ابر رنگین‌کمانی در آسمان اوهایو

چگونه ممکن است یک ابر به چند رنگ در آید؟
رنگین‌کمان آتشین در آسمان کالیفرنیا
برای آنچه که در این عکس می‌بینید، دلیل این رنگارنگی وجود بلورهای یخ در ابرهای بلند و دوردست پَرسا (سیروس) است که رفتاری مانند منشورهای کوچک شناور پیدا کرده‌اند.
نام درست این پدیده، کمان پیرااُفق (کمان نزدیک افق- circumhorizon arc) است و رنگ‌های آن در اثر برخورد پرتوهای آفتاب بر بلورهای یخ درون ابرهای پَرسا (سیروس) به وجود می‌آید. کمان‌های پیراافق که به نام‌های "رنگین‌ کمان آتشین" یا "رنگین کمان آتش" هم شناخته می‌شوند نه به آتش ربطی دارند و نه حتی به باران. آنها نشانه‌ای از بلورهای یخ شناور در ابرهایی در فرازای ۱۰ کیلومتری سطح زمینند که نور خورشید را می‌شکنند.
برای آن که یک کمان پیراافق دیده شود، خورشید باید دستکم در بلندای ۵۸ درجه‌ی آسمان، جایی که ابرهای پرسا حضور دارند باشد. همچنین، بلورهای شش‌گوشه‌ی کوچک تخت و بیشماری که ابر پرسا را تشکیل می‌دهند باید تراز افقی گرفته باشند تا بتوانند به طور هماهنگ گروهی و به گونه‌ای مناسب، نور خورشید را بشکنند.
از همین رو، کمان‌های پیراافق بسیار کم پدید می‌آیند و دیده شدنشان کاملا نامعمول است.
کمان پیراافق زیبای درون این عکس در سال ۲۰۰۹ بر فراز دوبلین، اوهایوی آمریکا دیده شد و با بهره از یک عدسی قطبیده به تصویر در آمد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
ice crystal - cirrus cloud - prism - fire rainbow - circumhorizon arc - Sun - hexagonal - refract.

منبع: apod.nasa

سه بشقاب پرنده در مدار سیاره کیوان!

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
اتلس (اطلس)، دافنیس، و پان که هر سه ماه‌های کوچکِ درون حلقه‌های کیوانند، در این تصویر با یک مقیاس دیده می‌شوند. این تصویر یک پیوند از سه عکس جداگانه‌ایست که توسط فضاپیمای کاسینی ناسا گرفته شده. این فضاپیما در سپتامبر ۲۰۱۷ "پایان بزرگ" را انجام داد و با فرو رفتن در جو کیوان، سرافرازانه به ماموریت بسیار موفق خود خود پایان داد.
دافنیس در سال ۲۰۰۵ و توسط خود فضاپیمای کاسینی یافته شده و اتلس و پان نیز نخستین بار در عکس‌های وویجرهای ۱ و ۲ شناسایی شده بودند.
اتلس که پیکره‌ای مانند بشقاب پرنده دارد نزدیک لبه‌ی بیرونی حلقه‌ی درخشان A به گرد کیوان می‌چرخد، دافنیس در شکاف باریک درون حلقه‌ی A به نام شکاف کیلر، و پان هم در شکاف پهن‌تر حلقه‌ی A به نام شکاف اِنکه.
پشته‌های شگفت‌انگیزی که در راستای استوای این سه ماهِ حلقه‌ای دیده می‌شود می‌تواند در اثر انباشته شدن مواد حلقه به گرد آنها در گذر زمان درست شده باشد.
گفتنی است دافنیس با همه‌ی کوچکی‌اش هنگامی که در شکاف کیلر به پیش می‌رود، موج‌هایی در لبه‌ی آن پدید می‌آورد.
هر سه عکس به کمک دوربین زاویه-باریک کاسینی گرفته شده‌اند. در زمان گرفتن هر یک از عکس‌ها، فاصله‌ی فضاپیما ۱۶۰۰۰ کیلومتر از اتلس، ۲۶۰۰۰ کیلومتر از پان و ۲۸۰۰۰ کیلومتر از دافنیس بوده. 
دافنیس، ماه سیاره‌ی کیوان با همه‌ی کوچکی‌اش، هنگامی که در شکاف کیلر در حلقه‌ی A به پیش می‌رود، موج‌هایی در لبه‌ی آن پدید می‌آورد

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Atlas - Daphnis - Pan - ring moon - Saturn - Cassini spacecraft - Voyager 1 - Voyager 2 - Flying saucer - A Ring - Keeler Gap - Encke Gap - equatorial ridge - grand final

منبع: apod.nasa

یکی از مهم‌ترین ستارگان آسمان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۱۰ مگ)
در مرکز این تصویر یکی از مهم‌ترین ستارگان آسمان را می‌بینید. بخشی از اهمیت این ستاره از آنست که به گونه‌ای شانسی توسط یک سحابی بازتابی درخشان در بر گرفته شده.
ستاره‌ی تپنده‌ی "آراس کشتی‌دُم"، روشن‌ترین ستاره در مرکز این تصویر، حدود ۱۰ برابر خورشید جرم دارد و درخشندگی‌اش هم به طور میانگین ۱۵۰۰۰ برابر ستاره‌ی ماست. در واقع، ستاره‌ی آراس کشتی‌دُم یک ستاره‌ی متغیر از گونه‌ی قیفاووسی است، رده‌ای از ستارگان که درخشش آنها برای برآورد فاصله‌ی کهکشان‌های نزدیک -به عنوان نخستین پله‌های نردبان فاصله‌ی کیهانی- به کار می‌رود.
ستاره‌ی آراس کشتی‌دم تقریبا هر چهل روز یک بار می‌تپد و ما تغییرات درخشندگی آن در اثر این تپش‌ها را می‌بینیم، ولی تغییرات منظم نور آن در سحابی پیرامونش هم پژواک می‌یابد و با کمی درنگ (تاخیر) دوباره به چشم ما می‌رسد.
دانشمندان با اندازه گرفتن این درنگ زمانی و نیز بزرگی زاویه‌ای سحابی، و با دانستن سرعت نور، به روش هندسی فاصله‌ی آراس کشتی‌دم را اندازه گرفته‌اند که برابر با ۶۵۰۰ سال نوریست، با خطای بسیار ناچیزِ مثبت و منفی ۹۰ سال نوری.
این اندازه‌گیریِ فاصله به کمک پژواک با چنین خطای کوچکی، به عنوان یک دستاورد چشمگیر در اخترشناسی ستاره‌ای، درخشش واقعی آراس کشتی‌دم را با دقت بیشتری تعیین می‌کند، و با افزودن دیگر ستارگان قیفاووسی، دقت ما از فاصله‌ی کهکشان‌های فراسوی راه شیری را هم بهبود می‌بخشد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
star - reflection nebula - RS Puppis - Sun - RS Pup - Cepheid - variable star - cosmic distance scale - light echo - galaxy - Milky Way - Hubble Space Telescope

منبع: apod.nasa

تاکنون "دسته طلایی" روی ماه را دیده‌اید؟

این تصویر در اندازه‌ی کمی بزرگ‌تر
تنها دو شب دیگر ماه کامل می‌شود و بنابراین اکنون زمان مناسب برای تماشای "دسته‌ی طلایی" است!

پیتر لوونشتاین در بامداد چهارشنبه، ۱۵ می، این دسته‌ی طلایی را به هنگام غروب ماه در موتاری زیمبابوه به تصویر کشید. وی می‌گوید: «در زمان گرفتن این تصویر، ماه که در گام "کوژ فزاینده" بود داشت پشت ستیغ کوه موراهوا پنهان می‌شد... من دسته‌ی طلایی را به روشنی دیدم.» [بالا، سمت راستِ ماه، روی خط سایه‌مرز]

این دسته‌ی طلایی ماهی یک بار، هنگامی که خورشید از فراز "خلیج رنگین‌کمان‌ها" (Sinus Iridum) در ماه بالا می‌آید پدیدار می‌شود. نور خورشید تقریبا افقی از روی دشت‌های پوشیده از گدازه‌ی سرد شد‌ه‌ی خلیج می‌گذرد و بر کوهستان ژورا (Montes Jura) می‌تابد و یک "دسته‌ی طلایی" پدید می‌آورد.

اگر دسته‌ی طلایی را در این ماه جستجو نکردید نگران نباشید، ماه بعد هم می‌آید، پیش از رسیدن ماه به گام کامل در خرداد (ژوئن). در تقویم، روز ۲۲ خرداد (۱۲ ژوئن) را نشانه بگذارید و کنارش بنویسید "دسته‌ی طلایی"!

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Moon - Golden Handle - Peter Lowenstein - Mutare - Zimbabwe - waxing gibbous - Murahwa Mountai - Bay of Rainbows - Sinus Iridum - lava - Jura Mountains - Montes Jura

منبع: spaceweather

یک کهکشان پیر

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
ان‌جی‌سی ۳۳۸۴ که در این تصویر دیده می‌شود، بسیاری از ویژگی‌های اجرامی به نام کهکشان‌های بیضیگون را دارد.

این گونه کهکشان‌ها درخششی افشان (نامتمرکز) دارند، پیکره‌شان گِرد (مدور) است، ساختارهای نمایان چندانی ندارند و بسیار کم پیش می‌آید نشانی از ستاره‌زایی‌های تازه در آنها دیده شود.

این کهکشان‌ها در عوض انباشته از ستارگان پیر و تکامل‌یافته و سرخ‌فامند، درست وارونه‌ی کهکشان‌های مارپیچی‌ای مانند کهکشان خودمان که دسته‌های چشمگیری از ستارگان جوان و آبی‌فام در بازوهایی که به گرد هسته‌ی درخشان‌شان تاب خورده‌ می‌درخشد.

ولی در ان‌جی‌سی ۳۳۸۴ [بر خلاف کهکشان های بیضیگون معمول] نشانه‌ای از یک ساختار قرص-مانند در مرکز آن دیده می‌شود، چیزی مانند یک "میله"ی مرکزی پرستاره که از مرکزش گذشته. این ساختار ویژه‌ی بسیاری از کهکشان‌های مارپیچی است، از جمله راه شیری خودمان؛ به باور دانشمندان، میله‌های کهکشانی مواد را به درون و پیرامون هسته فرو می‌کشند و فرآیندها و فعالیت‌هایی که در آنجا رخ می‌دهد را تغذیه می‌کنند.

ان‌جی‌سی ۳۳۸۴ حدود ۳۵ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد و در صورت فلکی شیر دیده می‌شود. این عکس را تلسکوپ فضایی هابل به کمک دوربین پیمایشی پیشرفته‌ی خود گرفته.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NGC 3384 - elliptical galaxy - star formation - star - spiral galaxy - Milky Way - star - core - galactic bar - constellation of Leo - The Lion - NASA - ESA - Hubble Space Telescope - Advanced Camera for Surveys

منبع: spacetelescope

اثر امواج گرانشی در "حافظه" کیهان می‌ماند

کیهان احتمالا می‌تواند امواج گرانشی را دیرزمانی پس از گذشتن‌شان "به یاد بیاورد". این پیش‌فرض یک مقاله‌ی نظری است که در شماره‌ی ۲۵ آوریل نشریه‌ی "فیزیکال ریویو دی" منتشر شده.
امواج گرانشی ممکن ات خاطره‌ای از خود در حافظه‌ی کیهان بگذارند
امواج گرانشی موج‌هایی ظریف در بافت فضا و زمانند که چند سالی بیشتر نیست انسان‌ها توانسته‌اند شکارشان کنند. این امواج بسیار سریع [با سرعت نور-م] می‌گذرند ولی نویسندگان این پژوهشنامه نشان داده‌اند که آنها پس از گذشتن، احتمالا منطقه‌ای که اندکی تغییر کرده را بر جا می‌گذارند- گونه‌ای یاد و خاطره که از گذر آنها در حافظه‌ی کیهان بر جا می‌ماند.

این تغییرات، که پژوهشگران آنها را "جلوه‌های دیداری (نمای-ظاهرِ) ماندگار امواج گرانشی" خوانده‌اند از خودِ امواج گرانشی هم محوترند، ولی اثرهایشان مدت بیشتری می‌پاید: با گذشتن امواج گرانشی از نقطه‌ای، اجرام می‌توانند کمی از جای خود جابجا شوند. جایگاه ذرات در فضا می‌تواند تغییر کند. حتی خود زمان هم کمی از تنظیم خارج می‌شود و در جاهای گوناگونی از زمین با رعت اندکی متفاوت می‌گذرد.

این تغییرات به اندازه‌ای کوچکند که دانشمندان به سختی می‌توانند آشکارشان کنند. پژوهشگران در مقاله‌ی خود نوشته‌اند ساده‌ترین راهکار برای دیدن این اثرها روشی‌ست که در آن، دو نفر، هر کدام "یک آشکارساز موج گرانشی را با خود حمل کنند"- این چیزی مانند یک جوک است زیرا این آشکارسازها بسیار بزرگند.

ولی راه‌های دیگری برای دیدن احتمالی این خاطره‌ها هست. یکی از بدیهی‌ترین آنها اینست: جستجو برای یافتن جابجایی‌هایی در آینه‌های آشکارساز‌های امواج گرانشیِ موجود [آشکارسازهای لایگو و ویرگو-م].

امروزه دانشمندان برای آشکارسازی امواج گرانشی رصدخانه‌هایی را می‌سازند که در آنها، باریکه‌های بسیار آرام و پایداری از لیزر تا مسافت‌های بسیار بلند شلیک می‌شود. اگر این باریکه‌ها اندکی تکان بخورند، نشانه‌ی اینست که یک موج گرانشی گذشته. فیزیکدانان با بررسی این تکان‌ها می‌توانند این امواج را اندازه بگیرند. نخستین نمونه از چنین آشکارسازی‌هایی در سال ۲۰۱۵ انجام شد، و از آن هنگام، فناوری به گونه‌ای پیشرفت کرده که اغلب هفته‌ای یک بار امواج گرانشی در این رصدخانه‌ها شکار می‌شود.

این امواج از رویدادهایی سهمگین در فضای بسیار دوردست، مانند برخورد سیاهچاله‌ها و ستارگان نوترونی سرچشمه می‌گیرند. ولی هنگامی که این امواج به زمین می‌رسند چندان چشمگیر نیستند و به سختی آشکار می‌شوند. اثرهای بلندمدتشان از این هم کمتر پیداست.

ولی این آینه‌ها پیوسته با چنان دقتی اندازه‌گیری می‌شوند که با گذشت زمان، جابجایی‌های احتمالی که در اثر گذشتنِ امواج گرانشی روی آنها رخ می‌دهد می‌تواند به اندازه‌ای شدید شود که پژوهشگران می‌توانند آنها را ببینند. این دانشمندان یک مدل ریاضی پدید آوردند که پیش‌بینی می‌کند آینه‌ها در درازنای زمان، در اثر هر موج گرانشی چقدر باید جابجا شوند.

روش دیگر برای دیدن این اثرهای بلندمدت، به کار بردن ساعت‌های اتمی و ذرات چرخان (spinning particle) است. [فراموش نکنید که موج گرانشی در بافت فضازمان موج می‌اندازد و بنابراین اثرش را روی هر دوی آنها می‌گذارد-م]

ساعت‌های اتمی‌ای که در فاصله‌های دور از هم گذاشته شده باشند می‌توانند یک موج گرانشی را به روشی متفاوت تجربه کنند، از جمله از راه اثرهای درنگ (تاخیر) زمانی: برای یکی از ساعت‌ها، زمان می‌تواند کندتر از ساعت دیگر شود [در اثر گذشتن موج گرانشی] و بنابراین تغییرات کوچکی که در خوانشِ زمان توسط آنها دیده می‌شود نمونه‌ای از یاد امواج گرانشی در حافظه‌ی کیهان محلی خواهد بود.

در پایان، یک ذره‌ی چرخان کوچک می‌تواند رفتارش پیش و پس از گذشتن یک موج گرانشی با هم تفاوت پیدا کند. آن را در محفظه‌ای در یک ازمایشگاه رها کنید و نرخ و جهت اسپینِ آن را اندازه بگیرید؛ سپس دوباره، پس از گذشتن موج گرانشی هم این نرخ و جهت را اندازه بگیرید. تفاوت در رفتار این ذره می‌تواند گونه‌ی دیگری از خاطره‌های موج گرانشی در یاد کیهان را نشان دهد.

این پژوهشنامه‌ی نظری، هیچ هم که نباشد دستکم به دانشمندان روش فریبنده‌ی تازه‌ای برای ساختن آزمایشگاه‌های بررسی امواج گرانشی می‌دهد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Physical Review D - gravitational wave - Earth - laser beam - black holes - neutron star - spinning particle - atomic clock - spin

منبع: Space.com

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه