شکارچی و سر اسب سیاه

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۲۰ مگ)
سحابی تاریک کله‌اسبی و سحابی گسیلشی شکارچی دو چشم‌انداز کیهانی متضاد در آسمان شب‌اند. این دو که ۱۵۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارند، در یکی از شناسایی‌پذیرترین صورت‌های فلکی آسمان جای گرفته و اینجا هم در دو گوشه‌ی مخالف این چشم‌انداز دوتکه‌ی خیره‌کننده دیده می‌شوند.
سحابی آشنای کله‌اسبی مانند ابر تیره‌ای در گوشه‌ی پایین، چپ دیده می‌شود. این تکه ابر که در اثر تابش پرتوهای هیدروژن آلفای پشت سرش به حالت ضدنور و تمام تیره در آمده، مانند بریدگی کوچکی در ابرها دیده می‌شود. گفتنی‌ست تابش هیدروژن-آلفا در این تصویر به رنگ نارنجی نمایش داده شده.
نطاق یا زتای شکارچی که سمت راستی‌ترین ستاره‌ی کمربند شکارچی است را اینجا در سمت چپ کله‌اسبی می‌بینیم. زیر نطاق، سحابی شعله را با ابرهای درخشان گسیلشی و رگه‌های غبار چشمگیرش می‌بینیم.
سحابی باشکوه شکارچی (ام۴۲) بالا سمت راست چشم‌انداز خودنمایی می‌کند، با غبارهای پیرامونش که از بازتاب نور ستارگان به رنگ آبی می‌درخشند. درست سمت چپ شکارچی یک سحابی بازتابی برجسته که گاهی به نام "مرد دونده" خوانده می‌شود را می‌بینیم.
رشته‌هایی از گاز برافروخته‌ی هیدروژن که سرتاسر این ناحیه را پوشانده‌اند نیز به آسانی دیده می‌شوند.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Horsehead Nebula - Orion Nebula - constellation - silhouette - hydrogen-alpha - Alnitak - Orion's belt - Flame Nebula - M42 - reflection nebula - Running Man

منبع: apod.nasa

کهکشانی با قلب آتشین

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در مرکز کهکشان مارپیچی مسیه ۱۰۶ چه می‌گذرد؟
چنانچه در این تصویر می‌بینید، چیزی که در ظاهرِ ام۱۰۶ -این قرص چرخانِ گاز و ستاره- بیش از همه نمایانست، بازوان مارپیچی آبی‌فام و رگه‌های سرخ‌فام غبار نزدیک هسته‌ی آنست.
هسته‌ی ام۱۰۶ در محدوده‌ی امواج رادیویی و پرتوهای X به شدت می‌درخشد. این هسته دو فواره‌ی بزرگ دارد که با صفحه‌ی کهکشان هم‌تراز نیستند، بلکه آن را قطع کرده و از میانش گذشته‌اند.
به باور دانشمندان، در مرکز کهکشان ام۱۰۶ یک سیاهچاله‌ی بزرگ لانه کرده که با فروکشیدن حجم انبوهی از گاز، برافروخته شده و مرکز کهکشان را به چنین تب و تاب شگفت‌انگیزی انداخته است. همین مرکز درخشان باعث شده کهکشان ام۱۰۶ به یکی از نزدیک‌ترین نمونه‌های کهکشان‌های رده‌ی سیفرت تبدیل شود، کهکشان‌هایی که در سرتاسر طیف الکترومفناطیسی، از رادیویی گرفته تا پرتو ایکس می‌درخشند.
ام۱۰۶ که به نام ان‌جی‌سی ۴۲۵۸ هم شناخته می‌شود، ۲۳.۵ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد و یک کهکشان به نسبت نزدیک است. پهنای این کهکشان ۶۰ هزار سال نوریست و آن را می‌توان با یک تلسکوپ کوچک در راستای صورت فلکی شمالی تازی‌ها (سگان شکاری) پیدا کرد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
M106 - spiral galaxy - nucleus - radio wave - X-ray - jet - galaxy - Seyfert - black hole - NGC 4258 - constellation of the Hunting Dogs - Canes Venatici

منبع: apod.nasa

نمای نزدیک از بخشی از سیارک بن‌نو

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۷.۲ مگ)
این سه تصویر توسط فضاپیمای اوسیریس-رکس ناسا گرفته شده‌اند و یک نمای گسترده و دو نمای نزدیک را از بخشی از نیمکره‌ی شمالی سیارک بن‌نو نشان می‌دهند.

نمای گسترده‌میدان (سمت چپ) بخشی به پهنای ۱۸۰ متر، با سنگ‌های فراوان را نشان می‌دهد. از میان این سنگ‌ها، چند تخته‌سنگ بزرگ، و "برکه‌ای" از سنگپوشه‌ی تقریبا بدون سنگ بزرگ است.

دو چارچوب سمت راست، نمای نزدیک و دقیقِ دو بخش از تصویر سمت چپ است و در آنها یک تخته‌سنگ ۱۵ متری (بالا) و همان برکه‌ی سنگپوشه را (پایین) می‌بینیم. پهنای هر یک از این دو بخش ۳۱ متر است. این تخته‌سنگ به بزرگی یک نهنگ گوژپشت است.

این عکس‌ها روز ۲۵ فوریه گرفته شده‌اند. در زمان گرفتن آنها، فضاپیمای در مداری به فاصله‌ی ۱.۸ کیلومتر از سطح سیارک به گرد آن می‌چرخید. برنامه‌ی رصدی فضاپیما در آن روز گرفتن یک عکسِ میدان گسترده با دوربین ماستکم (MapCam) و دو تصویر نمای نزدیک با دوربین پولی‌کم (PolyCam) در بازه‌های زمانی ۱۰ دقیقه‌ای بود که پدید آوردن این تصویرِ پیوندیِ زمینه و جزییات از سطح بن‌نو را امکان‌پذیر ساخت.
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NASA - OSIRIS-REx - asteroid - Bennu - MapCam - regolith - PolyCam - humpback whale

منبع: nasa

سحابی یک شاعر

ابر برافروخته‌ی کیهانی که در این تصویر می‌بینید از بادها و پرتوهای ستارگان داغ و جوان خوشه‌ی باز ان‌جی‌سی ۳۳۲۴ به این پیکره در آمده.
این منطقه‌ی ستاره‌زایی به همراه ابرهای غباری که بر پس‌زمینه‌ی گازهای اتمی برانگیخته‌اش به حالت ضدنور و سایه‌نما در آمده‌اند، همگی پهنایی نزدیک به ۳۵ سال نوری را می‌پوشانند. فاصله‌ی آن از زمین حدود ۷۵۰۰ سال نوریست و در راستای صورت فلکی جنوبی پر از سحابی شاه‌تخته (کارینا) دیده می‌شود.
این چشم‌انداز تلسکوپی از پیوند داده‌های تصویری باند-باریک درست شده و پرتوهای گسیلیده از اتم‌های یونیده‌ی گوگرد، هیدروژن، و اکسیژن را به ترتیب به رنگ‌های سرخ، سبز، و آبی نشان می‌دهد که الگوی رنگ ویژه‌ی عکس‌های تلسکوپ هابل نیز هست.
از دید برخی، مرز این پشته‌های درخشان گسیلشی با غبارهای تیره در سمت راست نمایی مانند نیمرخ یک انسان را پدید آورده.
این سحابی یک نام پرطرفدار نیز دارد: سحابی گابریلا میسترال، که برگرفته از نام شاعر شیلیایی برنده‌ی نوبل است.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
NGC 3324 - star - open cluster - silhouette - atom - star-forming region - nebula - constellation Carina - narrowband - ionize - sulfur - hydrogen - oxygen - Hubble Palette - Gabriela Mistral Nebula - Nobel Prize - Chilean poet

منبع: apod.nasa

شاید خود مشتری با میدان مغناطیسی نیرومندش باعث ترَک‌های سطح اروپا شده باشد

* اقیانوس زیر پوسته‌ی یخی اروپا، ماه سیاره‌ی مشتری، احتمالا یک جریان جتی به گرد استوا دارد که می‌تواند باعث تَرَک‌های سطح این ماه شده و مواد و همنهش‌های کلیدی برای زندگی را در آن جابجا کند.
میدان مغناطیسی نیرومند مشتری به طور میانگین تا حدود ۵ میلیون کیلومتر دورتر از آن گسترده شده و ماه‌های اصلی آن را هم در بر گرفته. یکی از این ماه‌ها اروپا است که اقیانوسی از آب شور مایع زیر یخ‌هایش دارد. این نمک‌ها باعث شده‌اند آب این اقیانوس رسانایی الکتریکی پیدا کند، بنابراین وجود یک میدان مغناطیسی چرخان می‌تواند بر آن نیرو وارد کرده و آب را به حرکت در آورد. 

کریستوفر گیسینگر از "مدرسه‌ی عالی نرمال" و لودویک پتیتمانژ از "آزمایشگاه پژوهش‌های تابش و ماده در اخترفیزیک و جو"، هر دو در پاریس، با بهره از داده‌های فضاپیمای گالیله چگونگیِ به حرکت در آمدن اقیانوس اروپا توسط میدان مغناطیسی مشتری را بررسی کردند.

آنها دریافتند که این میدان می‌تواند باعث یک جریان جتی (jet stream) به گرد استوا شود که با سرعت چند سانتیمتر در ثانیه، در جهت مخالف چرخش خود اروپا جابجا شود. حرکت این جریان در خلاف جهت چرخش ماه می‌تواند بر سطح آن فشار وارد کرده و ترَک‌هایی در استوای آن پدید بیاورد.

گیسینگر می‌گوید: «این باعث کُند شدن چرخش کلی اروپا نمی‌شود زیرا نیروهای کشندی که از سوی مشتری وارد می‌شوند بسیار بزرگند و چرخش اروپا را ثابت نگه می‌دارند، ولی [این جریان جتی] ترک‌هایی که می‌بینیم را پدید می‌آورد.»
نواری از سطح اروپا به  اندازه‌ی ۳۵۰ در ۷۵۰ کیلومتر- اندازه‌ی بزرگ‌تر
همچنین بخشی از انرژی این میدان مغناطیسی می‌تواند به شکل گرما هدر رود که سپس به سوی قطب‌ها رفته و پوسته‌ی یخی را نازک می‌کند، و چه بسا شرایط مورد نیاز برای آبفشان‌هایی که روی سطح اروپا دیده‌ایم را فراهم می‌کند.

گیسینگر می‌گوید این جریان شاید چیزی مانند گلف استریم -یک جریان گسترده در اقیانوس اتلس- در سیاره‌ی زمین باشد. اگر اقیانوس اروپا دارای زندگی (جاندار) باشد، جریان درونش می تواند برای تغذیه و گسترش آن کلیدی باشد. گیسینگر می‌افزاید: «ما می‌دانیم که روی زمین، جریان گلف استریم نقش بسیار ارزشمندی در ترابرد و جابجایی همنهش‌های مورد نیاز زندگی دارد.»

پژوهشنامه‌ی این دانشمندان در نشریه‌ی نیچر آسترونومی منتشر شده است.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Jupiter - Europa - jet stream - equator - magnetic field - planet - moon - Christophe Gissinger - École Normale Supérieure - Ludovic Petitdemange - Laboratory for Studies of Radiation and Matter in Astrophysics and Atmospheres - Paris - Galileo spacecraft - Earth - Gulf Stream - Atlantic Ocean - Nature Astronomy

منبع: newscientist

پاره خطی در دل فضا

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۳ مگ)
این پاره خط در دل آسمان چیست؟
آنچه در این تصویر می‌بینید یکی از دقیق‌ترین هم‌ترازی‌های شناخته شده در کیهان است، در حقیقت یک کهکشان قرص‌گون به نام ان‌جی‌سی ۴۴۵۲ که صفحه‌اش تقریبا درست از لبه دیده می‌شود.
این تصویر که توسط تلسکوپ فضایی هابل گرفته شده، جلوه‌ای زیبا و تماشایی‌ست و نشان می‌دهد چقدر صفحه‌ی یک کهکشان می‌تواند نازک باشد.
ان‌جی‌سی ۴۴۵۲ یکی از اعضای خوشه‌ی کهکشانی همسایه، یعنی خوشه‌ی دوشیزه است و آنقدر لاغر و باریک است که به سختی می‌توان نوع و گونه‌ی آن را تشخیص داد.
رگه‌ی غباری در آن دیده نمی‌شود و این ثابت می‌کند که یک کهکشان عدسی کم‌غبارست، هر چند که اگر از بالا به آن نگاه کنیم، شاید ساختاری مارپیچی را ببینیم. درازای این پاره خط ستاره‌ایِ شگفت‌انگیز حدود ۳۵۰۰۰ سال نوری است.
ان‌جی‌سی ۴۴۵۲ نزدیک مرکزش برآمدگی یا کوژی کوچکی از ستارگان دارد. در پس‌زمینه‌ی تصویر نیز صدها کهکشان دوردست را می‌بینیم.
کهکشان‌هایی که این گونه لاغر و باریک "به نظر برسند"، کمیابند؛ بیشتر به این دلیل که برای دیده شدن به این شکل، سیاره‌ی زمین باید تقریبا در (روی) صفحه‌ای باشد که قرص نازک کهکشان در آنست.
کهکشان‌هایی که به این اندازه نازک "هستند" به نسبت فراوانند- برای نمونه، کهکشان راه شیری خودمان هم باریک دیده می‌شود (چون ما در صفحه‌اش جای داریم).
این تصویر حلقه‌های کیوان را از دید فضاپیمای کاسینی نشان می‌دهد. در زمان گرفتن این عکس در سال ۲۰۰۵، کاسینی درست در صفحه‌ی حلقه‌ها جای گرفته بود. در این حالت، حلقه‌ها دقیقا به شکل یک خط باریک دیده می‌شوند.
--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
disk galaxy - edge on - Hubble Space Telescope - NGC 4452 - Virgo Cluster of Galaxies - lenticular galaxy - spiral - bulge - Earth - plane - Milky Way Galaxy

منبع: apod.nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه