‏نمایش پست‌ها با برچسب رخگرد. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب رخگرد. نمایش همه پست‌ها

چهره ماه در یک سال

این تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۵.۸ مگ)
آیا ماه کامل همیشه یکسان دیده می‌شود؟
نه. برای دیدن این تفاوت‌های اندک، این جدول تصویری از ۱۲ ماه را ببینید.
از بالا سمت چپ به پایین سمت راست، ماه‌های کامل یک سال را از نوامبر ۲۰۱۶ تا اکتبر ۲۰۱۷ در آسمان پاکستان می‌بینیم.
همه‌ی این ماه‌های پی در پی درست با یک مقیاس نشان داده شده‌اند، بنابراین بر خلاف "خطای دید"ی که هر شب از طلوع تا غروب ماه در آسمان به نظر می‌رسد، بزرگی ماه در این عکس‌ها واقعا با هم تفاوت داشته.
دلیل این تفاوت هم اینست که مدار ماه به گرد زمین دایره‌ای نیست و بنابراین فاصله‌اش از زمین تغییر می‌کند.
یک لکه‌ی تاریک روی بخش پایینی ماه کامل اوت ۲۰۱۷ دیده می‌شود- این سایه‌ی زمین است که در آن هنگام یک ماه‌گرفتگی پاره‌ای (جزیی) را پدید آورده بوده.
عکس‌ها به دلیل این که برخی پررنگ شده‌اند، با هم در رنگ نیز تفاوت دارند، ولی یک تغییر ظریف‌تر هم میان عکس‌ها دیده می‌شود که تنها اگر خوب دقت کنید متوجهش خواهید شد:
به نظر می‌رسد ماه به طور نوسانی وول می‌خورد. این پدیده "رخ‌گردی" نام دارد و اگر بخواهید آن را بهتر ببینید، می‌توانید به این تصویر پویا نگاه کنید که همه‌ی نوسان‌ها و وول خوردن‌های ماهانه‌ی قرص ماه را یکجا نشان می‌دهد.

-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
full moon - lunation - Pakistan - Moon Illusion - Moon - Earth - partial lunar eclipse - libration

منبع: apod.nasa.gov
برگردان: یک ستاره در هفت آسمان

فضاپیمای کاسینی یک اقیانوس سرتاسری زیر سطح انسلادوس یافته

* یک اقیانوس سرتاسری در زیر پوسته ی یخی انسلادوس، ماه کیوان که از نظر زمین شناسی فعال است پنهان شده. این یافته دستاورد بررسی تازه ایست که روی داده های فضاپیمای کاسینی ناسا انجام گرفته. 

پژوهشگران پی برده اند که تنها دلیل لَنگش (وول خوردن) بسیار اندکِ انسلادوس به هنگام چرخش به گرد کیوان می تواند این باشد که پوسته ی یخ‌زده ی بیرونی‌اش پایه ی استواری در درون آن ندارد، یعنی در زیر آن می بایست یک اقیانوس مایع وجود داشته باشد.

از این یافته چنین بر می آید که فواره هایی از بخار آب، ذرات یخ و مولکول های آلی ساده که فضاپیمای کاسینی بر روی ترَک های قطب جنوب انسلادوس دیده، از همین ذخیره ی گسترده ی آب مایع سرچشمه می گیرند. جزییات این پژوهش در این هفته، در نگارش برخطِ نشریه ی ایکاروس منتشر شده است.
نمودار ساختار درونی انسلادوس، ماه کیوان که یک اقیانوس مایع سرتاسری را میان پوسته ی یخی و هسته ی سنگی آن نشان می دهد. ضخامت لایه ها در این تصویر، در اندازه های واقعی نیستند. تصویر در اندازه ی بسیار بزرگ تر. اندازه ی بسیار بزرگ تر بدون نوشته
بررسی های گذشته روی داده های کاسینی نشانگر وجود پیکره ای عدسی-مانند از آب مایع زیر ناحیه ی قطب جنوب انسلادوس بود. ولی داده های گرانشی که کاسینی در چندین بار گذر از فراز قطب جنوب آن به دست آورده بود از این اندیشه پشتیبانی می کرد که این دریا به احتمال بسیار منطقه ای نیست و سرتاسری است. دستاوردهای تازه که با بهره از رشته شواهد جداگانه ای در عکس های کاسینی به دست آمده، سرتاسری بودن این دریا را تایید می کند.

پیتر توماس، یکی از اعضای گروه تصویربرداری کاسینی از دانشگاه کورنل در ایتاکای نیویورک، و نویسنده ی اصلی این پژوهش می گوید: «این مساله ی دشواری بود که نیاز به سال ها مشاهده، و محاسبه های گوناگون داشت، ولی اکنون دیگر از بابتش مطمئن شده ایم.»

دانشمندان کاسینی عکس های ۷ سال گذشته ی این فضاپیما -که از ۲۰۰۴ تاکنون در مدار کیوان است- را بررسی کردند. آنان به کمک صدها تصویر، نقشه ی دقیقی از جایگاه ساختارهای انسلادوس -بیش از همه، دهانه ها- تهیه کردند تا تغییراتی که در چرخش این ماه رخ می داد را با دقتی بی‌اندازه بسنجند.

این دانشمندان از روی این سنجش ها دریافتند که انسلادوس به هنگام گردش دور کیوان، دچار یک لَنگش جزیی ولی محسوس و سنجش‌‎پذیر می شود. از آن جایی که این ماه یخی یک کره ی کامل نیست -و از آن جایی که در بخش های گوناگون مدارش به گِرد کیوان، کمی سریع تر یا کندتر می شود- هنگامی که می چرخد اندکی توسط کیوان به پس و پیش می لرزد.

آنان این لنگش که به نام رُخ‌گردی (libration) شناخته می شود را با مدل های گوناگونی از ساختار درونی احتمالی انسلادوس شبیه سازی کردند، از جمله مدلی که در آن، از پوسته تا هسته ی انسلادوس یخ زده بود.

متیو تیسکارنو، یکی از دانشمندان همکار ماموریت کاسینی در بنیاد ستی (SETI) در مانتین ویوی کالیفرنیا می گوید: «اگر سطح و هسته یکپارچه و سخت بودند، هسته به قدری "وزن خشکه" (dead weight) تولید می کرد که لنگش ماه بسیار کمتر از چیزی می شد که بتوان آن را دید و سنجید. تیسکارنو که یکی از نویسندگان این پژوهش است می افزاید: «این ثابت می کند که یک لایه ی مایع سرتاسری سطح انسلادوس را از هسته اش جدا کرده.»

هنوز نمی دانیم چه سازوکارهایی جلوی یخ زدن اقیانوس درونی انسلادوس را گرفته. توماس و همکارانش چند انگاره برای بررسی های آینده پیشنهاد داده اند که شاید بتواند گره از این راز بگشاید، از جمله این احتمال شگفت آور که ممکن است نیروهای کِشندی ناشی از گرانش کیوان، درون انسلادوس را بسیار بیش از آنچه که تاکنون پنداشته می شد گرم می کنند.
این تصویر از پیوند ۲۸ عکس درست شده که کاسینی در سال ۲۰۰۸ به هنگام گذشتن از کنار انسلادوس گرفته بود. تصویر بزرگ تر
یکی دیگر از نویسندگان به نام کارولین پورکو که رهبر گروه تصویربرداری کاسینی در بنیاد دانش فضایی (SSI) در بولدر کلرادو، و پژوهشگر میهمان در دانشگاه برکلی کالیفرنیا است نیز می گوید: «این یک گام بزرگ فراتر از هر آن چیزیست که تاکنون درباره ی این ماه دریافته ایم، و نشانگر دستاوردهای ژرفییست که با کمک فضاپیماهای مدارگرد دیرپا پیرامون سیاره های دیگر می توانیم به دست آوریم. کاسینی در این مورد نمونه بوده است.»

گشودن گره از رازهای انسلادوس یکی از دستاوردهای بزرگ ماموریت درازمدت کاسینی در سامانه ی کیوان بوده. نخستین بار در سال ۲۰۰۵ بود که دانشمندان نشانه هایی از توده ابرهای یخی این ماه را دیدند، و در پی آن فواره هایی از مواد یافته شد که از ترَک های گرم نزدیک قطب جنوبش بیرون می زدند. این دانشمندان در سال ۲۰۱۴ به شواهدی نیرومند از وجود یک دریای منطقه ای [زیر سطح انسلادوس] دست یافتند، و به تازگی در همین سال ۲۰۱۵ هم یافته هایی را منتشر کردند که نشان می داد فعالیت هایی آب‌گرمایی (هیدروترمال) در کف این دریا جریان دارد.

کاسینی قرار است در روز ۲۸ اکتبر، با گذر از فاصله ی ۴۹ کیلومتری سطح انسلادوس، ژرف ترین شیرجه ی سرتاسر ماموریتش را به درون فواره های یخی انسلادوس بزند.


واژه نامه:
ocean - crust - Saturn - moon - Enceladus - NASA - Cassini mission - wobble - organic molecule - liquid water - Icarus - Peter Thomas - Cornell University - crater - libration - core - Matthew Tiscareno - SETI Institute - tidal force - planet - Carolyn Porco - Space Science Institute - SSI - icy plume - south pole - hydrothermal activity - crust

منبع: nasa

درون "ستاره مرگ" زنده است!

هر چه که به میماس خورده نزدیک بوده آن را نابود کند. چیزی که از این برخورد به جا مانده یکی از بزرگ ترین دهانه های برخوردی روی یک از کوچک ترین ماه های سیاره ی کیوان (زحل) است. این دهانه که به افتخار سر ویلیام هرشل، یابنده ی میماس در سال ۱۷۸۹، گودال هرشل نامیده شده، حدود ۱۳۰ کیلومتر قطر دارد و در تصویری که اینجا می بینید به خوبی نمایان است.
این تصویر در اندازه ی کمی بزرگ تر
نیروی گرانش سطحی که از جرم اندکِ میماس تولید می شود به اندازه ای هست که یک پیکره ی کروی به آن بدهد ولی آنقدر کم توان نیز هست که شکل گیری چنین ساختارهای سطحی نسبتا بزرگی را بر روی آن امکان پذیر سازد، ساختاری که نمایی همچون "ستاره ی مرگ" در رشته داستان های جنگ ستارگان را به میماس داده.
میماس عمدتا از آب یخ زده درست شده با مقداری سنگ. بنابراین رواست که آن را یک گلوله برفی گل آلود بزرگ بنامیم.
تصویری که اینجا می بینید در اوت ۲۰۰۵، به هنگام گذشتن فضاپیمای روباتیک کاسینی از کنار میماس گرفته شده. این فضاپیما هنوز هم سرگرم گشت و گذار در مدار سیاره ی کیوان است.

یک پژوهش تازه که بر روی وول خوردن ها و رُخ‌گردی های نامعمول میماس انجام گرفته نشان می دهد که احتمالا این ماه یک اقیانوس آب مایع در درونش پنهان کرده است.
دانشگاه کورنل درین باره به رسانه ها گفت: «میزان جابجایی و حرکت به پس و پیشِ میماس نشان می دهد که ساختار درونی آن یکسان و یکدست نیست. این وول خوردن ها می توانند چندین دلیل داشته باشد: پیکره ی ناهمگون خود میماس، یک هسته ی سنگی در مرکز، یا وجود یک اقیانوس در زیر پوسته ی یخی آن.»
برای گره گشایی از این راز، کاسینی باید چند بار دیگر از کنار میماس بگذرد و داده های بیشتری درباره اش گرد آورد. پژوهشنامه ی کامل درین باره را در نشریه ی ساینس بخوانید.

واژه نامه:
Mimas - impact crater - Saturn - moon - crater - Herschel - Sir William Herschel - snowball - spacecraft Cassin - liquid water - core - sub-surface ocean - shell - Cornell University -

منبع: apod.nasa.gov

یک ماه قمری

چهره ی ماه هر شب تغییر می کند.
این تصویر متحرک که از دسته نماهای پی در پی درست شده، تغییرات ماه ما را در طول یک ماه‌گرد ("ماه قمری" یا لیبراسیون، یک چرخه ی کامل گردش ماه به گرد زمین) نمایش می دهد.
با چرخش ماه به دور زمین، نیمه ای از آن که توسط نور خورشید روشن شده، نخست پدیدار شده و کم کم بخش بیشتری از آن دیده می شود تا به بیشترین میزان برسد؛ سپس دوباره رو به کاهش می‌گذارد تا ناپدید شود.
ماه همیشه یک نیمه اش رو به زمین است. ولی اندازه ی ظاهری آن کمی تغییر می کند، و یک لنگش اندک که به نام رُخگرد* خوانده می شود نیز همچنان که مدار بیضیوی‌اش را می پیماید در آن قابل تشخیص است. در طی این چرخه، نور خورشید از زاویه های مختلفی از سطح ماه باز می تابد و از همین رو، عوارض گوناگون سطح آن را به شکل های گوناگون روشن می کند (تصویر کوچک روبرو - انیمیشن). یک چرخه ی کامل گردش ماه به دور زمین حدود 29.5 روز به طول می‌انجامد، کمی کمتر از یک "ماه تقویم".
----------------------
* رخگرد: حرکت رقصی - جنبش نوسان‌مانند ماه که مشاهده ی قسمتی از سطح پنهان ماه را گردادگرد لبه ی قرص آن، برای بیننده ی زمینی ممکن می سازد. (منبع: فرهنگ اخترشناسی - مهرداد سرمدی)

واژه نامه:
Moon - time-lapse - lunation - lunar cycle - Earth - Sun - libration - elliptical orbit - month

منبع: apod.nasa.gov

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه