این بزرگترین نقشه سه‌بعدی کیهان می‌تواند سرنوشت جهان را آشکار کند

اخترشناسان امیدوارند نقشه‌ای که با دستگاه طیف‌سنجی انرژی تاریک پدید آمده با یافتن پاسخ پرسش‌هایی درباره‌ی گسترش (انبساط) کیهان کمک کند.

رد ستارگان بر فراز تلسکوپی در رصدخانه‌ی ملی کیت پیک در آریزونا که دستگاه DESI روی آن کار گذاشته شده

بزرگ‌ترین نقشه‌ی سه‌بعدی (3D) از کیهان با بهره از یک دستگاه با طراحی ویژه پدید آمده که دانشمندان امیدوارند سرانجام به گره‌گشاییِ این راز که چرا کیهان سریع و سریع‌تر گسترش می‌یابد کمک کند.

این نقشه که با بهره از دستگاه طیف‌سنجی انرژی تاریک (دسی، DESI) و تنها در هفت ماه پدید آمده، حدود ۸ میلیون کهکشان را فهرست‌بندی می‌کند -دو برابر شماری که دانشمندان در گذشته توانسته بودند نقشه بردارند. جولین گای از آزمایشگاه ملی لارنس برکلی در کالیفرنیا می‌گوید با ادامه‌ی پیمایشِ پنج ساله‌ی برنامه‌ریزی شده‌ی دسی، این نقشه از این هم بزرگ‌تر و دقیق‌تر خواهد شد.

این دستگاه که روی تلسکوپی در رصدخانه‌ی ملی کیت پیک، آریزونا سوار شده، با اندازه‌گیری میزان جابجاییِ نورِ گسیلیده از کهکشان‌ها به سوی طول موج‌های بلندتر کار می‌کند. این ویژگی که پدیده‌ی "سرخگرایی" (انتقال به سرخ) نامیده می‌شود، نشان‌دهنده‌ی میزان گسترش کیهان در مدت زمانی‌ست که این نور در راه بوده تا به زمین برسد.

گای می‌گوید: «هنگامی که داریم این نقشه را درست می‌کنیم، چیزی که واقعا داریم انجام می‌دهیم سنجشِ تاریخچه‌ی گسترش کیهان است.»«تنها کار ویژه‌ای که می‌کنیم اینست که داریم آن را دقیق‌تر انجام می‌دهیم.»

انتظار می‌رود دستگاه دسی تا سال ۲۰۲۶ سرخگرایی‌های بیش از ۳۵ میلیون کهکشان را فهرست‌بندی کند. این دستگاه می‌تواند از راهِ ۵۰۰۰ فیبر نوری با کنترل روباتیک، در هر زمان داده‌های سرخگرایی را از ۵۰۰۰ نقطه‌ی گوناگون در کیهان گرد آورد.

در این روبشِ (اسکنِ) سه‌بعدی کیهان، زمین در سمت چپ نشان داده شده، روبه صورت‌های فلکی دوشیزه، مار و  زانوزده تا فاصله‌های فراتر از ۵ میلیارد سال نوری نگاه می‌کند. هر یک از نقطه‌های رنگی نماینده‌ی یک کهکشان است که آن هم به نوبه‌ی خود دربردارنده‌ی ۱۰۰ میلیارد تا ۱ تریلیون ستاره است. گرانش باعث خوشه‌بندی کهکشان‌ها در چارچوبی به نام "شبکه‌ی کیهانی" (تار کیهانی) با خوشه‌ها، رشته‌ها و تُهیک‌های فشرده شده.

پژوهشگران امیدوارند هر چه داده‌های بیشتری به دست آورند، احتمالِ یافتنِ چیزی که با مدل کنونی ما از چگونگیِ گسترش کیهان سازگار نباشد هم بیشتر شود. فیزیکدانان بر این پنداشتند که گسترش کیهان زیر سرِ انرژی تاریک است که تا ۷۰ درصد کیهان را تشکیل داده. گمان بر اینست که بیشترِ دیگر بخشِ کیهان از ماده‌ی تاریک است، جوهره‌ای نادیدنی که پراکندگی‌اش زیربنای شکل‌گیری کهکشان‌هاست.

گای می‌گوید: «ما امیدواریم در پنج سال، انحرافی در این مدل کیهان‌شناسی بیابیم که نشانه‌ای از آنچه به راستی رخ می‌دهد به ما بدهد.»«زیرا ما امروزه کمی در یک مدل ساده گیر افتاده‌ایم که داده‌ها[یی که داریم] را به خوبی توصیف می‌کند، ولی هیچ آگاهی تازه‌ای به ما نمی‌دهد.»

املی سنتونژ از کالج دانشگاهی لندن می‌گوید: «دسی می‌تواند برای این که به ما اجازه دهد کهکشان‌هایی که با همه‌ی تلسکوپ‌هایمان می‌بینیم را با آن داربست ماده‌ی تاریک به هم پیوند دهیم دگرگون شود.»«ما با این آگاهی، برای پاسخ گفتن به پرسش‌های بنیادین درباره‌ی کیهان در جایگاه بسیار بهتری خواهد بود، پرسش‌هایی مانند این که انرژی تاریک چگونه مایه‌ی گسترش کیهان می‌شود.»


--------------------------------------------------

تلگرام، توییتر و فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان:

telegram.me/onestar_in_sevenskies
twitter.com/1star_7sky
facebook.com/1star7sky

واژه‌نامه: Dark Energy Spectroscopic Instrument - expansion - 3D - DESI - galaxy - Julien Guy - Lawrence Berkeley National Laboratory - California - Arizona - wavelength - red shift - Earth - optical fibre - dark energy - dark matter - galaxy formation - Amelie Saintonge - University College London - Kitt Peak National Observatory - constellation - Virgo - Serpens  - Hercules - star - cosmic web

برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

0 دیدگاه شما:

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه