‏نمایش پست‌ها با برچسب پلوتو. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب پلوتو. نمایش همه پست‌ها

پلوتو از نظر زمین شناسی یک دنیای زنده است

* یافته‌های تازه درباره‌ی تپه‌های ماسه‌ای پلوتو نشان می‌دهد که این سیاره‌ی کوتوله زمین‌شناسی و هوایی بسیار پویاتر از آنچه می‌پنداشتیم دارد؛ با بادهایی که در جو تنُک و چندلایه‌ی آن می‌وزند و به دگرگونی چشم‌اندازهای آن کمک می‌کنند.
تلماسه‌های دشت اسپوتنیک. بخش بالای تصویر کوه‌هایی را نشان می‌دهد که این دشت را در بر گرفته‌اند. تصویر بزرگ‌تر- بسیار بزرگ‌تر (۳ مگ)
این تپه‌های ماسه‌ای (تلماسه‌ها) که نزدیک کوه‌های پیرامون دشت اسپوتنیک یافته شده‌اند، از دید زمین‌شناختی بسیار جوان به نظر می‌آیند، با بازه‌های سنی در اندازه‌ی چند دهه یا چند سده.

دانشمندان گروه نیوهورایزنز ناسا این تپه‌ها که با فاصله‌های برابر در سطح پلوتو پدید آمده‌اند را در عکس‌هایی یافتند که فضاپیمای نیوهورایز در سال ۲۰۱۵ با گذر از کنار این سیاره‌ی کوتوله گرفته و به زمین فرستاده بود. به نظر می‌رسد این تپه‌ها از ذرات متان یخ‌زده، به کوچکی دانه‌های شن درست شده‌اند. این دانه‌ها توسط بادهایی که از کوه‌های نزدیک می‌وزد چنین آرایشی گرفته شده‌اند.

باد می‌تواند در فرآیندی به نام بادروبی این تلماسه‌ها را پدید بیاورد. در این فرآیند، باد می‌تواند ته‌نشست‌ها (رسوبات) را از سطح کَنده، و آنها را با پراندن، چرخاندن، و لغزاندن جابجا کنند. ولی بادهای پلوتو به اندازه‌ی کافی نیرو ندارند که بتوانند به تنهایی این دانه‌ها را از سطح جدا کند. فرآیند فرازش (تصعید، تبدیل یکراستِ جامد به گاز، بدون گذشتن از گام مایع) هم می‌تواند با سست کردن و آزاد کردن ذرات ته‌نشستی که باد آورده و به یخ چسبیده‌اند چنین تلماسه‌هایی بسازند.

جفری مور، دانشمند مرکز پژوهشی ایمز ناسا و یکی از نویسندگان نخستین پژوهشنامه‌ای که درین باره منتشر شد می‌گوید: «الگوی تکرارشونده‌ی خیره‌کننده‌ای که در این بخش از دشت اسپوتنیک می‌بینیم بی‌شک مانند الگوی تلماسه‌ای است. ولی می‌تواند الگوی "فرسایش فرازشی" (تصعیدی)، و یا دستاورد آمیزه‌ای از جابجا شدن ذرات و فرسایش فرازشی نیز باشند.»

وجود سازندهای تلماسه‌ای جوان در پلوتو به ما می‌گوید که همه‌ی این سامانه‌های پیچیده در پویایی (دینامیک) این سیاره‌ی کوتوله نقش دارند. داده‌های نیوهورازنز سطحی با زمین‌شناسی پرجنب و جوش را نشان می‌دهد که گفتگوهای دامنه‌داری را در جامعه‌ی علمی به راه انداخته.

مور می‌گوید: «پژوهش‌های بیشتر می‌تواند در یافتن ریشه‌ی این سازندها به ما کمک کند.» وی می افزاید آنها هر چه باشند دیگر روشن شده که پلوتو یکی از شگفت‌انگیزترین و پیچیده‌ترین اجرام در سامانه‌ی خورشیدی ماست.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
dune - Pluto - dwarf planet - Sputnik Planitia - formation - New Horizon - methane - eolian transport - sediment - sublimation - Jeffery Moore - Ames Research Center - Silicon Valley - Science - sublimation erosion - solar system

منبع: nasa

آیا پلوتو از پیوند یک میلیارد دنباله‌دار درست شده؟

* پلوتو شاید در قلبش یک دنباله‌دار غول‌پیکر پنهان کرده باشد.

پژوهشگران نظریه‌ی تازه‌ای برای پیدایش سیاره‌ی کوتوله‌ی پلوتو ارایه کرده‌اند. این نظریه در پی بررسی دقیق هامونه یا دشت اسپوتنیک پیشنهاد شده، یخچالی گسترده از یخ نیتروژن که نیمه‌ی سمت چپ "قلب" پرآوازه‌ روی سطح پلوتو را ساخته است.
هامونه یا دشت اسپوتنیک، یخچالی گسترده از یخ نیتروژن است که نیمه‌ی سمت چپ "قلب" پلوتو را ساخته. اندازه‌ی بزرگ‌تر
کریس گلن از بنیاد پژوهش جنوب باختر (SwRI) در سن آنتونیو می‌گوید: «ما یک سازگاری فریبنده میان مقدار نیتروژن برآورد شده‌ی درون این یخچال با مقدار نیتروژنی یافتیم که اگر پلوتو از انباشتگی حدود یک میلیارد دنباله‌دار یا دیگر اجرام کمربند کویپر درست شده بود باید می‌داشت؛ اجرامی با همنهش شیمیایی همسان با دنباله‌دار ۶۷پی که فضاپیمای روزتا آن را مدتی بررسی می‌کرد.» (کمربند کویپر حلقه‌ای از اجرام یخ‌زده در آن سوی مدار نپتون است و پلوتو بزرگ‌ترین ساکن آن شناخته می‌شود).

فضاپیمای روزتای سازمان فضایی اروپا از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ در مدار دنباله‌دار ۶۷پی/چوریموف-گراسیمنکو بود و یک سطح‌نشین به نام فیله را نیز به سوی آن فرستاد که نخستین فرود نرم را بر سطح یک دنباله‌دار انجام داد.

گلن و همکارش، هانتر ویت، این نظریه‌ی تازه درباره‌ی پیدایش پلوتو را پس از بررسی داده‌های روزتا و داده‌های فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا، که در ژوییه‌ی ۲۰۱۵ از کنار پلوتو گذشت پیشنهاد کردند.

آنها در این پژوهش تازه همچنین نتیجه‌گیری‌هایی درباره‌ی روند دگرگونی پلوتو انجام دادند. پژوهشنامه‌ی این دانشمندان روز چهارشنبه، ۲۳ می در نگارش برخط نشریه‌ی ایکاروس منتشر شده.

گلن می‌گوید: «پژوهش‌های ما نشان می‌دهد که ساختار شیمیایی آغازین پلوتو یادگار و میراث قطعه‌های دنباله‌داری، و دستاورد دگرگونی‌های شیمیایی توسط آب مایع است، حتی شاید در یک اقیانوس زیرزمینی.»

گلن و ویت ادعا ندارند که ریشه‌ی قطعی پلوتو را یافته‌اند؛ به گفته‌ی این دو، یک "مدل خورشیدی" که در آن، پلوتو از پیوند اجرام یخی سرد با همنهشی نزدیک‌تر به همنهش خورشید پدید آمده هم هنوز پابرچاست.

گلن می‌گوید: «ما بهره از شیمی به عنوان یک ابزار کارآگاهی، می‌توانیم رد برخی از ویژگی‌هایی که امروزه روی پلوتو می‌بینیم را گرفته و به فرآیندهای پیدایش آن در روزگاران دور برسیم.»

روزتا ماموریت خود را در سپتامبر ۲۰۱۶ با برخوردی برنامه‌ریزی شده به سطح دنباله‌دار ۶۷پی به پایان رساند. ولی نیوهورایزنز هنوز کارهای بسیاری برای انجام دادن دارد. این فضاپیمای ناسا اکنون در راه رسیدن به یک جرم کوچک کمربند کویپر به نام ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹ (با نام غیررسمی "اولتیما ثولی") است. گذر از کنار این جرم در ۱ ژانویه‌ی ۲۰۱۹، در فاصله‌ی حدود ۱.۶ میلیارد کیلومتری پلوتو انجام خواهد شد.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Pluto - dwarf planet - Sputnik Planitia - nitrogen - glacier - comet - Kuiper Belt - 67P - Rosetta - Chris Glein - Southwest Research Institute - SwRI - San Antonio - European Space Agency - Comet 67P/Churyumov-Gerasimenko - lander - Philae - Neptune - Hunter Waite - NASA - New Horizons - Icarus - cometary - liquid water - solar model - 2014 MU69 - Ultima Thule

منبع: Space.com

همه سیاره‌های منظومه خورشیدی را می توان بین زمین و ماه جای داد

* می‌دانستید همه‌ی سیاره‌های سامانه‌ی خورشیدی را می‌شود در فاصله‌ی میانگین بین زمین و ماه جا داد به گونه‌ای که این فضا را کامل پر کنند؟
این ادعای جالب که ما هم تاکنون آن را نشنیده بودیم، نخست با ارایه‌ی تصویر بالا در تارنمای ردیت مطرح شد و از همین رو بر آن شدیم تا آن را از نظر ریاضی بسنجیم. برای این کار از داده‌های درون Solar System Fact Sheets ناسا کمک گرفتیم که اندکی با داده‌های پیوند ردیت تفاوت داشت ولی به اندازه‌ی کافی به آن نزدیک بود تا سنجشی معتبر انجام شود.

قطر میانگین سیاره‌ها به کیلومتر:
تیر (عطارد): ۴,۸۷۹
ناهید: ۱۲,۱۰۴
بهرام (مریخ): ۶,۷۷۱
مشتری: ۱۳۹,۸۲۲
کیوان (زحل): ۱۱۶,۴۶۴
اورانوس: ۵۰,۷۲۴
نپتون: ۴۹,۲۴۴
جمع کل: ۳۸۰,۰۰۸

میانگین فاصله‌ی زمین تا ماه برابر با ۳۸۴,۴۰۰ کیلومتر است، پس ۴,۳۹۲ کیلومتر زیاد می‌آید.

حالا با این فاصله‌ی افزوده چکار کنیم؟ روشن است که می‌توانیم پلوتو با قطر حدود ۲,۳۰۰ کیلومتر را در آن جا دهیم [پلوتو یک سیاره‌ی کوتوله است-م]. می‌ماند ۲,۰۹۲ کیلومتر دیگر که آن را هم می‌شود با یک سیاره‌ی کوتوله‌ی دیگر پر کرد (البته نه اریس، زیرا قطرش حدود ۲,۳۹۷ کیلومتر است که بزرگ‌تر از این جای خالیست).

موتور محاسباتی ولفرم-آلفا می‌تواند به طور خودکار برای شما این برآورد را انجام دهد: قطر کل سیاره‌ها. هر چند که در این برآورد، زمین هم در نظر گرفته شده.

--------------------------------------------
تلگرام و توییتر یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
infographic - Reddit - planet - Solar System - Earth - Moon - NASA - Solar System Fact Sheets - Diameter - Mercury - Venus - Mars - Jupiter - Saturn - Uranus - Neptune - Pluto - dwarf planet - Eris - Wolfram-Alpha -

منبع: universetoday

سیاره کوتوله‌ای که هم ماه دارد و هم حلقه!

* اخترشناسان یک حلقه به گرد هائومیا یافته‌اند، یک سیاره‌ی کوتوله که ۲ میلیارد کیلومتر دورتر از پلوتو است. این دورترین حلقه‌ایست که تاکنون در سامانه‌ی خورشیدی یافته شده.

آلن استرن از بنیاد پژوهشی جنوب باختر در بولدر کلرادو می‌گوید: «این یک کشف برجسته و بسیار هیجان‌انگیز است.»
برداشت هنری از هائومیا، سیاره‌ی کوتوله‌ی حلقه‌دار و تخم مرغی-شکل [یک ستاره در هفت آسمان: نمی‌دانم به چه دلیل در این عکس هیچ یک از ماه‌های هائومیا به تصویر کشیده نشده]
تا همین چندی پیش، تنها حلقه‌های شناخته شده، حلقه‌های سیاره‌های غول‌پیکری مانند کیوان بود. ولی در سال ۲۰۱۳، اخترشناسان دو حلقه به گرد چاریکلو یافتند، یک تکه سنگ شگفت‌انگیز به پهنای حدود ۲۵۰ کیلومتر میان مدارهای کیوان و اورانوس [خبرش را خواندید: * غافلگیری ستاره‌شناسان: کشف یک سیارک حلقه‌دار!]

همچنین احتمال می‌رود کایرون، یکی از همسایه‌های چاریکلو هم حلقه داشته باشد.

اکنون اخترشناسان یک حلقه هم در آن سوی نپتون یافته‌اند. خوزه-لوییس اورتیز و پابلو سانتوس-سان از بنیاد اخترفیزیک اندلس در گرانادای اسپانیا، در روز ۲۱ ژانویه‌ی همین امسال به همراه همکارانشان، گذشتن سیاره‌ی کوتوله‌ی هائومیا را از برابر یک ستاره‌ی سرخ کم‌نور مشاهده کردند. در کل، ۱۲ تلسکوپ در ۶ کشور اروپایی این "ستاره‌گرفتگی" را پی گرفتند.

مدت زمانی که گرفتگی به درازا کشید، شکل و اندازه‌ی هائومیا را نشان می‌داد. ولی پیش و پس از کنار رفتن کامل از جلوی ستاره، بخشی از نور ستاره توسط حلقه‌ای که به گرد استوای هائومیا بود پوشیده شد. سانتوس-سان می‌گوید: «این به راستی ما را شگفت‌زده کرد.» پهنای این حلقه ۷۰ کیلومتر است و حدود ۲۲۹۰ کیلومتر از مرکز هائومیا فاصله دارد.

چرخشی مانند فرفره
ویلیام مک‌کینان، از دانشگاه واشنگتن در سن‌لوییس میسوری می‌گوید: «باور نکردنیست. این یک کشف بسیار بزرگ است.»

وی می‌گوید ویژگی‌های نامعمولِ بسیاری که هائومیا دارد می‌تواند سرنخی درباره‌ی این که این سیاره‌ی کوتوله در همان آغاز چگونه حلقه‌دار شده به ما بدهد. این دنیای دوردست پیکره‌ای تخم مرغ-مانند دارد که می تواند دستاورد چرخش سریع آن باشد. هائومیا هر دور چرخش به گرد محورش را در ۳ ساعت و ۵۵ دقیقه کامل می‌کند، در حالی که سیاره‌ی کوتوله‌ی پلوتو که تقریبا به طور کامل کروی است، هر ۶.۴ روز زمینی یک بار به گرد خود می‌چرخد. اگر کسی روی استوای هائومیا باشد، در هر ۲۴ ساعت ۶ بار طلوع و ۶ بار هم غروب خورشید را خواهد دید. این جرم همچنین دو ماه کوچک به نام‌های هی‌یاکا و ناماکا هم دارد.

به گمان مک‌کینان، همه‌ی این ویژگی‌ها به هم ربط دارند. وی فکر می‌کند احتمالا در گذشته یک جرم بزرگ به هائومیا برخورد کرده که هم باعث چرخش [سریع] آن شده و هم آوارهایی پدید آورده بوده که اکنون حلقه و ماه‌هایش را ساخته‌اند.

این برخود می‌تواند یک پدیده‌ی دیگر را هم توضیح دهد: چندین جرم دیگر وجود دارد که تقریبا در همان مسیر هائومیا به گرد خورشید می‌گردند و با داشتن آب یخ‌زده روی سطحشان، همنهشی (ترکیبی) همسان با آن دارند. آنها همگی می‌توانند یادگار همان برخورد آغازین باشند.
برداشت هنری از هائومیا، سیاره‌ی کوتوله‌ی حلقه‌دار و تخم مرغی-شکل. اگر ویدیو اینجا اجرا نشد می‌توانید آن را در تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید
[یک ستاره در هفت آسمان: نمی‌دانم به چه دلیل در این ویدیو هیچ یک از ماه‌های هائومیا به تصویر کشیده نشده]
دنیاهای درخشان تازه
اورتیز و سانتوس-سان هم دریافته‌اند که هائومیا کمی بزرگ‌تر از چیزیست که پنداشته می‌شد: در پهن‌ترین بخش، قطری برابر با قطر پلوتو دارد که بزرگ‌ترین جرمِ شناخته شده‌ در آن سوی نپتون است. ولی در باریک‌ترین بخش، قطرش تنها به ۱۰۲۵ کیلومتر می‌رسد که از نصف قطر پلوتو هم کمتر است.

همچنین چگالی هائومیا بسیارکمتر از برآورد پیشین است و همنهش و ساختاری مانند پلوتو دارد. هر دوی آنها به طور عمده سنگی‌اند و با لایه‌ای از آب یخ در بر گرفته شده‌اند. و نیز هر دو درخشانند- آنها نیمی از نوری که به سطحشان می‌تابد را بازمی‌تابانند.

استرن می‌گوید همه‌ی این ویژگی‌ها می‌توانند از هائومیا نامزدی خوب برای دیدار پژوهشیِ فضاپیمایی مانند نیوهورایزنز ناسا که در سال ۲۰۱۵ از کنار پلوتو گذشت بسازند.

در حقیقت، نیوهورایزنز همین تازه جستجویش برای یافتن حلقه پیرامون ده‌ها جرم دوردست را آغاز کرده. استرن که پژوهشگر اصلی ماموریت نیوهورازنز است می‌گوید: «چیزی که می‌خواهیم بدانیم اینست که آیا این حلقه‌ها پدیده‌هایی کمیابند یا معمول؟»

مسیر این فضاپیما رو به هائومیا نیست که بخواهد آن را بررسی کند، ولی استرن می‌گوید می‌توانیم کاوشگری را به سوی آن بفرستیم: «این جرم با داشتن پیکره‌ای تخم مرغی، یک حلقه و دو ماه، می‌تواند جایی بسیار شگفت‌انگیز برای بازدید باشد.»

پژوهش این دانشمندان در نشریه‌ی نیچر منتشر شده است.

-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
ring - Haumea - Pluto - solar system - Alan Stern - Southwest Research Institute - Boulder - Colorado - planet - Saturn - Chariklo - Uranus - Chiron - Neptune - José-Luis Ortiz - Pablo Santos-Sanz - Institute of Astrophysics of Andalusia - Granada - Spain - dwarf planet - constellation Boötes - European - eclipse - star - top - William McKinnon - Washington University - St Louis - Missouri - Earth - equator - water ice - reflect - NASA - New Horizons - Nature

منبع: newscientist

سطح تیغه‌ای پلوتو

در این تصویر نمای نزدیک، چشم‌اندازی از سطح تیغه‌ای پلوتو را می‌بینید که فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا در ژوییه‌ی ۲۰۱۵، به هنگام گذشتن از کنار این دنیای دوردست به تصویر کشیده بود.
این بافت شگفت‌انگیز پوشیده از زمین‌چهرهایی دندانه‌ای به بلندی یک آسمانخراش است که تقریبا به طور کامل از یخ متان درست شده‌ و در بلندی‌های نزدیک استوای پلوتو جای دارند.
این پشته‌های بلند و چاقو-مانند که سایه‌هایی چشمگیر روی سطح انداخته‌اند، به نظر می‌رسد دستاورد فرآیند فرازِش (تصعید) باشند. در این فرآیند، یخ‌های فشرده و چگالیده‌ی متان در دوره‌های زمین‌شناختی گرم پلوتو، بدون گذر از فاز مایع، یکراست به گاز متان تبدیل می‌شوند.
روی زمین هم فرآیند فرازِش می‌تواند زمینه‌هایی تیغه-مانند از ورقه‌های یخی را در جاهایی مانند فلات‌های بلند رشته کوه آند پدید بیاورند که به نام ستون‌های کنگره‌ای (penitentes) شناخته می‌شوند. این ساختارهای تیز بر روی زمین از آب یخ‌زده درست شده‌اند و بلندی بیشترشان به تنها چند متر می‌رسد.

--------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه‌نامه:
Pluto - Bladed Terrain - New Horizons - landform - methane - equator - sublimation - liquid phase - planet - Earth - plateau - Andes - penitente

منبع: apod.nasa.gov

هدف بعدی نیوهورایزنز جالب‌تر از پیش شد

* آیا هدف بعدی فضاپیمای نیوهورایزنز می‌تواند در واقع "دو تا" باشد؟

دانشمندان ماموریت نیوهورایزنز با جستجو در داده‌های تازه به دست آمده از این جرم دوردست کمربند کوییپر که به نام ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹ خوانده شده و نیوهورایزنز در ۱ ژانویه‌ی ۲۰۱۹ از کنارش خواهد گذشت، در پی یافتن همین پرسشند. این گذر که ۱.۶ میلیارد کیلومتر دورتر از پلوتو انجام خواهد شد، دوردست‌ترین نمونه در تاریخ کاوش‌های فضایی خواهد بود.
برداشت هنری از ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹، جرم کمربند کوییپر (کی‌بی‌او) که هدف بعدی گذرِ نیوهورایزنز است. اینجا یکی از احتمال‌ها برای ام‌یو۶۹ -کره‌وارِ پخت کشیده- به تصویر در آمده؛ احتمالی که یر پایه‌ی رصدهای تلسکوپی روز ۱۷ ژوییه،ی ۲۰۱۷ در پاتاگونیای آرژانتین داده شده. اندازه‌ی بزرگ‌تر
این جرم کمربند کوییپر (کی‌بی‌او) که ۶.۵ میلیارد کیلومتر از زمین دورتر است، در ۱۷ ژوییه‌ی ۲۰۱۷ از برابر یک ستاره گذشت. دانشمندان نیوهورایزنز در آن روز چند تلسکوپ در پاتاگونیای آرژانتین که در جای مناسبی برای دیدن این رویداد بودند را در زمان مناسب به کار گرفتند تا سایه‌ی زودگذر این جرم راببینند -رویدادی که به نام فروپوشانی (اختفا) شناخته می‌شود- و توانستند داده‌های ارزشمندی گرد آورند که به برنامه‌ریزان این گذر در تعیین مسیر فضاپیما و سنجش اندازه، شکل، مدار، و محیط پیرامون ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹ کمک خواهد کرد.

اعضای گروه بر پایه‌ی داده‌های به دست آمده از این فروپوشانی می‌گویند ام‌یو۶۹ احتمالا نه یک جرم گردِ، بلکه "کره‌وار پخت بسیار کشیده"، یا حتی چه بسا یک جرم دوتایی است. این پیکره‌ی شگفت‌آور اخترشناسان را به این فکر انداخته که این جرم شاید هم دو جرم باشد که یا با فاصله‌ی بسیار کم به گرد هم در چرخشند، یا چه بسا با هم تماس دارند -چیزی که به عنوان یک دوتایی نزدیک یا پرماسی (تماسی) شناخته می‌شود. شاید هم آنها یک جرمِ تنها را دیده‌اند که یک تکه‌ی بزرگ از آن جدا شده. اندازه‌ی ام‌یو۶۹ یا همنهش ساختار آن را نیز می‌‌توان از این داده‌ها به دست آورد. به نظر می‌رسد کشیدگی ام‌یو۶۹ چندان بزرگ‌تر از ۳۰ کیلومتر نیست، و اگر یک دوتایی باشد، قطر هر یک حدود ۱۵-۲۰ کیلومتر است.

آلن استرن، پژوهشگر اصلی نیوهورایزنز از بنیاد پژوهش جنو باختر (SwRI) در بولدر کلرادو می‌گوید: «این یافته‌ی تازه بسیار چشمگیر است. شکل ام‌یو۶۹ واقعا برانگیزاننده است، و می‌تواند به معنای‌ یک "نخستین" دیگر برای نیوهورایزنز باشد- یک جرم دوتایی در کمربند کوییپر. نتایج این فروپوشانی نمی‌توانست مرا شادتر از این کند، [چیزی] که نوید یک گنج بادآورد در این گذر را می‌دهد.»
برداشت هنری از ۲۰۱۴ ام‌یو۶۹، جرم کمربند کوییپر (کی‌بی‌او) که هدف بعدی گذرِ نیوهورایزنز است. اینجا یکی دیگر از احتمال‌ها برای ام‌یو۶۹ -دوتایی بودن آن- به تصویر در آمده؛ احتمالی که یر پایه‌ی رصدهای تلسکوپی روز ۱۷ ژوییه،ی ۲۰۱۷ در پاتاگونیای آرژانتین داده شده و بر پایه‌ی آن، ام‌یو۶۹ می‌تواند یک دوتایی نزدیک، و یا جرمی که تکه‌ی بزرگی از آن جدا شده باشد. اندازه‌ی بزرگ‌تر
فروپوشانی ۱۷ ژوییه که این داده‌ها از آن به دست آمد سومین مورد از دسته رصدهای بلندپروازانه‌ی فروپوشانی برای نیوهورایزنز بود. دانشمندان با بهره از داده‌های تلسکوپ فضایی هابل و ماهواره‌ی اروپایی گایا جای دقیقی از سطح زمین که ام‌یو۶۹ باید بر آن می‌انداخت را سنجیده و تعیین کردند. استرن می‌افزاید: «هر دوی این تلسکوپ‌های ماهواره‌ای در پیروزیِ همه‌ی این چالش‌های فروپوشانی‌ نقشی کلیدی داشتند.»

مارک بویی، یکی از پژوهشگران نیوهورایزنز که این چالش‌های رصدی را رهبری می‌کرد می‌گوید: «این نتایج گیج‌کننده و هیجان‌انگیز از پیش برای برنامه‌ریزی ماموریت ما نتایجی کلیدی بوده‌اند، ولی اکنون به رازهای مربوط به این دیدار ام‌یو۶۹ با نیوهورایزنز که تا کمتر از ۱۷ ماه دیگر رخ خواهد داد افزوده شده.»
چشمک زدن یک ستاره‌ی بی‌نام در اثر گذشتن ام‌یو۶۹ از برابر آن در ۱۷ ژوییه‌ی ۲۰۱۷. پدیده‌ای که به نام فروپوشانی یا اختفا شناخته می‌شود.
-------------------------------------------
کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - New Horizons - Kuiper Belt - KBO - 2014 MU69 - Pluto - Earth - star - Patagonia - Argentina - occultation - spheroid - football - binary - contact binary - Alan Stern - Southwest Research Institute - SwRI - Boulder - Colorado - Hubble Space Telescope - European Space Agency - Gaia satellite - Marc Buie

منبع: nasa

ویدیوهای تازه از پرواز بر فراز کوه‌ها و دشت‌های پلوتو و شارون

 اگر ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در فیسبوک و یا در کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید
دو سال پیش، در ژوییه‌ی ۲۰۱۵، فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا نخستین عکس‌های نمای نزدیک پلوتو و ماه‌هایش را به زمین فرستاد- عکس‌هایی شگفت‌انگیز که بسیاری را برانگیخت تا حسی که پرواز بر فراز سطح یخ‌زده‌ی این دنیای دوردست به انسان می‌دهد را تجربه کنند.

اکنون دانشمندان ماموریت نیوهورایزنز با به کار بردن داده‌های واقعی نیوهورایزنز و مدل‌های دیجیتالی فرازا (ارتفاع) از پلوتو و بزرگ‌ترین ماهش، شارون، فیلم‌هایی از پرواز بر فراز آنها ساخته‌اند که چشم‌اندازهای نویی از بسیاری از ساختارهای شگفت‌انگیزِی که یافته شده و بینش‌های ما درباره‌ی سامانه‌ی پلوتو را دگرگون کرده‌اند برایمان فراهم می‌کند- آن هم از دیدگاهی نزدیک‌تر از حتی خود نیوهورایزنز.

پرواز بر فراز پلوتو از بلندی‌های جنوب باختر دشت گسترده‌ و پوشیده از یخ نیتروژن "اسپوتنیک" آغاز می‌شود. نخست از روی کناره‌های باختری اسپوتنیک می‌گذریم، جایی که هم‌مرز با سطح تیره و پردهانه‌ی "لکه‌تاریک کاتولو" است، با رشته کوه‌هایی که بر روی سطح دشت ها در سمت راست دیده می‌شوند. از سمت شمال از روی بلندی‌های "سرزمین وویجر" رد می‌شویم و سپس رو به جنوب، سرزمین پایونیر -با گودال‌های ژرف و گسترده‌اش- را پشت سر می‌گذاریم. سرانجام پروازمان را با گذشتن از فراز سطح تیغه‌ای "پشته‌های شکنجی تارتاروس" در انتهای خاوری نیمکره‌ای که رو به نیوهورایزنز بود به پایان می‌بریم.
 اگر ویدیو اینجا اجرا نشد، می‌توانید آن را در فیسبوک و یا در کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان ببینید
پروازی به همین اندازه هیجان‌انگیز هم از روی شارون انجام می‌دهیم. این پرواز با نیمکره‌ای که نیوهورایزنز در زمان نزدیک‌ترین گذر دیده بود آغاز می‌شود، سپس پایین‌تر می‌رویم و از روی دره‌ی ژرف و پهناور "سرنیتی" (Serenity) می‌گذریم. با رفتن به سوی شمال، دهانه‌ی دوروتی گیل و کلاهک قطبی تیره‌‌رنگ "لکه‌تاریک موردور" از زیر پایمان می‌گذرند. سپس مسیرمان رو به جنوب می‌شود و به زمینه‌ی شمالی "سرزمین آز" می‌رسیم و پس از آن، پروازمان را با گذشتن از روی دشتِ استواییِ به نسبت هموارِ "فلاته‌ی وولکان" و کوهستان شیاری کلارک به پایان می‌بریم.

در این دو ویدیو، برای نمایان‌تر کردن مکان‌نگاری (توپوگرافی) سطح پلوتو و شارون، پستی و بلندی‌ها دو تا سه برابر بیشتر نشان داده شده‌اند؛ رنگ‌های سطح پلوتو و شارون هم برای آشکارتر کردن جزییات، سیرتر شده‌اند.

--------------------------------------------
تلگرام یک ستاره در هفت آسمان:

واژه نامه:
NASA - New Horizons - Pluto - moon - terrain - Charon - nitrogen - Sputnik Planitia - Cthulhu Macula - plain - Voyager Terra - Pioneer Terra - pit - bladed - Tartarus Dors - Serenity Chasma - Dorothy Gale - crater - polar hood - Mordor Macula - Oz Terra - equator - Vulcan Planum - moated mountain - Clarke Montes - topography

منبع: nasa

شارون، روشن از "نور پلوتو"

در این تصویر سمت شب شارون، بزرگ‌ترین ماه پلوتو که از بازتاب نور خورشید توسط خود پلوتو روشن شده را بر پس‌زمینه‌ای از ستارگان می‌بینیم. این روشنی را می‌توانیم "پلوتوتاب" بنامیم زیرا همسان با روشنی ماه خودمان در اثر بازتاب نور خورشید از روی زمین است که به نام "زمین‌تاب" شناخته می‌شود.

ولی هلال روشنی که روی سمت راست شارون دیده می‌شود از نور مستقیم خورشید روشن شده و در واقع باریکه‌ای از سمت روز شارون است. تصویر با نوردهی بلند گرفته شده و به همین دلیل این هلال کمی روشن‌تر از چیزی که هست دیده می‌شود.

این عکس را فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا به کمک "دوربین نور دیدنی چندطیفی/رالف" خود (MVIC)، در تاریخ ۱۵ ژوییه‌ی ۲۰۱۵ و پس از گذشتن از کنار پلوتو، از فاصله‌ی ۱۶۰ هزار کیلومتری گرفته بود.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Charon - Plutoshine - Ralph/Multispectral Visible Imaging Camera - NASA - New Horizons - Pluto - Texas - moon - reflect - crescent

منبع: nasa

قلب پلوتو روز اول اینجا نبوده!

* به نظر می‌رسد دشت بزرگ و پوشیده از یخ نیتروژن روی پلوتو و همچنین وجود احتمالی یک اقیانوس آب مایع زیر آن باعث شده بوده در درازنای میلیون‌ها سال، سرتاسر پوسته‌ی این سیاره‌ی کوتوله جابجا شود.
جابجایی قلب: این پویانمایی gif نشان می‌دهد که چگونه پوسته‌ی پلوتو در واکنش به انباشت یخ‌های گریزا (فرّار) در دشت اسپوتنیک (نیمه‌ی سمت چپ "قلب" پلوتو) جابحا شد. دشت اسپوتنیک از شمال باخترِ جایگاه کنونی آغاز به کوچیدن کرد، و با انباشته شدن یخ‌ها درون آن، کِشندهای شارون هم باعث شد کل این سیاره‌ی کوتوله بچرخد. اگر انباشت یخ در دشت اسپوتنیک هنوز هم ادامه داشته باشد، پس پلوتو باز هم به چرخش خود ادامه خواهد داد. اندازه‌ی بزرگ‌تر (۵.۱ مگابایت)
همین یکی دو دهه پیش بود که تلسکوپ فضایی هابل وجود یک ویژگی روشن همیشگی را بر روی پلوتو و در سمتی از آن که همیشه دور از ماه بزرگش، شارون است را نشان داد. فضاپیمای نیوهورایزنز که سال گذشته از کنار پلوتو گذشت هم این سطح بسیار روشن که اکنون به نام دشت اسپوتنیک شناخته می‌شود را نمایان کرد که نیمه‌ی باختریِ یک پهنه‌ی قلب-مانند بزرگ‌تر به نام منطقه‌ی تامبا را تشکیل می‌دهد.

دانشمندان سیاره‌ای از دیدن دشت اسپوتنیک شگفت‌زده شدند زیرا روی سطح ۱۰۰۰ کیلومتری آن هیچ دهانه‌ای وجود ندارد (بنابراین بسیار جوان است)، با رشته‌کوه‌هایی از آب یخ‌زده در بر گرفته شده، و یخ‌رودهایی (جریان‌هایی یخچال-مانند) روی آن دیده می‌شود. بی‌شک دشت اسپوتنیک نمایان‌ترین ویژگی زمین‌شناختی پلوتو است و احتمال می‌رود یک حوضه‌ی برخوردی باستانی باشد که در گذر زمان تا اندازه‌ای با یک لایه‌ی نازک یخ نیتروژن، متان، و مونوکسید کربن پر شده.

اگر دشت اسپوتنیک می‌خواسته رو به استوا جابجا شود،
می‌بایست جرم‌توده‌ای بیش از پوسته‌ی پیرامونش می‌داشته.
این جرم‌توده توسط سه چیز می‌توانسته فراهم شده باشد:
لایه‌ی یخ نیتروژن (سبز)، رشته کوه‌های پیرامونش، یا
توده‌ای از مایع که از اقیانوس زیرین بالاتر آمده.
اکنون بر پایه‌ی دو پژوهش تازه، این که دشت اسپوتنیک تقریبا درست روی نقطه‌ای از پلوتو که مخالف شارون است جای دارد تصادفی نیست -از نظر آماری، این که دشت اسپوتنیک از آغاز در اینجا پدید آمده باشد تنها ۵% است- بلکه به این دلیل اینجاست که خود شارون عملا پوسته‌ی پلوتو را کشیده و به جای کنونی آورده. ژئوفیزیکدانان این جابجایی پوسته را یک "سرگردانی قطبی واقعی" (true polar wander) می‌نامند و دلیلش اینست که اجرام چرخان گرایش به این دارند که جهت خود را به گونه‌ای میزان کنند تا جاهای با جرم بیشتر به استوا آمده و مناطق کم‌جرم‌تر به قطب‌ها بروند.

چهار ژئوفیزیکدان به رهبری جیمز کین از دانشگاه آریزونا در پژوهشنامه‌ی شماره‌ی ۱۷ نوامبر نشریه‌ی نیچر نوشته‌اند که این دشت بزرگ در آغاز بسیار دورتر، در شمال پلوتو، نزدیک عرض جغرافیایی ۶۰ درجه بوده و کم کم به سمت استوا جابجا شده است. به نوشته‌ی آنها: «دشت اسپوتنیک نمی‌توانسته به طور شانسی در هر جایی پدید آمده باشد. جایگاه‌های آغازین آن محدود به مناطقی در تنها یک-چهارمِ شمال روی سمتِ مخالفِ شارونِ پلوتو می‌شوند.»

آنها یک شبیه‌سازی انجام دادند تا ببینند سطح پلوتو در مدت این جابجایی آرام، و همچنین یخ بستن تدریجی یک اقیانوس زیرسطحی در آغاز تاریخ آن چه تنش‌هایی را باید تحمل می‌کرده و دچار چه نوع شکستگی‌هایی می‌شده. شکستگی‌هایی که در این شبیه‌سازی پدید آمد با چیزهایی که اکنون روی پلوتو دیده می‌شود به خوبی همخوانی دارد. [تصویر سوم را ببینید] کین در نشست رسانه‌ای دانشگاه آریزونا گفت: «این مانند یخ زدن مکعب‌های یخی است. آب در اثر یخ زدن منبسط می‌شود. این فرآیند در یک سیاره باعث شکسته شدن سطح پیرامون سیاره شده و گسل‌‌هایی که امروزه روی پلوتو می‌بینیم را پدید می‌آورد.»

با این وجود، دشت اسپوتنیک که اکنون مرکز آن در ۱۷۶ درجه‌ی خاوری و ۲۴ درجه‌ی شمالی جای دارد، یک گودی بزرگ است [یعنی می‌بایست جرم کمتری را در خود انباشته باشد]، پس چرا در همان قطب شمال نمانده؟ یک سرنخ، یخ‌های نیتروژن درون آنست که با انباشته شدن، یک لایه به ضخامت چند صد متر ساخته‌اند. یخ نیتروژن چگالی بیشتری نسبت به یخ آب دارد (۱.۰۲۷ در برابر ۰.۹۳۴ گرم بر سانتیمتر مکعب)، پس در واقع ورقه‌ای با انبوه جرمی بسیار بیشتر است.

به گفته‌ی کین، با انباشت یخ به اندازه‌ی کافی -شاید به ضخامت چند صد متر، تاثیرگذاری آن بر پیکره‌بندی سیاره هم آغاز شد و جهت‌گیری‌اش را تغییر داد.، به گونه‌ای که پس از چندین میلیون سال، کل سیاره را چرخاند. به بیان دیگر، پلوتو سیاره‌ی [کوتوله‌ای] است که شکل و جایگاهش در فضا توسط آب و هوایش کنترل می‌شود.
بالا: الگوی تَرک‌ها و دیگر ویژگی‌های زمین‌ساختی که روی پلوتو دیده شده. پایین: الگویی که بر پایه‌ی شبیه‌سازی‌ها درست شده و تاثیر انبساط سرتاسری (در اثر یخ زدن پوسته)، انباشت جرم، و سرگردانی قطبی واقعی بر سطح پلوتو را نشان می دهد. چنان چه می‌بینیم، این دو الگو با یکدیگر همخوانی دارند. اندازه‌ی بزرگ‌تر
ولی به گفته‌ی گروهی از دانشمندان ماموریت نیوهورایزنز به رهبری فرانسیس نیمو از دانشگاه کالیفرنیا، یک ورقه‌ی یخ به تنهایی برای پاسخ به این پرسش بسنده نمی‌کند. در پژوهشنامه‌ی دیگری که از سوی این گروه در نشریه‌ی نیچر منتشر شده برآورد کرده‌اند که این یخ نیتروژن دستکم می‌بایست ۴۰ کیلومتر ژرفا داشته باشد تا بتواند این دشت را از قطب به استوا جابجا کند. این ضخامت پذیرفتنی و توجیه‌پذیر نیست، از همین رو گروه نیمو استدلال می‌کنند که جرم افزوده‌ی این بخش ناشی از یک لایه‌ی گسترده‌‌ی آب زیر آنست که بر روی اقیانوس درونی‌اش جای گرفته [تصویر دوم را ببینید]. نیمو می‌گوید: «این اقیانوس یک حفره‌ی بزرگ و بیضیگون زیر سطح است، بنابراین جرم افزوده می‌بایست جایی در زیر سطح پنهان شده باشد. یک اقیانوس می‌تواند راهی طبیعی برای رسیدن به اینجا باشد.»

به گفته‌ی گروه نیمو، برخوردی که دشت اسپوتنیک را پدید آورد به احتمال بسیار سوراخی به ژرفای ۷ کیلومتر در پوسته‌ی یخی پلوتو درست کرد. این نازک شدن پوسته باعث شد اقیانوس زیرین (که احتمالا آمیزه‌ی پرفشاری از آب و گونه‌ای "ضدیخ"، مانند آمونیاک است) پوسته را بشکافد و بیرون بزند و یک توده‌ی "عدسی-مانند" از آب مایع نزدیک سطح پدید آورد. و از آنجایی که آب مایع چگال‌تر از آب یخ‌زده است، کل این عدسی مایع بر چگالی جرم پلوتو زیر دشت اسپوتنیک افزود (یک "جرم‌توده" (mascon)، مانند چیزی که زیر بسیاری از دریاواره‌های ماه وجود دارد). سپس یخ نیتروژن بر روی سطح انباشته شده و باز هم افزوده‌ی جرم در ناهماهنگی جرمی دشت اسپوتینک را بیشتر کرد. [و این باعث شد کشش بیشتری از سوی شارون بر پلوتو وارد شده و کل آن را بچرخاند.]
تغییر جهت پلوتو: دشت اسپوتنیک (نیمه‌ی سمت چپ "قلب پلوتو) به احتمال بسیار در پی برخورد یک دنباله‌دار به سطح آن پدید آمده. این دشت نخست در شمال باختری جایگاه کنونی‌اش بود، و سپس کم کم با انباشته شدن یخ‌های گریزا (فرّتر) بر رویش، جایش را تغییر داد و به اینجا رسید.
پس شواهد نیرومندی برای این وجود دارد که قلب پوشیده از یخ پلوتو (دشت اسپوتنیک) جابجا شده، و شاید کوچ آن به استوا باز هم به آرامی ادامه پیدا کند. شبیه‌سازی‌های اقلیمیِ دانشمندان ام‌آی‌تی نشان می‌دهد که سطحِ تقریبا تمام-سفید دشت اسپوتنیک نور خورشید را به اندازه‌ای کم جذب می‌کند که به یک "تله‌ی سرد" (cold trap) برای یخِ به شدت گریزای نیتروژن تبدیل شده است. و کجی بی‌اندازه‌ی محور چرخش پلوتو هم باعث شده به همین اندازه سرد باقی بماند. در گزارش رسانه‌ای ام‌آی‌تی آمده: «ویژگی استوا اینست که اگر یک سطح روشن روی آن باشد، چون هرگز گرم‌تر یا سردتر نمی‌شود، بنابراین همیشه دمایش پایین می‌ماند. اگر یخ روی استوا باشد، سر جایش خواهد ماند و آب نخواهد شد.»

کین می‌گوید: «در هر دور چرخش پلوتو به گرد خورشید، کمی نیتروژن روی قلب آن انباشته می‌شود. اندیشه‌ی کج شدن کل یک سیاره‌ در اثر چرخه‌ی مواد گریزایش چیزی نیست که بسیاری از مردم تاکنون واقعا به آن فکر کرده باشند.»

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
nitrogen - Pluto - crust - Hubble Space Telescope - moon - Charon - New Horizons - Sputnik Planitia - heart - Tombaugh Regio - glacier - geologic - impact basin - methane - carbon monoxide - true polar wander - equator - pole - Nature - James Keane - University of Arizona - subsurface ocean - fault - depression - north pole - planet - Francis Nimmo - University of California - UCSC - water - antifreeze - ammonia - mass concentration - mascon - Moon - maria - Alissa Earle - Richard Binzel - MIT - spin axis - Sun - crater - tectonic - expansion - dwarf planet

منبع: skyandtelescope

چرا نیمی از قلب پلوتو تغییر نام داد؟

* نیمه‌ی باختری قلب پرآوازه‌ی پلوتو نام تازه‌ای پیدا کرده.

نمای پلوتو از چشم فضاپیمای نیوهورایزنز.
گروه دانشمندان ماموریت، نام ناحیه‌ی قلبی-شکل در نیمکره‌ی جنوبی آن
را از "فلاته‌ی اسپوتنیک" به "دشت اسپوتنیک" تغییر داده‌اند.
سال گذشته، پس از گذر تاریخی فضاپیمای نیوهورایزنز از کنار پلوتو و نمایان شدن ویژگی‌های سطحی این سیاره‌ی کوتوله، اعضای گروه ماموریت نیوهورایزنز ناسا نام‌هایی غیررسمی برای این ویژگی‌ها برگزیدند. ولی اکنون نیمه‌ی باختری منطقه‌ی هموار و قلبی-شکل پلوتو نام تازه‌ای پیدا کرده که با ویژگی‌های زمین‌شناختی آن سازگارتر است.

نام این منطقه در آغاز فلاته‌ی اسپوتنیک (Sputnik Planum) بود، ولی اکنون به "هامونه‌ی اسپوتنیک" یا به طور ساده، "دشت اسپوتنیک" (Sputnik Planitia) تغییر کرده است. هامونه یا دشت، سطحی پست‌تر از فلات را می‌گویند.

به گفته‌ی ویلیام مک‌کینان، دستیار رهبر گروه زمین‌شناسی، ژئوفیزیک و تصویربرداری نیوهورایزنز و یک دانشمند سیاره‌ای در دانشگاه سنت لوییس واشنگتن، دانشمندان گروه در آغاز هم فکر نمی‌کردند این پهنه از سطح پلوتو چندان بلند باشد. ولی در نخستین روزهای پس از گذر، که دنیای کاملا تازه‌ای پیش چشممان نمایان شد، این دانشمندان چنان هیجان‌‌زده بودند که به سرعت پیشنهادهایی را برای نام ساختارهای آن ارایه کردند.

مک‌کینان با لبخندی اندوهناک به اسپیس دات کام می‌گوید: «شاید زیادی عجله کردیم.» به گفته‌ی مک‌کینان، به احتمال بسیار، دشت اسپوتنیک در روزگار جوانی پلوتو و در پی برخورد یک جرم بزرگ پدید آمد، هر چند که اندازه‌ی گودی آن هنوز ناشناخته است. امروزه به نظر می‌رسد این حوضه‌ی برخوردی با یخ‌های گریزا (فرٌار) پر شده است. چنان که گروه پیشتر گفته بودند، نیوهورایزنز هیچ دهانه‌ی برخوردی‌ای روی این دشت ندیده، که نشان می‌دهد یخ‌های آن کمتر از ۱۰ میلیون سال عمر دارند.

ولی دشت اسپوتنیک شاید باز هم نامش تغییر کند، زیرا هیچ یک از نام‌های کنونی رسمی نیستند. بیش از ۱۵ ماه از گذر نیوهورایزنز گذشته و گروه تاکنون هیچ نامی را در انجمن بین‌المللی اخترشناسی که بر نامگذاری ساختارهای سامانه‌ی خورشیدی نظارت می‌کند ثبت نکرده.

آلن استرن، سربازرس نیوهورایزنز از بنیاد پژوهشی جنوب باختر در کلرادو می‌گوید گروه کوچک آنها به شدت سرشان با داده‌های تازه‌ گرم است. آخرین بسته‌ی داده‌های گذر هم در روز ۲۳ اکتبر دریافت شد. استرن به اسپیس دات کام گفت: «نمی‌خواهیم چیزی حواسمان را پرت کند.»

گرچه تغییر نام از "فلاته" به "دشت" تا اندازه‌ای نو است، ولی به گفته‌ی مک‌کینان، فکر این تغییر از پیش از دریافت داده‌های تازه به سر دانشمندان زده بود و داده‌های تازه تنها در گزینش نام درست به آنها کمک کرد. [در این پست هم اشاره‌ای به آن شده بود- م]

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Pluto - NASA - New Horizons - dwarf planet - heart - Sputnik Planum - Sputnik Planitia - planitia - plain - planum - William McKinnon - Washington University - St. Louis - volatile - sublimate - International Astronomical Union - solar system - Alan Stern - Southwest Research Institute - Colorado, - Earth -

منبع: Space.com

شگفتی دیگری از پلوتو: این سیاره کوتوله پرتو X می‌تاباند

* دانشمندان با بهره از رصدخانه‌ی پرتو X چاندرا ی ناسا برای نخستین بار از پلوتو پرتوهای X دریافت کرده‌اند. این مشاهدات بینشی تازه درباره‌ی محیط فضای پرامون بزرگ‌ترین و شناخته شده‌ترین جرم در بیرونی‌ترین مناطق سامانه‌ی خورشیدی به ما می‌دهند.

هنگامی که فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا به سوی پلوتو می‌رفت تا از کنار آن بگذرد، تلسکوپ چاندرا بارها رو به این سیاره‌ی کوتوله و ماه‌هایش تنظیم شد و داده‌هایی درباره‌ی پلوتو گرد آورد که پس از گذر، با داده‌های فضاپیما همسنجیده (مقایسه) شدند. هر بار چاندرا رو به پلوتو گرفته می‌شد -کلا چهار بار، از فوریه‌ی ۲۰۱۴ تا اوت ۲۰۱۵- پرتوهای X کم‌انرژی از این سیاره‌ی کوتوله دریافت می‌کرد.
نخستین آشکارسازی پرتوهای X در پلوتو به کمک رصدخانه‌ی پرتو X چاندرای ناسا و هماهنگ با مشاهدات نیوهورایزنز انجام شده. در این تصویر، نمای اصلی پلوتو را در نور دیدنی (مریی) نشان می‌دهد و چارچوب پیوست، نمای پلوتو در طیف پرتوهای X را. مقیاس در این دو تصویر رعایت نشده. تصویر در اندازه‌ی بسیار بزرگ‌تر (۹.۳ مگابایت)
پلوتو بزرگ‌ترین جرم در کمربند کویپر است، حلقه‌ یا کمربندی با انبوه بزرگی از اجرام کوچک که در مدارهای دورتر از نپتون به گرد خورشید می‌چرخند. این کمربند از مدار نپتون در فاصله‌ی ۳۰ یکای کیهانی (AU) از خورشید آغاز می‌شود و تا فاصله‌ی ۵۰ یکای کیهانی ادامه می‌یابد. مدار پلوتو درون این کمربند جای دارد.

کری لیس، یک اخترفیزیکدان در آزمایشگاه فیزیک کاربردی دانشگاه جانز هاپکینز (APL) در لورل مریلند می‌گوید: «ما برای نخستین بار پرتوهای X را از یکی از اجرام کمربند کویپر دریافت کرده‌ و پی برده‌ایم که پلوتو دارد به شیوه‌ای نامنتظره و پرانرژی با باد خورشیدی برهمکنش انجام می‌دهد.» لیس که به همراه همکارش در APL، رالف مک‌نات که پژوهشگر دستیار نیوهورایزنز هم هست رصدهای چاندرا را رهبری کرد می‌افزاید: «می‌توانیم انتظار داشته باشیم که دیگر اجرام بزرگ کمربند کویپر هم چنین رفتاری داشته باشند.»

این گروه به تازگی یافته‌های خود را در نگارش برخط نشریه‌ی ایکاروس منتشر کرده‌اند. لیس در این گزارش گفته که آنچه این ردیابی پرتو X را ناباورانه کرده اینست که پلوتو -یک جرم سنگی سرد و بدون میدان مغناطیسی- هیچ سازوکار طبیعی برای گسیلش پرتو X ندارد. ولی لیس که دو دهه پیش، با گروه خود برای نخستین بار پرتوهای X را در یک دنباله‌دار ردیابی کرده بود، می‌دانست که برهمکنش میان گازهای پیرامون این اجرام سیاره‌ای و باد خورشیدی می‌تواند پرتوهای X تولید کند. باد خورشیدی جریانی پیوسته از ذرات باردار از سطح خورشید است که به سرعت در فضای سامانه‌ی خورشیدی پخش می‌شود.

دانشمندان نیوهورایزنز به ویژه علاقمند به یادگیری بیشتر درباره‌ی برهمکنش میان گازهای درون جو پلوتو و باد خورشیدی هستند. خود این فضاپیما دستگاهی با خود دارد که برای سنجش این فعالیت از نزدیک ساخته شده و نام مناسبی هم دارد: دستگاه "بادهای خورشیدی پیرامون پلوتو" (SWAP)، و دانشمندان دارند با بهره از داده‌های آن تصویری از پلوتو می‌ساند که در آن، یک شوک کمانی (bowshock) بسیار ملایم و نزدیک به پلوتو، در جایی که باد خورشیدی نخستین"برخورد" را با پلوتو انجام می‌دهد درست می‌شود (چیزی مانند موج شوک جلوی یک هواپیمای فراصوت)، و یک دنباله یا دُم هم پشت سیاره پدید می‌آید [تصویر دوم را ببینید].
دنباله‌ی گازی گسترده و کشیده‌ای که در اثر برخورد باد خورشیدی پشت پلوتو تشکیل می‌شود. درباره‌ی این تصویر در این پیوند بیشتر بخوانید.
راز اصلی اینست که خوانش چاندرا از درخشش این پرتوهای X بسیار بالاتر از چیزیست که از برهمکنش باد خورشیدی با جو پلوتو انتظار می‌رود.

اسکات ووک، از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین در ماساچوست می‌گوید: «تا پیش از مشاهدات ما، دانشمندان دریافت پرتوهای X  از پلوتو را بسیار بعید می‌دانستند، و بحث و گفتگوهای بزرگی بر سر این درگرفته بود که آیا چاندرا باید اصولا چنین چیزی را ببیند یا نه. پیش از پلوتو، دورترین جرم سامانه‌ی خورشیدی که تابش پرتوهای X از آن دیده شده بود حلقه‌ها و قرص سیاره‌ی کیوان بود.»

مشاهدات چاندرا به ویژه از این روی غافلگیرکننده هستند که نیوهورایزنز کشف کرده بود جو پلوتو بسیار پایدارتر از جوِ "دنباله‌دارگونه"ی به سرعت گریزانیست که بسیاری از دانشمندان تا پیش از گذر فضاپیما از کنار آن در ژوییه‌ی ۲۰۱۵ انتظار داشتند. نیوهورایزنز دریافت که برهمکنش پلوتو با باد خورشیدی بیشتر همانند برهمکنش باد خورشیدی با هوای بهرام است تا برهمکنش با یک دنباله‌دار. با این حال، اگرچه پلوتو به اندازه‌ی کافی گاز آزاد می‌کند که باعث پرتوهای ایکسِ دیده شده باشند، ولی مدل‌های ساده از شدت باد خورشیدی در فاصله‌ی پلوتو نشان می‌دهند که در آن فاصله، شدت و چگالی جریان مستقیم باد خورشیدی آنقدر نیست که پلوتو بتواند به این اندازه پرتوی X تولید کند. ویدیوی زیر را ببینید.

لیس و همکارانش -که دیوید مک‌کوماس، دستیار پژوهشگر SWAP از دانشگاه پرینستون و هِثر الیوت از بنیاد پژوهشی جنوب باختر هم جزو آنان بودند- چندین احتمال را برای این همه پرتوهای X پلوتو در نظر گرفته‌اند. یکی از این احتمال‌ها اینست که شاید دنباله‌ی گازی پشت پلوتو بسیار گسترده‌تر و کشیده‌تر از چیزیست که نیوهورایزنز با دستگاه SWAP خود دیده. از جمله‌ی احتمال‌های دیگر اینست که میدان‌های مغناطیسی میان‌سیاره‌ای باعث شده ذرات باد خورشیدی بیش از چشمداشت‌ها در منطقه‌ی پیرامون پلوتو انباشته شوند، و یا این که چگالی کمِ باد خورشیدی در بخش‌ بیرونی سامانه‌ی خورشیدی در فاصله‌ی پلوتو می‌تواند به پیدایش یک چنبره از گاز خنثا به گرد مدار پلوتو کمک کند.

دنبال کردن جریان های ذرات از خورشید تا پلوتو- ویدیوی شبیه سازی. رنگ سبز: چگالی ذرات- سرخ: دمای ذرات- آبی فشار ذرات
درباره‌اش در این پیوند کامل بخوانید.

این که سنجش‌های چاندرا به طور کامل با چیزهایی که نیوهورایزنز از نزدیک دیده سازگار نیست، سودمندی -و زیبایی- فرصتی را نشان می‌دهد که ماموریت‌هایی مانند گذر نیوهورازنز از کنار پلوتو برای دانشمندان فراهم می‌کنند. مک‌نات می‌گوید: «وقتی فرصت کم‌نظیری مانند گذر نیوهورایزنز از کنار پلوتو به دست می‌آورید دلتان می‌خواهد هر دستگاهی- هر تلسکوپی روی زمین و در فضا را رو به هدف بگیرید. سنجش‌های همه‌ی این دستگاه‌ها بر روی هم دیدگاهی بسیار کامل‌تر به شما می‌دهند که در هیچ زمانی، و از هیچ جای دیگری نمی‌توانید آن را به دست آورید.»

نیوهورایزنز به تازگی ماموریتش برای کاوش کمربند کویپر و دیدار با یکی دیگر از اجرام کمربند کویپر به نام ۲۰۱۴ MU69 در ۱ ژانویه‌ی ۲۰۱۹ تمدید شده، و بنابراین شانس این را دارد که یافته‌هایش درباره‌ی پلوتو را بیازماید و بینشی روشن‌تر از این منطقه‌ی دوردست -میلیاردها کیلومتر دورتر از زمین- به دانشمندان بدهد. شاید دریافت پرتوهای X از MU69 امکان‌پذیر نباشد ولی چاندرا باید بتواند پرتوهای X را از دیگر اجرام بزرگ‌تر و نزدیک‌تری که نیوهورایزنز در راهش به سوی MU69 در کمربند کویپر خواهد دید دریافت کند.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
NASA - Chandra X-ray Observatory - X-ray - Pluto - solar system - New Horizons - dwarf planet - moon - Kuiper Belt - Sun - Neptune. - Earth - Carey Lisse - Johns Hopkins University - Applied Physics Laboratory - APL - Laurel - Maryland - Ralph McNutt - Icarus - magnetic field - planetary body - solar wind - Solar Wind Around Pluto - SWAP - bowshock - shock wave - supersonic - tail - planet - Scott Wolk - Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics - Cambridge - Mass - Saturn - rings - comet - Mars - David McComas - Princeton University - Heather Elliott - Southwest Research Institute - interplanetary - doughnut - torus - neutral - 2014 MU69 - MU69

منبع: nasa

پلوتو بزرگ‌ترین ماه خود را "رنگ‌آمیزی" می‌کند!

* چه کسی تصورش می‌کرد که پلوتو مانند یک هنرمند دیوارنگار (گرافیتیست)، همدمش را رنگ‌آمیزی کرده و لکه‌ی سرخ‌رنگی به بزرگی نیومکزیکو روی آن پدید می‌آورد؟
فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا این تصویر باکیفیت و پررنگ شده را درست پیش از گذشتن از کنار شارون، بزرگ‌ترین ماه پلوتو در روز ۱۴ ژوییه‌ی ۲۰۱۴ از آن گرفت. تصویر از همگذاری نماهای آبی، سرخ، و فروسرخی درست شده که به کمک دوربین نور دیدنی چندطیفی/رالف نیوهورایزنز (MVIC) در آن هنگام گرفته شد. رنگ‌ها پرداخته شده تا ویژگی‌های گوناگون سطح شارون نمایان شود. دانشمندان پی برده‌اند که مواد سرخ‌فام در شمالگان شارون -لکه‌تاریک موردور (Mordor Macula)- در اثر پردازش شیمیایی متانی پدید آمده‌اند که از هوای پلوتو گریخته و بر روی شارون نشسته‌اند. شارون ۱۲۱۲ کیلومتر قطر دارد و هر پیکسل این تصویر در اندازه‌ی اصلی، نمایانگر ۲.۹ کیلومتر روی آنست. تصویر بزرگ‌تر

در ژوئن ۲-۱۵، زمانی که فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا داشت به پلوتو نزدیک می‌شد و دوربین‌هایش برای نخستین بار کلاهک قطبی سرخ‌رنگ شارون، بزرگ‌ترین ماه پلوتو را دیدند، دانشمندان ماموریت دو چیز را فهمیدند: یکی این که تاکنون چنین چیزی را در هیچ جای دیگری در سامانه‌ی دیگری ندیده بودند، و دیگری این که تا نمی‌فهمیدند داستانش چیست نمی‌توانستند آرام بگیرند.

اکنون دانشمندان پس از بررسی عکس‌ها و داده‌های دیگری که نیوهورایزنز از دیدار تاریخی خود با سامانه‌ی پلوتو در ژوییه‌ی ۲۰۱۵ فرستاده بود، سرانجام فکر می‌کنند به راز آن پی برده‌اند. چنانچه در نشریه‌ی علمی بین‌المللی نیچر نوشته‌اند، سرخی قطب شارون دستاورد خود پلوتو است: گازهای متانی که از جو پلوتو می‌گریزند و به "دام" گرانش شارون می‌افتند، در آنجا بر روی سطح سرد و یخی شارون نشسته و یخ می‌زنند. سپس تابش پرتوی فرابنفش خورشید تغییراتی شیمیایی در این متان پدید آورده و آن را به هیدروکربن‌های سنگین‌تر دگرگون کرده و سرانجام به مواد آلی سرخ‌فامی به نام تولین تبدیل می‌کند.

ویل گراندی، پژوهشگر همکار نیوهورایزنز در رصدخانه‌ی لوول در فلگستف آریزونا، و نویسنده‌ی اصلی این پژوهشنامه می‌گوید: «کی فکرش را می‌کرد پلوتو یک هنرمند دیوارنگاری (گرافیتی) باشد که دارد همدمش را رنگ‌آمیزی کرده و لکه‌ی سرخ‌رنگی به بزرگی نیومکزیکو روی آن پدید می‌آورد؟ ما در هر کاوش با شگفتی‌های تازه‌ای غافلگیر می‌شویم. طبیعت در به کار بردن قوانین بنیادی فیزیک و شیمی برای آفرینش چشم‌اندازهای دیدنی یک مبتکر شگفت‌آور است.»

دانشمندان بررسی‌هایی که روی عکس‌های پرجزییات شارون انجام داده بودند را با مدل‌های رایانه‌ای از شیوه‌ی دگرگونی یخ‌های قطب‌های شارون درآمیختند. دانشمندان ماموریت نیوهورایزنز پیش از این گمان برده بودند که متان از هوای پلوتو در قطب شمال شارون به دام افتاده و به آرامی به موادی سرخ‌فام تبدیل شده، ولی هیچ مدلی برای پشتیبانی از این نظریه نداشتند.

گروه نیوهورایزنز داده‌های این فضاپیما را زیر رو رو کردند تا بفهمند آیا شرایط آب و هوایی روی شارون -که به اندازه‌ی تگزاس است و قطری حدود ۱۲۱۲ کیلومتر دارد- توانایی گیر انداختن و پردازش گاز متان را دارد یا نه. مدل‌های مدار ۲۴۸ ساله‌ی پلوتو و شارون به گرد خورشید نشان‌دهنده‌ی گونه‌ای شرایط آب و هوایی خشن در قطب‌های شارون است، جایی که ۱۰۰ سال را پیوسته در نور خورشید می‌گذراند و ۱۰۰ سال بعدی را پیوسته در تاریکی. دمای سطحی در این زمستان بلند تا ۲۷۵- درجه‌ سانتیگراد پایین می‌آید، به اندازه‌ای سرد که گاز متان یخ می‌زند.

گراندی می‌گوید: «مولکول‌های متان آنقدر پیرامون سطح شارون جست و خیز می‌کنند تا سرانجام یا دوباره از چنگ گرانش شارون گریخته و به فضا برگردند یا روی قطب سرد آن فرود بیایند و پوششی نازک از یخ متان روی آن بسازند که تا بهار بعدی و تابش دوباره‌ی آفتاب دوام می‌آورد.» ولی در همان حال که یخ متان به سرعت فرازیده (تصعید) می‌شود، هیدروکربن‌های سنگین‌تری از آن پدید آمده‌ و روی سطح به جا می‌مانند.

مدل‌ها هم این را نشان دادند که در بهار شارون، تابش دوباره‌ی آفتاب باعث تبدیل سریع متان یخ‌زده به گاز می‌شود. ولی هیدروکربن‌های سنگین‌تری که در همین فرآیند فرازش (تصعید) پدید می‌آیند روی سطح می‌مانند.

نور خورشید به تابیدن بر مواد سرخ‌فامی که روی سطح مانده‌اند -به نام تولین- ادامه می‌دهد. کم کم با تکرار این فرآیند پس از میلیون‌ها سال، این مواد روی قطب‌های شارون انباشته می‌شوند. قطب دیگرِ شارن اکنون زمستان تاریکش را می‌گذراند و نیوهورایزنز تنها توانسته آن را به کمک نوری که از روی خود پلوتو می‌تابد ("پلوتوتاب"، مانند زمین‌تاب) ببیند. این مشاهدات نیوهورایزنز وجود این فعالیت را در آن قطب نیز تایید کردند.

آلن استرن، پژوهشگر اصلی نیوهورایزنز از بنیاد پژوهشی جنوب باختر، و نویسنده‌ی همکار پژوهش می‌گوید: «این پژوهش یکی از بزرگ‌ترین رازهای شارون، ماه غول‌پیکر پلوتو را برای ما فاش کرد، و همچنین این احتمال را به ذهن ما آورد که چه بسا دیگر سیاره‌های کوتوله‌ی کمربند کویپر هم با ماه‌هایشان درگیر همین فرایند، یا حتی "تراوش جوی" گسترده‌تری باشند.»

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
NASA - New Horizons - Pluto - moon - Charon - solar system - Nature - methane - pole - hydrocarbon - organic material - tholin - Will Grundy - New Mexico - Lowell Observatory - Flagstaff - Arizona - Texas - sublimate - Pluto-shine - Alan Stern - Southwest Research Institute - planet - Kuiper Belt - infrared - Ralph/Multispectral Visual Imaging Camera - MVIC - Mordor Macula

منبع: nasa

کوه‌های برف‌پوش پلوتو

این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر (۳.۴ مگابایت)
جنوبی‌ترین بخشی از پلوتو که فضاپیمای نیوهورایزنز ناسا به هنگام گذشتن از کنار آن در روز ۱۴ ژوییه‌ی ۲۰۱۵ می‌توانست "ببیند" دربردارنده‌ی طیف گسترده‌ای از ساختارهای شگفت‌انگیز زمین‌شناختی است. این ویژگی‌ها سرنخ‌هایی نیز درباره‌ی مناطقی که در آن هنگام در تاریکی بودند به دانشمندان می‌دهند.

مناطقی که در تصویر نخست نشان داده شده، در جنوب کمربند تیره‌ی استوایی پلوتو به نام "ناحیه‌ی کاتولو"، و جنوب باختری دشت‌های گسترده‌ و پوشیده از یخ نیتروژنِ "فلاته‌ی اسپوتنیک" یا "هامونه‌ی اسپوتنیک" جای دارد. این نام دوم (هامونه‌ی اسپوتنیک) نام دقیق‌تریست که دانشمندان ماموریت به تازگی برای نشان‌دادن فرازای کمِ این دشت‌ها به آنها داده‌اند؛ بنابراین بجاست از این پس، آنها را به همین نام بخوانیم.

شمال در بالای چارچوب است؛ در باختر تصویر یک زنجیره از کوه‌های روشن دیده می‌شود که به سمت شمال ناحیه‌ی کاتولو ادامه دارد. این کوه‌ها پوشیده از برف به نظر می‌رسند، چیزی که به طور فریبنده‌ای مانند چشم‌اندازهای زمینی است. ولی داده‌های همنهشتی نیوهورایزنز نشان می‌دهد مواد رنگ روشنی که نوک این کوه‌ها را پوشانده از آب نیست، بلکه متان جو است که چگالیده شده و مانند برف بر این کوه‌ها و سطح‌های بلند باریده. میان برخی از کوه‌ها دره‌هایی برشی دیده می‌شود (پیکان‌های سفید در تصویر دوم). پهنای هر یک از این دره‌ها به چند کیلومتر و درازای آنها به ده‌ها کیلومتر می‌رسد.
این تصویر در اندازه‌ی بزرگ‌تر
یک سامانه‌ی دره‌ای مشابه هم در دشت‌های گسترده‌ی خاور عکس دیده می‌شود (پیکان آبی) که به نظر می‌رسد دره‌های کوچک‌تری مانند شاخه‌هایی به آن وصلند. دانشمندان نیوهورایزنز فکر می‌کنند این دره‌ها توسط جریان‌های نیتروژنی درست شده که زمانی این منطقه را پوشانده بوده -شاید هنگامی که یخ‌های اسپوتنیک در فراز بالاتری بودند. در این منطقه همچنبن گودی‌هایی با شکل نامنظم و کف هموار (پیکان سبز) با پهناهای بیش از ۸۰ کیلومتر و ژرفاهایی حدود ۳ کیلومتر می‌بینیم. پهنا و ژرفای بسیار زیاد این فرورفتگی‌ها نشان می‌دهند که احتمالا در پی فروکش سطح به وجود آمده‌اند نه از راه فرازش (تصعید) یخ‌ها.

--------------------------------------------
به کانال تلگرام یک ستاره در هفت آسمان بپیوندید:

واژه نامه:
Pluto - NASA - New Horizons - equator - Cthulhu Regio - nitrogen - Sputnik Planum - Sputnik Planitia - plain - Earth - snowcap - methane - frost - valley - elevation - depression - sublimation

منبع: nasa

Blogger template 'Browniac' by Ourblogtemplates.com 2008

بالای صفحه