پرورشگاه‌ تاریک ستارگان

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
سحابی تاریک بِوِرلی لیندز ۱۸۳ با فاصله‌ی ۳۲۵ سال نوری از زمین، در جایی بالاتر از صفحه‌ی کهکشان راه شیری دیده می‌شود.
این ابر تاریک و غبارآلود مولکولی که در طیف نور دیدنی (مریی)، جلوی نور ستارگان پشتش را گرفته، خودش هم به نظر یک ابر بی‌ستاره دیده می‌شود. ولی نماهایی که در طول موج فروسرخ-دور گرفته شده‌اند توده‌های فشرده‌ای را در آن نشان می‌دهند که به احتمال بسیار، ستارگانی‌اند که در نخستین گام‌های پیدایش خود به سر می‌برند، جنین‌های ستاره‌ای که در پی رُمبش گرانشی ابرهای منطقه پدید آمده و رو به رشد هستند.
سحابی لیندز ۱۸۳ که یکی از نزدیک‌ترین ابرهای مولکولی به زمینست، در راستای صورت فلکی مار (سر آن) دیده می‌شود.
گستره‌ای که در این تصویر باکیفیت دیده می‌شود حدود نیم درجه را در آسمان زمین می‌پوشاند که در راستای برآوردی سحابی تاریک لیندز ۱۸۳، هم‌ارز حدود ۳ سال نوریست.

-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Beverly Lynds Dark Nebula 183 - Milky Way Galaxy - optical wavelength - molecular cloud - star - constellation Serpens Caput

منبع: apod.nasa.gov

خطر بزرگ خورشید برای زمین در ۱۰۰ سال آینده

خورشید می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین تهدیدها برای زمین در ۱۰۰ سالِ پیشِ رو باشد. اگر یک شراره‌ی خورشیدی سهمگین، مانند شراره‌ای که ۱۵۰ سال پیش به زمین برخورد کرد امروزه رخ بدهد [و البته زمین هم در مسیرش باشد-م]، می‌تواند شبکه‌های برق، ارتباط‌های ماهواره‌ای، و اینترنت را از کار بیندازد. بر پایه‌ی پژوهشی تازه، یک چنین رویدادی می‌تواند در یک سده‌ی آینده دوباره رخ دهد.
شراره‌ی زیبای خورشید در سال ۲۰۱۲- تصویر بزرگ‌تر
درباره‌ی این شراره در این پست بخوانید: * انفجار باشکوه روی سطح خورشید

اَوی لوب، از دانشگاه هاروارد می گوید: «خورشید به طور معمول به عنوان دوست ما و سرچشمه‌ی زندگی شناخته می‌شود، ولی این می‌تواند برعکس هم بشود، تنها به شرایط بستگی دارد.»

لوب و ماناسوی لینگام، او هم از هاروارد، داده‌های [شماری از] ستارگان خورشیدسان را بررسی کردند تا بفهمند احتمال رخ دادن "ابَرشراره‌ها"ی خورشید چقدر است و چه اثری می‌توانند روی ما داشته باشند.

آنها دریافتند که نیرومندترین ابرشراره‌ها در ستارگانی مانند خورشید، تقریبا هر ۲۰ میلیون سال یک بار رخ می‌دهند. بدترینِ این فوران‌های پرانرژیِ فرابنفش و ذرات باردارِ پرانرژی می‌توانند لایه‌ی ازون ما را از میان برده، جهش‌های دی‌ان‌ای پدید آورده و بوم‌سازگان‌ (اکوسیستم‌) را به هم بریزد.

ولی به گفته‌ی پژوهشگران، رخ دادن شراره‌هایی کم‌شدت‌تر که با آنها آشنا هم هستیم می‌تواند در آینده‌ی نزدیک‌تری روی خورشید رخ دهند و باز هم ویرانی‌هایی به بار بیاورند. در سال ۱۸۵۹، یک توفان خورشیدی نیرومند شراره‌های سهمگینی رو به زمین فوران کرد و نخستین رویدادِ ثبت شده از این گونه را پدید آورد (رویداد کارینگتون). دستگاه‌های تلگراف در سرتاسر باختر زمین ازکار افتادند و بر پایه‌ی گزارش‌ها، برخی از متصدی‌های تلگراف در اثر جریان‌های الکتریکی نیرومندی که در سیم‌ها جریان یافته بود دچار برق‌گرفتگی شدند.

[در این مطلب که درباره‌ی رویدادی مشابه در سال ۲۰۱۲ است، به طور کامل‌تری به رویداد سال ۱۸۵۹ اشاره شده: * خطری که دو سال پیش از کنار گوش زمین گذشت!]

نابودی فناوری
لوب می‌گوید: «در آن زمان فناوری چندان پیشرفته‌ای وجود نداشت و از همین رو آسیب‌های پدید آمده چشمگیر نبود، ولی اگر چنین چیزی در دنیای کنونی رخ دهد زیان های وارده سر به تریلیون‌ها دلار خواهد زد. شراره‌ای مانند رویداد کارینگتون امروزه می‌تواند همه‌ی شبکه‌های برق، همه‌ی رایانه‌ها، و همه‌ی سامانه‌های خنک‌کننده در نیروگاه‌های هسته‌ای را از کار بیندازد. رویدادهای بد بسیاری می‌تواند رخ دهد.»

اشراره‌ای در سال ۲۰۱۱
درباره‌اش بخوانید: * خورشید، زیبای وحشی
لوب می‌گوید رویدادی به شدت رویداد ۱۸۵۹ می‌تواند به شبکه‌های برق، ماهواره‌ها، و ارتباطات دستکم ۱۰ تریلیون دلار آسیب بزند. و اگر شراره‌ای اندکی نیرومندتر باید، می‌تواند لایه‌ی ازون را نابود کند.

لوب مب‌گوید بررسی پیشین نشان داده بود که چنین رویدادی به احتمال بسیار در سده‌ی آینده رخ خواهد داد، با یک شانس ۱۲ درصدی برای دهه‌ی آینده، ولی گویا هیچ کس نگران نیست. هنگامی که پای رویدادهای کیهانی نابودکننده به میان می‌آید، ذهن همه به سوی برخورد سیارک‌ها کشیده می‌شود، ولی لوب و لینگام می‌گویند ابرشراره‌ها هم می‌توانند درست به همین اندازه مرگبار باشند.

گرِگ لافلین از دانشگاه ییل می‌گوید: «من اینجور نیستم که شب‌ها از نگرانیِ ابرشراره‌های خورشیدی خواب به چشمم نیاید، ولی این بدان معنا نیست که کسی نباید نگرانش باشد.»

ماه گذشته، لوب و لینگام راهی برای محافظت از زمین در برابر ابرشراره‌ها، چه کوچک و چه بزرگ پیشنهاد دادند: یک حلقه‌ی غول‌پیکر از سیم رسانا میان ما و خورشید می‌تواند مانند یک سپر مغناطیسی رفتار کرده و با کج کردن مسیر ذرات شراره‌ها، آنها را از زمین دور کند.

بدبختانه، فرستادن چنین سپری به فضا تا ۱۰۰ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت. لافلین می‌گوید: «من فکر نمی‌کنم صرف منابع برای ساختن یک حلقه سیم در فضا راه درستی برای خرج کردن پول باشد. ولی بررسی بیشترِ سازوکار ابرشراره‌های خورشید و شناخت رفتار خورشید در همسنجی با همتایانش می‌تواند تلاشی بسیار ارزشمند باشد.»


--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
solar flare - Earth - sun - Avi Loeb - Harvard University - Manasvi Lingam - superflare - ultraviolet - ozone - DNA - ecosystem - telegraph - electrical current - nuclear reactor - Greg Laughlin - Yale University - magnetic shield - Astrophysical Journal

منبع: newscientist

سه تکه‌ای به پهنای ماه

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۳.۷ مگابایت)

سحابی زیبای سه‌تکه نمادی کیهانی از تضادهاست. این سحابی که به نام ام۲۰ نیز شناخته می‌شود، ۵۰۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد و در صورت فلکیِ پر از سحابی کمان دیده می‌شود.
این سحابی که یک منطقه‌ی ستاره‌زایی در صفحه‌ی کهکشان راه شیری است، سه گونه‌ی متفاوت از سحابی‌ها را در بر دارد: سحابی‌های گسیلشی (نشری) سرخ‌فام که از نور اتم‌های [برانگیخته‌ی] هیدروژن می‌درخشند، سحابی‌های بازتابی آبی‌فام که در اثر بازتاب نور ستارگان توسط گرد و غبار پدید آمده‌اند، و سحابی‌های تاریک- توده‌های فشرده‌ی غبار که در برابر نور پس‌زمینه به حالت ضدنور و تیره دیده می‌شوند.
ولی بخش گسیلشی ام۲۰ با رگه‌های تیره‌ای از غبار تقریبا به سه تکه بخش شده و به همین دلیل نام "سه‌تکه" را رویش گذاشته‌اند.
در پایین، سمت چپ سحابی گسیلشی، ستون‌ها و فواره‌هایی که دستاورد ستارگان نوزادند وجود دارد که تلسکوپ فضایی هابل در عکس‌های نمای نزدیکش آنها را به خوبی آشکار کرده.
سحابی سه‌تکه نزدیک به ۴۰ سال نوری پهنا دارد. این سحابی کم‌نورتر از آنست که بدون ابزار دیده شود هر چند که گستره‌ای به اندازه‌ی فرص ماه را در آسمان زمین می‌پوشاند [تصویر دوم را ببینید].

-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Trifid Nebula - M20 - nebula - constellation Sagittarius - star - galaxy - emission nebula - hydrogen - atom - reflection nebula - dark nebula - silhouette - Hubble Space Telescope - unaided eye - Moon in planet - Earth

منبع: apod.nasa.gov

تله غبار پیرامون یک ستاره

در این عکس که توسط آرایه‌ی بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما (آلما) گرفته شده، "وی۱۲۴۷ شکارچی" را می‌بینیم، یک ستاره‌ی جوان و داغ که با حلقه‌ای پویا از گاز و غبار، به نام فرص پیراستاره‌ای، در میان گرفته شده. چنان چه اینجا می‌بینیم، این قرص دو بخش دارد: یک حلقه‌ی مواد در مرکز با لبه‌های واضح و آشکار، و یک ساختار هلالی تنُک‌تر در بخش بیرونی.

منطقه‌ی میان حلقه و هلال، که مانند نواری تیره دبده می‌شود گویا توسط سیاره‌ای جوان درست شده که با گردش یه دور ستاره، گاز و غبار درون قرص را سر راهش می‌روبد و کنار می‌زند. این سیاره در مسیرش به گرد ستاره‌ی میزبان، با حرکت خود مناطقی پرفشار را در در دو سمت مسیرش پدید می‌آورد، مانند یک کشتی که با پیشروی در آن، موج‌های کمانی پدید می‌آورد. این مناطق پرفشار می‌توانند سدهایی محافظ پیرامون مناطقی که سیاره‌ها در آنها ساخته می‌شود بسازند؛ ذرات غبار تا میلیون‌ها سال در این مناطق به دام می‌افتد و بدین ترتیب، فرصت و زمان کافی برای انباشته شدن و چگالش و رشد پیدا می‌کند.

وضوح عالی آلما به اخترشناسان امکان داد تا برای نخستین بار، ساختار پیچیده‌ی چنین تله‌ی گردابی غباری را بررسی کنند. این عکس نه تنها دامِ هلالی‌شکل غبار در لبه‌ی بیرونی آن نوار تیره را آشکار کرده، بلکه همچنین مناطقی با غبار افزون درون حلقه را هم نشان می‌دهد؛ این غبارهای افزوده می‌توانند نمایانگر یک دام غبار دیگر باشد که در مدار آن سیاره‌ی احتمالی به دام افتاده‌اند. این پیش‌بینی‌های شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای پیشین را تایید می‌کند.

به دام افتادن غبار یکی از فرآیندهاییست که می‌تواند راه حل یک مشکل بزرگ در نظریه‌های کنونی سیاره‌زایی باشد؛ در این مشکل گفته شده که ذرات پیش از آن که فرصت انباشت و رسیدن به اندازه‌ی یک خرده‌سیاره داشته باشند، به سوی ستاره‌ی مرکزی کشیده شده و نابود می‌شوند (مساله‌ی رانش شعاعی).

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
Atacama Large Millimeter/submillimeter Array - ALMA - V1247 Orionis - star - circumstellar disc - planet - bow wave - planet formation - planetesimal - radial drift problem

منبع: eso

گره کور خرچنگ

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
در این عکس که توسط تلسکوپ فضایی هابل ناسا گرفته شده نمایی از فرآیند یکی شدن دو کهکشان را می‌بینیم. این گره درهم پیچیده‌ی کیهانی به نام ان‌جی‌سی ۲۶۲۳ یا آرپ ۲۴۳ شناخته شده و با فاصله‌ی حدود ۲۵۰ میلیون سال نوری از زمین، در صورت فلکی خرچنگ جای دارد.

پیکره‌ی نامعمول و ویژه‌ی ان‌جی‌سی ۲۶۲۳ دستاورد یک برخورد و سپس ادغام دو کهکشان جداگانه است. رویارویی خشن میان آنها باعث شده ابرهای گازی درونشان فشرده و در هم آمیخته شود که این هم به نوبه‌ی خود جرقه‌ی ستاره‌زایی‌های آتشین را در آنها زده است.

مناطقی که این فعالیت‌های ستاره‌فشانی در آنها به راه افتاده مانند لکه‌هایی درخشان و آبی‌فام در تصویر دیده می‌شوند؛ آنها را می‌توان دسته دسته هم در مرکز و هم در دنباله‌های گاز و غباری که مانند دو نوار در دو سوی ان‌جی‌سی ۲۶۲۳ کشیده شده‌ مشاهده کرد.

این نوارها به نام دنباله‌های کشندی خوانده می‌شوند و از یک سر تا سر دیگر، حدود ۵۰ هزار سال نوری درازا دارند. انبوهی از ستارگان داغ و درخشان جوانِ این کهکشان در خوشه‌های ستاره‌ای به دنیا آمده‌اند- دستکم ۱۷۰ خوشه‌ی ستاره‌ای از این دست را می‌توان در ان‌جی‌سی ۲۶۲۳ شناسایی کرد.

ان‌جی‌سی ۲۶۲۳ در واپسین گام‌های ادغام به سر می‌برد. پیش‌بینی شده کهکشان خودمان، راه شیری هم سرانجام تا ۴ میلیارد سال دیگر با برخورد به همسایه‌ی بزرگش، کهکشان زن در زنجیر (آندرومدا) به چنین روزی بیفتد.

داده‌های باریک-باند و فروسرخی که به این تصویر افزوده شده ساختارهای بسیاری را در این جرم آشکار کرده است.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - ESA - Hubble Space Telescope - NGC 2623 - Arp 243 - constellation of Cancer - The Crab - star formation - tidal tail - star - stellar cluster - Milky Way - galaxy - Andromeda Galaxy - narrow-band - infrared

منبع: spacetelescope

جلوه‌های رنگین تاج جنوبی

در این تصویر که بخشی از آسمان در مرز شمالی صورت فلکی تاج جنوبی را در بر دارد، ابرهای آبی‌فام غبار و ستارگانی پرانرژی در فاصله‌ی کمتر از ۵۰۰ سال نوری را می‌بینیم.
این ابرهای غبار به گونه‌ای چشمگیر جلوی نور ستارگان دورتر از خود در کهکشان راه شیری را گرفته‌اند. ولی مجموعه‌ای خیره‌کننده‌ از سحابی‌های بازتابی به نام‌های ان‌جی‌سی ۶۷۲۶، ان‌جی‌سی ۶۷۲۷، و آی‌سی ۴۸۱۲ با پرتوهای آبی‌فام ویژه‌ی خود که دستاورد بازتاب نور ستارگان درخشان و آبی‌فام از روی ابرهای غبار کیهانی است در چشم‌انداز می‌درخشند.
این غبارها همچنین ستارگانی را پنهان کر ده‌اند که هنوز در گام پیدایش هستند و کامل نشده‌اند.
در سمت چپ، سحابی زردفام کوچک‌تر ان‌جی‌سی ۶۷۲۹ را می‌بینیم که به گرد ستاره‌ی جوان و متغیر "آر تاج جنوبی" پیچیده‌. درست زیر پای آن، کمان‌هایی برافروخته و پیچه‌هایی که از برخورد برون‌ریزی‌های ستارگان نوزاد برافروخته شده‌اند را می‌بینیم که به نام ویژه‌ی اجرام هربیگ-هارو شناخته شده‌اند.
پهنه‌ی درون این عکس حدود یک درجه را در آسمان می‌پوشاند که در فاصله‌ی برآوردی این منطقه‌ی ستاره‌زایی، هم‌ارز ۹ سال نوریست.

-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
star - Corona Australis - Southern Crown - Milky Way - reflection nebula - NGC 6726 - NGC 6727 - IC 4812 - NGC 6729 - variable star - R Coronae Australis - Herbig-Haro object

منبع: apod.nasa.gov

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه