اورانوس بوی تخم‌مرغ گندیده می‌دهد!

* اورانوس چیزهای بسیار بدبویی دور و بر خودش دارد! پژوهش تازه‌ای نشان داده که بیشتر ماده‌ی سازنده‌ی ابرهای بالای جو این سیاره سولفید هیدروژن است، همان مولکولی که به تخم‌مرغ‌های فاسد چنین بوی بدی می‌دهد.
این دو تصویر از پیوند داده‌های وویجر ۲ و هابل درست شده و حلقه‌های اورانوس، که شدت کجی محورش و نیز شفق‌های آن را نشان می‌دهند نیز در آنها پیدایست
نویسنده‌ی اصلی این پژوهش، پاتریک اروین از دانشگاه آکسفورد انگلستان می‌گوید: «اگر آدم بدشانسی سر از سیاره‌ی اورانوس در آورد و بخواهد [ظاهرا بدون فضاپیما و پوشش مناسب!-م] از درون ابرهایش بگذرد تا به پایین برسد با شرایطی بسیار زننده و ناخوشایند روبرو خواهد شد.»

ولی دردسرهای این آدم پیشگام و خیره‌سر بزرگ‌تر از این خواهد بود. ایروین می‌گوید: «خفگی و دمای ۲۰۰ درجه‌ی سانتیگراد زیر صفرِ جو که بیشترش از هیدروژن، هلیوم، و متان است بسیار پیش از آنکه بو را حس کند او را از پا در خواهد آورد.»

پژوهشگران مدت‌هاست که در پی یافتن همنهش (ترکیب) ابرهای فراز بالا در آسمان اورانوس هستند- به ویژه این که آیا ابرهای اورانوس از یخ آمونیاک تشکیل شده، مانند کیوان و مشتری، یا از یخ سولفید هیدروژن. پاسخ دادن به این پرسش کار سختی بود زیرا اورانوس دورتر از آنست که داده‌هایی با جزییات کافی از آن به دست آید. (مشتری و کیوان نه تنها به زمین نزدیک‌ترند، بلکه کاوشگرهای مدارگردی ویژه‌ی خود نیز داشته‌اند ولی اورانوس تنها یک بار با آن دیداری انجام شده، دیدار کوتاه و گذرای فضاپیمای وویجر ۲ ناسا در ژانویه‌ی ۱۹۸۶.)

اروین و همکارانش با بهره از دستگاه "طیف‌سنج میدان‌یکپارچه‌ی فروسرخ-نزدیک" (نیفس، NIFS) در تلسکوپ ۸ متری جمنای شمالی در هاوایی به بررسی اورانوس پرداختند و نور خورشید که از جو اورانوس، درست روی قله‌ی ابرهای آن بازمی‌تابید را موشکافی کردند- و شناسه‌ی سولفید هیدروژن را در آن یافتند.

یکی از نویسندگان پژوهش، لی فلچر از دانشگاه لستر انگلستان می‌گوید: «تنها مقدار اندکی [از این مواد] به شکل بخارِ سیرشده (اشباع) در بالای ابرها مانده. و برای همین هم دریافت شناسه‌های آمونیاک و سولفید هیدروژن در بالای قله‌ی ابرهای اورانوس اینقدر سخت است. توانمندی‌های بالای جمنای بود که سرانجام این شانس خوب را به ما داد.»

پژوهشگران احتمال می‌دهند ابرهای نپتون هم مانند ابرهای اورانوس باشد. تفاوت بزرگی که میان ابرهای این دو "غول یخی" با ابرهای کیوان و مشتری وجود دارد به احتمال بسیار به دلیل محیط پیدایش این سیاره‌ها بوده: اورانوس و نپتون در جایی از سامانه‌ی خورشیدی پدید آمدند که نسبت به آن دو غول گازی بسیار از خورشید دورتر بود.

فلچر درین باره می‌گوید: «در روزگاری که سامانه‌ی خورشیدی داشت پدید می‌آمد، چیزی که تراز (تعادل) میان نیتروژن و گوگرد -و در نتیجه آمونیاک و سولفید هیدروژنِ تازه شناسایی شده‌ی اورانوس- را تعیین کرد دما و جایی بود که سیاره داشت در آن ساخته می‌شد.»

پژوهش این دانشمندان در شماره‌ی ۲۳ آوریل نشریه‌ی نیچر آسترونومی منتشر شده.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Uranus - hydrogen sulfide - molecule - rotten egg - Patrick Irwin - Oxford University - England - hydrogen - helium - methane - ammonia - Jupiter - Saturn - Earth - NASA - Voyager 2 - Near-Infrared Integral Field Spectrometer - NIFS - Gemini North - Hawaii - reflect - saturated vapor - Leigh Fletcher - University of Leicester - ice giant - sun - gas giant - solar system - nitrogen - planet

منبع: Space.com

سحابی "کله‌اسبی آبی" در طیف فروسرخ نه کله‌اسبی است و نه آبی!

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
سحابی "کله‌اسبی آبی" در طیف فروسرخ نمایی کاملا دگرگون پیدا می‌کند.
در طیف دیدنی (مریی)، غبارهای بازتابنده‌ی این سحابی از آن یک سحابی بازتابی آبی‌فام با پیکره‌ای مانند سر اسب ساخته‌اند. ولی اگر در نور فروسرخ آن را نگاه کنیم، هزارتویی درهم پیچیده از رشته‌ها، غارها، و پیله‌های گاز و غبار برافروخته پیش چشممان نمایان می‌شود و دیگر به سختی می‌توان نمای آشنای اسب‌مانندی براش شناسایی کرد.
این عکس از پیوند داده‌های ماهواره‌ی کاوشگر پیمایشی میدان-گسترده‌ی فروسرخ ناسا (وایز، WISE) به دست آمده و سحابی کله‌اسبی آبی را در سه طیف فروسرخ نشان می‌دهد (سرخ=۲۲، سبز=۱۲، و آبی=۴.۶ میکرون).
کله‌اسبی آبی که با عنوان آی‌سی ۴۵۹۲ رده‌بندی شده حدود ۴۰ سال نوری پهنا دارد و با فاصله‌ی نزدیک به ۴۰۰ سال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی کژدم در صفحه‌ی کهکشان راه شیری دیده می‌شود.
آی‌سی ۴۵۹۲ کم‌نورتر، ولی با پهنای زاویه‌ای بیشتری نسبت به سحابی آشناترِ کله‌اسبی در صورت فلکی شکارچی است [یعنی در آسمان زمین بزرگ‌تر دیده می‌شود]. ستاره‌ی اصلی که گاز و غبار این سحابی را گرم و روشن کرده ستاره‌ی "نو کژدم" است- همان ستاره‌ی زردفام در گوشه‌ی سمت چپ تصویر بالا.
سحابی بازتابی کله‌اسبی آبی در طیف دیدنی (مریی) نمایی مانند سر یک اسب دارد. اندازه‌ی بزرگ‌تر
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Blue Horsehead Nebula - infrared - visible - horse - NASA - Wide Field Infrared Survey Explorer - WISE - IC 4592 - constellation Scorpius - Milky Way Galaxy - Horsehead Nebula - Orion - star - Nu Scorpii

منبع: apod.nasa

ماه‌های مریخ احتمالا دستاورد یک برخورد به این سیاره بوده‌اند

* شبیه‌سازی‌های تازه نشان می‌دهند که ماه‌های سیاره‌ی بهرام دستاورد یک برخورد بزرگ بوده‌اند. بر این پایه، این دو ماه می‌بایست همنهشی (ترکیبی) مانند خود بهرام، ولی خشک داشته باشند.
شبیه سازی برخورد یک جرم کوچک با سیاره ی بهرام که به پیدایش دو ماه این سیاره، فوبوس و دیموس انجامید
به گفته‌ی دانشمندان بنیاد پژوهش جنوب باختر (SwRI)، فوبوس و دیموس، ماه‌های سیاره‌ی بهرام تولدی خشونت‌بار داشته‌اند، ولی در اندازه‌ای بسیار کوچک‌تر از برخورد سهمگینی که ماه زمین را پدید آورد. پژوهش آنها نشان می دهد که به احتمال بسیار، برخورد بهرام جوان با جرمی به اندازه‌ی یک سیاره‌ی کوتوله باعث پیدایش دو ماه آن شده بوده. این دانشمندان جزییات پژوهش خود را در نشریه‌ی ساینس ادونسز منتشر کرده‌اند.

دهه‌هاست که بر سر ریشه‌ی ماه‌های سیاره‌ی سرخ بحث و گفتگو جریان دارد. پرسش این بوده که آیا این ماه‌ها سیارک‌هایی بوده‌اند که به دام گرانش بهرام افتاده‌اند، و یا از آغاز از دل قرصی استوایی از پسماندها به گرد سیاره درست شده‌اند، چیزی که با مدار تقریبا دایره‌ای آنها و نیز هم‌صفحه بودن مدارشان سازگاری بسیاری دارد. ساخته شدن آنها از قرصی که در اثر برخورد به بهرام پدید آمده بوده نظریه‌ی خوبیست ولی شبیه‌سازی این فرآیند در گذشته به دلیل تفکیک‌پذیری عددی اندک و ترفندهای مدل‌سازی ساده کارایی خوبی نداشت.

دکتر رابین کناپ نویسنده‌ی اصلی این پژوهش از SwRI می‌گوید: «مدل ما نخستین مدل خودسازگار برای شناسایی گونه‌ی برخوردیست که برای پدید آمدن دو ماه کوچک بهرام نیاز بوده.» کناپ یکی از دانشمندان پیشرو در به کارگیری شبیه‌سازی‌های هیدرودینامیکی برای مدل‌سازی برخوردهای سیاره‌ای، از جمله مدل پیدایش ماه-زمین است.

کناپ می‌گوید: «نتیجه‌ی کلیدی این پژوهش، اندازه‌ی جرم برخوردگر است؛ ما پی بردیم که به جای یک برخوردگر غول‌پیکر، برخوردگری به بزرگی بزرگ‌ترین سیارک‌ها، وستا و سرس نیاز بوده. مدل ما پیش‌بینی می‌کند که این دو ماه به طور عمده از موادی که از خود بهرام آمدند ساخته شده‌اند، بنابراین همنهش کلی آنها می‌بایست از نظر بیشتر عنصرها همانند بهرام باشد. ولی بر پایه‌ی گرمایش پرتابه‌ها و سرعت گریزِ کمِ بهرام، پیش‌بینی می‌شود که این مواد بخار آب از دست داده‌ بودند، و بنابراین اگر این ماه‌ها به راستی در اثر برخورد ساخته شده‌اند، می‌بایست خشک باشند.»
یک همسنجی میان اندازه‌ی ماهِ زمین با ماه‌های بهرام: دیموس (سمت چپ) و فوبوس. ماه ما ۱۰۰ برابر بزرگ‌تر از فوبوس است
این مدل تازه‌ی بهرام نیاز به برخوردگری بسیار کوچک‌تر از مدل‌های پیشین دارد. کره‌ی ماهِ خودمان گمان می‌رود در اثر برخورد جرمی به بزرگی بهرام با زمینِ نوزاد در ۴.۵ میلیارد سال پیش درست شده، برخوردی که آوارهاییش سامانه‌ی زمین-ماه را ساخت. قطر زمین به حدود ۱۲۸۰۰ کیلومتر می‌رسد، ولی قطر بهرام کمی بیش از ۶۷۰۰ کیلومتر است. کره‌ی ماه تنها حدود ۳۸۰۰ کیلومتر قطر دارد، حدود یک چهارم قطر زمین.

دیموس و فوبوس با این که در یک بازه‌ی زمانی یکسان ساخته شدند، ولی بسیار کوچکند و قطرشان به ترتیب تنها به ۱۲ کیلومتر و ۲۲.۵ کیلومتر می‌رسد، و بسیار نزدیک به بهرام می‌چرخند. اندازه‌ی برخوردگر فرضی پدیدآورنده‌ی فوبوس-دیموس می‌بایست چیزی میان اندازه‌ی سیارک ۵۲۰ کیلومتری وستا و سیاره‌ی کوتوله‌ی ۹۴۰ کیلومتری سرس بوده باشد.

نویسنده‌ی دوم پژوهش، جولین سالمون از SwRI می‌گوید: «ما با بهره از مدل های پیشرفته نشان دادیم که برخوردگری به اندازه‌ی میانگین وستا-سرس می‌توانسته یک قرص آواری پدید بیاورد که با شکل‌گیری دو ماه کوچک بهرام سازگار باشد. بخش‌های بیرونی قرص انباشته شدند و فوبوس و دیموس را ساختند و بخش‌های درونی قرص هم ماه‌های بزرگ‌تری را پدید آورند که سرانجام با گردش مارپیچ‌وار به خود بهرام رسیدند و به آن پیوستند. در مدل‌های پیشین برخوردهای بزرگ‌تری به کار رفته بوده که باعث شده بودند قرص‌های پرجرم‌تری پدید بیاید و ماه‌های درونی بزرگ‌تری ساخته شود که در پی شکل‌گیری آنها، دیگر ماه‌هایی مانند دیموس و فوبوس نمی‌توانستند دوام بیاورند.»
شبیه‌سازی نشان می‌دهد که دو ماه کوچک بهرام- فوبوس و دیموس- در پی برخورد یک جرم کوچک به این سیاره، از آوارهای پرتاب شده به فضا شاخته شدند
این یافته‌ها برای فضاپیمای ژاپنی "کاوش ماه‌های بهرام" (ام‌ام‌ایکس) یافته‌های ارزشمندی خواهند بود. این کاوشگر برای پرتاب درسال ۲۰۲۴ برنامه‌ریزی شده و یک دستگاه ساخت ناسا هم با خود خواهد برد. ام‌ام‌اس با هر دو ماه بهرام دیدار خواهد کرد، و با نشستن روی سطح فوبوس، نمونه‌هایی از خاک و سنگ آن گرد آورده و در سال ۲۰۲۹ به زمین خواهد آورد.

کناپ می‌گوید: «یکی از هدف ‌ای اصلی ام‌ام‌ایکس شناسایی ریشه‌ی ماه‌های بهرامست، و داشتن مدلی برای پیش‌بینی این که اگر ماه‌ها دستاورد برخورد باشند چه همنهشی می‌بایست داشته باشند محدوده‌ای کلیدی برای دستیابی به این هدف را به ما می‌دهد.»

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Phobos - Deimos - Mars - Southwest Research Institute - moon - Earth - Moon - dwarf planet - Science Advances - Red Planet - asteroid - Robin Canup - SwRI - Space Science and Engineering Division - hydrodynamical - Vesta - Ceres - element - escape velocity - Ceres - Julien Salmon - Japan Aerospace Exploration Agency - JAXA - Mars Moons eXploration - MMX - NASA

منبع: sciencedaily

تیر شهاب بر سر یک دریاچه

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
"تو هم دیدیش؟"
این یکی از رایج ترین پرسش‌هاییست که در زمان یک بارش شهابی پرسیده می‌شود زیرا زمان درخشش یک شهاب به طور معمول آنقدر کوتاه است که تا سر بچرخانید ناپدید شده. ولی شاید افتخار دیدن شهاب‌های درخشانی که بر سرتان می‌بارند و دانستن این که این شهاب‌ها روزگاری سنگریزه‌ای در دنیایی دیگر بوده‌اند، ارزش وقت گذاشتن را داشته باشد حتی اگر همراه یا همراهان رصدی‌تان نتوانند در دیدن همه‌ی آنها با شما شریک شوند.
امشب بارش شهابی شلیاقی (چنگی) که امشب به اوج خود می‌رسد و اگر زیر آسمانی تاریک و بدون ماه باشید شاید بتوانید در هر ساعت تا ۲۰ شهاب ببینید.
تصویری که اینجا می‌بینید از پیوند ۹ عکسی درست شده که در زمان بارش سال ۲۰۱۲ گرفته شده بودند، و یک شهاب شلیاقی درخشان را بر فراز دریاچه‌ی خوش‌منظره‌ی "کرِیتر" در اورگان آمریکا نشان می‌دهد. چشم‌انداز پیش‌زمینه‌ پوشیده از برف است و نوار مرکزی شکوهمند کهکشانمان هم در دوردست آسمان، پشت دریاچه کمانی بلند ساخته.
از جمله بارش‌های شهابی دیگر امسال -و همچنین سال‌های دیگر- می‌توان از بارش برساووشی در نیمه‌ی اوت (اواخر مرداد) و بارش شیری (اسدی) در نیمه‌ی نوامبر (اواخر آبان) نام برد

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
meteor shower - meteor - granule - Lyrids meteor shower - Crater Lake - Oregon - USA - galaxy - Perseids - Leonids

منبع: apod.nasa

نمای نزدیک از موشکی که ماهواره TESS را به فضا برد

ماهواره‌ی پیمایش فراسیاره‌های گذرنده (تس، TESS) در روز ۱۸ آوریل (۲۹ فروردین) سفر خود برای جستجوی سیاره‌های فراخورشیدی را آغاز کرد.
این شکارچی فراسیاره‌ها سوار بر دوش یک موشک فالکون ۹ راهی مدار زمین شد.
فالکون ۹ مجهز به موتور مرحله‌ی نخست "مرلین ۹" بود که در این تصویر نمای نزدیکِ کنترل از راه دور، روشن شدن این موتور را در مجموعه‌ی پرتاب‌های فضایی ۴۰ در پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال می‌بینیم.
تس در هفته‌های آینده با انجام یک رشته عملیات و روشن کردن چند باره‌ی موتورهایش به یک مدار بسیار کشیده و بیضی پیرامون زمین خواهد رسید.
این ماهواره با گرفتن کمک گرانشی از ماه، در این مدار پایدار که پیش از این آزموده نشده بود جای خواهد گرفت؛ دوره‌ی این مدار نصف دوره‌ی مداری ماه است و بیشینه‌ی فاصله‌اش از مین هم به حدود ۳۷۳۰۰۰ کیلومتر می‌رسد.
تس در آن مدار یک پیمایش (نقشه‌برداری) ۲ ساله برای یافتن سیاره‌های فراخورشیدی پیرامون روشن‌ترین و نزدیک‌ترین ستارگان آسمان انجام خواهد داد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - Transiting Exoplanet Survey Satellite - TESS - planet - Falcon 9 - star - Earth - 9 Merlin - first stage - Space Launch Complex 40 - Cape Canaveral Air Force Station - elliptical orbit - gravity assist - orbital period - Moon

منبع: apod.nasa

هابل تولدش را در دل مرداب جشن گرفت!

سمت چپ: عکس هابل از سحابی مرداب یا ام۸ در طیف نور دیدنی (مریی)- اندازه‌های دیگر: بزرگ- ۲.۲ مگ- ۵.۵ مگ
سمت راست: عکس هابل از سحابی مرداب یا ام۸ در طیف فروسرخ- اندازه‌های دیگر: بزرگ- ۳.۴ مگ- ۶.۶ مگ
این دو عکس تازه‌ی تلسکوپ فضایی هابل ناسا دو نمای متفاوت از قلب پرآشوب یک پرورشگاه بزرگ ستاره‌ای، به نام سحابی مرداب (ام۸) را نشان می‌دهد. این عکس‌ها که یکی در طیف دیدنی (مریی) و دیگری در طیف فروسرخ است، برای بزرگداشت ۲۸مین سال حضور هابل در فضا گرفته شده‌اند.

تصویر رنگارنگ طیف دیدنی (مریی) در سمت چپ چشم‌اندازی رویایی از پشته‌ها، کاواک‌ها (حفره‌ها)، و کوه‌های گاز و غبار را نشان می‌دهد. این پیکره‌های گاز و غبار توسط پرتوهای پرانرژی فرابنفش و بادهای توفنده‌ای که از یک ستاره‌ی جوان و هیولاپیکر سرچشمه گرفته تراشیده شده و پدید آمده‌اند. این ستاره که در مرکز تصویر جای دارد با نام هرشل ۳۶، حدود ۲۰۰ هزار بار درخشان‌تر و ۳۲ بار پرجرم‌تر از خورشید ما است و دمایش هم به ۴۰ هزار درجه‌ی کلوین می‌رسد.هرشل ۳۶ بسیار فعال است زیرا هنوز نخستین سال‌های زندگیش‌ را می‌گذراند- این ستاره با سن تنها ۱ میلیون سال، در استاندارد کیهانی ستاره‌ای جوان است.

هرشل ۳۶ با پرتوهای سوزاننده و بادهای نیرومند خود (جریان‌هایی از ذرات زیراتمی) دارد غبار محیط زادگاهش را در لایه‌هایی پرده-مانند کنار می‌زند و به پس می‌راند و همزمان، جلوی ستاره‌زایی‌های تازه را در آنها می‌گیرد.
در این تصویر یک گویچه‌ی بوک نشان داده شده

ولی دروون ابرهای چگال گاز و غباری که در لبه‌های این محیط پویای حباب‌مانند جای دارند ستارگانی تازه دارد ساخته می‌شود. مواد تیره و "خرطوم"ماندی که اینجا دیده می‌شود بخش‌های چگال‌تری از این ابرها هستند که در برابر فرسایش ناشی از بادهای پرانرژی و پرتوهای فرابنفش پایداری کرده‌اند و مانند ماشین‌های جوجه‌کشی، جایگاه ستارگان تازه و نوزادند.

در تصویر سمت راست، نمایی از این میدان پرستاره را می‌بینیم که هابل در طیف فروسرخ-نزدیک گرفته و سیمایی از سحابی مرداب را نشان می‌دهد که بسیار متفاوت با چهره‌ی آن در طیف دیدنی (مریی) است. رصد کیهان در طیف فروسرخ به اخترشناسان امکان می‌دهد در دل ابرهای گسترده‌ی گاز و غبار نفوذ کرده و گنج‌هایی که در دلشان پنهانست را نمایان کنند. این تصویر هابل پیش‌نمایی از چشم‌اندازهای چشمگیریست که تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا در آینده ارایه خواهد کرد.

تفاوت آشکار میان دیدگاه نور دیدنی و فروسرخ هابل از این منطقه، پرشمار بودنِ ستارگانیست که در نمای فروسرخ دیده می‌شوند و در دیگری نه. بیشتر اینها ستارگانی دوردست در پس‌زمینه‌اند که پشت سحابی جای دارند و عضو آن نیستند. ولی برخی از آنها ستارگان جوانی در خود سحابی مردابند. ستاره‌ی غول‌پیکر هرشل ۳۶ نزدیک مرکز چارچوبِ، در طیف فروسرخ از طیف دیدنی هم درخشان‌تر دیده می‌شود.

لکه‌های تیره‌ای که به نام گویچه‌های بوک شناخته می‌شوند چگال‌ترین بخش‌های سحابی را ساخته‌اند و جاهایی هستند که ستارگان و سیاره‌هایی را دارند در دل خود پرورش می‌دهند. هابل نمی‌تواند در این توده‌های غبار نفوذ کند ولی جیمز وب درونشان را آشکار خواهد کرد.

سحابی مرداب با فاصله‌ی ۴۱۰۰ سال نوری از زمین، در صورت فلکی کمان (قوس) دیده می‌شود.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - Hubble Space Telescope - stellar nursery - Lagoon Nebula - infrared - visible - ultraviolet - hurricane - star - Herschel 36 - Sun - star formation - elephant - trunk - incubator - James Webb Space Telescope - Bok globule - planet

منبع: nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه