ستاره‌ای که پیش از انفجار، توسط همدمش لخت شده بود!

* پژوهش‌ها نشان می‌دهند که یک همدم پنهان در یک سامانه‌ی دوتایی، موادی که همسایه‌اش در پایان زندگی به بیرون پس زده بود را پیش از انفجار آن مکیده بوده.

هنگامی که همجوشی هسته‌ای یک ستاره‌ی بزرگ به پایان می‌رسد، در خود می‌رُمبد و در انفجاری به نام ابرنواختر از هم می‌پاشد. این انفجار باعث می‌شود مواد لایه‌های بیرونی ستاره به بیرون پرتاب شوند و تنها یک هسته‌ی رمبیده به نام ستاره‌ی نوترونی از آن بماند. این موادِ پس زده شده به طور معمول جرمی تا چند برابر خورشید دارند.
عکس‌های رصدخانه‌ی پالومار از پیش از انفجار ابرنواختر iPTF14gqr، به هنگام رویداد، و پس از آن
ولی رصدهای انجام شده از یک ابرنواختر بسیار کم‌نور به نام "آی‌پی‌تی‌اف ۱۴جی‌کیوآر" (iPTF 14gqr) که در لبه‌های یک کهکشان مارپیچی در فاصله‌ی ۹۲۰ میلیون سال نوری زمین منفجر شده نشان می‌دهد که این انفجارِ ستاره‌ای به سرعت نورش خاموش شد. موادی که در این ابرنواختر پس زده شده بود تنها یک پنجم جرم خورشید بود.

مانسی کاسلیوال، استادیار در بنیاد فناوری کالیفرنیا (کلتک) می‌گوید: «ما رمبش این هسته‌ی پرجرم را دیدیم، ولی پرتابه‌های بسیار اندکی را در انفجار مشاهده کردیم. ما این را یک ابرنواختر با پوشش فرا-لخت می‌نامیم، پدیده‌ای که وجوش مدت‌هاست که پیش‌بینی شده. این نخستین بارست که ما به طور قانع‌کننده‌ای رمبش هسته‌ی یک ستاره‌ی بزرگ را می‌بینیم که اینقدر موادش کم است.»

یک ستاره برای این که به شکل یک ابرنواختر منفجر شود باید جرم کافی داشته باشد. بنابراین iPTF 14gqr هم می‌بایست در گذشته پوششی انبوه از مواد می‌داشته.

رصدهای رصدخانه‌ی پالومار در جنوب کالیفرنیا نشان می‌دهد که این ستاره‌ی نوترونی دارای همدمی پنهان است که پیش از انفجار، مواد را از آن دزدیده بوده. این می‌تواند کمبود جرمِ ستاره‌ی منفجر شده را توضیح دهد.

افزون بر این، همدم دزد -که می‌تواند یک کوتوله‌ی سفید، ستاره‌ی نوترونی، و یا سیاهچاله باشد- احتمالا به اندازه‌ی کافی به این ستاره‌ی نوترونی نزدیک هست که توانسته مواد آن را پیش از انفجارش بمکد. پس به باور اخترشناسان، ستاره‌ی نوترونی و همدمش عضو یک سامانه‌ی دوتاییِ نزدیک به همِ نوترونی-ستاره هستند.

اخترشناسان به کمک پیمایشگر میانجی اجرام گذرا (iPTF) در رصدخانه‌ی پالومار توانستند ابرنواختر را در نخستین ساعت‌های پس از انفجار ببینند.

کیشالای دی از کلتک، نویسنده‌ی اصلی پژوهش می‌گوید: «برای دیدن نخستین گام در یک ابرنواختر نیاز به پیمایش سریع اجرام گذرا و شبکه‌ای هماهنگ از اخترشناسان در سراسر دنیا داریم. ما بدون این اده‌های زودهنگام نمی‌توانستیم نتیجه بگیریم که این انفجارِ رمبش هسته‌ایِ یک ستاره‌ی بزرگ با پوششی به شعاع تقریبا ۵۰۰ برابر خورشید بوده.»

باور دانشمندان بر اینست که این ستاره‌ی نوترونی و همدمش سرانجام با هم یکی خواهند شد. اخترشناسان امیدوارند با "تاسیسات اجرام گذرای زوییکی" که جانشین iPTF در رصدخانه‌ی پالومار خواهد شد شمار بیشتری از این رویدادهای ابرنواختریِ کمیاب را بیابند.

یافته‌های این دانشمندان در شماره‌ی ۱۲ اکتبر نشریه‌ی ساینس منتشر شده است.

-------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
star - supernova - neutron star - sun - iPTF 14gqr - spiral galaxy - Mansi Kasliwal - Caltech - ultrastripped envelope supernova - Palomar Observatory - California - white dwarf - neutron star - black hole - binary system - Intermediate Palomar Transient Factory - Kishalay De - Caltech - Zwicky Transient Facility - Science

منبع: Space.com

یکی از فشرده‌ترین توده‌های ستاره‌ای که تاکنون شناخته شده

ین تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
مسیه ۱۵ یا ام۱۵ توده‌ای غول‌آسا از بیش از ۱۰۰ هزار ستاره است.
این خوشه‌ی ستاره‌ای ۱۳ میلیارد ساله یادگار نخستین روزهای پیدایش کهکشانمان است و یکی از حدود ۱۷۰ خوشه‌ی کروی است که هنوز در هاله‌ی کهکشان راه شیری در گردشند.
ام۱۵ که در مرکز این تصویر تلسکوپی پُروضوح دیده می‌شود با فاصله‌ی حدود ۳۵ هزار سال نوری از زمین، در راستای صورت فلکی برساووش جای دارد.
قطر این خوشه به حدود ۲۰۰ سال نوری می‌رسد. ولی بیش از نیمی از ستارگانش در مرکز آن، در پهنه‌ای به اندازه‌ی حدود ۱۰ سال نوری انباشته شده‌اند و از این نظر یکی از انبوه‌ترین و فشرده‌ترین توده‌های ستاره‌ای است که تاکنون شناخته شده
سنجش‌هایی که بر پایه‌ی داده‌های هابل از سرعت‌های فزاینده‌ی ستارگانِ مرکزی ام۱۵ انجام شده نشان می‌دهد که یک سیاهچاله‌ی بسیار بزرگ باید در مرکز این خوشه‌ی ستاره‌ای کروی لانه کرده باشد.
تک ستارگان درخشان با تیزی‌های پراش که در تصویر می‌بینید بسیار به ما نزدیک‌تر از ستارگان این خوشه‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
M15 - Messier 15 - galaxy - globular star cluster - hal - Milky Way - constellation Pegasus - star - Hubble - black hole

منبع: apod.nasa

چهره غول گازی مشتری در طیف فرابنفش

سیاره‌ی مشتری در طیف فرابنفش چهره‌ی اندکی متفاوت پیدا می‌کند.
این عکس یکی از عکس‌هاییست که تلسکوپ فضایی هابل برای تفسیرِ بهترِ جابجایی ابرهای مشتری و کمک کردن به فضاپیمای جونو در شناخت زمینه‌ی سیاره‌ایِ بخش‌های کوچکی که می‌بیند، به طور مرتب از این غول گازی می‌گیرد. دانشمندان رنگ‌های مشتری را در طیف‌های بیرون از دید انسان، مانند فرابنفش و فروسرخ زیر نظر می‌گیرند.
در این عکس که سال ۲۰۱۷ گرفته شده، مشتری را در طیف فرابنفش-نزدیک می‌بینیم که نمای اندکی متفاوت با همیشه دارد، تا اندازه‌ای به این دلیل که میزان بازتاب نور از آن با همیشه فرق دارد و این هم به نوبه‌ی خود باعث شده تا ابرهای فرازاها و عرض‌های گوناگون سیاره درخشش‌های گوناگونی، متفاوت با همیشه داشته باشند.
در طیف فرابنفش-نزدیک، قطب‌های سیاره تیره‌تر از همیشه دیده می‌شوند؛ لکه‌ی سرخ بزرگ و لکه‌ی کوچک‌ترِ سمت راستش که در طیف دیدنی (مریی) به نام بیضی سفید شناخته می‌شود هم همین طور.
دورتر در سمت راست، توفان‌های "رشته مروارید" را می‌بینیم که در طیف فرابنفش می‌درخشند و از همین رو در این تصویرِ رنگ-نمایشی، به رنگ صورتی دیده می‌شوند.
بالا، سمت چپ هم گانیمد دیده می‌شود، بزرگ‌ترین ماه سیاره‌ی مشتری.
فضاپیمای جونو همچنان به پیمودن مدارهای ۵۳ روزه‌اش به گرد مشتری ادامه می‌دهد، ولی تلسکوپ زمین‌گردِ هابل دچار نقص در پایداری ژیروسکوپش شده و کارشناسان برای بررسی و راه‌اندازی دوباره، آن را به حالت امن برده‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Jupiter - ultraviolet - NASA - Juno - Hubble Space Telescope - Jovian giant - infrared - UV - pole - Great Red Spot - white oval - String of Pearl - false-color - moon - Ganymede - Earth - gyroscope

منبع: apod.nasa

درون و بیرون سحابی عقاب

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
از دور همه چیز مانند یک عقاب دیده می‌شود. ولی به این "سحابی عقاب" که نزدیک‌تر می‌شویم می‌بینیم این منطقه‌ی درخشان در حقیقت پنجره‌ای به مرکز پوسته‌ی تاریک و بزرگ‌تری‌ از غبار کیهانیست.
درون این پنجره، کارگاهی بسیار روشن پدیدار می‌شود که یک خوشه‌ی ستاره‌ایِ باز کامل دارد در آن ساخته می‌شود. ستون‌های بلند و گویچه‌های گِردِ غبار تیره و گاز مولکولی سرد هم هنوز آنجا در کنار ستارگان مانده‌اند.
چندین ستاره‌ی جوان درخشان و آبی با پرتوهای پرانرژی و بادهای خود رشته‌ها و دیواره‌های گاز و غبار باقی‌مانده‌ی پیرامونشان را پس می‌زنند.
سحابی گسیلشی عقاب یا ام۱۶ با فاصله‌ی حدود ۶۵۰۰ سال نوری از ما، پهنایی نزدیک به ۲۰ سال نوری دارد و آن را می‌توان با یک دوربین دوچشمی در صورت فلکی مار مشاهده کرد.
این عکس دستاورد یک تصویربرداری ۲۵ ساعته است و از پیوند سه رنگ که نمایانگر گسیلش‌های گوگرد (رنگ سرخ)، هیدروژن (زرد)، و اکسیژن (آبی) بوده درست شده است.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Eagle Nebula - open cluster - star - globule - molecular gas - emission nebula - M16 - binoculars - constellation of the Serpent - Serpens - sulfur - hydrogen - oxygen

منبع: apod.nasa

آبشارهای سبز و درخشان در آسمان نروژ

اگر ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در تلگرام، توییتر، و یا فیسبوک یک ستاره در هفت آسمان ببینید
تاج شفقی در آسمان ترومسوی نروژ- پاییز ۲۰۱۱

در روز ۱۳ اکتبر، شکافی در سپر مغناطیسی زمین گشوده شد و بادهای خورشیدی به درون جریان یافت. این هم هم به نوبه‌ی خود یک توفان زمین‌مغناطیسی از رده‌ی جی۱ به پاکرد که شفق‌های قطبی درخشانی را در دایره‌ی قطبی پدید آورد.

کالین پالمر از ترومسوی نروژ این ویدیو را از نمایش زیبای آن شب گرفت. او می‌گوید: «یک توفان ملایم رده‌ی جی۱ بود، با نمایشی از تاج‌ها و پرده‌های شفقی که تا بیش از ۱۰ دقیقه به درازا کشید.»

در شفق‌های قطبی، یک "تاج" چیزیست که اگر شفق درست بالای سر بیننده پدید بیاید دیده می‌شود و مانند اینست که آبشاری درخشان از آسمان بر سر بیننده می‌ریزد. این آبشار در همان راستای باران ذرات پرانرژی‌ایست که از فضا بر سر زمین می‌بارند. در واقع، پرتوهای شفقی همراستا و موازی با هم به زمین می‌آیند ولی اثر چشم‌انداز (پرسپکتیو) باعث می‌شود چنین به نظر برسد که گویی از یک نقطه در اوج (سرسو) آسمان می‌تابند. 

در ویدیوی پالمر چند نمونه از این آبشارها دیده می‌شود. به ویژه از ثانیه‌ی ۲۵ به بعد را ببینید.

-------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Earth - magnetic field - Solar wind - G1-class - geomagnetic storm - aurora - Arctic Circle - Colin Palmer - Tromso - Norway - corona - cascade

منبع: spaceweather

عکسی تازه از زمین و ماه

این تصویر تازه‌ی ماه و زمین در همین هفته به کمک یک دوربین در ریزماهواره‌ی دانشجویی لونگ‌جیانگ-۲ گرفته شده. لونگ‌جیانگ-۲ در روز ۲۵ می ۲۰۱۸، به همراه یک ماهواره‌ی بزرگ‌تر که ویژه‌ی ارتباطات ماه است به فضا رفته بود. این ماهواره‌ برای پشتیبانی از خودروی ماه‌نورد چانگ-ئی ۴ ساخته شده و از آن زمان تاکنون در مدار ماه جای دارد.

ریزماهواره‌ی لانگ‌جیانگ-۲ به دست یک گروه از دانشجویان در بنیاد فناوری هاربین در استان هیلونگ‌جیانگ چین طراحی شده و به آماتورها برای فرستادن پیام‌های رادیویی و دریافت عکس کمک می‌کند.

هنگامی که زمین و ماه هم‌تراز شدند، یک گروه از علاقمندان با فرستادن یک فرمان (پیام)، این عکس را گرفتند و به کمک رصدخانه‌ی رادیویی دوینگ‌لو در هلند دریافتش کردند.

یکی از اعضای دوینگ‌لو می‌گوید: «حس بسیار خوبی داشت، ما از پشت تلسکوپ [کاری که داشت انجام می‌شد را] تشویق می‌کردیم. می‌توانستیم تصویر را ببینیم که ردیف به ردیف داشت شکل می‌گرفت و مطمئن هم نبودیم که زمین در آن خواهد بود یا یا نوردهی مناسب بود یا نه. تا این که یک تیله‌ی آبی در تصویر پدیدار شد بسیار خوشحال شدیم.»

-------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Earth - moon - microsatellite - Longjiang-2 - lunar communications satellit - China - Chang’e 4 - lunar rover - Harbin Institute of Technology - Heilongjiang Province - Dwingeloo radio observatory - Netherlands - blue marble - Tammo Jan Dijkema

منبع: newscientist

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه