ابرهای ماژلانی در گذشته سه تا بوده‌اند

* به باور اخترشناسان، دو تا از نزدیک‌ترین همسایه‌های کهکشان راه شیری راه شیری (ابرهای کوچک و بزرگ ماژلانی) احتمالا زمانی یک همدم سومی هم داشته‌اند.

بر پایه‌ی پژوهشی تازه، ابر ماژلانی بزرگ ۳ تا ۵ میلیارد سال پیش یک کهکشان "درخشان" را بلعیده بوده.
ابر ماژلانی بزرگ- تصویر بزرگ‌تر
بنجامین آرمسترانگ از مرکز بین المللی پژوهش‌های رادیواخترشناسی (ICRAR) و دانشگاه استرالیای باختری می‌گوید بیشتر ستارگان در ابر ماژلانی بزرگ چرخشی ساعتگرد دور مرکز کهکشان دارند. ولی برخی از ستارگانش به گونه‌ای نامعمول در جهت پادساعتگرد می‌چرخند.

آرمسترانگ که نویسنده‌ی اصلی این پژوهش است می‌گوید: «در آغاز گمان می‌رفت این ستارگان از همدمش، ابر ماژلانی کوچک آمده‌اند [۱].»«[ولی] پنداشت ما این بود که احتمالا این ستارگان دستاورد ادغام با کهکشانی دیگر در گذشته‌اند.»

آرمسترانگ برای بررسی این موضوع یک شبیه‌سازی رایانه‌ای برای ادغام کهکشان‌ها انجام داد. وی می‌گوید: «چیزی که پی بردیم اینست که در چنین رویداد ادغامی، چرخش‌های وارونه پس از ادغام بسیار رخ می‌دهد.»«این با چیزی که در ادغام‌های کهکشانی واقعی می‌بینیم سازگاری دارد.»

ابرهای ماژلانی با چشم نامسلح در آسمان نیمکره‌ی جنوبی دیده می‌شوند. ابر ماژلانی بزرگ حدود ۱۶۰ هزار سال نوری و ابر ماژلانی کوچک حدود ۲۰۰ هزار سال نوری از ما فاصله دارند.

به گفته‌ی آرمسترانگ، این کشف می‌تواند به یافتن پاسخ یک پرسش دیگر که سال‌هاست ذهن اخترشناسان را درگیر کرده هم کمک کند- این که چرا ستارگان ابر ماژلانی بزرگ به طور کلی یا بسیار جوانند یا بسیار پیر؟

وی می‌گوید: «در کهکشان‌ها اجرام بزرگی به نام خوشه‌های ستاره‌ای هست. این خوشه‌ها دربردارنده‌ی شمار بسیار بسیار زیادی ستاره‌اند که همگی همسن‌اند در محیطی یکسان به دنیا آمده‌اند.»«... در ابر ماژلانی بزرگ هم خوشه‌های بسیار پیر دیده می‌شود و هم خوشه‌های بسیار جوان- حد میانگین نمی‌بینیم.»

به گفته‌ی آرمسترانگ این چیزیست که به نام مساله‌ی "شکاف سنی" شناخته می‌شود: «چنانچه می‌بینیم در ابر ماژلانی بزرگ، ستاره‌زایی دوباره آغاز شده بوده، که می‌تواند نشانگر یک ادغام کهکشانی بوده باشد.» 

آرمسترانگ می‌گوید این یافته می‌تواند به توضیح این هم کمک کند که چرا به نظر می‌رسد ابر ماژلانی بزرگ قرص ضخیمی دارد. او می‌گوید: «پژوهش ما هنوز بسیار مقدماتی است ولی نشان می‌دهد که این گونه فرآیندها می‌توانند دلیل کلفت‌تر شدن قرص کهکشان در گذشته باشند.»

پژوهشنامه‌ی این دانشمندان در شماره‌ی ۱۸ سپتامبر ماهنامه‌ی انجمن سلطنتی اخترشناسی انتشار یافته است.

--------------------------------------------
یادداشت:
۱] درباره‌ی این نظریه خوانده بودید: * ابر بزرگ ماژلان یک دزد ستاره است! 

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
galaxy - Large Magellanic Cloud - ICRAR - Masters student - Benjamin Armstrong - clockwise - star - anti-clockwise - Small Magellanic Cloud - University of Western Australia - computer modelling - Small Magellanic Cloud - Milky Way - star cluster - age-gap - star formation -

منبع: sciencedaily

ویژگی ناشناخته پیرامون یک ستاره نوترونی

تصویر فروسرخ تلسکوپ هابل از ستاره‌ی نوترونی RX J0806.4-4123 با تابش گسترده‌ی فروسرخ. ستاره‌ی نوترونی همان لکه‌ی سیاه در چارچوب کوچک سمت راست است که در چارچوب پیوست بزرگ‌تر نمایانده شده. دایره‌ی آبی جایگاه تپ‌اختر در طیف پرتو X از چشم تلسکوپ چاندرا را نشان می‌دهد، و بعلاوه‌ی سفید هم جای آن را در طیف دیدنی-فرابنفش باز هم از چشم هابل
تلسکوپ فضایی هابل ناسا پرتوی فروسرخ نامعمولی پیرامون یک ستاره‌ی نوترونی به نام RX J0806.4-4123 دیده که می‌تواند نشانگر ویژگی‌هایی ناشناخته باشد. یک احتمال اینست که قرصی از غبار این ستاره را در بر گرفته؛ بر پایه‌ی احتمال دیگر، از برخورد بادهایی پرانرژی که از این جرم می‌وزند به گازهای میان‌ستاره‌ایِ پیرامون ستاره که دارد در آن حرکت می‌کند چنین تابشی پدید آمده.

ستارگان نوترونی بیشتر در طیف‌ رادیویی و طیف‌های پرانرژی، مانند پرتوهای X بررسی می‌شوند، ولی این پژوهش نشان می‌دهد که اگر آنها را در طیف فروسرخ هم بررسی کنیم به آگاهی‌های تازه و شگفت‌انگیزی درباره‌ی آنها دست پیدا می‌کنیم.

بتینا پاسلت از دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا و نویسنده‌ی این پژوهش می‌گوید: «این ستاره‌ی نوترونی عضو یک گروه هفت‌تایی از تپ‌اخترهای پرتو ایکس به نام "هفت باشکوه" (Magnificent Seven)** است که داغ‌تر از چیزی‌اند که با توجه به سنشان و ذخیره‌ی انرژیِ در دسترسی که از دسترفت انرژی چرخشی فراهم می‌شود باید باشند. ما یک منطقه‌ی گسترده ازگسیلش‌های فروسرخ را پیرامون این ستاره‌ی نوترونی یدیم که در فاصله‌ی برآورد شده‌ی آن، بزرگی‌اش به حدود ۲۰۰ یکای کیهانی (تقریبا ۳۰ میلیارد کیلومتر) می‌رسد.»
پویانمایی هنری از قرص غبار گرم و چرخان پیرامون تپ‌اختر- این یک تصویر پویا به بزرگی ۵ مگ است، برای کامل شدنش شکیبا باشید
این نخستین ستاره‌ی نوترونی است که سیگنالی گسترده تنها در طیف فروسرخ از آن دیده می‌شود. پژوهشگران دو احتمال را برای توضیح این سیگنال گسترده پیشنهاد داده‌اند. احتمال نخست، وجود قرصی از مواد -احتمالا به طور عمده غبار- است که این تپ‌اختر را در میان گرفته. ستاترگان نوترونی به دلیل چرخش سریعشان که باعث می‌شود پرتویشان در بازه‌های زمانی کوتاه به چشم ما برسد، تپ‌اختر نیز خوانده می‌شوند.

پاسلت می‌گوید: «بر پایه‌ی یک نظریه، این قرص چیزی به نام یک "قرص اندوخته" (fallback disk) از مواد است که انفجار ابرنواختر آن را به گرد ستاره‌ی نوترونی فشرده کرده. چنین قرصی می‌تواند از مواد خود ستاره‌ی منفجر شده، و "پیش از" انفجار پدید آمده باشد. برهم‌کنش آن با ستاره‌ی نوترونی می‌توانسته به آن گرما داده و چرخشش را کُند کرده باشد. اگر تایید شود که این یک قرص اندوخته است، شناخت کلی ما درباره‌ی فرگشت و روند دگرگونی ستارگان نوترونی تغییر خواهد کرد.»

وی می افزاید: «توضیح احتمالی دوم برای این تابش فروسرخ گسترده از ستاره‌ی نوترونی یک "سحابی باد تپ‌اختر" است.»
فبرداشت هنری از سحابی باد یک تپ‌اختر- تصویر بزرگ‌تر
پاسلت می‌گوید: «یک سحابی باد تپ‌اختر مستلزم اینست که ستاره‌ی نوترونی یک "باد تپ‌اختر" داشته باشد. باد تپ‌اختر می‌تواند هنگامی پدید بیاید که ذرات در میدان الکتریکی‌ای که در اثر چرخش سریع ستاره‌ی نوترونی با میدان مغناطیسی نیرومند ایجاد شده، شتاب بگیرند. با حرکت ستاره‌ی نوترونی در محیط میان‌ستاره‌ای با سرعت سریع‌تر از صوت، در اثر برخورد باد تپ‌اختر با مواد ستاره‌ای یک شوک می‌تواند پدید بیاید. ذرات برخوردی در این شوک می‌توانند پرتوهای سنکروترون بگسیلند و سیگنال فروسرخ گسترده‌ای که می‌بینیم را پدید بیاورند. سحابی‌های باد تپ‌اختر به طور معمول در طیف پرتو X دیده می‌شوند و سحابی باد تپ‌اختری که تنها در طیف فروسرخ دیده می‌شود یک مورد بسیار نامعمول و هیجان‌انگیز است.»

در آینده اخترشناسان به کمک تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا می‌توانند این زمینه‌ی نویافته را در طیف فروسرخ بررسی بیشتری کرده و شناخت بهتری درباره‌ی فرگشت ستارگان نوترونی پیدا کنند.

پژوهشنامه‌ی دانشمندان درباره‌ی این کشف شگفت‌آور و دو احتمالِ پیشنهادشده در شماره‌ی ۱۷ سپتامبر نشریه‌ی آستروفیزیکال جورنال منتشر شده است.

--------------------------------------------
** پیش از این درباره‌ی یکی دیگر از تپ‌اخترهای این گروه هم مطلبی خوانده بودید: 
* تایید احتمالی یک نظریه کوانتومی پس از ۸۰ سال

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
infrared - neutron star - NASA - Hubble Space Telescope - radio - X-rays - Astrophysical Journal - Magnificent Seven - Bettina Posselt - Pennsylvania State - RX J0806.4-4123 - pulsar - fallback disk - progenitor - supernova - pulsar wind nebula - pulsar wind - electrical field - magnetic field - speed of sound - shock - synchrotron radiation - James Webb Space Telescope

منبع: nasa

پیله سرخ ماکیان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۷.۴ مگ)
سحابی پیله در دل خود خوشه‌ای از ستارگان نوزاد و رو به رشد را پنهان کرده. این پیله‌ی کیهانی که بالا، سمت راست دیده می‌شود همچنین دنباله‌ی بلندی از ابرهای غبار تیره‌ی میان‌ستاره‌ای در سمت چپ خود دارد.
سحابی گسیلشی زیبای پیله که به نام آی‌سی ۵۱۴۶ نیز شناخته می‌شود، حدود ۱۵ سال نوری گستردگی دارد و به فاصله‌ی حدود ۳۳۰۰ سال نوری از زمین در راستای صورت فلکی شمالی ماکیان دیده می‌شود.
سحابی پیله هم مانند دیگر مناطق ستاره‌زایی، ابرهای گاز هیدروژنی دارد که از تابش پرانرژی ستارگان داغ و جوان برانگیخته شده و پرتوی سرخ‌فام ویژه‌ای از خود می‌گسیلند، و همچنین مناطقی از غبار در لبه‌ی یک ابر مولکولی تقریبا نادیدنی، که نور ستارگان را به رنگ آبی بازمی‌تابانند.
در حقیقت، ستاره‌ی درخشان نزدیک مرکز این سحابی به احتمال بسیار تنها چند صد هزار سال سن دارد و نه تنها باعث برافروختگی سحابی شده بلکه با پس زدن و پراکندن گاز و غبار ستاره‌زاییِ ابر مولکولی، در آن یک حفره هم پدید آورده است.
این نمای رنگی بسیار ژرف (با نوردهی بلند) از سحابی پیله ویژگی‌های فریبنده‌ای را درون و پیرامون این پرورشگاه غبارآلود ستاره‌ای نشان می‌دهد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Cocoon Nebula - star - interstellar dust - IC 5146 - constellation of the Swan - Cygnus - hydrogen - molecular cloud.

منبع: apod.nasa

نمک، فلفل، و یخ در آسمان!

اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در تلگرام، فیسبوک، و یا توییتر یک ستاره در هفت اسمان تماشا کنید
این شب‌ها آسمان سیاره‌ی زمین میزبان یک دنباله‌دار خوش‌عکس است.
دنباله‌دار ۲۱پی/ژاکوبینی-زینر که روشنایی‌اش اندکی زیر آستانه‌ی دید چشم نامسلح است، اکنون دُمی بلند برای خودش درست کرده که نمایی زیبا و مناسب برای دوربین‌های دوچشمی و دوربین‌های حسمند از آن پدید آورده است.
در این ویدیوی زمان‌گریز که ۹۰ دقیقه را در ۲.۵ ثانیه فشرده کرده، حرکت دنباله‌دار ۲۱پی در هفته‌ی گذشته را بر پهنه‌ی بخشی از آسمان می‌بینیم.
چیزی که اینجا شاید عجیب به نظر برسد اینست که دم ۲۱پی همراستا با مسیر آن نیست. دلیلش اینست که دم دنباله‌دارها همیشه در راستای خورشید است، ولی خود این دنباله‌دار در زمان گرفتن این عکس‌ها رو به خورشید حرکت نمی‌کرد.
در پس‌زمینه‌ی دوردست آسمان، بالا سمت چپ، ام۳۷ را می‌بینیم که به نام خوشه‌ی ستاره‌ای نمک و فلفل نیز شناخته می‌شود. در میانه‌ی تصویر هم ستاره‌ی درخشان و سرخ‌فام وی۴۴۰ ارابه‌ران به چشم می‌خورد.
این گلوله برفی گلی ۲ کیلومتری که دارد خاک و غبارش را در اثر گرمای خورشید به فضا پس می‌زند، همین یک هفته پیش از نزدیک‌ترین نقطه‌ی مسیرش به خورشید و زمین گذشت و اکنون با پیشروی به سوی آسمان جنوب، از نورش هم کم و کمتر می‌شود، ولی تا حدود یک ماه دیگر نیز می‌توان آن را با دوربین‌های ثابت پیدا کرد و نماهای خوبی از آن ثبت کرد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
unaided eye - Comet 21P / Giacobini-Zinner - tail - binoculars - time-lapse - Sun - Salt & Pepper - star cluster - M37 - star - V440 Auriga - Sun - Earth

منبع: apod.nasa

گره‌های سرخ یک کهکشان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
صورت فلکی شمالی گیسو میزبان خوشه‌ی غول‌پیکری به نام خوشه‌ی گیسو است- ساختاری از بیش از یک هزار کهکشان که نیروی گرانش آنها را کنار هم نگه داشته. بسیاری از کهکشان‌های این خوشه از رده‌ی کهکشان‌های بیضیگون هستند، از جمله کهکشان درخشان‌تر در میانه‌ی این تصویر که ان‌جی‌سی ۴۸۶۰ نام دارد.

ولی در حومه‌های این خوشه کهکشان‌های جوان‌ترِ مارپیچی جای دارند که با افتخار بازوان مارپیچی خود را به رخ می‌کشند. در این تصویر نمونه‌ی شگفت‌انگیزی از این مارپیچی‌ها دیده می‌شود- کهکشان زیبای ان‌جی‌سی ۴۸۵۸ که با ظاهر نامعمول و آشفته و آتشین، در سمت چپ همسایه‌ی درخشانش خودنمایی می‌کند.

ان‌جی‌سی ۴۸۵۸ کهکشان ویژه‌ایست. به جای این که یک مارپیچی ساده باشد، چیزیست به نام یک "توده کهکشان" است، یعنی چنان چه از نامش برمی‌آید، کهکشانیست که با چند گره درخشان از مواد در بر گرفته شده که به نظر می‌رسد از خود آن ریشه گرفته‌اند و با دور شدن از کهکشان، خود را از آن جدا کرده و ساختار ویژه‌ی خود را پدید آورده‌اند.

ویژگی دیگر ان‌جی‌سی ۴۸۵۸ نرخ ستاره‌زایی بی‌اندازه آتشین آنست که می‌توان پیامد برهمکنش آن با کهکشانی دیگر در گذشته‌ی نزدیک باشد. فاصله‌ی این کهکشان از زمین ۳۰۰ میلیون سال نوریست و ما داریم آن را در ۳۰۰ میلیون سال پیش می‌بینیم. این کهکشان با چنان آهنگی دارد گازهایش را مصرف می‌کند که تاکنون باید همه‌ی آن را مصرف کرده باشد.

رنگ گره‌های درخشان آن نشان می‌دهد از هیدروژن تشکیل شده‌اند که در اثر پرتوهای ستارگان جوان بسیارِ درونشان برانگیخته شده و به فام‌های گوناگون سرخ می‌درخشند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
constellation of Coma Berenices - Berenice's Hair - Coma Cluster - elliptical - NGC 4860 - spiral galaxy - NGC 4858 - galaxy aggregate - star formation - hydrogen

منبع: spacetelescope

زیباروی کیهانی با گیسوان آشفته

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
تلسکوپ بسیار بزرگ (وی‌ال‌تی) در رصدخانه‌ی جنوبی اروپا به کمک دستگاه‌ طیف‌نگار فورس۲ی خود، کهکشان مارپیچی زیبایی به نام ان‌جی‌سی ۳۹۸۱ در صورت فلکی پیاله را با همه‌ی شکوه و جلالش بر زمینه‌ی قیرگون فضا به تصویر کشیده.

چشمان تیزبین وی‌ال‌تی در این تصویر بازوهای مارپیچی ان‌جی‌سی ۳۹۸۱ را با پهنه‌های گسترده‌ی غبار و مناطق ستاره‌زایی، و همچنین قرصی درخشان از ستارگان داغ و جوان ثبت کرده. قرص این کهکشان نسبت به راستای دید ما کج است و این به اخترشناسان امکان داده تا به خوبیدرون قلب آن و مرکز درخشانش را ببینند. این مرکز ناحیه‌ای بسیار پرانرژی‌ است که یک ابرسیاهچاله در آن لانه کرده.

چشم‌انداز بسیار گسترده‌ی ان‌جی‌سی ۳۹۸۱ در
صورت فلکی پیاله. اندازه‌ی بزرگ‌تر. دو اندازه‌ی
بسیار بزرگ‌تر: ۴.۷ و ۲۲.۸ مگ
همچنین در لبه‌ی ساختار مارپیچی ان‌جی‌سی ۳۹۸۱ رگه‌هایی دیده می‌شود که از آن بیرون زده‌اند. به نظر می‌رسد این رشته‌ها دستاورد رویارویی ان‌جی‌سی ۳۹۸۱ با کهکشانی در گذشته‌اند و در اثر کشش گرانشی آن کهکشان از قرص ان‌جی‌سی ۳۹۸۱ به بیرون کشیده شده‌ و نمایی مانند گیسوان آشفته به آن داده‌اند.

ان‌جی‌سی ۳۹۸۱ هم بی‌شک مانند تقریبا همه‌ی کهکشان‌های دیگر همسایگانی دارد. این کهکشان با فاصله‌ی حدود ۶۵ میلیون سال نوری از زمین، عضو گروه کهکشانی ان‌جی‌سی ۴۰۳۸ است، گروهی که کهکشان‌های برخوردی پرآوازه‌ی دوشاخک را نیز در بر دارد. این گروه بخشی از ابر بزرگ پیاله است که آن هم به نوبه‌ی خود یکی از اعضای کوچک ابرخوشه‌ی دوشیزه است، مجموعه‌ی هیولاپیکری از کهکشان‌ها که میزبان راه شیری خودمان نیز هست.

ولی ان‌جی‌سی ۳۹۸۱ تنها چهره‌ی ویژه‌ی درون این عکس نیست. از چند ستاره‌ی پیش‌زمینه‌ی کهکشان خودمان که بگذریم، طیف‌نگار فورس۲ رد یک سیارک را هم بر زمینه‌ی آسمان ثبت کرده که مانند خط کم‌نوری بالای چارچوب دیده می‌شود و ناخواسته همان فرآیندهایی که برای پردازش تصویر کهکشان به کار رفته روی آن نیز انجام شده، با سه نوردهی گوناگون که مسیر آن را به سه تکه با رنگ‌های آبی، سبز و سرخ بخش کرده.

در این ویدیو با بزرگنمایی آسمان در صورت فلکی پیاله، به کهکشان ان‌جی‌سی ۳۹۸۱ می‌رسیم.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
ESO - FORS2 - spiral galaxy - NGC 3981 - Very Large Telescope - Cosmic Gems Programme - constellation of Crater - Cup - Spectrograph - VLT - star - supermassive black hole -  NGC 4038 - Antennae Galaxies - Crater Cloud - Virgo Supercluster - Milky Way galaxy - asteroid

منبع: eso

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه