:
Menlo Park - California - particle accelerator - electron - Earth - X-ray free-electron laser - Department of Energy - SLAC National Accelerator Laboratory - Linac Coherent Light Source - LCLS - LCLS II - helium - absolute zero - cosmic microwave background - Big Bang - superconducting accelerator - Andrew Burrill - Accelerator Directorate - pulse - LCLS - X-ray - pulse - atom - molecular system - quantum computing - Eric Fauve - Cryogenic Division - cooker - atmospheric pressure - cryogenic centrifugal compressor - chamber - centrifugal machine - rotor - impeller - turbo-compressor - superfluid - helium II - Copper  

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

سونامی سهمگین روی خورشید

این یک تصویر پویا (گیف) است. برای کامل شدنش شکیبایی کنید

سونامی‌ها یا آب‌تازهایی به این بزرگی هرگز در زمین روی نمی‌دهند.

در سال ۲۰۰۶، یک شراره‌ی بزرگ خورشیدی که از لکه‌ای به بزرگی کره‌ی زمین برخاسته بود، موج‌های شوکی (ضربه‌ای) سونامی-مانندی به راه انداخت که حتی برای خورشید نیز نمایشی شگفت‌انگیز بود.
در این تصویر پویا که تلسکوپ شبکه‌ی نوری گشت خورشیدی (اوسپان، OSPAN) در نیومکزیکوی آمریکا گرفته همین موج سونامی را می‌بینیم که دارد از منطقه‌ی فعال ای‌آر ۱۰۹۳۰ بیرون می‌زند.
موج ضربه‌ی پدید آمده از نظر فنی به نام "موج مورتون" شناخته می‌شود. این موج باعث فشرده شدن و بالا رفتن دمای گازهای درون نورسپهر خورشید (فوتوسفر)، از جمله هیدروژن شده و به درخشش تابناک‌ترِ لحظه‌ای می‌انجامد.
محدوده‌ی طول موجی که این تصویر در آن گرفته شده، پرتوی سرخ بسیار ویژه‌ی هیدروژن آلفا است که تنها از گاز هیدروژن گسیلیده می‌شود.
این سونامی پرخروش به بیرون زدن چند رشته‌ی (افروزه‌ی) فعال از خورشید نیز انجامید، هرچند بسیاری از آنها دوباره خود را بازسازی نموده و سر جای خود بازگشتند.
سرعت گسترش این سونامی خورشیدی نزدیک به یک میلیون کیلومتر در ساعت بود و تنها در چند دقیقه سرتاسر خورشید را درنوردید.

--------------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه نامه:
tsunami - Earth - solar flare - sunspot - shock wave - Sun - active region - AR 10930 - Optical Solar Patrol Network - OSPAN - New Mexico - USA - Moreton wave - hydrogen - photosphere - filament

منبع: apod.nasa
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

ورود پیروزمندانه بویینگ با "استارلاینر" به مسابقه فضایی تازه

فضاپیمای استارلاینرِ بویینگ در ۲۰۰ متریِ آی‌اس‌اس

فضاپیمای استارلاینرِ شرکت بویینگ سرانجام در پرواز آزمایشی مداری‌اش با نام اواف‌تی-۲ (OFT-2) به ایستگاه فضایی بین‌المللی (آی‌اس‌اس) رسید. سابولچ ناگ از لندن، انگلستان، این کپسول را در روز جمعه، ۲۰ می، درست پیش از پهلوگرفتن به تصویر کشید.

ناگ که این دو (کپسول و آی‌اس‌اس) را با تلسکوپ دابسونی ۱۰ اینچی‌اش به طور دستی ردیابی کرد می‌گوید: «دیشب توانستم استارلاینر بویینگ را در فاصله‌ی ۲۰۰ متری آی‌اس‌اس ببینم. این یک تجربه‌ی باورنکردنی بود. آنها را در یک مدار پیش‌تر با چشم نامسلح دیدم که بسیار به هم نزدیک بودند (شاید ۱ تا ۲ درجه). و ۹۲ دقیقه بعد این تصویر را گرفتم. دیدن آنها تا این اندازه نزدیک به هم یک تجربه‌ی باورنکردنی بود. فقط وای!»

اندکی پس از گذشتن از آسمان لندن، دماغه‌ی استارلاینر به یکی از درگاه‌های پیوند (بندرگاه، بارانداز) ایستگاه فضایی چفت شد. سرنشینان ایستگاه در روز یکشنبه، ۲۱ می دریچه را گشودند و آغاز به بیرون آوردن ۸۰۰ پوند (۳۶۳ کیلوگرم) بارِ کپسول که عمدتا مواد خوراکی و خواروبار بود کردند.

تنها فضانورد سرنشین فضاپیما یک آدمک آزمایشی به نام "رُزی موشک‌انداز" (Rosie the Rocketeer) بود که روی صندلی ناخدا (کاپیتان) نشسته بود. رُزی مجهز به ۱۵ حسگر بود تا بتواند داده‌هایی را که فضانوردان واقعی در پروازهای آینده‌ی استارلاینر تجربه خواهند کرد گرد آورد.

"رُزی موشک‌انداز" (Rosie the Rocketeer)، یک آدمک آزمایشی که تنها فضانورد سرنشین فضاپیمای استارلاینر در پرواز آزماشی مداری آن ("اواف‌تی-۲"، OFT-2) بود و روی صندلی ناخدا (کاپیتان) نشسته بود

بویینگ سال‌ها در تلاش برای ریدن به آی‌اس‌اس بوده. نخستین پرواز آزمایشی استارلاینر در ۲۰۱۹ برای رسیدن به ایستگاه فضایی با شکست روبرو شد. این شرکت دو سال و نیم بعد را به راست و ریس کردنِ مشکلات فنی گذراند. در این میان، اسپیس‌ایکس با فرستادن ۵ فضانورد به ایستگاه با فضاپیمای "کرو دراگونِ" خود از آن پیش افتاد. پرتاب پیروزمندانه‌ی استارلاینر از دماغه‌ی کاناورال در ۱۹ می نشانگر این بود که بویینگ هم وارد این مسابقه‌ی فضایی تازه شده. اگر همه چیز روی برنامه پیش برود، استارلاینر می‌تواند تا پایان ۲۰۲۲ شمارِ هفت فضانورد را به ایستگاه فضایی بین‌المللی برساند.


--------------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه نامه:
Boeing - Starliner spacecraft - Orbital Flight Test - OFT-2 - International Space Station - ISS - Szabolcs Nagy - London - England - dobsonian telescope - docking port - Rosie the Rocketeer - SpaceX - Crew Dragon spacecraft - Cape Canaveral - New Space Race 

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه